Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Instalacje klimatyzacji – wentylacji sal operacyjnych szpitali

Wymagania prawne
Wnętrze nowoczesnej klimatyzowanej sali operacyjnej w Bloku Operacyjnym Szpitala Powiatowego im dr. Adama Gacy i dr. Józefa Łaskiego NZOZ w Więcborku
Wnętrze nowoczesnej klimatyzowanej sali operacyjnej w Bloku Operacyjnym Szpitala Powiatowego im dr. Adama Gacy i dr. Józefa Łaskiego NZOZ w Więcborku
Fot. arch. Szpitala Powiatowego im dr. Adama Gacy i dr. Józefa Łaskiego NZOZ w Więcborku
Ciąg dalszy artykułu...

Wymagania prawne

W zakresie projektowania, wykonawstwa i eksploatacji instalacji klimatyzacji – wentylacji sal operacyjnych zastosowanie znajdują przede wszystkim:

  • rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą [18],
  • rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [17].

W zakresie instalacji klimatyzacji – wentylacji przeznaczonej do sal operacyjnych szpitali w rozporządzeniu [18] znaleźć można następujące zapisy:

§ 37. W blokach operacyjnych, izolatkach oraz pomieszczeniach dla pacjentów o obniżonej odporności stosuje się wentylację nawiewno-wywiewną lub klimatyzację zapewniającą parametry jakości powietrza dostosowane do funkcji tych pomieszczeń.

Należy tutaj zauważyć, że blok operacyjny jest pojęciem szerszym niż wyłącznie sala operacyjna, która jest jego elementem.

Z salami operacyjnymi bezpośrednio funkcjonalnie powiązane są pomieszczenia przygotowania pacjenta i pomieszczenia przygotowania lekarzy [4]. Z tego powodu istotne jest, aby wentylacja tych pomieszczeń prawidłowo współpracowała z instalacją klimatyzacji – wentylacji sali operacyjnej. Uzyskanie odpowiedniej jakości powietrza wymaga także radykalnego ograniczenia emisji zanieczyszczeń ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych.

§ 38. W salach operacyjnych oraz innych pomieszczeniach, w których podtlenek azotu jest stosowany do znieczulenia, nawiew powietrza odbywa się górą, a wyciąg powietrza w 20% górą i w 80% dołem i zapewnia nadciśnienie w stosunku do korytarza; rozmieszczenie punktów nawiewu nie może powodować przepływu powietrza od strony głowy pacjenta przez pole operacyjne.

Ze względu na możliwość przenikania zanieczyszczeń z obszaru okalającego salę operacyjną należy dążyć do minimalizowania wystąpienia tej sytuacji poprzez utrzymywanie w sali nadciśnienia względem otoczenia zewnętrznego.

Konsekwencją zaburzenia rozkładu ciśnień jest zwiększenie ryzyka przenoszenia drobnoustrojów chorobotwórczych, a tym samym zwiększenie ryzyka zakażeń [8]. W pomieszczeniach, w których stosowane są anestetyki wziewne, zaleca się stosowanie wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej umożliwiającej zmniejszenie stężenia tych związków w powietrzu wewnętrznym [11].

Ze względu na różną gęstość substancji przedostających się do powietrza w pomieszczeniu wskazane jest stosowanie wyciągu powietrza „górą i dołem”. Ten sposób rozdziału strumienia stosowany jest dla konwencjonalnych oraz strefowych instalacji klimatyzacji – wentylacji sal operacyjnych, a więc dla większości użytkowanych instalacji tego typu.

Rozdział strumienia powietrza w systemie w pełni wyporowym (nawiew pionowy z całego sufitu, a wywiew przez całą podłogę lub nawiew poziomy z całej ściany, a wywiew zajmujący całą ścianę przeciwległą) nie znajduje zastosowania, jednak systemy te są bardzo rzadko spotykane w szpitalach [8].

Czytaj też: Klimatyzatory – innowacje, efektywność i komfort >>>

Jednocześnie kierunek przepływu powietrza nie powinien odbywać się od strony głowy pacjenta przez pole operacyjne, co ma związek z unikaniem sytuacji umożliwiającej wystąpienie zakażenia endogennego pacjenta własną florą bakteryjną pochodzącą przede wszystkim z dróg oddechowych. Kierunek przepływu powietrza powinien odbywać się zatem od stóp pacjenta do jego głowy oraz w kierunku poprzecznym do osi ciała pacjenta.

Podczas eksploatacji instalacji klimatyzacji – wentylacji należy dbać o jej właściwy stan techniczny i higieniczny, co ma odzwierciedlenie w następującym zapisie rozporządzenia [18]:

§ 39.1. Instalacje i urządzenia wentylacji mechanicznej i klimatyzacji podlegają okresowemu przeglądowi, czyszczeniu lub dezynfekcji, lub wymianie elementów instalacji zgodnie z zaleceniami producenta, nie rzadziej niż co 12 miesięcy. 2. Dokonanie czynności, o których mowa w ust. 1, wymaga udokumentowania.

W salach operacyjnych szpitali krotności wymian powietrza są stosunkowo duże, dlatego zużycie energii niezbędnej do działania tych układów jest wysokie. Żeby zmniejszyć zużycie energii przez instalacje klimatyzacji – wentylacji, stosuje się różne metody jej ograniczania, m.in. [6]:

  • stosowanie odzysku ciepła,
  • stosowanie recyrkulacji,
  • utrzymywanie odpowiedniego stanu technicznego instalacji podczas eksploatacji,
  • stosowanie harmonogramów czasu pracy instalacji,
  • stosowanie kontroli obecności osób w pomieszczeniach,
  • stosowanie automatycznej regulacji wydajności, np. poprzez obniżanie wydajności w okresach przerw między zabiegami przy utrzymywaniu jednocześnie nadciśnienia.

Uwzględniając fakt, że systemy wyporowe dla osiągnięcia celu, którym jest uzyskanie określonego poziomu zanieczyszczeń w obszarze chronionym, wymagają mniejszych ilości dostarczanego powietrza do pomieszczenia w porównaniu do systemów mieszających, w przypadku zastosowania stropów laminarnych koszty ich eksploatacji – energii elektrycznej, cieplnej i chłodniczej – są mniejsze [5].

Zgodnie z rozporządzeniem [17] ze względu na duże wydajności instalacji klimatyzacji – wentylacji sal operacyjnych należy stosować urządzenia do odzyskiwania ciepła z powietrza wywiewanego. Dopuszczalna jest tutaj również recyrkulacja, jednak pod pewnymi warunkami:

  • zgodę na stosowanie recyrkulacji wydał właściwy państwowy inspektor sanitarny,
  • w wentylowanych pomieszczeniach nie występują bakterie chorobotwórcze, substancje szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe zapachy,
  • zachowane są wymagania przeciwpożarowe,
  • strumień powietrza zewnętrznego nie jest mniejszy, niż wynika to z wymagań higienicznych,
  • w korzystnych warunkach pogodowych udział powietrza zewnętrznego będzie mógł być zwiększony do 100%, chyba że zwiększenie udziału strumienia wentylacyjnego uniemożliwiałoby dotrzymanie wymaganego poziomu czystości powietrza.

W salach operacyjnych szpitali bardzo często jednak występują bakterie chorobotwórcze (np. zainfekowani pacjenci, nosicielstwo personelu), a ponadto w różnym stopniu emitowane są do powietrza opary środków dezynfekcyjnych, anestetyki, dwutlenek węgla, nieprzyjemne zapachy itd. Dlatego zastosowanie recyrkulacji może się przyczynić do pogorszenia warunków panujących wewnątrz pomieszczenia, tzn. może powodować wzrost stężenia zanieczyszczeń w powietrzu pomieszczenia [6].

Głównymi przyczynami pogarszania się jakości powietrza w środowisku sali operacyjnej podczas stosowania recyrkulacji są m.in. nieumiejętna obsługa techniczna instalacji oraz niesprawności techniczne instalacji. W związku z tym w przypadku stosowania recyrkulacji należy zwiększyć „czujność eksploatacyjną”, aby nie dopuścić do niepożądanych sytuacji.

W przypadku stosowania recyrkulacji powietrza konieczne jest zastosowanie szczelnych instalacji odciągu gazów medycznych i anestetycznych. Zalecane jest także częstsze – w porównaniu do sal operacyjnych wyposażonych w instalację klimatyzacji – wentylacji bez recyrkulacji – prowadzenie badań czystości mikrobiologicznej powietrza doprowadzanego do sali [3, 6].

Podsumowanie

  • Podstawowym źródłem zanieczyszczenia mikrobiologicznego powietrza w bloku operacyjnym, pod warunkiem prawidłowo działającej i eksploatowanej instalacji klimatyzacji – wentylacji, są przebywający tam ludzie.
  • Zanieczyszczone powietrze w sali operacyjnej przyczynia się do zwiększenia ryzyka występowania zakażeń szpitalnych, dlatego prawidłowa eksploatacja tych instalacji nabiera priorytetowego znaczenia. Zakażenia szpitalne zwiększają zachorowalność, śmiertelność i koszty leczenia hospitalizowanych chorych.
  • Odpowiednio wyposażone, nowoczesne systemy klimatyzacji – wentylacji o dużej wydajności, wytwarzające strumień czystego powietrza wypierający powietrze zanieczyszczone z obszaru chronionego, jeśli są sprawne i prawidłowo eksploatowane, przyczyniają się do zmniejszania ryzyka zakażeń drogą powietrzną.
  • Należy również zwrócić uwagę, że pojęcie „klimatyzacja sali operacyjnej” nie oznacza klimatyzatora lokalnego. Uzdatnione przez lokalne klimatyzatory powietrze dostarczane do pomieszczeń nie jest w takim wypadku poddane filtracji o skuteczności wymaganej dla pomieszczeń czystych.
  • Odpowiedniej jakości mikrobiologicznej powietrza nie zapewniają też klimatyzatory poddawane okresowej konserwacji i dezynfekcji. Z uwagi na powyższe należy wyeliminować ich stosowanie w obszarach, dla których wymagana jest podwyższona klasa czystości mikrobiologicznej [8].

Literatura

  1. CDC, Guidelines for preventing the transmission of Mycobacterium tuberculosis in health-care settings, „MMWR” 2005, 54.
  2. Guidelines for Safe Work Practices in Human and Animal Medical Diagnostic Laboratories Recommendations of a CDC-convened, Biosafety Blue Ribbon Panel. Morbidity and Mortality Weekly Report, CDC&P, Supplement, Vol. 61, January 6, 2012.
  3. Kaiser K., Klimatyzacja – wentylacja sal operacyjnych, „TCHiK” nr 4/2015, s. 118–126.
  4. Kaiser K., Sale operacyjne i zabiegowo-operacyjne. Cz. 1. Celowość stosowania klimatyzacji – wentylacji, „Ch&K” nr 1–2/2016, s. 39–43.
  5. Kaiser K., Sale operacyjne i zabiegowo-operacyjne. Cz. 2. Skuteczność wentylacji i dynamika usuwania zanieczyszczeń, „Ch&K” nr 3/2016, s. 70–75.
  6. Kaiser K., Sale operacyjne i zabiegowo-operacyjne. Cz. 5. Recyrkulacja powietrza, zanieczyszczenie powietrza sali operacyjnej anestetykami wziewnymi, odzysk ciepła, „Ch&K” nr 7/2016, s. 36–39.
  7. Kaiser K., Stropy laminarne w układach klimatyzacji – wentylacji sal operacyjnych, „Ch&K” nr 6/2015, s. 86–91.
  8. Kaiser K., Stosowanie instalacji klimatyzacji i wentylacji mechanicznej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą na podstawie nowego Rozporządzenia Ministra Zdrowia, „TCHiK” nr 9/2012, s. 403–407.
  9. Kaiser K., Wentylacja i klimatyzacja. Wymagania prawne, projektowanie, eksploatacja, Wyd. MASTA, Gdańsk 2015.
  10. Kaiser K., Wentylacja i klimatyzacja laboratoriów, Grupa MEDIUM, Warszawa 2014.
  11. Kaiser K., Wpływ wentylacji sal operacyjnych, wybudzeniowych i pomieszczeń zabiegowych na zanieczyszczenie powietrza anestetykami wziewnymi, „Ch&K” nr 5/2015, s. 71–75.
  12. Kaiser K., Zakażenia szpitalne przenoszone drogą powietrzną – wkład nowoczesnych instalacji klimatyzacji – wentylacji sal operacyjnych w obniżanie ryzyka zakażeń. Cz. 1, „TCHiK” nr 9/2006, s. 346–354.
  13. Kaiser K., Wolski A., Klimatyzacja i wentylacja w szpitalach. Teoria i praktyka eksploatacji, Wyd. MASTA, Gdańsk 2007.
  14. Kaiser K., Wolski A., Hałas i zanieczyszczenia w wentylacji, Wyd. MASTA, Gdańsk 2011.
  15. Nardell E.A., Barnhart S, Permutt S., Control of tuberculosis in health care facilities: The rational application of patient isolation, building ventilation, air filtration, ultraviolet air disinfection, and personal respirators, Conference of the American College of Chest Physicians and the American Thoracic Society, Chicago, Nov. 1993, p. 873–891.
  16. Riley R.L. et al., Aerial dissemination of pulmonary tuberculosis: a two-year study of contagion in a tuberculosis ward, „American Journal of Hygiene” 1959, 70, p. 185–196.
  17. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75/2012, poz. 690, z późn. zm.).
  18. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (DzU 2012, poz. 739).
Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

[powietrze,wentylacja sal operacyjnych,wentylacja szpitali,wentylacja precyzyjna]

   15.12.2017

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Czym mogą Cię zaskoczyć nowoczesne pompy do wody »

pompy do wody

 



Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i swoich pracowników » Szukasz partnera w projektowaniu inżynieryjnym i specjalistycznym? »
bezpieczeństwo instalatora pomoc w projektowaniu
czytam więcej » poznaj go już dziś »

 


Jak projektować instalacje najwyższej jakości »

innowacyjne projektowanie

 



Poznaj bezpieczne systemy do dezynfekcji wody pitnej i basenowej » Jakich zabezpieczeń wentylatorów dachowych potrzebujesz »
czysta woda wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Czy klimatyzacja jest zdrowa »

wentylacja

 



Kompendium wiedzy o procesach wymiany ciepła » Czy ogrzewanie może wpływać na nasze zdrowie »
pompy woda powietrze pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Jak dobrze odseparować wodę kanalizacyjna od gruntowej »

studzienka kanalizacyjna

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
9/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 9/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Dofinansowanie ogrzewania i fotowoltaiki
  • - Eksploatacja gruntowych pomp ciepła
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl