Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Gospodarka ściekowa w gminach wiejskich. Relacja

Redakcja RI  |  14.11.2014
WJ

Władze gminy Pietrowice Wielkie zorganizowały 17 października konferencję dla władz samorządowych, na której zaprezentowały swoje inwestycje w gospodarkę ściekową. Zebrano swoje doświadczenia i opracowano na ich podstawie innowacyjny na skalę europejską scenariusz postępowania dla inwestora, który pomaga szybko i ekonomicznie uporządkować zagadnienie oczyszczania ścieków w gminach wiejskich.

W konferencji wzięli udział przedstawiciele samorządów, głównie z województwa śląskiego i opolskiego:

  • Zaprezentowano na niej genezę inwestycji gminy Pietrowice Wielkie w przydomowe biologiczne oczyszczalnie ścieków (PBOŚ).
  • W zagadnienia gospodarowania ściekami na terenach niezurbanizowanych wprowadził zebranych prof. dr hab. inż. Janusz Łomotowski (Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu).
  • O technologiach będących obecnie do dyspozycji mówiła dr inż. Katarzyna Pawęska (Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu).
  • O pozyskiwaniu dodatkowych środków na inwestycje – Gabriela Lenartowicz, prezes WFOŚiGW w Katowicach.
  • Włodarze gminy podzielili się swoimi doświadczeniami: gmina ta słynie z proekologicznych działań, m.in. od 14 lat organizuje Eko Wystawę Ciepło przyjazne środowisku - targi wielkością i programem dorównujące uznanym krajowym imprezom targowym.

Gmina Pietrowice Wielkie obejmuje tereny rolnicze, które zamieszkuje 6,5 tys. mieszkańców w 11 sołectwach, odległych od siebie o 1-20 km, na łącznej powierzchni  68,07 km2.  Do 2012 r. ścieki były zbierane w przydomowych  zbiornikach bezodpływowych. Wiele z nich było nieszczelnych, a wywóz nie gwarantował bezpieczeństwa dla środowiska.

Władze gminy po skrupulatnej analizie ekonomicznej i technicznej oraz zebraniu opinii z innych gmin zrezygnowały z planów budowy 90 km sieci kanalizacji ogólnospławnej i transportu ścieków do sąsiednich oczyszczalni lub budowy własnej. Wybrano inwestycję w przydomowe biologiczne oczyszczalnie ścieków.

Wytyczne prowadzenia inwestycji w przydomowe oczyszczalnie ścieków opracowane przez Gminę Pietrowice Wielkie
  1. Zastosowanie do oczyszczania ścieków PBOŚ w technologii SBR wraz ze studnią chłonną.
  2. Mieszkaniec bezpłatnie użycza gminie kilka m² działki, na której gmina montuje PBOŚ.
  3. Gmina pozostaje właścicielem PBOŚ po jego zamontowaniu na posesji mieszkańca.
  4. Mieszkaniec udostępnia energię elektryczną do zasilania pompy (60 W).
  5. Gmina ogłasza jeden kompleksowy przetarg jednorazowo na skanalizowanie prawie całej gminy, co gwarantuje jednego wykonawcę z jednakowym rodzajem urządzeń i tym samym tani serwis.
  6. Szafka sterująca PBOŚ zamontowana powinna być na zewnątrz i zamykana na klucz patentowy - dostęp mają tylko serwisanci gminy. Dzięki temu gmina nadzoruje parametry procesu oczyszczania i ma gwarancję, że w prace oczyszczalni nie ingeruje mieszkaniec.
  7. Gmina pobiera niewielką, stałą, ryczałtową opłatę niezależną od ilości ścieków z przeznaczeniem na koszty monitoringu i serwisu, usuwania awarii i usuwania osadów.
  8. Operatorem systemu nadzoru i serwisu jest gminny zakład komunalny (ZGK).
  9. ZGK bezpłatnie wywozi osad stały własnym beczkowozem.
  10. Przy ZGK mieści się profesjonalne laboratorium do badania próbek ścieków - szybkość wyników i cena badań.
  11. Każda oczyszczalnia wyposażona jest w nowoczesny sterownik nadzorujący ok. 50 różnych parametrów oczyszczalni.
  12. Gmina wmontuje w każdym urządzeniu moduł GSM przy sterowniku w celu przesyłania SMS-em informacji o pracy i ewentualnych awariach urządzenia do operatora systemu w ZGK.
  13. ZGK prowadzi stały nadzór serwisanta nad wszystkimi instalacjami. Serwisant analizuje otrzymane SMS-y, w razie potrzeby usuwa awarie. Dysponuje on małym samochodem serwisowym z pełnym wyposażeniem.
  14. Nawet jeśli w ciągu całego roku nie wystąpiła awarii, gmina i tak zapewnia minimum 1 wizytę serwisanta, z której sporządzany jest pisemny protokół.
  15. ZGK nadzoruje i kontroluje pracę całego systemu za pomocą specjalnego programu komputerowego.
  16. Mieszkańcy mają możliwość odprowadzenia oczyszczonej wody do własnego zbiornika przejściowego, z którego przy pomocy pompy zanurzeniowej mogą podlewać swoje trawniki w ogródkach - nie płacą za wodę do podlewania.

Istotny był wybór technologii oczyszczania, adekwatny do potrzeb i możliwości gminy wiejskiej oraz rodzaju gruntu. Już na wstępie wykluczono tanie technologie drenażu rozsączającego z uwagi na ich wątpliwą skuteczność spełnienia wymagań dotyczących oczyszczania ścieków w całym okresie eksploatacji. Wymagało to przekonania mieszkańców, również do płacenia ok. 30 zł miesięcznie za ścieki, które wielu odprowadzało „bezkosztowo”, czyli nieoczyszczone do gruntu.

Wybrano oczyszczalnie biologiczne z technologią SBR (sekwencyjny bioreaktor), z których oczyszczone ścieki odprowadzane są do studni chłonnej. Dostawcy postawiono wysokie wymagania, ale nie dotyczące ceny, lecz jakości, m.in. żeby urządzenia były przebadane przez laboratorium notyfikowane przez UE i miały świadectwa dowodzące oczyszczania na poziomie: 98% dla BZT5, 94,1% dla zawiesiny ogólnej  i do 92% dla CHZT.

Najważniejsze elementy Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia dla inwestycji w przydomowe oczyszczalnie ścieków opracowane przez Gminę Pietrowice Wielkie

Bardzo ważne jest zadbanie o szczegóły technologiczne całej inwestycji w PBOŚ, gdyż to od nich zależy zadowolenie mieszkańców z używania systemu, tania eksploatacja oraz jakość oczyszczania. Zebranie wiedzy o tym, czego wymagać w przetargu, zajęło władzom gminy prawie 2 lata i wymagało wielu wizyt w gminach korzystających z różnych rozwiązań oraz u producentów urządzeń. Ten czas i nakład pracy zaprocentował dla całej gminy w postaci optymalnych kosztów inwestycji i taniej eksploatacji.

Poniżej przykłady niektórych istotnych zapisów SIWZ:

  1. Stosunkowo duża pojemność zbiornika, min. 4500 litrów.
  2. Zbiornik z PE.
  3. Konieczność wykorzystania technologii SBR potwierdzonej certyfikatem z badań z notyfikowanego laboratorium.
  4. Szafka sterownicza zewnętrzna, zamykana na klucz.
  5. Elektrozawory nie mogą znajdować się w szafce zewnętrznej, muszą być umieszczone wewnątrz zbiornika, w hermetycznym zamknięciu, żeby nie było odgłosów, które mogłyby obudzić domowników.
  6. Zbiornik dwukomorowy nieklejony, niespawany, nieskręcany to gwarancja wieloletniej szczelności.
  7. Nie dopuszcza się żadnych elementów metalowych wewnątrz zbiornika.
  8. Nasada górna musi mieć płynną regulację wysokości oraz możliwość skośnego nachylania.
  9. Wytrzymałość zbiornika na głęboki montaż do 5 m.
  10. Oczyszczalnia musi mieć co najmniej dwie oddzielne komory.
  11. Oczyszczalnia musi mieć zintegrowany pojemnik do pobierania próbek.
  12. Urządzenia muszą być bezobsługowe w okresach pomiędzy przeglądami serwisowymi.
  13. Kolumna czyszcząca urządzenia musi mieć możliwość wyjmowania do czyszczenia, naprawy czy inspekcji bez opróżniania zbiornika.
  14. Oczyszczalnia musi posiadać system napowietrzania.
  15. Oczyszczalnia musi posiadać sterowanie umożliwiające włączanie trybu urlopowego, oszczędnościowego.
  16. Oczyszczalnia musi być wyposażona w sterownik monitorujący parametry jej pracy.
  17. Oczyszczalnia musi być wyposażona w moduł GSM do przesyłania informacji SMS-em.

Ostatecznie został jeden produkt, który spełniał warunki przetargu - urządzenia INNO-CLEAN produkowane przez firmę Kessel. Dotychczas zamontowano 1170 PBOŚ, co stanowi ok. 85% zapotrzebowania całej gminy. Praca każdej oczyszczalni nadzorowana jest przez program komputerowy umożliwiający przesyłanie sygnału o awarii przez system GSM.

Nadzór i serwis urządzeń zapewnia Zakład Gospodarki Komunalnej, który z każdej oczyszczalni raz w roku usuwa osad. Ponadto każda oczyszczalnia to odrębna instalacja i nie występują w niej zjawiska zatykania kanalizacji z powodu np. wrzucania odpadów czy zatruwania ścieków chemikaliami - winowajca nie jest anonimowy i nie może zrzucać winy na sąsiada.

Przeczytaj koniecznie: Sposób na efektywną gospodarkę ściekową w rozproszonej zabudowie >>

Koszt inwestycji wyniósł 24 mln zł, z czego dotacja z NFOŚiGW to 9 mln zł, pożyczka z NFOŚiGW kolejne 9 mln zł, a koszt własny każdego domostwa 1845 zł.  Koszty serwisu w wysokości 29 zł i ok. 5 zł miesięcznie za energię elektryczną do zasilania oczyszczalni ponoszą mieszkańcy, bez względu na ilość wytwarzanych ścieków.

Za wyborem przemawiały względy przede wszystkim ekonomiczne. Poprzednia koncepcja gospodarki ściekowej opartej na sieci kanalizacji ogólnospławnej wymagałaby wydania od 45 do 51 mln zł, co wyklucza skuteczne rozwiązanie problemu ścieków i wymusza prowadzenie inwestycji etapami przez dekady przy zagrożeniu dla budżetu gminy. Do tego doszłyby koszty eksploatacji, które obciążyłyby mieszkańców średnio kwotą przynajmniej 115 zł miesięcznie na jedną 4-osobową rodzinę. Ponadto do kosztów tej inwestycji trzeba by zaliczyć remonty dróg, chodników itd. po budowie sieci.

Władze gminy w ciągu paru lat wykonały ogromną pracę, by sprawnie przeprowadzić inwestycję. Zebrały swoje doświadczenia i opracowały na ich podstawie innowacyjny na skalę europejską, a być może światową, scenariusz postępowania oraz praktyczne wskazówki, jak formułować Specyfikacje Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ).

Jak zapewniał Henryk Joachim Marcinek, przewodniczący rady gminy, żadna z wytycznych nie jest patentem, ale razem stanowią innowacyjny produkt – wskazówki, jak wybudować tani i sprawny system oczyszczania ścieków w całej gminie wiejskiej. Wytyczne zebrano w 16 punktach, a najważniejsze wymagania, które powinny być zawarte w SIWZ, w 17 punktach. Można się z nimi zapoznać na www.rynekinstalacyjny.pl/...

Wskazywał on też, że tak naprawdę inwestycja gminy w PBOŚ to nie była jedna inwestycja, lecz ok. 1200 oddzielnych, gdyż napotkano trudności w uzgodnieniach szczegółów z każdym mieszkańcem oddzielnie. Często zmieniali oni swoje warunki dotyczące położenia instalacji, gdyż mieli wielomiejscowe odprowadzenie ścieków i nieraz musieli przerabiać wewnętrzny system kanalizacyjny.

Z każdym mieszkańcem deklarującym chęć montażu gmina zawarła umowę bezpłatnego użyczenia części nieruchomości pod oczyszczalnię. Oczyszczalnia pozostaje własnością gminy, a mieszkaniec ponosi koszty udziału własnego podłączenia oczyszczalni. Prace montażowe prowadzone były jedynie na posesjach mieszkańców, co pozwoliło uniknąć rozkopanych pod kanalizację dróg i chodników. Dzięki inwestycji na posesjach przy okazji uporządkowano otoczenie domostw.

J. Marcinek podkreślał też, że ważne jest klarowne określenie obowiązków użytkowników PBOŚ - to użyczenie kilku m2 działki na montaż i dostarczenie ścieków do urządzenia oraz nieingerowanie w jego pracę i dostarczenie energii elektrycznej do zasilania za łączną kwotę ok. 5 zł miesięcznie, a także wnoszenie eksploatacyjnej opłaty ryczałtowej w wysokości 29 zł miesięcznie niezależnie od ilości ścieków.

O doświadczeniach z eksploatacji mówił Adam Wajda, sekretarz gminy. Skład chemiczny ścieków oczyszczonych odpowiada dopuszczalnym wartościom zawartym w rozporządzeniu w sprawie warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi, i jest na bieżąco monitorowany przez ZGK. Na potrzeby Zakładu powstało laboratorium, które bada zawiesinę ogólną oraz ChZT i BZT. Każda oczyszczalnia ma oddzielną kartę SIM, dzięki której możliwe jest przesyłanie SMS-em informacji o ewentualnych awariach oraz o parametrach pracy do operatora systemu.

Po dwóch latach eksploatacji niezdecydowani zmieniają zdanie i przyłączają się do systemu. Wzrosła też świadomość ekologiczna mieszkańców - żaden „wyciek” z szamba sąsiada nie uchodzi już uwadze tych, którzy mają oczyszczalnie.

Waldemar Joniec

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 



Jak osiągnąć 99% skuteczność bakteriobójczej w wentylacji » Któremu producentowi systemów grzewczych i wodociagowych zaufać »
bezpieczeństwo instalatora rury wielowarstwowe
czytam więcej » poznaj go dziś »

 


Zdradzamy sposób na projektowanie instalacji najwyższej jakości »

projektowanie

 



Z jakiego powodu tworzywa sztuczne zdominowały rynek wod-kan » Jak bez problemowo przeprowadzić iniekcję mikropali, kotew i gwoździ gruntowych »
bezpieczeństwo instalatora pomoc w projektowaniu
czytam więcej » poznaj go dziś »

 


Czy można dobrze odseparować wodę kanalizacyjną od gruntowej »

innowacyjne projektowanie

 



Poznaj bezpieczne systemy do dezynfekcji wody pitnej i basenowej » Jak zabezpieczyć wentylatory dachowe »
czysta woda wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Jaka pompa ciepła zwalcza bakterię Legionella »

pompy ciepła

 



Czy łatwo zainstalować podwieszaną toaletę » Z jakego powodu ta pompa wyprzedza przyszłość »
podwieszana toaleta pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

zaślepka


11/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 11/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Dobór wymienników płytowych
  • - Rekuperatory ścienne a prawo
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl