Nowoczesne kotły na paliwa stałe nie wymagają codziennej obsługi i mogą mieć estetyczny wygląd. Wyposażane są w rozbudowane układy automatyki i sterowania procesem spalania paliwa oraz regulacji temperatury w instalacji c.o. Pracują z wysoką sprawnością i emitują małe ilości gazów cieplarnianych.
Kotły można dzielić według różnych kryteriów. Z uwagi na stosowane paliwa wyróżniamy: kotły węglowe, na miał, groszek, drewno, zrębki, pelety, słomę, a nawet zboże. Produkowane są też kotły dwu- i wielopaliwowe. Innym kryterium jest stopień automatyzacji spalania − dostępne są proste konstrukcje z ręcznym zasypem paliwa wymagające częstej obsługi (nawet co parę godzin), wyposażane w proste, mechaniczne regulacje spalania oraz kotły z automatycznym zapłonem i podawaniem paliwa z pełną regulacją procesu spalania zależną m.in. od temperatury w pomieszczeniach.
Kotły można też podzielić według konstrukcji i rodzaju spalania na: kotły ze spalaniem górnym, ze spalaniem dolnym, kotły nadmuchowe (z wentylatorem) oraz kotły z palnikiem retortowym i nadmuchowym. Kolejnym kryterium podziału jest materiał − mamy kotły stalowe i żeliwne. Można też wyróżnić dwie inne grupy: kotły mogące współpracować tylko z instalacjami typu otwartego zabezpieczonymi naczyniem wzbiorczym otwartym oraz kotły wyposażone w odpowiednie urządzenia do odprowadzania nadmiaru ciepła, mogące zasilać instalacje zamknięte zabezpieczone naczyniem wzbiorczym przeponowym. Jakie są najważniejsze różnice między nimi, wpływające na koszty eksploatacji i komfort bądź uciążliwość obsługi? Na to pytanie można odpowiedzieć, porównując je pod kątem różnych kryteriów.
