Jeżeli w procesach technologicznych u wytwórcy produktu, wyrobu lub odpadu technologicznego, który w elektrociepłowni stanowi biomasę, występowało zagrożenie pożarem lub wybuchem i wynikało ono z właściwości fizyko-chemicznych i postaci występowania takiego produktu, a do elektrociepłowni biomasa dostarczana jest w postaci niezmienionej, to znaczy, że w procesie transportu, składowania i spalania biomasy w elektrociepłowni zachować należy takie same zasady bezpieczeństwa pożarowego i wybuchowego jak u pierwotnego wytwórcy.
Dostarczanie do elektrociepłowni biomasy w postaci przetworzonej, np. w formie brykietu, nie zapewnia całkowitego bezpieczeństwa pod względem pożarowym lub wybuchowym. W procesie transportu, pryzmowania i składowania wydzielać się mogą duże ilości pyłów, które zalegać będą na konstrukcjach obiektów i w przypadku powstania miejscowych zawirowań powietrza tworzyć mogą wybuchowe mieszaniny pyłowo-powietrzne.
Należy również pamiętać o tym, że składowanie na przykład brykietu o różnym stopniu zawilgocenia lub zanieczyszczeń organicznych prowadzić może do powstania zjawiska samozapłonu. Zatem technologiczne stosowanie biomasy wymaga stosowania precyzyjnie zaprojektowanych układów technologicznych dostosowanych do parametrów fizyko-chemicznych i postaci występowania biomasy.
Zagrożenia pożarowe i wybuchowe w stosowaniu biomasy
Biomasa dostarczana jest do elektrowni najczęściej w postaci brykietu i pelet (drzewnych, ze słomy lub grubej śruty, z upraw leśnych) oraz rozdrobnionej śruty rzepakowej, otrębów pszennych i pyłu drzewnego. Tak szeroki program technologiczny i gama asortymentowa przewidzianej do spalania biomasy wskazuje jednoznacznie, że proces transportu, składowania i spalania biomasy wymagać będzie zasadniczego rozdzielenia instalacji technologicznych dla procesów spalania biomasy w zależności od postaci jej występowania. Postać występowania biomasy i jej parametry fizyko-chemiczne wpływają na rodzaj i charakter zagrożeń pożarowych i wybuchowych oraz na zakres koniecznych do zastosowania technicznych środków zabezpieczeń przeciwpożarowych i przeciwwybuchowych.
W procesie transportu i składowania biomasy we wszystkich jej postaciach występować będzie duże zagrożenie pożarowe wynikające z jej właściwości łatwozapalnych oraz z wysokiej gęstości obciążenia ogniowego występującego w pomieszczeniach magazynowych, a wynikającego z pryzmowego składowania biomasy.
Zagrożenie wybuchem występować będzie zawsze w tych instalacjach technologicznych, które służyć będą do transportu, rozdrabniania lub odpylania instalacji związanych z dostawą rozdrobnionej biomasy do kotła. Ponadto zagrożenie wybuchem występować będzie również w magazynie biomasy w postaci zwartej i pochodzić będzie głównie od pyłów osiadłych oraz w instalacjach aspiracyjnych przeznaczonych do usuwania pyłów powstałych podczas rozładunku biomasy i kształtowania pryzm.
Przyjęcie i magazynowanie biomasy
Rodzaje biomasy używane w poszczególnych elektrociepłowniach uzależnione są od zasobów naturalnych występujących na terenach, na których elektrociepłownie są zlokalizowane. Zasadnicze rodzaje biomasy podzielić można na dwie grupy:
- biomasa w postaci zwartej (brykiet, pelety, zrębki),
- biomasa w postaci sypkiej (śruta rzepakowa, otręby pszenne, pył drzewny, wytłoki).
Każda z tych grup charakteryzuje się innym zagrożeniem pożarowym i wybuchowym i dlatego każda wymaga odmiennej technologii transportu, rozładunku i składowania.
Biomasa w postaci zwartej
W przypadku biomasy w postaci zwartej podczas dostawy i magazynowania występować będzie przede wszystkim zagrożenie pożarem wynikające z dużego miejscowego nagromadzenia materiału palnego w postaci pryzm biomasy. Natomiast zagrożenie wybuchem będzie zjawiskiem wtórnym wynikającym z możliwości nagromadzenia się pyłów osiadłych na elementach konstrukcyjnych budynku magazynu.
Właściwości fizyko-chemiczne poszczególnych rodzajów biomasy występującej w postaci zwartej są bardzo podobne i dlatego ich wspólne składowanie w obrębie jednego pomieszczenia jest dopuszczalne nawet na niewydzielonych w sposób budowlany polach składowych. Podczas dostawy biomasy w postaci zwartej oraz podczas jej rozładunku i formowania pryzmy nie będą wyznaczane strefy zagrożenia wybuchem.
Powstające niewielkie ilości lotnego pyłu, który mógłby stwarzać miejscowe chmury pyłu o koncentracji w okolicy dolnej granicy wybuchowości, powinny być usuwane z pomieszczenia magazynu poprzez system wentylacji aspiracyjnej w wykonaniu przeciwwybuchowym wyposażonej w komory kurzowe lub cyklony. Skutecznym zabezpieczeniem przed powstaniem ewentualnego wybuchu będzie dodatkowo wykonanie instalacji elektrycznej w stopniu ochrony IP. Pojazdy dokonujące formowania pryzm biomasy powinny posiadać atestowany, iskrobezpieczny układ wydechowy.
Wymagania przeciwpożarowe dla budynku magazynu biomasy w postaci zwartej powinny być określone na podstawie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1].
