Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Rola systemów wentylacji pożarowej w strategii ochrony ppoż. budynków wielokondygnacyjnych

The role of the fire ventilation systems in the fire protection strategy of multi-story buildings
W odniesieniu do systemów wentylacji pożarowej stosowanych w budynkach wielokondygnacyjnych najistotniejsze jest powstrzymanie rozprzestrzeniania się dymu w budynku i zapewnienie bezpieczeństwa.
W odniesieniu do systemów wentylacji pożarowej stosowanych w budynkach wielokondygnacyjnych najistotniejsze jest powstrzymanie rozprzestrzeniania się dymu w budynku i zapewnienie bezpieczeństwa.
fot. G. Kubicki

Przepisy określają ogólny cel działania systemów zabezpieczenia przeciwpożarowego, standardy i wytyczne projektowe oraz sposób wykonania instalacji służący osiągnięciu tych celów. Jednak żeby  instalacje były skuteczne, należy je każdorazowo dostosować do specyficznych uwarunkowań konkretnego obiektu, tak aby zapewnione zostało bezpieczeństwo ludzi w budynku oraz warunki  działania ekip ratowniczo-gaśniczych.

W artykule:

• Obszary strategii ochrony przeciwpożarowej budynku
• Wymagania funkcjonalne wentylacji pożarowej w budynkach wielokondygnacyjnych
• Warunki spełnienia wymagań funkcjonalnych

Strategia ochrony przeciwpożarowej budynku powinna się opierać na zdefiniowaniu celu działania wszystkich instalacji zabezpieczenia ppoż. oraz określeniu wzajemnego współdziałania technicznych środków ochrony przeciwpożarowej. Podstawę w tym zakresie stanowią krajowe przepisy techniczno-budowlane i o ochronie ppoż. Określają one ogólne cele (wymagania podstawowe), których zrealizowanie powinno być podstawą projektowania instalacji zabezpieczeń przeciwpożarowych.

W odniesieniu do systemów wentylacji pożarowej stosowanych w budynkach wielokondygnacyjnych najistotniejsze są dwa z wymagań podstawowychpowstrzymanie rozprzestrzeniania się dymu w budynku (przez ukształtowanie gradacji ciśnienia) i zapewnienie bezpieczeństwa.

W drugim przypadku wymagane jest, żeby osoby znajdujące się wewnątrz budynku mogły go opuścić lub zostać uratowane w inny sposób oraz uwzględnione zostało bezpieczeństwo ekip ratowniczych (załącznik I do rozporządzenia 305/2011 UE [1] oraz § 6 ustawy o ochronie przeciwpożarowej [2] – po nowelizacji § 207 warunków technicznych [3]).

Spełnienie wymagań podstawowych wymaga zastosowania rozwiązań technicznych dobranych w oparciu o opracowany na potrzeby konkretnego budynku scenariusz pożarowy. Scenariusz ten powinien opisywać sekwencję możliwych zdarzeń pożarowych, uwzględniając charakterystykę budynku i jego użytkowników oraz charakterystykę prawdopodobnego pożaru. Wybrane rozwiązania wentylacji pożarowej muszą osiągać nakreślone w scenariuszu cele, opisane jako wymagania funkcjonalne.

Smay

Wymagania funkcjonalne wentylacji pożarowej w budynkach wielokondygnacyjnych

Dla budynków użytkowych warunki techniczne przewidują możliwość alternatywnego zastosowania urządzeń służących oddymianiu lub zapobieganiu zadymieniu (niskie budynki ZL II, większość budynków średniowysokich i wysokie mieszkalne) oraz wyłącznie urządzeń zabezpieczenia przed zadymieniem na pionowych drogach ewakuacji budynków wysokich (z wyjątkiem ZL IV) i wysokościowych.

Wymienione urządzenia różnią się zasadniczo sposobem działania i poziomem ochrony użytkowników budynków. Różnice te są szczególnie widoczne, jeżeli przyjrzymy się stawianym różnym systemom wymaganiom funkcjonalnym.

Wymagania funkcjonalne dla systemów różnicowania ciśnienia zostały jasno sprecyzowane w normie PN-EN 12101-6 [5]. Są to kryteria nadciśnienia, przepływu, siły potrzebnej do otwarcia drzwi oraz czasu reakcji systemu na zmiany scenariusza napowietrzania.

Zachowana musi być gradacja ciśnienia w przestrzeniach chronionych, ale warunek przepływu i siły potrzebnej do otwarcia drzwi wymagany jest na granicy strefy chronionej i niechronionej nadciśnieniem.

Konkretne wartości prędkości przepływu przyjęte w normie związane są z rzeczywistymi warunkami, jakie wystąpić mogą podczas pożaru w budynku. Dla budynków, w których funkcją instalacji jest umożliwienie ewakuacji, prędkość przepływu powietrza w drzwiach łączących przestrzeń chronioną i niechronioną nadciśnieniem ustalona została na co najmniej 0,75 m/s.

Na podstawie analizy wyników badań ustalono, że prędkość taka stanowi wystarczającą barierę dla dymu o temperaturze do 60°C, czyli przy granicznych warunkach, kiedy możliwa jest jeszcze bezpieczna ewakuacja kondygnacji, na której wybuchł pożar.

Natomiast wymagana przy systemach przewidujących ułatwienie działań ekip ratowniczych prędkość min. 2 m/s zabezpiecza przestrzeń klatki schodowej przed napływem dymu o temperaturze 200°C.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku systemów oddymiania. Do momentu ogłoszenia wytycznych CNBOP-PIB W-0003:2016 Systemy oddymiania klatek [6] żaden ze stosowanych standardów projektowania nie określał wymagań funkcjonalnych dla tego typu instalacji. Oznacza to, że doboru urządzeń wykonawczych instalacji dokonywano bez uwzględnienia dynamiki rozwoju pożaru oraz wpływu innych czynników na efektywność oddymiania (rys. 1).

Fot. 1. „Odwrócony” przepływ dymu pod parciem wiatru – system oddymiania z oknami oddymiającymi; fot. archiwum autora (G. Kubicki)
Rys. 1. Zmiany warunków działania systemu oddymiania klatki schodowej: a) ewakuacja bezpośrednio zagrożonej i niższych kondygnacji, b) oczyszczanie klatki z dymu (warunkowa ewakuacja), c) ułatwienie działania ekip ratowniczych; rys. archiwum autora (G. Kubicki)

Badania obiektowe, które stanowiły podstawę do opracowania wytycznych, po raz pierwszy określiły wymagania funkcjonalne dla systemów oddymiania klatek schodowych. Wymagania te uwzględniają specyfikę zjawisk towarzyszących rozwijającemu się pożarowi, przebieg ewakuacji i skutki działania ekip ratowniczych.

Przykładowo do przestrzeni klatki schodowej może napływać dym gorący (charakterystyczny dla pożaru rozwiniętego w środowisku bogatym w powietrze), jak również dym o niskiej temperaturze (charakterystyczny dla pożarów w fazie rozwoju oraz rozwijających się przy deficycie powietrza zewnętrznego w pomieszczeniu zamkniętym – sytuacja typowa dla współczesnego budownictwa).

Ponadto napływ dymu może mieć charakter zarówno okresowy (dla klatek obudowanych, oddzielonych i wyposażonych w drzwi pożarowe z samozamykaczami), jak i ciągły (dla klatek nieobudowanych lub w przypadku zastosowania drzwi bez samozamykaczy). Przy zmianie warunków temperaturowych lub/i poziomu szczelności przestrzeni klatki schodowej zmieniają się warunki działania dla systemu oddymiania. W każdej sytuacji system ten powinien jednak działać efektywnie.

W planowaniu strategii ochrony ppoż. budynku ważne jest również powiązanie działania instalacji oddymiania z procedurami straży pożarnej. Przy opracowaniu opisanych w wytycznych rozwiązań technicznych systemu oddymiania klaki schodowej uwzględniono m.in. realny czas podjęcia skutecznych działań ratowniczych oraz takie rutynowe działania, które zmieniają poziom szczelności przestrzeni klatki schodowej (blokowanie drzwi w pozycji otwartej, wybicie okien itd.).

Jednym z ważnych elementów badań było porównanie efektywności działania strażaków w warunkach silnego zadymienia i przy wolnym od dymu dostępie do kondygnacji, na której rozwijał się pożar.

Analiza wymienionych powyżej czynników pozwoliła na sformułowanie poniższych wymagań funkcjonalnych, jakie spełnić powinny rozwiązania techniczne systemu oddymiania klatek schodowych.

Dym przedostający się do przestrzeni klatki schodowej powinien być stale utrzymywany powyżej kondygnacji objętej pożarem. Warunek ten powinien zostać spełniony niezależnie od panujących podczas zdarzenia zewnętrznych czynników atmosferycznych (np. oddziaływania wiatru) oraz wewnętrznego rozkładu ciśnienia w przestrzeni klatki schodowej, związanego np. ze zjawiskiem ciągu termicznego. Dzięki utrzymaniu dymu w górnej części klatki schodowej możliwe jest bezpieczne opuszczenie niższych kondygnacji. Przybyłe na miejsce jednostki straży pożarnej mogą szybciej zlokalizować źródło zagrożenia i przystąpić do akcji ratowniczej.

Po ugaszeniu pożaru lub odcięciu napływu dymu na klatkę schodową instalacja oddymiania jest w stanie w krótkim czasie klatkę oczyścić. Działanie takie umożliwia bezpośrednio po opanowaniu pożaru lub zabezpieczeniu objętej pożarem kondygnacji wyprowadzenie wszystkich osób znajdujących się w budynku oraz ogranicza straty związanie z pożarem.

Działanie systemu oddymiania nie może powodować zwiększenia poziomu zagrożenia dla osób znajdujących się na kondygnacjach położonych powyżej źródła pożaru. Przy niewłaściwie dobranej instalacji prawdopodobieństwo wystąpienia takiego zagrożenia zwiększa się na skutek zalegającego na klatce schodowej dymu lub kiedy skutkiem działania instalacji jest wzrost nadciśnienia w tej przestrzeni.

 

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

   14.12.2017

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Zdradzamy sposób na projektowanie instalacji najwyższej jakości »

projektowanie

 



Z jakiego powodu tworzywa sztuczne zdominowały rynek wod-kan » Jak bez problemowo przeprowadzić iniekcję mikropali, kotew i gwoździ gruntowych »
bezpieczeństwo instalatora pomoc w projektowaniu
czytam więcej » poznaj go dziś »

 


Czy można dobrze odseparować wodę kanalizacyjną od gruntowej »

innowacyjne projektowanie

 



Poznaj bezpieczne systemy do dezynfekcji wody pitnej i basenowej » Jak zabezpieczyć wentylatory dachowe »
czysta woda wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Przedłuż certyfikat HVAC bez wychodzenia z firmy »

szkolenia hvac

 



Czy łatwo zainstalować podwieszaną toaletę » Z jakego powodu ta pompa wyprzedza przyszłość »
podwieszana toaleta pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
10/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 10/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Ogrzewanie obiektów przemysłowych
  • - Wentylacja domów jednorodzinnych
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl