Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2019 

Projektowanie systemów wentylacji i klimatyzacji a wilgotność powietrza i jej wpływ na zdrowie oraz komfort

Design of ventilation and air conditioning systems versus relative humidity and its influence on occupants’ comfort and health
Rys. 2. Diagram Scofielda–Sterlinga obrazujący wpływ wilgotności względnej na czynniki biologiczne i chemiczne w otoczeniu człowieka
Rys. 2. Diagram Scofielda–Sterlinga obrazujący wpływ wilgotności względnej na czynniki biologiczne i chemiczne w otoczeniu człowieka
rys. Joanna Ryńska

Jakość powietrza wewnętrznego ma ogromne znaczenie dla komfortu i zdrowia, gdyż blisko 90% czasu wielu ludzi spędza w pomieszczeniach. Jednym z istotnych parametrów powietrza wewnętrznego jest wilgotność. Wpływa na komfort, ale też zdrowie osób przebywających w budynkach. Wilgotność jest też bardzo ważnym parametrem powietrza wewnętrznego w obiektach służby zdrowia, gdyż ma wpływ na zdolność przetrwania i rozprzestrzenianie się grzybów, bakterii czy wirusów.

Wilgotność względna (oznaczana jako RH – Relative Humidity) jest jednym ze wskaźników jakości środowiska wewnętrznego i parametrów komfortu cieplnego. Ma też wpływ na ogólne samopoczucie i zdrowie: zbyt niska powoduje wysuszanie oczu i błon śluzowych, zwiększone ryzyko infekcji dróg oddechowych, astmy i alergii oraz wzrost liczby ładunków elektrostatycznych w powietrzu, zbyt wysoka – większe narażenie na grypę i ryzyko chorób reumatycznych, zwiększoną emisję lotnych związków organicznych z materiałów budowlanych oraz rozwój grzybów pleśniowych ze wszystkimi tego następstwami [11]. Wymagania prawne i normowe, a także zalecenia środowisk naukowych, branżowych i medycznych zmierzają do wskazania optimum wilgotności względnej, która zapewni komfort cieplny, dobre samopoczucie i warunki zdrowotne.

Dyskutując o wpływie wilgotności względnej na samopoczucie, komfort i zdrowie człowieka, należy brać pod uwagę, że wpływ wilgotności idzie w parze z parametrami takimi, jak temperatura, prędkość powietrza, ciśnienie czy jakość powietrza pod względem zawartości substancji chemicznych (np. CO2 czy pył zawieszony) [35].

Wiele badań dotyczących wpływu wilgotności względnej na zachowanie patogenów czy substancji chemicznych ma charakter laboratoryjny, co oznacza, że są tylko pewnym przybliżeniem warunków rzeczywistych.

Wilgotność względna powietrza wewnętrznego w polskich przepisach budowlanych i BHP

Wymagania prawne dotyczące wilgotności względnej w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi mają charakter ogólny – mówią o konieczności zapewnienia właściwej jakości powietrza (w tym wilgotności) w miejscach pracy w rozporządzeniu dot. BHP [33] oraz stawiają taki ogólny wymóg instalacjom wentylacji i klimatyzacji w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych [31], a w sprawie szczegółów kierują do norm dot. wentylacji w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej [25] oraz dot. parametrów obliczeniowych powietrza wewnętrznego w pomieszczeniach przeznaczonych do stałego przebywania ludzi [26]. Jeden z nielicznych wymogów szczegółowych stanowi, że w pomieszczeniach z monitorami wilgotność względna nie powinna być niższa niż 40% [32].

Rozporządzenie dotyczące BHP w miejscach pracy [33] określa, że:

§ 32.1. W pomieszczeniach pracy powinna być zapewniona wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych [MPiPS].

Z kolei Warunki Techniczne dla budynków [31] stanowią, że:

§ 147.1. Wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu (…).

§ 149.4. W pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi, wentylowanych w sposób mechaniczny lub klimatyzowanych, wartości temperatury, wilgotności względnej i prędkości ruchu powietrza w pomieszczeniach należy przyjmować do obliczeń zgodnie z Polską Normą dotyczącą parametrów obliczeniowych powietrza wewnętrznego.

W zakresie parametrów powietrza Warunki Techniczne [31] powołują w załączniku normę PN-B-03421 [26] jako realizującą zapisy § 149.4. Choć została ona wycofana przez Polski Komitet Normalizacyjny, to jako norma powołana w rozporządzeniu (czyli obowiązkowa do stosowania we wskazanym w załączniku do rozporządzenia zakresie) jest chętnie stosowana przez projektantów systemów wentylacyjno-klimatyzacyjnych, ale też wskazywana jako punkt odniesienia dla prawidłowych wartości wilgotności. Według tej normy wilgotność względna w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi latem przy niskim i średnim poziomie metabolizmu powinna wynosić 40–55%, a przy wysokim poziomie 40–60%. Taką samą wartość (40–60%) powinna przybierać, niezależnie od ich aktywności, zimą.

Czytaj też: Wentylacja bytowa garaży zamkniętych >>

---

Literatura

  1. Arundel A.V., Sterling E.M., Biggin J.H., Sterling T.D., Indirect health effects of relative humidity in indoor environments, „Environmental Health Perspectives” No. 65, 1986, p. 351–61, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1474709/pdf/envhper00436-0331.pdf (dostęp: 27.04.2020).
  2. Arundel A.V., Sterling E.M., Sterling T.D., Criteria for human exposure to humidity in occupied buildings, ASHRAE Transactions 91 (1B), 1985.
  3. ASHRAE Position Document on Infectious Aerosols (zatwierdzony przez Radę Nadzorczą ASHRAE), Atlanta, 14 kwietnia 2020.
  4. ANSI/ASHRAE/ASHE, Ventilation of Health Care Facilities (Standard 170-2017), ASHRAE 2017.
  5. ANSI/ASHRAE, Thermal Environmental Conditions for Human Occupancy (Standard 55 2017), 2017.
  6. Casanova, L.M., Jeon, S., Rutala, W.A., Weber, J.D., Sobsey, M.D., Effects of Air Temperature and Relative Humidity on Coronavirus Survival on Surfaces, „Applied and Environmental Microbiology”, No. 76 (9), 2010, p. 2712-2717.
  7. Chin A., Chu J., Perera M., Hui K., Yen H-L., Chan M., Peiris M., Poon L., Stability of SARS-CoV-2 in different environmental conditions (praca przed oficjalną publikacją).
  8. COVID-19: Regular and correct maintenance of ventilation systems (General Document GEN -1105.00), Eurovent, Bruksela 9.04.2020, https://eurovent.eu/?q=articles/covid-19-regular-and-correct-maintenance-ventilation-systems-gen-110500 (dostęp: 27.04.2020).
  9. van Doremalen N., Bushmaker T., Morris D., Holbrook M., Gamble A., Williamson B., Tamin A., Harcourt J., Thornburg N., Gerber S., Lloyd-Smith J., de Wit E., Munster V., Aerosol and surface stability of HCoV-19 (SARS-CoV-6 2) compared to SARS-CoV-1 (praca przed oficjalną publikacją).
  10. van Doremalen N., Bushmaker T., Munster V. J., Stability of Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) under different environmental conditions, „Euro Surveillance” No. 18 (38), p. 20590, European Centre for Disease Prevention and Control (UE), Stockholm 2013.
  11. Fang, L., Wyon D.P., Clausen G., Fanger O.P., Impact of indoor air temperature and humidity in an office on per-ceived air quality, SBS symptoms and performance, „Indoor Air” Vol. 14, No. 7, 2004. p. 74–81.
  12. de Goffau M.C., Yang X., van Dijl J.M., Harmsen H.J., Bacterial pleomorphism and competition in a relative humidity gradient, „Environmental Microbiology” No. 11, 2009, p. 809–822.
  13. Hugentobler W., Our noses are our climate control units, https://www.condair.com.ro/opinion-doctor-air-humidification (dostęp: 27.04.2020).
  14. Kim S.W., Ramakrishnan M.A., Raynor P.C. et al., Effects of humidity and other factors on the generation and sampling of a coronavirus aerosol, „Aerobiologia” No. 23, 2007, p. 239–248.
  15. Kostyńska M., Dobre praktyki na czas pandemii koronawirusa – picie wody i nawilżanie powietrza w pomieszczeniach, medonet.pl (dostęp: 27.04.2020).
  16. Kudo E., Song E., Yockey L., Rakib T., Wong P., Homer R., Iwasaki A., Low ambient humidity impairs barrier function, innate resistance against influenza infection, „Proceedings of the National Academy of Sciences” No. 16, 2019, p. 10905–10910..
  17. Kurnitski J. et al., How to operate and use building services in order to prevent the spread of the coronavirus disease (COVID-19) virus (SARS-CoV-2) in workplaces, COVID-19 guidance document, REHVA, April 3, 2020.
  18. Lovelace Jr. B., Higgins-Dunn N., Feuer W., WHO consi­ders ‘airborne precautions’ for medical staff after study shows coronavirus can survive in air, CNBC, 16.03.2020.
  19. Materiały firm Carel, Condair, Swegon.
  20. Mijakowski M., Wilgotność powietrza w pomieszczeniach biurowych – wymagania, nawilżanie, osuszanie, www.inzynierbudownictwa.pl, 18.09.2019 (dostęp: 27.04.2020).
  21. Moriyama M., Hugentobler W. J., Iwasaki A., Seasona­li­ty of Respiratory Viral Infections. „Annual Review of Virology” (planowana publikacja w nr 7 – wrzesień 2020).
  22. Mousavi M.S.H, Mostafa M., Hopke M. at al., Investigating the effect of several factors on concentrations of bioaerosols in a well-ventilated hospital environment, „Environmental Monitoring and Assessment”, Vol. 191, No. 7, 2019, p. 407.
  23. New coronavirus stable for hours on surfaces, National Institutes of Health, 17th March 2020, https://www.nih.gov/news-events/news-releases/new-coronavirus-stable-hours-surfaces (dostęp: 27.04.2020).
  24. Ossola A., Humidity plays a role in seasonal spread of viruses. Will the same go for Covid-19? https://qz.com/1843347 (dostęp: 27.04.2020).
  25. PN-B-03430:1983 Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Wymagania.
  26. PN-B-03421:1978 Wentylacja i klimatyzacja. Parametry obliczeniowe powietrza wewnętrznego w pomieszczeniach przeznaczonych do stałego przebywania ludzi.
  27. PN-EN 15251:2012 Parametry wejściowe środowiska wewnętrznego dotyczące projektowania i oceny charakterystyki energetycznej budynków, obejmujące jakość powietrza wewnętrznego, środowisko cieplne, oświetlenie i akustykę.
  28. PN-EN 16798-1:2019-06 (ang.) Charakterystyka energetyczna budynków. Wentylacja budynków. Część 1: Parametry wejściowe środowiska wewnętrznego do projektowania i oceny charakterystyki energetycznej budynków w odniesieniu do jakości powietrza wewnętrznego, środowiska cieplnego, oświetlenia i akustyki. Moduł M1-6.
  29. Pyrć K., Ludzkie koronawirusy, „Postępy Nauk Medycznych”, t. XXVIII, nr 4B, 2015, s. 48–54.
  30. Rief S., Jurecic M., Air humidity in the office workplace. Study on the significance of air humidity in the office, Fraunhofer Institute For Industrial Engineering (IAO), Stuttgart 2014.
  31. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 2019, poz. 1065).
  32. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (DzU 1998, nr 148, poz. 973).
  33. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. DzU 2003, nr 169, poz. 1650, z późn. zm.).
  34. Tapple P. et al., Wegweiser für eine gesunde Raumluft. Die Chemie des Wohnens, Bundesministerium für Land- und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft i Österreichisches Institut für Baubiologie und -ökologie, Wien 2009, http://www.raumluft.org/fileadmin/dokumente/wegweiser.pdf (dostęp: 27.04.2020).
  35. Taylor S., Tasi M., Low indoor-air humidity in an assisted living facility is correlated with increased patient illness and cognitive decline, Proceeding of Indoor Air Conference, 2018, p. 1–8.
  36. Vergin J., Will warmer weather stop the spread of the coronavirus? https://www.dw.com/en/will-warmer-weather-stop-the-spread-of-the-coronavirus/a-52570290 (dostęp: 28.02.2020).
  37. World Health Organization, First data on stability and resistance of SARS coronavirus compiled by members of WHO laboratory network, World Health Organization, Geneva 2003, http://www.who.int/csr/sars/survival_2003_05_04/en/index.html (dostęp: 27.04.2020).

W artykule:

• Wilgotność względna powietrza wewnętrznego w polskich przepisach budowlanych i BHP
• Wilgotność względna w wybranych normach i standardach branżowych
• Wilgotność względna i czynniki biologiczno-chemiczne w otoczeniu człowieka

streszczenie

W artykule omówiono wymagania prawne oraz wytyczne branżowe dotyczące zalecanych poziomów wilgotności względnej (RH) powietrza wewnętrznego w różnych obiektach. Dokonano przeglądu literatury nt. badań dotyczących wpływu wilgotności względnej powietrza wewnętrznego na czas przetrwania i zakaźność wirusów znajdujących się w powietrzu wewnętrznym i na powierzchniach w budynkach. Wyniki badań, w tym dotyczących koronawirusów, zdają się potwierdzać słuszność zalecanych przez wytyczne branżowe przyjmowanych poziomów wilgotności względnej powierza wewnętrznego w aspekcie sanitarnym.



abstract

In this paper there were discussed legal requirements and sector guidelines considering recommended level of indoor air relative humidity (RH) in various buildings. There was reviewed subject literature on relative humidity influence on infectivity and survival of viruses present in the indoor air and on surfaces in buildings. The research results, including the ones concerning coronaviruses, seem to confirm validity of relative humidity levels in sanitary aspect recommended by sector guidelines.

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

[projektowanie wentylacji, wilgotność powietrza, wilgotność względna, jakość powietrza wewnętrznego, warunki komfortu, nawilżacze powietrza]

   27.05.2020
Dostęp do pełnej treści tego artykułu jest BEZPŁATNY, wymaga jednak zalogowania.
Logowanie
zapomniałem hasła
Załóż konto
Jeśli nie masz jeszcze Konta Użytkownika - prosimy o wypełnienie formularza rejestracyjnego. Czas potrzebny na założenie Konta Użytkownika to max. 1 minuta.
Chcę założyć konto użytkownika
Dlaczego warto założyć konto użytkownika?
otrzymujesz bezpłatny dostęp do wielu przydatnych informacji: artykułów znanych ekspertów, przeglądów produktów, porad i raportów
co tydzień otrzymasz bezpłatny Newsletter informujący o nowych artykułach, produktach i wydarzeniach związanych z izolacjami i rynkiem budowlanym
będziesz miał możliość brania udziału w konkursach z cennymi nagrodami
utworzysz swój Profil, dzięki któremu będziesz mógł brać udział w dyskusjach na Forum, wymieniać się poglądami z innymi użytkownikami oraz pisać opinie i komentarze
będziesz otrzymywać powiadomienia o promocjach i rabatach w naszej Księgarni Technicznej oraz zniżkach w sklepach naszych partnerów biznesowych.
Jednocześnie zapewniamy Cię, iż podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możesz zmienić swoje dane lub zażądać usunięcia konta.
Przed założeniem Konta sugerujemy zapoznać się z regulaminem.

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 



Poznaj rodzaje wymienników ciepła »

Zapewnij większe bezpieczeństwo dzięki certyfikowanym pompom ppoż »
wymienniki ciepła film o pompowni ppoz
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Na czym polega hybrydowa dystrybucja ciepła »

ogrzewanie hybrydowe

 



Poznaj fenomen nowoczesnych studni wodomierzowych »

Obejrzyj 20 minutowe szkolenie z pompowni ppoż »
produkcja studni wodomierzowych film o pompowni ppoz
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Zapewnij kompleksową cyrkulację powietrza w budynku »

systemy wentylacyjne

 



Obejrzyj film z montażu pompy cyrkulacyjnej »

Na czym polega fenomen pomp wodnych »
 film pompy cyrkulacyjne pompy wodne
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Jak zaprojektować niezawodne instalacje w budynku »

innowacyjne projektowanie instalacji

 



5 sposobów na szybką i dokładną pracę w miernictwie »

Dobierz wielogazowy detektor podtynkowy »
rozwiązania pomiarowe detektor gazów
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Jesteś instalatorem, ale elektryka nie jest Ci obca? Dołącz do klubu »

klub instalatora

 



Jak usprawnić obieg i odzysk wody w gospodarstwie domowym » Jaki rekuperator poleci Instalator »
kanalizacja centrale rekuperacyjne
wiem więcej » poznaj dziś »

 


Ekspert Budowlany - zlecenia

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
6/2020

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 6/2020
W miesięczniku m.in.:
  • - Szczelność powietrza budynków
  • - Systemy regulacyjne HVAC i BMS
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl