Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Badania rozbiorów wody w kontekście poprawności doboru wodomierza głównego na przykładzie wybranych budynków wielorodzinnych

Study of water consumption in the context of right selection of main water meter on example of selected multifamily buildings
Rys. 1. Przekrój wodomierza CZ3000-15, DN 15 [7]
Rys. 1. Przekrój wodomierza CZ3000-15, DN 15 [7]
arch. autorów

Doboru wodomierza dokonuje się obecnie najczęściej na podstawie przepływu obliczeniowego określanego według normy, która nie ma statusu normy obowiązującej.

Według dyrektywy MID, mającej obowiązywać od listopada 2016 r., należy dobierać wodomierze o mniejszym przepływie maksymalnym w stosunku do przepływu obliczeniowego niż według obecnie stosowanych wytycznych GUM.

Wodomierze to urządzenia mechaniczne lub mechaniczno-elektroniczne montowane na przewodzie wodociągowym, służące do pomiaru objętości wody przezeń płynącej [13].

Woda, przepływając przez wodomierz wprawia w ruch organ pomiarowy urządzenia, którego ruchy przenoszone są mechanicznie lub jako impulsy elektryczne do zegara (liczydła) wodomierza, gdzie następuje ich sumowanie oraz przeliczenie na jednostkę objętości wody. W ostatnim czasie na rynku instalacyjnym coraz częściej oferowane są wodomierze statyczne – elektroniczne.

Wodomierze dzieli się według ich konstrukcji wewnętrznej oraz rodzaju organu pomiarowego. Wyróżniamy m.in. wodomierze skrzydełkowe (jedno- i wielostrumieniowe), śrubowe, wolumetryczne (inaczej zwane objętościowymi) oraz sprzężone.

wodomierzach statycznych pomiar prędkości przepływającej wody określany jest na podstawie różnicy w rozchodzeniu się fal ultradźwiękowych (wodomierze ultradźwiękowe) lub elektromagnetycznych (wodomierze elektromagnetyczne).

Wymienione konstrukcje wodomierzy mogą być stosowane do pomiaru wody w przyłączach wodociągowych budynków wielolokalowych.

EWE

Klasy dokładności wodomierzy

Wodomierze jako urządzenia pomiarowe mają zakres pomiarowy, w odniesieniu do którego spełniają wymagania dokładności wskazań zapisane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki [21] przez okres wynikający z ich legalizacji [22], czyli okres, kiedy mogą służyć do rozliczeń.

Od listopada 2016 roku na terenie Unii Europejskiej obligatoryjne będą zapisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego [5], której zadaniem jest ujednolicenie przepisów dotyczących urządzeń pomiarowych – Measuring Instruments Directive (MID). Kończy się 10-letni okres przejściowy pozwalający na legalizację wodomierzy mających zatwierdzenia typu wydane przed 30 października 2006 roku. W dyrektywie tej zawarte są m.in. informacje odnośnie do szerokości zakresów pomiarowych urządzeń, błędów wskazań mierników i wytrzymałości ułożyskowania elementów pomiarowych, m.in. wirników wodomierzy. Według dyrektywy MID i dotyczących jej opracowań [15] współczynnik R (od angielskiego „ratio”, czyli proporcji) obliczamy według równania (1):

 (1)

gdzie:

Q1 – minimalny strumień objętości wodomierza, m3/h;
Q3 – ciągły strumień objętości wodomierza, m3/h.

Wodomierz o najgorszym (najwęższym) zakresie pomiarowym, czyli klasie pomiarowej, ma R = 10, a o najlepszym R = 800.

Według klas Głównego Urzędu Miar (GUM) obowiązujących do 2016 r. wodomierze wykonywane są w czterech klasach dokładności: A, B, C i D, gdzie klasa A ma najniższe parametry pomiarowe, a D najwyższe.

Z przykładowego orientacyjnego porównania klas metrologicznych wg GUM i zakresów pomiarowych R wg MID podawanego w [6] wynika, że odpowiednikiem klasy A jest R = 40, klasy B R = 80, klasy C R = 160, a klasy D R ≥ 200.

W publikacji przedstawiono również przykład wyjaśniający sposób interpretacji parametrów wodomierzy produkowanych według dotychczasowych przepisów w odniesieniu do MID.

Każdy wodomierz ma cztery przepływy charakterystyczne związane z jego zdolnością pomiarową – Q1, Q2, Q3, Q4:

  • przepływ Q1 to minimalny strumień objętości wodomierza, dla którego następuje pomiar objętości wody z wyższym błędem ustawowym (wodomierz nowy ±5%, wodomierz w eksploatacji ±10%);
  • przepływ Q4 (przeciążeniowy strumień objętości) jest przepływem maksymalnym zakresu pomiarowego, powyżej tej wartości nieznany jest błąd pomiarowy urządzenia;
  • przepływ Q2 (pośredni strumień objętości) jest punktem wzrostu dokładności pomiaru wodomierza – dochodzi do zmniejszenia dopuszczalnego błędu do niższego poziomu (nowy wodomierz wody zimnej ±2%, wodomierz wody zimnej w eksploatacji ±4%) [21];
  • przeplyw Q3 jest przepływem ciągłym wodomierza.

Najlepiej, żeby wodomierz jak najczęściej pracował w zakresie od Q2 do Q3, tzn. przy niższym dopuszczalnym błędzie pomiaru w normalnych warunkach użytkowania, czyli w warunkach przepływu ciągłego lub przerywanego. Dokładniejsze opisy kwestii metrologicznych można znaleźć w rozporządzeniu [21].

Zasady doboru wodomierzy do przyłączy wodociągowych budynków wielorodzinnych

Właściwy dobór wodomierza głównego do przyłącza wodociągowego budynku wielorodzinnego jest kwestią ważną, ponieważ tylko dobór właściwego wodomierza dla konkretnego budynku będzie oznaczać jego bezproblemową eksploatację i zachowanie odpowiednich parametrów pomiarowych, które będą stabilne w ciągu pięcioletniego okresu eksploatacji [22]. Sam dobór zależy ściśle od tego, jak jest obliczany przepływ wody występujący lub prognozowany w przyłączu wodociągowym.

Przede wszystkim obliczeniowy przepływ wody można przyjąć według normy [18], która opiera się na określeniu średniego wypływu wody z poszczególnych urządzeń czerpalnych w lokalu. Prawdopodobieństwo, by nastąpił pobór wody z wszystkich punktów instalacji w jednej chwili, jest odwrotnie proporcjonalne do wielkości instalacji [1].

Przepływ obliczeniowy uwzględnia ten fakt i dla budynku wielolokalowego wyznaczany jest z równania (2) [18] (dla q < 20 dm3/s):

 (2)

gdzie:

q – przepływ obliczeniowy, dm3/s;
qn – normatywny wypływ z punktu czerpalnego, dm3/s.

Norma [18] jest wymagana przy projektowaniu przyłączy wodociągowych przez wielu dostawców wody [20, 28, 29] i przywołana w obwieszczeniu [16]. Polski Komitet Normalizacyjny status normy aktualnej podaje w odniesieniu do normy europejskiej [19], a norma [18] ma status normy wycofanej. Należy jednak pamiętać, że same normy nie tworzą obowiązującego prawa, a stanowią jedynie pomoc dla projektantów.

Zgodnie z [18] przepływ maksymalny wodomierza wbudowanego w przyłącze powinien wynosić:

 (3)

gdzie:

qw – przepływ maksymalny wodomierza, m3/h;
q – przepływ obliczeniowy, m3/h.

Znając przepływ obliczeniowy przyłącza, należy dobrać wodomierz przy wykorzystaniu przepływu nominalnego i maksymalnego tak, by spełniona została powyższa zależność przepływów (3).

Od listopada 2016 roku obligatoryjnie obowiązywać będzie dyrektywa [5], która zmienia stosunki przepływów charakterystycznych wodomierzy. Według niej równanie (3) powinno przyjąć zależność (4). Oznacza to, że należy dobierać wodomierze o mniejszym przepływie maksymalnym w stosunku do przepływu obliczeniowego.

 (4)

Powyższa dyrektywa wychodzi naprzeciw doświadczeniom eksploatacyjnym, na podstawie których Chudzicki i Sosnowski [2] podają, że dobór wodomierza można uznać za poprawny, jeśli zostanie spełniony warunek:

(5)

Pamiętać należy, że oprócz normy [18] dopuszczana jest możliwość popartego obliczeniami lub pomiarami odejścia od niej [11].

Rozporządzenie [23] może służyć do obliczenia przepływu średniego dobowego, jako jedyne jest prawnie ważnym sposobem obliczeń podanym w ustawodawstwie.

Wykorzystując współczynniki nierównomierności rozbioru podawane w literaturze [14], można określić przepływy ekstremalne dobowe i godzinowe.

Doboru wodomierza można dokonać również na podstawie metody symulacyjnej (statystycznej).

Na podstawie monitoringu podłączeń wodociągowych w budynkach wielolokalowych uzyskano szeroką bazę danych empirycznych. Natomiast na podstawie analizy statystycznej uzyskanych danych opracowano algorytmy określania natężenia przepływów do doboru wodomierzy [27].

Wyczerpujące informacje dotyczące metod doboru wodomierzy w budynkach można znaleźć w wielu publikacjach [17, 25, 26]. Jeśli budynek, dla którego obliczany jest przepływ, ma instalację przeciwpożarową, należy uwzględnić ilość wody konieczną do celów przeciwpożarowych i ochronnych. Obecność instalacji przeciwpożarowej wymusza bowiem budowę przyłącza wodociągowego dla parametrów wymaganych rozporządzeniem [24].

Czytaj też: Wybrane zagadnienia projektowania i budowy sieci wodociągowej Cz. 2. Uzbrojenie sieci i eksploatacja >>>

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!
   16.06.2016

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Zdradzamy sposób na projektowanie instalacji najwyższej jakości »

projektowanie

 



Z jakiego powodu tworzywa sztuczne zdominowały rynek wod-kan » Jak bez problemowo przeprowadzić iniekcję mikropali, kotew i gwoździ gruntowych »
bezpieczeństwo instalatora pomoc w projektowaniu
czytam więcej » poznaj go dziś »

 


Czy można dobrze odseparować wodę kanalizacyjną od gruntowej »

innowacyjne projektowanie

 



Poznaj bezpieczne systemy do dezynfekcji wody pitnej i basenowej » Jak zabezpieczyć wentylatory dachowe »
czysta woda wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Przedłuż certyfikat HVAC bez wychodzenia z firmy »

szkolenia hvac

 



Czy łatwo zainstalować podwieszaną toaletę » Z jakego powodu ta pompa wyprzedza przyszłość »
podwieszana toaleta pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
10/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 10/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Ogrzewanie obiektów przemysłowych
  • - Wentylacja domów jednorodzinnych
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl