Dobra wentylacja w szkołach wcale nie jest droga

Rozmowa z prof. dr. inż. Pawłem Wargockim, Technical University of Denmark
Paweł Wargocki
Paweł Wargocki
archiwum prywatne

dr inż. Paweł Wargocki
Profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Technicznym w Danii, absolwent Politechniki Warszawskiej. Specjalizuje się w badaniach jakości powietrza wewnętrznego. Wyniki jego badań wpłynęły na rozwój nauki o powietrzu w pomieszczeniach, m.in. w kwestii wpływu środowiska wewnętrznego na sprawność umysłową, pracę biurową dorosłych i naukę dzieci w szkołach. Aktywny na arenie międzynarodowej: były prezydent Międzynarodowego Towarzystwa Jakości Powietrza w Pomieszczeniach i Klimatu (ISIAQ) i obecnie Prezydent Akademii Nauk o Powietrzu, były przewodniczący Komisji Zdrowia Środowiskowego Amerykańskiego Stowarzyszenia Inżynierów Ogrzewania i Klimatyzacji (ASHRAE), gdzie jest również członkiem kilku komitetów technicznych, członek komitetów normalizacyjnych ISO. Autor licznych publikacji nt. jakości powietrza wewnętrznego. Laureat wielu prestiżowych wyróżnień i nagród za działalność naukową.

W naszych szkołach brakuje dobrej wentylacji. Jak wentyluje się obiekty edukacyjne w Danii i innych krajach skandynawskich? Czy wpływają na to przepisy dotyczące jakości powietrza w szkołach?

W krajach tych na szeroką skalę prowadzone są badania jakości powietrza w szkołach i klasach oparte na pomiarze dwutlenku węgla, który jest wyznacznikiem efektywności wentylacji i jakości powietrza wewnętrznego. Zacznijmy od Danii, gdzie sytuacja jest niestety najbardziej niekorzystna spośród czterech krajów skandynawskich. Dopiero od kilku lat duńskie prawo budowlane wymaga w nowo budowanych lub remontowanych budynkach szkolnych instalowania wentylacji – czyli, jak to ujmują przepisy, zapewnione powinno być wietrzenie klas. Wcześniej należało mieć możliwość wentylacji i to zalecenie było osiągane dzięki wietrzeniu poprzez otwieranie okien. Obecna interpretacja prawa budowlanego prowadzi do projektowania systemów wentylacji mechanicznej lub hybrydowej. Kiedy ponad 20 lat temu prowadziłem pierwsze badania jakości powietrza w szkołach, przepisy były interpretowane tak, że wystarczy, aby okna mogły być otwierane w celu przewietrzenia, obecnie w praktyce trzeba zainstalować wentylację mechaniczną, jak powyżej wspom­niałem. W nowych budynkach jest to już standard i stosowanie wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła wynika także z wymagań dot. efektywności energetycznej budynków. A w budynkach remontowanych stosowane są różne systemy, ale zazwyczaj montuje się wentylację mechaniczną. Jest to jednak nadal za mało w odniesieniu do wymagań.

frapol oddech dla szkół

Niestety nie dysponuję danymi nt. liczby szkół i klas z instalacją wentylacji mechanicznej. Moi współpracownicy z naszego Centrum prowadzili 10 lat temu badania przesiewowe w ponad tysiącu klas, angażując również uczniów do pomiaru dwutlenku węgla, temperatury i wilgotności powietrza podczas różnych zajęć szkolnych. Dzieci dostawały bardzo proste urządzenie – rurkę Dräger, która po ­otwarciu zabarwiała się w zależności od poziomu dwutlenku węgla. Okazało się, że w połowie badanych klas poziom CO2 przekraczał 1000 ppm, a jest to rekomendowana granica dla szkół. Były też klasy z 2000 ppm i więcej – powyżej tej wartości konieczne już są działania na gruncie prawa pracy, do czego wrócę później.

Badania przesiewowe przeprowadzone zostały ponownie po 5 latach i okazało się, że zmiana na lepsze nie nastąpiła. Co więcej, wzrosła liczba klas, w których poziom CO2 przekraczał 1000 ppm. Podobne pomiary prowadzone były w Norwegii i w Szwecji i tam przekroczeń było „tylko” ok. 15%, a to wskazuje na stosowanie regularnej wentylacji klas i zazwyczaj jest to wentylacja mechaniczna. W przypadku wentylacji naturalnej dwutlenek węgla na poziomie poniżej 1000 ppm można utrzymać tylko wtedy, gdy w klasie liczącej 20–25 uczniów przebywa ich połowa, a lekcje nie trwają dłużej niż 35 minut, i to przy założeniu, że infiltracja jest większa niż 0,5 wymiany na godzinę.

Warunki w duńskich klasach nie są niestety tak dobre jak w Norwegii i Szwecji. W Szwecji wymagane jest min. 8,5 litra powietrza na sekundę na osobę, czyli 30 m3/h na osobę. Norwegia ma podobne wymagania jak Szwecja. W Finlandii natomiast na wymagania dot. wentylacji wpływają także kwestie efektywności energetycznej, czyli kontrolowanej wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła – taki mają klimat. Ponadto anegdota głosi, że gdy fiński rząd próbował rozwiązać kwestię wentylacji w szkołach, apelując do nauczycieli, by otwierali okna i wietrzyli klasy, ci się zbuntowali, twierdząc, że czynność ta nie leży w zakresie ich obowiązków zawodowych – oni mają uczyć dzieci, a wietrzyć powinny instalacje wentylacyjne.

Czytaj też: Przed nami powszechna elektryfikacja ogrzewania i samouczące się urządzenia grzewcze >>

W badaniach jakości powietrza w szkołach Finlandia wypada najlepiej. Jednak na warunki nauki wpływają i inne parametry – takie jak zbyt wysoka temperatura, hałas czy złe światło. W Szwecji z kolei raz na rok dokonuje się przeglądów technicznych wentylacji w budynkach, podobnie jak stanu technicznego samochodów (jest to wymagane przez National Board of Housing, Building and Planning, Boverket). I przekłada się to na lepiej funkcjonującą wentylację.

Natomiast w Danii minimum to 6 litrów na sekundę na osobę, a właściwie 5 litrów (ok. 20 m3/h na osobę) plus 0,35 l/s na m2 klasy. W budynkach nowo wznoszonych i remontowanych warunki takie zapewnia głównie wentylacja mechaniczna. Są to przeważnie jednostki montowane w poszczególnych klasach lub obsługujące 2–3 pomieszczenia. Rzadko stosuje się rozwiązania, w których jedna duża jednostka obsługuje kilkanaście klas – jest to trudne do wykonania w budynkach remontowanych, w nowych oczywiście łatwiejsze, tym bardziej, że są to przeważnie budynki parterowe lub jednopiętrowe. Stosuje się także systemy wentylacji hybrydowej lub wentylacji wyciągowej z naturalnym nawiewem, głównie poprzez automatycznie otwierane lub uchylane okna. Nadal otwiera się okna również tradycyjnie – czyli ręcznie.

W Danii oprócz prawa budowlanego obowiązują także wymagania prawa pracy, w tym dotyczące warunków pracy nauczycieli i mówią one o 1000 ppm jako zalecanej maksymalnej granicy oraz o 2000 ppm jako maksymalnym dopuszczalnym stężeniu. Powyżej tych wartości właściwie nie powinno się prowadzić zajęć. Prawo to nie wspomina, jaka powinna być wentylacja i jej wydajność, mówi jedynie o poziomach CO2. Regulacje warunków pracy określają też wilgotność i temperaturę, ale to już inny temat. W stosunku do szkół obowiązują zatem dwa główne źródła przepisów – prawo budowlane i prawo pracy.

Powstają także, zwłaszcza w dobie pandemii, branżowe zalecenia i wytyczne dotyczące wentylacji.

Tak, i w Danii branża wentylacyjna zaczęła się szczególnie interesować także wymaganiami wobec jakości powietrza w klas szkolnych. Obecnie tworzone są zalecenia dotyczące wentylacji, a właściwie całego klimatu wewnętrznego, bo np. także oświetlenia. Dokument taki tworzony jest przez wiele stron – branżę wentylacyjną wraz z inżynierami budownictwa i HVAC, ekspertami i firmami konsultingowymi. Będzie on wskazywał potencjalne szkody dla zdrowia i jakości procesu nauczania spowodowane niedostateczną wentylacją klas. Dostępna jest już pierwsza robocza wersja tego dokumentu i widać, że bardzo mocny akcent położono w nim na konieczność zmiany wymagań dotyczących wentylacji szkół.

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

[wentylacja, czyste powietrze, wentylacja szkół, jakość powietrza, powietrze w pomieszczeniach, ashrae, dobra wentylacja pomieszczeń]

   23.04.2021

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie



Zaprojektuj niezawodne instalacje w budynku »

Czy wiesz, jakich błędów unikać przy instalacji? »

zawory antyskażeniowe
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


 Jak zapewnić skuteczny monitoring parametrów środowiskowych w pomieszczeniach medycznych »

izolacje w instalacji


 


Czy bezdotykowy design stanie się standardem? »

Jak zminimalizować stratę energii w układach wentylacyjnych »
armatura bezdotykowa
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Zbliża się zima 100-lecia? Z jakim urządzeniem zaoszczędzisz najwięcej »

oszczednosc energii



O czym dowiesz się na międzynarodowym spotkaniu instalatorów »

Czy wiesz, na której platformie znajdziesz niezbędne narzędzia dla instalatora i dostaniesz 500zł »
 
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Co zrobić kiedy nie możesz pozbyć się wody z wycieku »

wyciek z rury


 


Jaki wybrać płyn do instalcji w przemyśle spożywczym »

Od czego zacząć, gdy chcesz zabezpieczyć hale przemysłowe przed pożarem »
panele fotowoltaiczne ochrona przed pożarem
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Jak zabezpieczyć dylatację przed pożarem »

dyletacja

 



Do 77% oszczędności na zużyciu energii »

Z poradnika hydraulika - gdzie kupisz sprawdzony sprzęt »

cichy oszczedny klimatyzator hydraulik
jestem na bieżąco » korzystam z wiedzy »

 


 


Które pompy ściekowe mogą być stosowane na dużej głębokości » Upały dają się we znaki! Co lepsze? Centrala wentylacyjna czy rooftop? »
kanalizacja wentylatory
wiem więcej » poznaj dziś »

 



Poznaj metody na oszczędność wody »

W czym tkwi sedno w projektowaniu instalacji grzewczej »
produkcja studni wodomierzowych
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Ekspert Budowlany - zlecenia

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
7-8/2021

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 7-8/2021
W miesięczniku m.in.:
  • - Nowe kotły gazowe
  • - Retencja wód opadowych
Zobacz szczegóły

Bezpłatny newsletter

Mamy dla Ciebie prezent 


Wystarczy,

że zapiszesz się na newsletter,
a otrzymasz link do

e-book

" Kotły na biomasę i biopaliwa "

Zapisuję się »

Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl