Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Narzędzia energooszczędnej eksploatacji systemów ciepłowniczych i instalacji c.o.

Narzędzia energooszczędnej eksploatacji systemów ciepłowniczych i instalacji c.o.
Narzędzia energooszczędnej eksploatacji systemów ciepłowniczych i instalacji c.o.
fot. Flickr

Wytwarzanie ciepła i jego dystrybucja są drogie, towarzyszy im zatem stale poszukiwanie możliwych oszczędności. W wielu wypadkach potencjał oszczędności jest wciąż spory, wymaga to jednak dokładnego opomiarowania i rozpoznania funkcjonowania sieci i instalacji oraz ich stałego monitorowania. Systemy zdalnego odczytu i sterowanie pracą sieci wprowadzane jest w wielu miastach. Końcowy efekt ma być wynikiem synergii najnowszych osiągnięć technologii, automatyki, informatyki i telekomunikacji do sterowania procesami technologicznymi w celu poprawienia efektywności energetycznej, jakości usług oraz procesów biznesowych.

Podstawy prawne obowiązkowego opomiarowania zużycia ciepła

Dyrektywa 2012/27/UE z 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej [1] wprowadza m.in. powszechny obowiązek opomiarowania budynków i lokali mieszkalnych oraz użytkowych, a także indywidualnego rozliczania kosztów ciepła do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej zgodnie ze wskazaniami urządzeń pomiarowych. Obowiązek ten będzie obligatoryjny od 31 grudnia 2016 roku.

Jeśli montaż indywidualnych liczników ciepła jest technicznie skomplikowany i kosztowny, można przeprowadzać pomiary indywidualnego zużycia energii cieplnej za pomocą podzielników kosztów ogrzewania zamontowanych na każdym grzejniku (art. 9) [1].

W artykule 11 dyrektywa stanowi o kosztach dostępu do informacji o opomiarowaniu i rozliczeniach: „Państwa członkowskie zapewniają, by odbiorcy końcowi otrzymywali wszystkie rachunki i informacje o rozliczeniach za zużycie energii nieodpłatnie oraz by odbiorcy końcowi mieli również odpowiedni i bezpłatny dostęp do swoich danych dotyczących zużycia” [1].

Zawieranie umów na dostawę energii cieplnej lub ciepłej wody dla indywidualnych użytkowników końcowych w budynkach wielomieszkaniowych nie podlega prawodawstwu UE. W wielu krajach europejskich zakłady ciepłownicze nie podpisują porozumień z indywidualnymi użytkownikami końcowymi, ale raczej z większymi organizacjami (np. spółdzielnią mieszkaniową, stowarzyszeniem właścicieli mieszkań w budynku wielomieszkaniowym itp.).

Bezwarunkowy wymóg instalacji indywidualnych ciepłomierzy w nowych budynkach podłączonych do systemów ciepłowniczych lub w istniejących budynkach podłączonych do systemów ciepłowniczych przy wykonywaniu ważniejszych renowacji wprowadziła dyrektywa 2006/32/WE [2].

 

Dyrektywa 2012/27/UE rozciągnęła ten obowiązek na budynki wielomieszkaniowe zaopatrywane w ciepło z własnego systemu centralnego ogrzewania (np. oddzielny kocioł dla całego budynku lub lokalna kotłownia nieuznawana za system ciepłowniczy). Indywidualne ciepłomierze muszą zostać zainstalowane do 31 grudnia 2016 r., o ile jest to technicznie wykonalne i opłacalne.

 

Przepisów dyrektyw nie stosuje się jednak wprost, lecz poprzez implementację ich postanowień do systemu prawa krajowego. Dyrektywa 2012/27/UE zobowiązuje członków UE do wydania regulacji krajowych w terminie do 5 czerwca 2014 r.

Wdrożenie dyrektywy zawiera projekt ustawy o efektywności energetycznej, w którym zawarto także propozycje zmian do ustawy Prawo energetyczne [3].

Wdrożenie wymagań art. 9 dyrektywy 2012/27/UE zawarto w projekcie art. 45a regulującym zasady ustalania opłat za dostarczane do odbiorcy paliwa gazowe, energię elektryczną lub ciepło [3]. W ust. 7 stanowi on:

„Jeżeli miejsce zainstalowania układu pomiarowo-rozliczeniowego służącego do rozliczeń kosztów zakupu ciepła jest wspólne dla dwóch lub więcej budynków wielolokalowych albo dwóch lub więcej grup lokali lub lokali, właściciele lub zarządcy tych budynków lub lokali są obowiązani wyposażyć:

1) budynki te i grupy lokali w ciepłomierze;

2) lokale, tam gdzie jest to technicznie wykonalne i opłacalne, w ciepłomierze lub wodomierze ciepłej wody”.

Projekt przewiduje rozliczenia także na podstawie „wskazań urządzeń umożliwiających indywidualne rozliczenie kosztów, niebędących przyrządami pomiarowymi w rozumieniu przepisów metrologicznych” (podzielniki kosztów) lub przyjmując „powierzchnię lub kubaturę tych lokali”, w sytuacjach gdy montaż urządzeń pomiarowych jest technicznie niemożliwy lub nieopłacalny.

Projekt zawiera też wymóg, że wybór metody rozliczania całkowitych kosztów zakupu ciepła na poszczególne lokale mieszkalne i użytkowe w budynku powinien uwzględniać zachowania energooszczędne oraz prawidłowe warunki eksploatacji budynku i lokali w zakresie temperatury i wentylacji, określone w przepisach prawa budowlanego, a także odrębne ustalanie opłat za ciepło i c.w.u. Ponadto metoda, w zależności od warunków technicznych budynków i lokali, powinna uwzględniać ilość ciepła dostarczanego do lokalu z pionów grzewczych lub na skutek przenikania między lokalami (o ile to możliwe technicznie i uzasadnione ekonomicznie), a także współczynniki wyrównawcze wynikające z położenia lokalu w bryle budynku.

Projekt zawiera też regulacje na wypadek nieudostępnienia przez użytkownika lokalu liczników lub podzielników w celu dokonania ich odczytu lub ingerowania w nie w celu zafałszowania pomiarów lub wskazań. Właściciel lub zarządca ma wówczas prawo do odszkodowania na zasadach ogólnych albo obciążenia użytkownika (w okresie rozliczeniowym) „nie więcej niż półtorakrotnością iloczynu średniej wartości kosztów ogrzewania:

a) m3 kubatury budynku wielolokalowego i kubatury lokalu użytkowanego albo

b) m2 powierzchni budynku wielolokalowego i powierzchni lokalu użytkowanego”.

Kolejna istotna planowana zmiana to wymóg sporządzania audytu energetycznego w celu określenia przyczyn nadmiernej energochłonności i wskazania sposobów ograniczenia zużycia ciepła przez budynek wielolokalowy lub zmiany zamówionej mocy cieplnej. Dotyczy to przypadków, gdy ilość ciepła dostarczonego do budynku w ciągu kolejnych 12 miesięcy przekracza 0,40 GJ w odniesieniu do m3 ogrzewanej kubatury lub 0,30 GJ w odniesieniu do m3 przygotowanej ciepłej wody [3]. Nie są to wymagania wygórowane, ale sporo starszych budynków, zwłaszcza nieocieplonych, zużywa więcej energii.

Dyrektywa zobowiązuje także do stosowania opomiarowania chłodu z sieci ciepłowniczej lub z centralnego źródła obsługującego większą liczbę budynków oraz w budynkach z własnym źródłem centralnego chłodzenia.

W uzasadnieniu do projektu zmian ustawy Prawo energetyczne stwierdza się, że „Projekt ustawy nie przewiduje nałożenia obowiązku wyposażenia budynków lub lokali w liczniki do pomiaru zużycia energii chłodniczej z uwagi na brak takich urządzeń, które podlegały prawnej kontroli metrologicznej” [4]. Na rynku są jednak oferowane liczniki ciepła z zakresem pomiarowym od 2°C z Δt od 3 K i tym samym pełnią też one funkcję liczników chłodu. W wielu ciepłomierzach funkcja ta jest już w standardzie przelicznika.

Technologie zdalnego odczytu

W opomiarowaniu mediów komunalnych zastosowanie znajdują różne technologie – przewodowe i bezprzewodowe. W odczycie przewodowym europejskim standardem jest M-Bus.

Głównymi elementami tego systemu są urządzenia pomiarowe z kartą M-Bus. Komunikacja z urządzeniami pomiarowymi może się odbywać za pomocą przewodów sieci ethernet (lokalnej sieci komputerowej) lub dzięki wykorzystaniu systemu tzw. budynku inteligentnego, a nawet sieci telewizji kablowej lub przewodów instalacji elektrycznej.

Coraz częściej technologie przewodowe korzystają także z elementów łączności radiowej i tym samym dają możliwość rozbudowy sieci poprzez łączenie wielu urządzeń zbiorczych M-Bus lub współpracę z protokołami KNX, LON, MOD-Bus, PROFI-Bus itp.

System magistrali M-Bus umożliwia zdalny odczyt danych z urządzeń pomiarowych łącznie z aktualnymi parametrami pracy instalacji. Dane gromadzone są w formatach dostępnych dla programów służących sporządzaniu rachunków za media.

M-Bus może być też sterowany i monitorowany za pomocą systemów wykorzystywanych do nadzoru procesów technologicznych lub produkcyjnych, co umożliwia nie tylko zbieranie, analizowanie i archiwizację danych oraz fakturowanie, ale też sterowanie procesami i ich wizualizację.

Pomimo wielu istotnych różnic technologie bezprzewodowe wykorzystują podobne elementy: moduły radiowe i koncentratory danych.

Moduły montowane są na urządzeniach pomiarowych z wyjściem impulsowym (ciepłomierze, wodomierze, gazomierze) i zliczają impulsy, przechowują oraz wysyłają dane w zakodowanych pakietach do koncentratora danych lub bezpośrednio do komputera.

Moduły mają formę nakładki lub wbudowane są w urządzenia pomiarowe i mogą komunikować się dwukierunkowo – są jednocześnie nadajnikami i odbiornikami. Koncentratory danych montowane są w częściach wspólnych budynków, w miejscach dostępnych dla obsługi. Mają zasięg kilkudziesięciu metrów i mogą obsługiwać nawet ponad tysiąc modułów. Na tym poziomie dane mogą być sczytywane za pomocą przenośnego komputera (PSION) lub przekazywane dalej drogą radiową.

W celu zwiększenia zasięgu systemu stosuje się moduły wzmacniające, które zbierają dane z koncentratorów i przekazują je do koncentratora centralnego, na odległość nawet paru kilometrów, który gromadzi informacje z paru tysięcy urządzeń pomiarowych. Dane te można odczytywać stacjonarnie lub za pomocą urządzenia przenośnego.

Budowane są też systemy odczytu, które przekazują dane z urządzeń pomiarowych bez pośrednictwa koncentratorów. Moduł radiowy tego typu komunikuje się dwustronnie i wysyła dane po wywołaniu go przez komputer inkasenta.

Dane z komputera trafiają następnie do dowolnego systemu. Kolejnym rozwiązaniem jest zamontowanie w module radiowym nadawczo-odbiorczym karty GPRS, która umożliwia pakietowe przesyłanie danych w sieciach telefonii komórkowej GSM (która pokrywa już cały kraj). Wysyłane w ten sposób dane trafiać mogą w dowolne miejsce, a częstotliwość odczytów dostosowana jest do danego systemu i odbiorcy mediów.

W technologiach zdalnego odczytu zastosowano różne metody zbierania danych. W systemie inkasenckim wskazania urządzeń pomiarowych odczytywane są przez inkasenta podchodzącego do budynku lub przechodzącego wzdłuż ulicy z przenośnym komputerem wysyłającym sygnał do modułów, które w odpowiedzi przekazują pakiety danych. Liczniki mogą być odczytywane sekwencyjnie, tj. jeden po drugim, lub grupowo – kilka jednocześnie.

Odczyt trwa kilka sekund, po czym inkasent przechodzi do następnego punktu.

Na odczyt samochodowy składa się komputer zamontowany na pojeździe wyposażonym w zewnętrzne anteny radiowe. Samochód wolno porusza się po ulicy, zbierając dane. Na przykład w Odense w Danii dane zbierają urządzenia zamontowane na śmieciarkach, które pokonują stale te same trasy. Stacjonarne sposoby odczytu danych korzystają z połączeń przewodowych lub sieci telefonii komórkowej. Przewody łączą koncentratory danych bezpośrednio z dostawcą mediów lub korzysta on z modemów komunikacyjnych.

Czytaj też: Inteligentne sieci i systemy pomiarowe >>>

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!
   22.02.2016

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Jak odzyskać 40% ciepła z wody prysznicowej »

 



Jak działają panele fotowoltaiczne » Projektujesz istalacje gazowe? To rozwiązanie jest dla Ciebie »
czytam więcej » spróbuj już dziś »

 


Rodzaje i zastosowanie kluczy płaskich »

 



Poznaj zalety pompy woda-powietrze » Kto wyznacza nowe standardy w projektowniu instalacji? »
pompy ciepła innowacyjne projektowanie instalacji
czytam więcej » czytam więcej »

 


Poznaj sprawdzone metody na pomiar spalin w zamkniętym pomieszczeniu »

pomiar spalin

 



Jakie produkty pomogą ci w walce o czyste powietrze » Czy da się wykonać serwis pompy ciepła bez problemów? »
program czyste powietrze serwis pompy ciepła
 czytam więcej » czytam więcej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
4/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 4/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Smart Buldings
  • - Budynki niemal zeroenergetyczne
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl