Program „Czyste Powietrze” – ocena skutków i propozycje zmian

„Clean Air” Programme – impact assessment and proposals for amendments
W artykule zawarto analizę wybranych zagadnień prawnych i  technicznych dotyczących termomodernizacji domów jednorodzinnych i  programu likwidacji niskiej emisji. Zaproponowano zmiany w celu skuteczniejszej realizacji tych celów.
W artykule zawarto analizę wybranych zagadnień prawnych i technicznych dotyczących termomodernizacji domów jednorodzinnych i programu likwidacji niskiej emisji. Zaproponowano zmiany w celu skuteczniejszej realizacji tych celów.
Fot. Redakcja RI

Działania zmierzające do likwidacji smogu, w tym program „Czyste Powietrze”, to długo oczekiwany i pozytywny krok. Niestety programowi temu brakuje konsekwencji i przejrzystości, gdyż stara się zadowolić wszystkie grupy społeczeństwa i ucieka tym samym główny cel – czyli walka ze smogiem. Paradoksalnie osoby dotknięte ubóstwem energetycznym mają małe szanse na skorzystanie z tego programu, a największymi beneficjentami są osoby budujące nowe domy i wykazujące niskie legalne dochody. Program pomija m.in. mieszkańców wielorodzinnych kamienic opalanych węglem, w których wymiana źródła ciepła i termomodernizacja są bardzo kosztowne.

W artykule:

• Programy dla domów jednorodzinnych
• Program priorytetowy „Czyste Powietrze”
• Wymagania programu a Warunki Techniczne
• Koszty kwalifikowane

Smog jest dla większości z nas tematem regularnie powracającym z każdym sezonem grzewczym. Dotychczasowe próby walki ze smogiem były mało skuteczne. Pierwszym sukcesem okazała się uchwała nr XVIII/243/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego z 15 stycznia 2016 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze Gminy Miejskiej Kraków ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Zakazuje ona m.in. od 1 września br. stosowania paliw stałych na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Wprawdzie pojawiają się grupy osób chcące złagodzić ww. zapisy i dopuścić do stosowania kotłów/kominków opalanych biomasą, jednak należy mieć nadzieję, że do tego nie dojdzie.

Zauważalnym efektem uchwały oraz prowadzonego od wielu lat przez Miasto Kraków programu wymiany pieców i kotłów na paliwa stałe jest zmniejszenie niskiej emisji przez źródła tego typu w samym mieście. Niestety ograniczenia nie dotyczą otoczenia Krakowa – autor wielokrotnie rejestrował stężenie pyłów PM10 ok. 100–800 µg/m3 wokół miasta, podczas gdy w centrum było ono kilkukrotnie mniejsze. Pokazuje to, że konieczne są działania na poziomie zarówno lokalnym, jak i ogólnopolskim.

Powstawanie smogu jest często tłumaczone spalaniem złej jakości paliw, śmieci czy niską jakością samych źródeł ogrzewania. Wprowadzenie bardziej ekologicznych systemów grzewczych jest często oceniane jako niedostępne z powodów ekonomicznych dla znacznej części mieszkańców. Badania przeprowadzone w 2017 roku przez Instytut Ekonomii Środowiska [1] pokazały, że 66,4% domów jednorodzinnych ogrzewanych jest za pomocą pieców i kotłów opalanych węglem (rys. 1).

Rys. 1. Sposób ogrzewania domów jednorodzinnych w 2017 roku w Polsce [1]

Dla skutecznej walki ze smogiem należy zatem oszacować emisję i jej wpływ na to zjawisko tego typu instalacji i budynków.

Czytaj też: PAS: Polskie progi alarmowania najwyższe w Europie >>

Typowy dom jednorodzinny o powierzchni 150 m2 niepoddany termomodernizacji zużywa ok. 6–8 t węgla, a nawet 8–10 t, gdy jest prawidłowo ogrzewany (utrzymywana jest optymalna temperatura pomieszczeń) przez cały sezon grzewczy. Jeżeli taki dom ma stary pozaklasowy kocioł węglowy, to roczna emisja pyłów może wynosić 72 kg. Chcąc ten pył umieścić w powietrzu z maksymalnym dozwolonym stężeniem, tj. 50 µg/m3, uzyskamy objętość 1 000 000 razy większą od objętości domu. Żeby to zobrazować: zanieczyszczone jest całe powietrze nad budynkiem do wysokości 10 km, a analizujemy przecież tutaj tylko jeden dom jednorodzinny.

Po termomodernizacji (bez wymiany kotła) budynek taki zużywa o połowę mniej energii i tym samym o tyle mniej emituje pyłów. A zastosowanie nowoczesnego ogrzewania praktycznie pozwala wyeliminować całą emisję pyłów. Zatem w walce ze smogiem podstawową kwestią jest eliminacja palenisk na paliwa stałe. 

Niestety cały proces ma jeszcze drugi bardzo istotny element – koszt ogrzewania. Sama zmiana źródła ogrzewania bez termomodernizacji może przynieść wzrost kosztów ogrzewania dla domu jednorodzinnego. Jeżeli do tego dodamy fakt, że wiele pieców i kotłów spala najtańsze i najgorszej jakości paliwa (np. miał węglowy, flotokoncentrat, muł węglowy), widzimy powód braku zainteresowania, a nawet niechęci do zmiany paliwa.

Trudno oczekiwać, że rodzina ogrzewająca dom miałem czy mułem wymieni kocioł i będzie płacić 2–3 razy większe rachunki za ogrzewanie jedynie w imię ekologii. Efektywna walka ze smogiem musi łączyć eliminację źródeł na paliwa stałe oraz termomodernizację.

Programy dla domów jednorodzinnych

Od 20 lat mamy program pozwalający na termomodernizację domów jednorodzinnych i możliwość otrzymania premii termomodernizacyjnej na postawie regulacji zawartych w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów [4], która zmieniła ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Niestety przeciętnemu Kowalskiemu ten instrument wpierania termomodernizacji domów jednorodzinnych jest bardzo słabo znany, a wręcz zapomniany. W jego ramach przyznano ok. 800 premii termomodernizacyjnych dla domów jednorodzinnych, głównie w pierwszych latach funkcjonowania programu. Poprowadzona w grudniu 2018 roku nowelizacja tej ustawy [5] pozwala na wprowadzenie specjalnego, nowego instrumentu finansowania modernizacji domów jednorodzinnych i należy się spodziewać jego wdrożenia w roku bieżącym.

Pierwsze próby stworzenia ogólnopolskiego programu w kontekście problemu smogu prowadzone były w NFOŚiGW w latach 2015–2016 i był to program o nazwie RYŚ. Obecnie trudno odnaleźć informacje o nim na stronach Funduszu, gdyż główna strona programu została usunięta, pozostały tylko podstrony [2].

Program miał być realizowany w latach 2015–2023, a budżet pilotażowy wynieść miał 400 mln zł (w tym 120 mln zł na dotacje) na lata 2015–2020. Oferował dotację od 20 do 40% kosztów, reszta mogła być sfinansowana z niskooprocentowanej pożyczki. Ogłoszenie programu RYŚ spotkało się z bardzo dużym zainteresowaniem społeczeństwa. Niestety samo uruchomienie programu bardzo się przeciągało, a na przełomie I i II kwartału 2016 roku został on wycofany.

Koszty kwalifikowane i rynkowe
Tabela 1. Roczne koszty ogrzewania domu jednorodzinnego

Program priorytetowy „Czyste Powietrze”

Głównym programem do walki ze smogiem jest obecnie ogłoszony w drugiej połowie 2018 r. program priorytetowy „Czyste Powietrze”. Budżet programu ma wynosić 103 mld zł, z których 63,3 mld zł przyjmie formę dotacji, a 39,7 mld zł – pożyczki. Program ma funkcjonować w latach 2018–2029.

Pozwala na termomodernizację domów jednorodzinnych z dotacją do 90% kosztów kwalifikowanych. Umożliwia finansowanie: wymiany starych źródeł ciepła (pieców i kotłów na paliwa stałe) oraz zakupu i montażu nowych źródeł ciepła spełniających wymagania programu; docieplenia przegród budynku; wymiany stolarki okiennej i drzwiowej; instalacji odnawialnych źródeł energii (kolektorów słonecznych i instalacji fotowoltaicznej); montażu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

[czyste powietrze, smog, termomodernizacja, niska emisja, ubóstwo energetyczne]

   15.03.2019

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Jakie są korzyści z montażu stropów z rekuperacją w salach operacyjnych »

rekuperacja w salioperacyjnej

 



10 pytań o sterowanie ogrzewaniem grzejnikowym » Oszczędzaj nawet do 63% na zużyciu wody »
sterownik do pompy wodnej
czytam więcej » spróbuj już dziś »

 


Czy automatyzacja klimatyzacji musi być droga »

automatyzacja klimatyzacji

 



Poznaj zalety pomp nowej generacji » 5 powodów, dla których warto zainwestować w pompę ciepła »
pompy woda powietrze pompy ciepła
czytam więcej » czytam więcej »

 


Polecamy sprawdzone metody na pomiar spalin w zamkniętym pomieszczeniu »

pomiar spalin

 



Jakie produkty pomogą ci w walce o czyste powietrze » Serwis pompy ciepła bez problemów - jak to zrobić »
program czyste powietrze serwis pompy ciepła
czytam więcej » czytam więcej »

 


Co proponuje nowoczesna klimatyzacja »

wentylacja

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


5/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 5/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - OZE w zakładach WOD-KAN
  • - Filtry antysmogowe do central
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl