Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Analiza wielokryterialna – narzędzie do wyboru systemu usuwania i oczyszczania ścieków z terenów wiejskich

Multi-criteria analysis as a tool for selection for the disposal and wastewater treatment in rural areas
Fot. www.sxc.hu

Celem artykułu jest przedstawienie możliwości wykorzystania analizy decyzyjnej jako narzędzia wyboru, zgodnie z kryteriami zrównoważonego rozwoju, sposobu usuwania i oczyszczania ścieków z małej jednostki osadniczej o charakterze wiejskim.

Pomimo że w ostatnich latach na terenach wiejskich nastąpił znaczny wzrost liczby osób podłączonych do zbiorowej kanalizacji i oczyszczalni ścieków, a także wybudowano wiele przydomowych oczyszczalni ścieków, w dalszym ciągu istnieje duża dysproporcja pomiędzy liczbą mieszkańców wsi i miast podłączonych do kanalizacji i oczyszczalni ścieków. Z danych GUS [5] wynika, że w 2011 r. udział ludności korzystającej z oczyszczalni na terenach wiejskich wynosił 30,6%, w porównaniu do 88,4% w miastach.

Zgodnie z zapisami dyrektywy 91/271/EWG dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych [15] oraz opracowanym na jej podstawie Krajowym Programem Oczyszczania Ścieków Komunalnych do końca 2015 r. wszystkie aglomeracje o równoważnej liczbie mieszkańców RLM powyżej 2000 powinny zostać wyposażone w zbiorowe systemy kanalizacji i oczyszczalnie ścieków o efekcie oczyszczania uzależnionym od wielkości oczyszczalni.

W przypadkach gdy budowa systemu kanalizacji zbiorowej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub powodowała nadmierne koszty, możliwe jest zastosowanie systemów indywidualnych odbioru ścieków.

Taki zapis i porównanie wariantów różnych rozwiązań stanowi wielokryterialne zadanie decyzyjne, które powinno dać odpowiedź na pytanie, czy korzystniejsze jest rozwiązanie ze zbiorową kanalizacją i oczyszczalnią ścieków, czy budowa pojedynczych jednostek przydomowych oczyszczalni ścieków, obejmujących swym zasięgiem jedno lub kilka gospodarstw domowych.

Jest to tym bardziej istotne, że w ostatnim czasie w związku z brakiem środków na zbiorową kanalizację gminy wiejskie starają się o fundusze na budowę przydomowych oczyszczalni często bez szczegółowego rozpoznania warunków gruntowo-wodnych oraz bez uwzględnienia innych kryteriów zrównoważonego rozwoju.

Analiza wymaga doboru kryteriów oceniających poszczególne rozwiązania, wśród których zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju pod uwagę muszą zostać wzięte kryteria ekologiczne, ekonomiczne i społeczne. Dla przyjęcia prawidłowych rozwiązań, z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań społeczno-gospodarczych, konieczne jest również uwzględnienie aspektów technicznych.

Metody wyboru systemów usuwania i oczyszczania ścieków

Wybór sposobu usuwania i oczyszczania ścieków z małych jednostek osadniczych uzależniony jest od wielu czynników, z których najważniejsze to: lokalne warunki terenowe i gruntowo-wodne, odbiornik ścieków i wymagany stopień ich oczyszczania, wielkość jednostki osadniczej i stopień rozproszenia jej zabudowy, wpływ na środowisko i aspekty ekonomiczne. Liczba kryteriów, które wstępnie mogą być przyjęte do takiej oceny i uwzględnione w obliczeniach, przedstawia rys. 1.

Ich znaczna liczba, różny sposób wyceny, różne jednostki powodują trudności w podjęciu decyzji dotyczącej rodzaju rozwiązania. Dodatkową trudność stanowi fakt, że przyjęte kryteria obliczeniowe prezentują różne, często sprzeczne ze sobą cele. Dlatego przyjęcie kryteriów obliczeniowych i sposób ich wyceny stanowi najtrudniejszy element analizy decyzyjnej.

Kolejnym etapem analizy decyzyjnej jest przyjęcie wariantów obliczeniowych, które najpierw będą poddane ocenie poprzez przyjęte kryteria, a następnie analizie decyzyjnej. Uwzględniając możliwe rozwiązania, do oceny i analizy przyjęto następujące warianty usuwania i oczyszczania ścieków z małej jednostki osadniczej o charakterze wiejskim:

  • gromadzenie ścieków w szczelnych zbiornikach (tzw. kanalizacja bezodpływowa) i okresowe ich wywożenie do punktów zlewnych zbiorczych oczyszczalni taborem asenizacyjnym,
  • oczyszczanie ścieków w oczyszczalniach przydomowych z ich odprowadzeniem do gruntu lub wód powierzchniowych,
  • odprowadzenie ścieków do zbiorowej sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków.

W praktyce występuje najczęściej kombinacja ww. wariantów, czego nie uwzględniono w obliczeniach.

Parametrem pozwalającym na racjonalny wybór systemu kanalizacji na obszarze o rozproszonej zabudowie jest długość kolektorów przypadająca na 1 mieszkańca. Przyjmuje się, że budowa zbiorowego systemu kanalizacji jest celowa wówczas, gdy długość kolektora przypadająca na mieszkańca jest mniejsza od 12–17 m w zależności od warunków lokalnych [6]. Według [2] przy średniej odległości między budynkami powyżej 20–60 m przydomowe oczyszczalnie ścieków stanowią alternatywę dla kanalizacji zbiorowej.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji [10] ustalono, że wskaźnik długości sieci ze względów technicznych i ekonomicznych nie powinien być mniejszy niż 120 mieszkańców na 1 km sieci przewidywanej do wybudowania, tj. powinien być mniejszy niż 8,3 m sieci kanalizacyjnej przypadającej na 1 mieszkańca.

W pewnych określonych warunkach (na terenach objętych formami ochrony przyrody, terenach o znacznym spadku oraz w celu zabezpieczenia stref ochronnych ujęć wody) możliwe jest zmniejszenie tego wskaźnika do 90 mieszkańców na 1 km sieci, tj. maksymalnie 11,1 m na mieszkańca.

W publikacji [4] podano następujące kryteria wyboru rodzaju kanalizacji: kryterium gęstości zaludnienia lub gęstości zabudowy, kryterium liczby mieszkańców oraz kryterium możliwości terenowych i gruntowych.

Jeżeli gęstość zabudowy jest mniejsza niż 5 gospodarstw domowych przypadających na 1 hektar powierzchni zainwestowania, wskazane jest stosowanie kanalizacji zagrodowej (indywidualnej). W przeciwnym razie zasadne jest stosowanie kanalizacji zbiorowej. Jeżeli RLM £ 100, wskazane jest stosowanie kanalizacji zagrodowej. Wymaga to jednak przeprowadzenia analizy ekonomicznej.

Trzecie kryterium dotyczy uwarunkowań stosowania kanalizacji zagrodowej w zależności od możliwości terenowych i warunków gruntowo­‑wodnych.

   08.07.2014

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Czym mogą Cię zaskoczyć nowoczesne pompy do wody »

pompy do wody

 



Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i swoich pracowników » Szukasz partnera w projektowaniu inżynieryjnym i specjalistycznym? »
bezpieczeństwo instalatora pomoc w projektowaniu
czytam więcej » poznaj go już dziś »

 


Jak projektować instalacje najwyższej jakości »

innowacyjne projektowanie

 



Poznaj bezpieczne systemy do dezynfekcji wody pitnej i basenowej » Jakich zabezpieczeń wentylatorów dachowych potrzebujesz »
czysta woda wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Czy klimatyzacja jest zdrowa »

wentylacja

 



Kompendium wiedzy o procesach wymiany ciepła » Czy ogrzewanie może wpływać na nasze zdrowie »
pompy woda powietrze pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Jak dobrze odseparować wodę kanalizacyjna od gruntowej »

studzienka kanalizacyjna

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
7-8/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 7-8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - WT 2021 dla budynków wielorodzinnych
  • - Klimakonwektory, belki i sufity chłodzące
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl