Pobierz pełny numer miesięcznika Rynku Instalacyjnego 7-8/2017

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu 

Modernizacja budynków użyteczności publicznej do standardu niemal zeroenergetycznego – przykłady obiektów norweskich

Modernization of public buildings to nearly zero-energy standard – examples of Norwegian objects
Na zdjęciu: panel informacyjny, dzięki któremu użytkownicy mogą uzyskać informacje na temat parametrów środowiska wewnętrznego oraz sprawdzić bieżące i teoretyczne zużycie energii w budynku.
Na zdjęciu: panel informacyjny, dzięki któremu użytkownicy mogą uzyskać informacje na temat parametrów środowiska wewnętrznego oraz sprawdzić bieżące i teoretyczne zużycie energii w budynku.
Fot. J. Sowa

Projekty pilotażowe zrealizowane w wielu krajach wykazały, że możliwe jest nie tylko wznoszenie budynków o zerowym zużyciu energii, ale nawet modernizowanie istniejących obiektów do takiego standardu. Polska niestety nie ma dużych doświadczeń w tej dziedzinie. Dobrze znane technologie stosowane w trakcie termomodernizacji budynków nie wystarczają do osiągnięcia tak ambitnych celów. Konieczny jest intensywny transfer wiedzy z krajów o znacznie bogatszych doświadczeniach.

W artykule:

Opisy przeprowadzonych prac modernizacyjnych w budynkach użyteczności publicznej w Norwegii: Power House Kjørbo oraz Skattedirektoratet

streszczenie

Projekt KODnZEB ma na celu podniesienie poziomu wiedzy polskich ekspertów w dziedzinie modernizacji istniejących budynków użyteczności publicznej do standardu budynków o niemal zerowym zużyciu energii pierwotnej. Transfer do Polski know-how z Norwegii, kraju o najwyższym na świecie stopniu wdrożenia zasad rozwoju zrównoważonego, jest jednym najszybszych sposobów wypełnienia tej luki. Artykuł przedstawia dwa budynki użyteczności publicznej zlokalizowane w regionie Oslo, zmodernizowane do standardu niemal zeroenergetycznego. Informacje przygotowano na podstawie doświadczeń z wizyty technicznej w Norwegii, rozmów z ekspertami z Zero Emission Buildings Centre (ZEB Centre) w Trondheim, a także z członkami zespołów projektowych i obecnymi zarządcami tych obiektów.



abstract

The project KODnZEB aims to improve knowledge of Polish experts in the field of technologies used during modernization of public buildings to nearly zero-energy standard. The transfer of knowledge from Norway, a country with the highest in the World level of implementation of sustainable development principles, to Poland is one of the fastest ways of filling this gap. The paper presents two public buildings located in the Oslo region, modernized to nearly zero energy standard. Information has been prepared on the basis of experiences from technical tour to Norway, discussions with experts from Zero Emission Buildings Centre (ZEB Centre) w Trondheim, as well as with members of the designing teams and current building managers.

Krajem o jednych z największych doświadczeń w dziedzinie budownictwa o zerowym zużyciu energii pierwotnej jest Norwegia. Jednakże ze względu na duże różnice pomiędzy Norwegią a Polską transfer technologiczny musiałby być wsparty przez szczegółowe analizy biorące pod uwagę [6]:

 

  • istotne różnice w poziomach dochodu narodowego na głowę mieszkańca,
  • wielkość polskiego rynku budowlanego i zły stan techniczny wielu istniejących budynków,
  • niezbyt wysoki poziom akceptacji idei zrównoważonego rozwoju, wyrażanej przez władze i zwykłych obywateli,
  • ograniczony dostęp do mechanizmów wspomagających proces budowy i zrównoważonej modernizacji budynków,
  • specyfikę bilansu energetycznego Polski (bardzo silna zależność gospodarki od węgla), zwłaszcza biorąc pod uwagę, że Norwegia ma bardzo duży udział energii elektrycznej wytwarzanej przez elektrownie wodne,
  • wartość współczynników nakładów energii pierwotnej dla różnych nośników energii.

Budynek Power House Kjørbo

Informacje ogólne

Budynek Power House Kjørbo zlokalizowany jest na przedmieściach Oslo w miejscowości Sandvika. Obiekt powstał w wyniku modernizacji dwóch budynków biurowych o powierzchni 5180 m2 wzniesionych w latach 80. XX w. Jako cel postawiono sobie stworzenie „budynku-elektrowni” (Power House), czyli obiektu, który w czasie swojego cyklu życia produkuje więcej energii odnawialnej, niż zużyto do wyprodukowania wykorzystanych materiałów budowlanych, jego wzniesienia, eksploatacji i rozbiórki. Przed modernizacją oba budynki charakteryzowały się rocznym zużyciem energii pierwotnej na poziomie ok 250 kWh/m2. Projekt modernizacyjny o wartości 18,9 mln dol. rozpoczęto w styczniu 2012. Zapotrzebowanie budynku na energię zmniejszono o ponad 80%. Jednocześnie na dachu budynku zainstalowano panele fotoelektryczne zdolne do wyprodukowania ok. 200 000 kWh w ciągu roku, co odpowiada dwukrotnemu zużyciu energii elektrycznej w budynku (bez wliczania energii wykorzystywanej przez najemców). Gruntowe pompy ciepła zainstalowane w bezpośrednim sąsiedztwie budynku zapewniają w okresie grzewczym ciepło do celów ogrzewania, a w okresie letnim energię na potrzeby chłodzenia.

Obiekt oddano ponownie do użytku w kwietniu 2014. Budynek uzyskał certyfikat środowiskowy BREEAM-NOR „outstanding”, zarówno w fazie projektowej, jak i po wybudowaniu. Zgodnie z klasyfikacją stosowaną w nZEB Centre Trondheim budynek spełnia poziom ambicji: ZEB-OM÷EQ.

W trakcie realizacji projektu stosowano nowoczesne modele współpracy pomiędzy uczestnikami procesu budowlanego. Wdrożono zasady projektowania zintegrowanego, zapewniając:

  • współpracę specjalistów wszystkich dyscyplin od początkowej fazy projektu,
  • jasno zdefiniowany cel,
  • szerokie konsultacje środowiskowe i energetyczne celów projektu,
  • ambitne przywództwo,
  • odwagę do podejmowania ryzyka i stosowania nowych rozwiązań.

Wstępne wyniki oceny stopnia zadowolenia użytkowników z parametrów środowiska wewnętrznego są wysokie [7]. Okazało się przy okazji, że stworzenie nietypowych przestrzeni do pracy może rodzić nowe oczekiwania użytkowników. Część osób pracujących w przestrzeniach przeznaczonych do „pracy cichej” wyrażała lekkie niezadowolenie nawet z niewielkiego szumu instalacji wentylacyjnej, spełniającej jednocześnie wszelkie kryteria projektowe [7].

Bryła

Fot. 1. Budynki biurowe Power House Kjørbo przed i po modernizacji; fot. Entra
Fot. 1. Budynki biurowe Power House Kjørbo przed i po modernizacji; fot. Entra
Rys. 1. Cyfrowy model budynku Power House Kjørbo opracowany przy użyciu skanowania laserowego [źródło: SKANSKA, Powerhouse Kjørbo, Norway CS121: 2014]
Rys. 1. Cyfrowy model budynku Power House Kjørbo opracowany przy użyciu skanowania laserowego [źródło: SKANSKA, Powerhouse Kjørbo, Norway CS121: 2014]

W trakcie modernizacji postanowiono nie zmieniać wyglądu zewnętrznego budynku (fot. 1), jednak zakres prac modernizacyjnych był bardzo duży. Usunięto z budynku ściany zewnętrzne i wewnętrzne, a także wszystkie instalacje i wszelkie wyposażenie, pozostawiając jedynie żelbetową konstrukcję obiektu.

W trakcie prac projektowych zastosowano pionierską na owe czasy koncepcję połączenia BIM (Building Information Modeling) ze skanowaniem laserowym w celu wykonania cyfrowych modeli wnętrza i otoczenia budynku. Model cyfrowy (rys. 1) wykorzystywany był w późniejszych wariantowych analizach modernizacji.

Fot. 2a. Okno zewnętrzne w biurowcu Power House Kjørbo wyposażone w zewnętrzne elementy zacieniające; fot. J. Sowa Fot. 2b. Mocno przeszklona fasada w biurowcu Power House Kjørbo; fot. J. Sowa
Fot. 2a. Okno zewnętrzne w biurowcu Power House Kjørbo wyposażone w zewnętrzne elementy zacieniające; fot. J. Sowa Fot. 2b. Mocno przeszklona fasada w biurowcu Power House Kjørbo; fot. J. Sowa
Fot. 3. Po lewej: konstrukcja paneli zewnętrznych w biurowcu Power House Kjørbo [źródło: Salvesen F., Powerhouse Kjørbo – Renovation to plus energy standard, Asplan Viak AS, Norway], po prawej: wygląd paneli z opalanej osiki (fot. J. Sowa)
Fot. 3. Po lewej: konstrukcja paneli zewnętrznych w biurowcu Power House Kjørbo [źródło: Salvesen F., Powerhouse Kjørbo – Renovation to plus energy standard, Asplan Viak AS, Norway], po prawej: wygląd paneli z opalanej osiki (fot. J. Sowa)

Przegrody zewnętrzne zmodernizowanych budynków zaprojektowano i wykonano w standardzie budynku pasywnego. Szczególną uwagę poświęcono wyeliminowaniu mostków cieplnych. Średnia wartość współczynnika przenikania ciepła dla ścian zewnętrznych U została obniżona z 0,30 do 0,13 W/(m2 K), dla dachu współczynnik U ograniczono z 0,22 do 0,08 W/(m2 K), a dla okien z 2,50 do 0,80 W/(m2 K). Uzyskano także bardzo wysoką szczelność budynku. Została ona zmniejszona z n50 = 3,5 h–1 do 0,23 h–1.

Odpowiednio dobrane przeszklenia umożliwiają wykorzystanie światła dziennego (fot. 2a i fot. 2b). Zewnętrzne elementy zacieniające pozwalają na ograniczenie nadmiernych zysków ciepła od nasłonecznienia i ryzyka występowania zjawiska olśnienia.

Korzystając z tradycji architektury japońskiej, ściany zewnętrzne pokryto panelami z opalanej osiki (fot. 3). Zachowano w ten sposób ciemne barwy zdemontowanej elewacji oraz uzyskano materiał praktycznie niewymagający konserwacji, charakteryzujący się ponadto bardzo niską wartością energii wbudowanej.

Wnętrza

Dużo uwagi poświęcono stworzeniu wygodnych i atrakcyjnych wnętrz, mając świadomość, że jest to ważny czynnik decydujący o komercyjnym sukcesie projektu. Zastosowano zróżnicowane środowiska pracy, umożliwiające zarówno efektywną pracę indywidualną, jak i grupową (fot. 4a, fot. 4b, fot. 4c i fot. 4d).

Fot. 4a. Przykład aranżacji przestrzeni przeznaczonej do różnych celów w biurowcu Power House Kjørbo: na zdjęciu sala konferencyjna; fot.: J. Sowa Fot. 4c. Przykład aranżacji przestrzeni w biurowcu Power House Kjørbo przeznaczonej do różnych celów: na zdjęciu boksy do tele- i wideokonferencji; fot. J. Sowa
Fot. 4a. Przykład aranżacji przestrzeni przeznaczonej do różnych celów w biurowcu Power House Kjørbo: na zdjęciu sala konferencyjna; fot.: J. Sowa Fot. 4c. Przykład aranżacji przestrzeni w biurowcu Power House Kjørbo przeznaczonej do różnych celów: na zdjęciu boksy do tele- i wideokonferencji; fot. J. Sowa
Fot. 4b. Przykład aranżacji przestrzeni przeznaczonej do różnych celów w biurowcu Power House Kjørbo: na zdjęciu fotele z indywidualną regulacją oparcia przy pracy z komputerem; fot.: J. Sowa Fot. 4d. Widok na moduł wbudowany do fotela, który  przeznaczony jest do regulacji jego oparcia; fot. J. Sowa
Fot. 4b. Przykład aranżacji przestrzeni przeznaczonej do różnych celów w biurowcu Power House Kjørbo: na zdjęciu fotele z indywidualną regulacją oparcia przy pracy z komputerem; fot.: J. Sowa Fot. 4d. Widok na moduł wbudowany do fotela, który przeznaczony jest do regulacji jego oparcia; fot. J. Sowa

Ponadto w trakcie wyposażania wnętrz wykorzystano częściowo materiały ze starego budynku (np. szyby ze starych fasad zostały użyte do konstrukcji przeszklonych przegród wewnętrznych). Wszystkie nowe materiały zostały wybrane tak, by zapewnić niską ilość energii wbudowanej. Przykładowo szeroko stosowane elementy tłumiące dźwięk wykonano z materiałów pochodzących z odzysku (PE).

Materiały były także wybierane pod względem niskiej emisji lotnych związków organicznych, by zminimalizować ryzyko problemów z jakością powietrza.

Czytaj też: Kompleksowa termomodernizacja budynku Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki Białostockiej - modernizacja źródła ciepła. >>>

Literatura

1. Helmen F., A building from the 80’s, rehabilitated to a green building, ENTRA, Norway.
2. powerhouse.no.
3. Sowa J. red., Budynki o niemal zerowym zużyciu energii, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2017.
4. Salvesen F., Powerhouse Kjørbo – Renovation to plus energy standard, Asplan Viak AS, Norway.
5. SKANSKA, Powerhouse Kjørbo, Norway CS121: 2014.
6. Sowa J., Wiszniewski A., Opportunities and limitations of transfer of know-how on sustainable buildings between countries, experiences from cooperation between Norway and Poland, CESB16 Central Europe towards Sustainable Building 2016, 22–24 June 2016, Prague, printed version p. 95–96, electronic version p. 291–298.
7. Throndsen W., Berker T., Knoll E.B., Powerhouse Kjørbo. Evaluation of construction process and early use phase, SINTEF Academic Press, 2015.

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!
   18.08.2017
Dostęp do pełnej treści tego artykułu jest BEZPŁATNY, wymaga jednak zalogowania.
Logowanie
zapomniałem hasła
Załóż konto
Jeśli nie masz jeszcze Konta Użytkownika - prosimy o wypełnienie formularza rejestracyjnego. Czas potrzebny na założenie Konta Użytkownika to max. 1 minuta.
Chcę założyć konto użytkownika
Dlaczego warto założyć konto użytkownika?
otrzymujesz bezpłatny dostęp do wielu przydatnych informacji: artykułów znanych ekspertów, przeglądów produktów, porad i raportów
co tydzień otrzymasz bezpłatny Newsletter informujący o nowych artykułach, produktach i wydarzeniach związanych z izolacjami i rynkiem budowlanym
będziesz miał możliość brania udziału w konkursach z cennymi nagrodami
utworzysz swój Profil, dzięki któremu będziesz mógł brać udział w dyskusjach na Forum, wymieniać się poglądami z innymi użytkownikami oraz pisać opinie i komentarze
będziesz otrzymywać powiadomienia o promocjach i rabatach w naszej Księgarni Technicznej oraz zniżkach w sklepach naszych partnerów biznesowych.
Jednocześnie zapewniamy Cię, iż podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możesz zmienić swoje dane lub zażądać usunięcia konta.
Przed założeniem Konta sugerujemy zapoznać się z regulaminem.

Komentarze

(1)
mooa312 | 25.08.2017, 22:02
W ramach modernizacji budynków warto pomyslec o innowacyjnych rozwiązaniach... jednym z nich mogą być świetliki dachowe http://www.lumiterm.pl/ - bardzo funkcjonalne rozwiązania doświetlania zamkniętych przestrzeni.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

 


Zobacz, jak powstają projekty budynków energooszczędnych »

budownictwo pasywne

Budownictwo energooszczędne to coś więcej niż małe zużycie energii, to przede wszystkim wysoki komfort życia, niskie koszty użytkowania oraz brak negatywnego wpływu na środowisko naturalne... czytam więcej »

 


Zdradzamy, jak uzyskać  dobrej jakości wodę w domu » 1 sposób na oczyszczanie i klimatyzowanie »
 dobra jakość wody gazomierz

 


Jak uzyskać niską emisję zanieczyszczeń kominem »

 smart pomiary

Wysoka jakość i trwałość wyrobów, doświadczenie techniczne i fachowość załogi oraz naczelna dbałość o bezpieczeństwo użytkowania wyrobów czytam więcej »

 


Czym wyróżniają się niezawodnie systemy kominowe » Na czym polega technologia klejenia kontaktowego »
klej do izolacji zaawansowana technologia w instalacji
Systemy IBF to wielowarstwowe kominy przeznaczone do stosowania z każdym rodzajem paliwa, m.in. drewnem, węglem, gazem czy  (...) czytam więcej » Dynamiczny rozwój polskiego i europejskiego rynku izolacji jak również rosnąca presja na wysoką efektywność energetyczną budynków sprawia, iż rynek (...) czytam więcej »

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
4/2018

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 4/2018
W miesięczniku m.in.:
  • - Energia z nieczynnych kopalń
  • - Fotowoltaika prosumencka w Polsce
Zobacz szczegóły
DAB PUMPS POLAND Sp. z o.o. DAB PUMPS POLAND Sp. z o.o.
DAB oferuje innowacyjne rozwiązania technologiczne , zapewniające niezawodność, efektywność oraz optymalizację zużycia energii w...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl