Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Strategie ochrony przeciwpożarowej budynków

Strategiczny plan zabezpieczeń pożarowych
Model przedstawiający cele strategii przeciwpożarowej.
Model przedstawiający cele strategii przeciwpożarowej.
Rys. archiwa autorów (D. Brzezińska, P. Bryant)
Ciąg dalszy artykułu...

Strategiczny plan zabezpieczeń pożarowych

Każda strategia powinna być oparta na stworzonej wstępnie strategicznej wizji, określającej, w jaki sposób doprowadzi ona do zrealizowania wyznaczonych celów. Wizja strategiczna polega na wyobrażeniu sobie, jak z pomysłu stworzyć coś namacalnego – ilustruje, jak będzie wyglądała strategia i w jaki sposób przyniesie oczekiwane rozwiązania. Obraz ten można przedstawić z wykorzystaniem specjalnego diagramu. Założeniem jest, aby obraz strategii mieścił się na jednej stronie formatu A4.

Metoda ta służy do identyfikowania ośmiu głównych środków zabezpieczeń zaplanowanych do zastosowania w strategii przeciwpożarowej, dopasowanych do sformułowanych w polskiej ustawie o ochronie przeciwpożarowej trzech warstw zabezpieczeń (tab. 1). Ideą jest, aby przygotowywana strategia przeciwpożarowa opierała się na odpowiednio wysokim poziomie zaawansowania poszczególnych środków zabezpieczeń, dającym w efekcie oczekiwany ogólny poziom ochrony przeciwpożarowej budynku.

Tab. 1. Warstwy i środki zabezpieczeń strategii przeciwpożarowej [1]
Tab. 1. Warstwy i środki zabezpieczeń strategii przeciwpożarowej [1]

Dla każdego ze środków zabezpieczeń przedstawionych w tabeli określono sześć najważniejszych rodzajów zabezpieczeń, wraz z sugerowaną propozycją ich oceny jakościowej. Ocenę ostateczną każdego ze środków zabezpieczeń uzyskuje się poprzez zsumowanie ocen przyznanych każdemu z wchodzących w jego skład rodzajów zabezpieczeń. Podane propozycje służą zminimalizowaniu możliwości dokonywania ocen subiektywnych oraz ujednoliceniu metody. Jednak jeśli użytkownik uzna, że należy je zmodyfikować, jest to możliwe, pod warunkiem że sumaryczna maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania dla danego środka zabezpieczeń pozostanie równa 25.

Analiza uzyskanych wyników i ocena strategii

Przeprowadzona ocena każdego z ośmiu kluczowych czynników strategii (środków zabezpieczeń) powinna zostać zaznaczona na siatce wartości strategii w skali od zera do dwudziestu pięciu. Następnie punkty należy połączyć prostymi liniami, które utworzą figurę dającą nam wyobrażenie o potencjale danej strategii. Stanowi to jednocześnie orientacyjną informację na temat przewidywanych kosztów systemów zabezpieczeń.

Strategię, którą opracowujemy dla konkretnego budynku, nazywamy strategią rzeczywistą. Niejednokrotnie wykorzystujemy w niej rozwiązania indywidualne, nazywane zamiennymi w stosunku do wymaganych przez przepisy. Aby dokonać oceny, czy opracowana strategia zapewnia wystarczający poziom ochrony przeciwpożarowej budynku, konieczne jest porównanie zaplanowanych rozwiązań z punktem odniesienia, jaki stanowi strategia oczekiwana, określona wymaganiami przepisów lub wynikająca z innych uzasadnionych przesłanek. Przykładowe zestawienie strategii oczekiwanej i rzeczywistej przedstawia rys. 2.

Rys. 2. Siatka wartości strategii porównująca strategię oczekiwaną i rzeczywistą [1]
Rys. 2. Siatka wartości strategii porównująca strategię oczekiwaną i rzeczywistą [1]

Na podstawie jednego rzutu oka na wykres możemy stwierdzić, w jakich aspektach strategia rzeczywista nie spełnia wymagań strategii oczekiwanej, a w jakich ją przewyższa. Pomimo że jest to bardzo cenna informacja, nie wystarcza jednak do pełnej oceny, czy ogólny poziom bezpieczeństwa pożarowego budynku w obydwu przypadkach jest porównywalny, czy też strategia rzeczywista nie dorównuje strategii oczekiwanej bądź proponuje rozwiązania przeszacowujące oczekiwania. W tym celu opracowano metodę polegającą na wyznaczeniu indeksu ryzyka pożarowego (ang. Fire Risk IndexFRI) zarówno dla strategii oczekiwanej, jak i rzeczywistej i porównaniu obydwu uzyskanych wartości.

Do przeprowadzania półilościowej oceny strategii przeciwpożarowych opracowane zostało narzędzie obliczeniowe, którego główny rdzeń oparto na metodzie Gretenera z roku 1960, służącej do szacowania zagrożenia i ryzyka pożarowego w budynkach. Szczegóły zaproponowanej tu metody obliczeniowej, prowadzącej do wyznaczenia indeksu ryzyka pożarowego FRI, zostały opracowane przez autorów książki w oparciu o ich doświadczenie i wiedzę ekspercką i stanowią propozycję do wykorzystania przy opracowywaniu projektów budowlanych

Metoda Gretenera w wersji oryginalnej była i jest do dziś szeroko wykorzystywana m.in. w branży ubezpieczeniowej w Szwajcarii [4]. Jest ona odmienna od metod wykorzystywanych powszechnie do wyznaczania ryzyka pożarowego, gdyż jej ideą jest umożliwienie wyznaczenia ryzyka pożarowego na podstawie oceny poziomu potencjalnego zagrożenia pożarowego i poziomu zabezpieczeń, a nie w oparciu o statystyczne dane niezawodnościowe poszczególnych systemów oraz przewidywane skutki potencjalnych zdarzeń pożarowych.

Pomysł Gretenera został wykorzystany w zaproponowanej metodzie wyznaczania indeksu FRI, gdyż pozwala na zastosowanie do tego celu wartości punktowych uzyskiwanych podczas oceniania strategii przeciwpożarowej. Umożliwia to w efekcie ocenę, czy rzeczywista strategia przeciwpożarowa zapewnia w budynku poziom bezpieczeństwa co najmniej równoważny poziomowi wynikającemu ze strategii oczekiwanej.

Pierwszym krokiem do dokonania obliczenia indeksu ryzyka pożaru jest określenie celu strategii przeciwpożarowej i określenie poziomu strategii oczekiwanej. W dalszej kolejności należy przeprowadzić obliczenia indeksu ryzyka pożarowego (FRI), wyznaczając go jako iloczyn indeksu zagrożenia pożarowego (FHI) i prawdopodobieństwa wystąpienia pożaru w danym budynku (Fi) [15]:

  (1)

gdzie:

FRI – indeks ryzyka pożarowego (fire risk index),
FHI – indeks zagrożenia pożarowego (fire hazard index),
Fi – częstość występowania pożaru w danym budynku (frequency of ignition).

Występująca we wzorze (1) wartość indeksu zagrożenia pożarowego jest proporcjonalna do potencjalnego zagrożenia pożarowego (PH), jakie występuje w danym budynku (przyjmowanego dla odpowiedniego profilu ryzyka), oraz odwrotnie proporcjonalna do ilości i jakości zastosowanych w budynku środków zabezpieczeń, reprezentowanych przez wartość sumarycznej oceny punktowej uzyskanej dla środków zabezpieczeń (PM). Indeks zagrożenia pożarowego (FHI) wyznacza się z zależności:

  (2)

gdzie:

FHI – indeks zagrożenia pożarowego (fire hazard index),
PH – potencjalne zagrożenie pożarowe (potential hazard),
PM – środki zabezpieczeń przeciwpożarowych (protective measures).

Potencjalne zagrożenie pożarowe (PH) wyznacza się przy założeniu, że indeks zagrożenia pożarowego strategii oczekiwanej przyjmuje się jako równy 1.

Wartość liczbowa PM występująca we wzorze 2, przyjmowana dla środków zabezpieczeń przeciwpożarowych, wynika z oceny punktowej poszczególnych środków zabezpieczeń opracowanej strategii przeciwpożarowej, z uwzględnieniem odpowiednich współczynników wagowych, które można przyjmować ekspercko lub jako część (standardowo 20%) oceny punktowej danego środka zabezpieczeń w strategii oczekiwanej.

 (3)

gdzie:

EORG, ELIM, EPAS, EDET, ESUP, ESC, EMAI, EFB – oceny punktowe uzyskane w ocenie strategii przeciwpożarowej dla poszczególnych środków zabezpieczenia,
WORG, WLIM, WPAS, WDET, WSUP, WSC, WMAI, WFB – współczynniki wagowe dla poszczególnych środków zabezpieczenia, w zależności od profilu ryzyka.

Częstość występowania pożaru we wzorze (1) jest jednym z kluczowych parametrów większości ocen ryzyka.

Jednym ze źródeł literaturowych, z których możemy zaczerpnąć dane o prawdopodobieństwie wystąpienia pożaru w różnych rodzajach budynków, jest brytyjski standard PD-7974-7 [5], możliwe jest jednak wykorzystanie danych statystycznych z innych źródeł. W przypadku gdy ocenie podlega jeden budynek, ale w różnych wariantach zabezpieczeń, w analizach można pominąć wartość częstości występowania pożaru w danym budynku (przyjąć np. jako stałą 1), gdyż nie będzie miała ona wpływu na stosunek indeksu ryzyka pożaru strategii oczekiwanej i rzeczywistej.

Aplikacja komputerowa do tworzenia strategii przeciwpożarowych

Opisana powyżej metoda analizy strategii przeciwpożarowych została przez jej twórców opracowana również w formie aplikacji komputerowej. Aplikacja Igni.online dostępna jest bezpłatnie na stronie internetowej https://www.igni.online/beta-pl. W celu uzyskania dostępu wystarczy skontaktować się mailowo z administratorami programu i otrzymać login oraz hasło do programu.

Obecnie udostępniono wersję beta, która umożliwia przeprowadzenie pełnej analizy strategii przeciwpożarowej budynku, wyznaczenie indeksu ryzyka pożaru zarówno dla strategii rzeczywistej, jak i oczekiwanej oraz dokonanie ich porównania i oceny, czy zastosowane rozwiązania zapewniają ogólny poziom zabezpieczenia nie niższy od oczekiwanego. Program umożliwia także wygenerowanie raportu w formacie pdf, w którym przedstawione są wszystkie szczegóły opracowanej strategii. Pierwszym krokiem po zalogowaniu się do programu jest dokonanie opisu analizowanego budynku i wybór celu, w jakim realizujemy ochronę przeciwpożarową w budynku, oraz profilu ryzyka, jaki mu odpowiada.

Obecna wersja programu ukierunkowana jest przede wszystkim na ochronę życia, a profile ryzyka budynków przyjęto w niej na podstawie brytyjskiej normy BS 9999 [6], w zależności od rodzaju użytkowników budynku i przewidywanej szybkości rozwoju pożaru. Następnie przechodzimy do okna, w którym należy podjąć decyzję nt. strategii oczekiwanej, stanowiącej poziom odniesienia dla opracowywanej przez nas strategii rzeczywistej. Do wyboru mamy automatyczne wygenerowanie domyślnej strategii oczekiwanej dla wybranego profilu ryzyka budynku lub samodzielne jej utworzenie, jako tzw. strategii indywidualnej.

Wybór strategii domyślnej oznacza akceptację poziomu odniesienia zaproponowanego na podstawie wieloletniego doświadczenia i wiedzy eksperckiej przez autorów książki. Strategię oczekiwaną indywidualną można utworzyć samodzielnie jednocześnie z opracowaniem oceny dla strategii rzeczywistej, do której przechodzimy w następnym kroku analiz. Na tym etapie musimy dokonać oceny punktowej środków zabezpieczeń przeciwpożarowych, jakie istnieją (lub są planowane) w analizowanym budynku.

Czytaj też: Bezpieczne przejścia instalacyjne >>>

Dla każdego ze środków zabezpieczeń, których zestawienie pokazano w tab. 1, mamy do dyspozycji 25 punktów, które przydzielamy na podstawie szczegółowej listy pytań. Jeżeli jednocześnie opracowujemy strategię oczekiwaną indywidualną, to poza oceną rzeczywistą dokonujemy także oceny punktowej, która w danym przypadku jest adekwatna do naszych teoretycznych oczekiwań (np. rozwiązań zgodnych z obowiązującymi przepisami).

Uzyskane oceny punktowe strategii rzeczywistej i oczekiwanej zostają przez program automatycznie przetworzone na diagram (rys. 2), który pozwala łatwo ocenić ogólny poziom ochrony przeciwpożarowej w budynku oraz różnice w rozwiązaniach rzeczywistych i oczekiwanych.

Podsumowanie

Przedstawiona w książce „Strategie ochrony przeciwpożarowej budynków” [1] metoda dokonywania oceny poziomu bezpieczeństwa pożarowego budynku, wraz z ułatwiającą jej stosowanie aplikacją Igni.online, może się stać wygodnym narzędziem wspomagającym i systematyzującym pracę rzeczoznawców ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, projektantów czy pracowników PSP dokonujących weryfikacji oraz oceny projektów i ekspertyz pożarowych.

Oczywiście, jak wszystkie metody eksperckie, nie jest to narzędzie idealne i prawdopodobnie nigdy się takim nie stanie (gdyż jest to po prostu niemożliwe do osiągnięcia). Jego niedoskonałości powinny być jednak stopniowo usuwane i docelowo metoda ta może zyskać uznanie licznej grupy użytkowników i w efekcie przyczynić się do zwiększenia jakości opracowań z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz ujednolicenia ich formy. Jeśli by do tego doszło, prawdopodobnie zwiększyłaby się także szansa zwrócenia na nią uwagi przez osoby zaangażowane w tworzenie przepisów.

Zamierzeniem autorów jest próba upowszechnienia w Polsce zaproponowanych metod oceny zabezpieczeń przeciwpożarowych budynków i ujednolicenie formy sporządzanej dokumentacji. Pozostają oni jednocześnie otwarci na wszelkie uwagi i sugestie, które z pewnością wezmą pod uwagę w kolejnych fazach rozwoju metody. Zwracają także uwagę, że stosując ją, nie należy w żadnym wypadku zapominać o konieczności stałej kontroli, czy uzyskane za jej pomocą rozwiązania są zgodne z wszystkimi zasadami inżynierii pożarowej, a w przypadku zauważenia niezgodności – należy niezwłocznie je zgłaszać. Nie należy także przyjmować, że udostępniona aplikacja igni.online może zastąpić wiedzę ekspertów pożarowych i ich udział w kolejnych fazach projektowania.

Literatura

  1. Brzezińska D., Bryant P., Strategie ochrony przeciwpożarowej budynków, Wydawnictwo PŁ, 2018.
  2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75/2002, poz. 690, z późn. zm.).
  3. Bryant P., Fire Strategies – Strategic Thinking, Kingfell, London, 2013.
  4. BVD, Evaluation of Fire Hazard and Determining Protective Measures, Association of Cantonal Institutions for Fire Insurance (VKF) and Fire Prevention Service for Industry and Trade (BVD), Zurich, Switzerland, 1973.
  5. PD 7974-7:2003 Application of fire safety engineering principles to the design of buildings. Part 7: Probabilistic risk assessment.
  6. BS 9999:2017 Fire safety in the design, management and use of buildings. Code of practice.
Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

[ochrona przeciwpożarowa, ochrona ppoż., strategie przeciwpożarowe, inżynieria bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwo pożarowe, ochrona życia ludzi, ochrona mienia, ochrona ciągłości produkcji, ochrona środowiska, plan zabezpieczeń pożarowych, ryzyko pożarowe]

   11.12.2018

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Zdradzamy sposób na projektowanie instalacji najwyższej jakości »

projektowanie

 



Z jakiego powodu tworzywa sztuczne zdominowały rynek wod-kan » Jak bez problemowo przeprowadzić iniekcję mikropali, kotew i gwoździ gruntowych »
bezpieczeństwo instalatora pomoc w projektowaniu
czytam więcej » poznaj go dziś »

 


Czy można dobrze odseparować wodę kanalizacyjną od gruntowej »

innowacyjne projektowanie

 



Poznaj bezpieczne systemy do dezynfekcji wody pitnej i basenowej » Jak zabezpieczyć wentylatory dachowe »
czysta woda wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Przedłuż certyfikat HVAC bez wychodzenia z firmy »

szkolenia hvac

 



Czy łatwo zainstalować podwieszaną toaletę » Z jakego powodu ta pompa wyprzedza przyszłość »
podwieszana toaleta pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
9/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 9/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Dofinansowanie ogrzewania i fotowoltaiki
  • - Eksploatacja gruntowych pomp ciepła
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl