Wentylacja w budynkach niemieszkalnych wg PN-EN 15251

PN-EN 15251 [2] jest wprowadzeniem w języku oryginału do polskiego systemu normalizacji międzynarodowych ustaleń zawartych w normie europejskiej. Norma ta opisuje warunki środowiska wewnętrznego, które powinny zostać zapewnione, aby umożliwić użytkowanie pomieszczeń i budynków zgodnie z ich przeznaczeniem oraz gwarantować przebywającym w nich osobom właściwe warunki higieniczne.

Wymagania uwzględniające jakość powietrza, warunki termiczne, oświetlenie oraz hałas dotyczą:

• projektowania budynków, pomieszczeń oraz ich systemów grzewczych, chłodniczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych,
• obliczeń zużycia energii w budynku,
• oceny środowiska wewnętrznego, w tym ocen długookresowych,
• pomiarów środowiska wewnętrznego w istniejących budynkach,
• klasyfikacji oraz certyfikacji budynków lub ich części.

Podane w normie [2] standardy odnoszą się do budynków nieprzemysłowych, takich jak: mieszkalne, użyteczności publicznej, oświatowe, handlowe itp., w których warunki środowiska wewnętrznego można oszacować na podstawie typowych zachowań użytkowników. Zaproponowano podział obiektów na cztery kategorie uwzględniające różny poziom warunków komfortu zapewnionych użytkownikowi [1, 2]. Oznaczono je kolejnymi cyframi rzymskimi od I do IV.

Pierwsza dotyczy obiektów o szczególnie wysokich wymaganiach, drugiej odpowiadają wymagania standardowe, trzeciej niższy standard, ale jeszcze akceptowalny. Do czwartej kategorii zaliczono takie pomieszczenia i budynki, w których warunki środowiska wewnętrznego są poza zakresem ustalonym dla wyższych kategorii (i to pod warunkiem, że taki stan w trakcie całego roku może wystąpić jedynie przez ograniczony okres czasu).

W normie PN-EN 15251 [2] dopuszcza się zróżnicowanie warunków w zależności od typu budynku, sposobu użytkowania pomieszczeń, klimatu czy konkretnych uwarunkowań danego kraju. Projektant ma swobodę określenia założeń obliczeniowych, istotne jest jednak, aby kierował się ogólnymi zasadami ustanowionymi tą normą. Powinny gwarantować taką ilość powietrza zewnętrznego, doprowadzanego ciepła lub chłodu, aby temperatura powietrza w pomieszczeniu mieściła się w zakresie zadanych wartości minimalnej i maksymalnej.

Przy określaniu strumienia powietrza wentylacyjnego trzeba brać pod uwagę wymagania zawarte w EN 15241 [3] i EN 15242 [4]. Poza standardami podanymi w EN należy jednak przede wszystkim uwzględniać szczegółowe wymagania krajowe. W przypadku ich braku norma [2] odsyła do swoich załączników (o charakterze informacyjnym), w których omówiono i zilustrowano przykładami ogólne metody obliczeniowe. Ich wykorzystanie może zapewnić utrzymanie właściwych parametrów środowiska wewnętrznego dla różnych wyszczególnionych kategorii pomieszczeń, przy typowym ich użytkowaniu (warunki uśrednione) i sprawnie działających instalacjach.

Zwrócono też uwagę, aby przyjęte przez projektanta założenia dotyczące warunków środowiska wewnętrznego były przez niego czytelnie opisane w dokumentacji projektowej [1, 2].

Założenia

Wymagania projektowe dotyczące zapewnienia odpowiedniej jakości powietrza opisane w normie PN-EN 15251 [2] podzielono na dwie grupy: dla budynków mieszkalnych i budynków niemieszkalnych. Wskazano, że ich podstawę powinny stanowić przede wszystkim wytyczne krajowe. Podkreślono, że w większości państw ustanowione są szczegółowe zasady, które regulują metodę projektowania wentylacji mechanicznej, naturalnej czy wywiewnej. Norma europejska [2] ustala standard, który należy stosować w przypadku braku rozwiązań krajowych lub nie są tak szczegółowe. Konkretne zalecenia opisano w jej załączniku informacyjnym oznaczonym literą B.

Według PN-EN 15251 [2] dla budynków mieszkalnych strumień objętości powietrza wentylacyjnego jest wyznaczany w oparciu o krotność wymiany powietrza na godzinę, wymagany strumień powietrza zewnętrznego (obliczony na podstawie jednostkowego wskaźnika odniesionego do powierzchni podłogi lub do liczby mieszkańców) oraz strumień powietrza wywiewanego (łazienka, kuchnia, wc) [1, 2].

W przypadku budynków niemieszkalnych zagadnienie jest jednak bardziej złożone. Niezbędne jest uwzględnienie wymagań wynikających z konkretnego przeznaczenia użytkowego pomieszczeń. Obliczeniowy objętościowy strumień powietrza wentylacyjnego jest wypadkową wynikającą z warunków stwarzanych przebywającym w pomieszczeniu osobom, prowadzonej tam działalności oraz zachodzących procesów fizyko-chemicznych. Ogólne metody obliczeniowe bazują na wskaźnikach odniesionych do liczby osób, powierzchni podłogi pomieszczeń oraz poziomu stężenia CO2.