RynekInstalacyjny.pl

Retencja i zagospodarowanie wód opadowych w świetle zmian klimatycznych i prawnych

Wskazówki dla projektantów

Wizualizacja planowanego zagospodarowania wód opadowych "Mokradła Miejskie"
LAX laboratory

Wizualizacja planowanego zagospodarowania wód opadowych "Mokradła Miejskie"


LAX laboratory

Obowiązujące i nowelizowane akty prawne wymuszają zastosowanie w procesie projektowania przestrzeni miejskiej i obiektów budowlanych rozwiązań do retencji wód opadowych i roztopowych. Uwzględnienia retencji wymagają zarówno inwestycje nowo wznoszone, jak i rozbudowy czy rewitalizacje.

Zobacz także

PHU DAMBAT Program „Moja Woda”

Program „Moja Woda” Program „Moja Woda”

Program dofinansowań do instalacji zagospodarowania wód opadowych „Moja Woda” cieszył się bardzo dużą popularnością, niestety w 2022 roku nie jest przewidziany nabór do programu. Jednak zbieranie i wykorzystywanie...

Program dofinansowań do instalacji zagospodarowania wód opadowych „Moja Woda” cieszył się bardzo dużą popularnością, niestety w 2022 roku nie jest przewidziany nabór do programu. Jednak zbieranie i wykorzystywanie wody deszczowej nadal się opłaca – także bez dotacji.

PHU DAMBAT Pompy do wody deszczowej

Pompy do wody deszczowej Pompy do wody deszczowej

Systemy służące do zagospodarowania wody deszczowej są coraz bardziej popularne. Pozwalają wykorzystać zgromadzoną w zbiornikach wodę opadową do nawadniania ogrodu, prania czy spłukiwania toalety. Dzięki...

Systemy służące do zagospodarowania wody deszczowej są coraz bardziej popularne. Pozwalają wykorzystać zgromadzoną w zbiornikach wodę opadową do nawadniania ogrodu, prania czy spłukiwania toalety. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie znacznych oszczędności w zużyciu wody wodociągowej.

Kessel Ochrona domu przed skutkami obfitych opadów deszczów

Ochrona domu przed skutkami obfitych opadów deszczów Ochrona domu przed skutkami obfitych opadów deszczów

Ulewy ponownie dominują w doniesieniach medialnych. Ucierpiało wiele osób, podtapiane są liczne domy. Meteorolodzy są zgodni – silne opady będą występować coraz częściej. Ocieplenie klimatu prowadzi do...

Ulewy ponownie dominują w doniesieniach medialnych. Ucierpiało wiele osób, podtapiane są liczne domy. Meteorolodzy są zgodni – silne opady będą występować coraz częściej. Ocieplenie klimatu prowadzi do tworzenia się coraz większej liczby chmur w atmosferze ziemskiej, co skutkuje obfitymi opadami deszczu, które doprowadzają do lokalnych zalań. Dostępne są jednak urządzenia przeciwzalewowe, które pozwalają skutecznie ochronić budynki mieszkalne.

W artykule:

• Obecne i przyszłe akty prawne wpływające na stosowanie rozwiązań zapewniających retencję
• Nowe podejście do gospodarowania wodą w miastach i obiektach budowlanych
• Ogrody deszczowe

Ostatnie lata przynoszą liczne zmiany w podejściu do zatrzymywania i zagospodarowania wód opadowych na terenach zabudowanych (zurbanizowanych i wiejskich). Następuje zupełne odwrócenie trendu – dotychczas wodę opadową odprowadzaliśmy poza obszar zabudowany za pomocą kanalizacji ogólnospławnej lub deszczowej. Obecnie w projektowaniu zarówno całych terenów zabudowanych, jak i poszczególnych obiektów (osiedla mieszkaniowe, obiekty komercyjne, obiekty użyteczności publicznej, elementy infrastruktury transportowej) istotnym celem jest stworzenie warunków do retencji wód opadowych. Pojęcie to należy rozumieć jako zdolność do okresowego zatrzymania wody w zlewni, dzięki czemu poprawia się jej bilans wodny, zwiększają się zasoby wodne i eliminowany jest szybki spływ powierzchniowy powodujący m.in. podtopienia i powodzie. W projektowaniu terenów zurbanizowanych chętnie stosowana jest idea „miasta gąbki” (sponge city) [1], czyli zespołu rozwiązań krajobrazowych, architektonicznych i instalacyjnych zapewniających zarówno okresowe zatrzymywanie wody opadowej, jak i jej późniejsze racjonalne wykorzystanie.

W lipcu 2021 roku do konsultacji społecznych trafił duży projekt Ministerstwa Infrastruktury pt. Program przeciwdziałania niedoborowi wody (Retencja. Zatrzymaj wodę!) [2]. Jego celem ma być dwukrotne zwiększenie powierzchni retencyjnej w Polsce, co z kolei ma prowadzić do zwiększania zasobów wodnych i poprawy ich dostępności oraz zapobiegania poważnym skutkom zmian klimatycznych – suszom i powodziom.

Jedno z rozwiązań stosowanych jako obiekt małej retencji w „mieście gąbce”: park kieszonkowy, czyli niewielki park ogólnodostępny (na zdjęciu w warszawskim Wilanowie). Źródło: Zarząd Miasta Stołecznego Warszawy, fot. Alicja Jędrzejewska

Obecne i przyszłe akty prawne wpływające na stosowanie rozwiązań zapewniających retencję

Pierwszym ważnym krokiem na drodze do powszechnego stosowania rozwiązań retencyjnych była nowelizacja Prawa wodnego w 2017 roku, zgodnie z którą wody opadowe przestały być traktowane jako ścieki. Za odprowadzanie wód opadowych do kanalizacji deszczowej i zbiorczej pobierana jest opłata, której składnik zmienny zależy od obecności urządzeń do retencjonowania wody [3].

Kolejne duże zmiany mają nastąpić w 2022 roku za sprawą tzw. specustawy suszowej – ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom susz [4]. Pakiet zawartych w niej rozwiązań ma m.in. wpływać na zwiększenie liczby inwestycji służących przeciwdziałaniu skutkom suszy, wśród których wymienione jest zwiększanie retencji.

Zakończyły się już konsultacje społeczne tego projektu. Wśród zmian istotnych z punktu widzenia projektowania rozwiązań instalacyjno-budowlanych dla retencji wód najważniejsze są: podwyższenie tzw. podatku od deszczu (opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenu przez zabudowanie), konieczność planowania rozwiązań do retencji i określonej powierzchni biologicznie czynnej oraz wyłączenie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zbiorników retencyjnych o pojemności do 10 m3.

Istniejąca już w Prawie wodnym opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenu przez jego zabudowanie ma być wyższa, a przede wszystkim objąć ma nawet 20-krotnie większą liczbę nieruchomości (magazynów, parkingów, sklepów i budynków mieszkalnych). Obecnie opłaty dotyczą właścicieli nieruchomości o powierzchni przekraczającej 3500 m2, którzy wyłączyli z powierzchni biologicznie czynnej (zabudowali) więcej niż 70% nieruchomości na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej (art. 34.4 ustawy Prawo wodne) [1]. Jako powierzchnie zabudowane traktuje się dachy, tarasy, powierzchnie pokryte nawierzchnią nieprzepuszczalną – asfaltem, betonem, kostką brukową [4]. Po zmianie opłata ma dotyczyć nieruchomości o powierzchni powyżej 600 m2, z której więcej niż 50% wyłączono z powierzchni biologicznie czynnej. Zniknął także warunek, że obszar nie jest objęty siecią kanalizacyjną [4]. Opłata ma zależeć od powierzchni „uszczelnionej” i wynieść rocznie od 0,45 zł (nieruchomości wyposażone w rozwiązania do retencjonowania wody o pojemności 10–30% odpływu rocznego) do 1,50 zł (brak urządzeń do retencji) za każdy m2 [4].

obiekt małej retencji

Jedno z rozwiązań stosowanych jako obiekt małej retencji w „mieście gąbce”: park kieszonkowy, czyli niewielki park ogólnodostępny (na zdjęciu w warszawskim Wilanowie)


Źródło: Zarząd Miasta Stołecznego Warszawy, fot. Alicja Jędrzejewska

 

Zmiany mają nastąpić także przy planowaniu inwestycji – ma to związek z zapisaną w specustawie suszowej nowelizacją ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [5]. Zapisy te wejdą w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia ustawy. Projekt budowy lub rozbudowy będzie musiał uwzględnić m.in. zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych w obrębie działki budowlanej oraz zapewnienie udziału powierzchni biologicznie czynnej, wynoszącej co najmniej 30% ogólnej powierzchni działki budowlanej (w tym gleby co najmniej 15% ogólnej powierzchni działki budowlanej). Powierzchnia biologicznie czynna definiowana jest jako teren zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych i roztopowych, teren pokryty wodami powierzchniowymi, a także 50 proc. powierzchni tarasów i stropodachów oraz innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, o powierzchni nie mniejszej niż 10 m2 [4].

W specustawie zawarto także zapis dotyczący zmiany art. 29 Prawa budowlanego [6]. Zgodnie z nim do katalogu rozwiązań, które nie wymagają pozwolenia na budowę, mają dołączyć zbiorniki bezodpływowe na wody opadowe lub wody roztopowe o pojemności do 10 m3. Projekt specustawy odwołuje się co prawda do brzmienia Prawa budowlanego sprzed zmian, które weszły w życie we wrześniu 2020 r., niemniej można się spodziewać, że uporządkowanie tego zapisu jest kwestią formalną. Planowane jest też uproszczenie procedur administracyjnych dla rolników pod kątem Prawa wodnego – wykonanie stawu o powierzchni do 5000 m2 nie będzie wymagało pozwolenia wodnoprawnego, tylko zgłoszenia wodnoprawnego, a stawu mniejszego (do 1000 m2) – jedynie powiadomienia Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [4].

 

Nowe podejście do gospodarowania wodą w miastach i obiektach budowlanych

Biorąc pod uwagę coraz wyższe wymagania prawne w zakresie zapewnienia zarówno retencji, jak i obszarów biologicznie czynnych dla obiektów nowo budowanych lub rozbudowywanych, należy się spodziewać rosnącego zainteresowania rozwiązaniami z obszarów tzw. retencji miejskiej i retencji powierzchniowej – systemami zrównoważonego zagospodarowania wód deszczowych.

Woonerf

Woonerf (przestrzeń bez podziału na jezdnię i chodnik z uspokojonym ruchem, pozwalająca pieszym poruszać się po całej szerokości jezdni) w Łodzi. Widoczne drzewa z zastosowaniem skrzynek korzeniowych  |  Źródło: Urząd Miasta Łodzi

Retencję miejską należy rozumieć jako rozwiązania umożliwiające gromadzenie i zagospodarowanie wód opadowych, szczególnie w systemach łączących zieleń z rozwiązaniami inżynierskimi, tj. dachy zielone, ogrody deszczowe, przepuszczalne nawierzchnie, małe pojemniki retencyjne (np. na posesjach prywatnych). W miastach można się spodziewać dążenia do odtwarzania terenów biologicznie czynnych, szczególnie terenów podmokłych. Obiekty takie będą powstawały w wyniku współpracy architektów krajobrazu, projektantów konstrukcji i projektantów sieci sanitarnych. Ciekawym przykładem takiego interdyscyplinarnego rozwiązania jest renaturalizacja mokradeł w Stalowej Woli, czyli powrót do stanu sprzed ich osuszenia. Brak tego obszaru, wcześniej okresowo zalewanego przez rzekę San, ograniczył możliwości przeciwdziałania suszom w tym rejonie. Projekt architektów Anny Grajper i Sebastiana Dobiesza z pracowni LAX laboratory for architectural experiment „Mokradła Miejskie” ma się przyczynić do zwiększenia odporności miasta na zmiany klimatyczne oraz umożliwić efektywne gromadzenie wód powierzchniowych. Wykorzystano ciekawą technologię kondensacji pary wodnej odparowującej z terenu i ponownego gromadzenia jej w terenie (Interaktywne Systemy Pasywnego Pozyskiwania Wody Atmosferycznej) dzięki zastosowaniu odpowiednich materiałów hydrofilowych. Systemy zaprojektowane zostały tak, by dostosowywały się do panujących warunków i reagowały na poziom wilgotności powietrza, temperaturę otoczenia, poziom nasłonecznienia czy siłę wiatru.

W zbiornikach wodnych zastosowano wydłużoną linię brzegową, żeby umożliwić rozwój fauny i flory. Walory wypoczynkowe i turystyczne zagwarantowano dzięki sieciom ścieżek pieszych i rowerowych w formie wyniesionych ponad teren tarasów deskowanych. Zapewnia to również walor edukacyjny projektu, umożliwiając użytkownikom terenu obserwację procesu magazynowania wody. Realizację projektu zaplanowano na 2022 rok [7].

Pierwszym krokiem w nowym podejściu do wód opadowych w miastach jest zastosowanie rozwiązań z zakresu infiltracji powierzchniowej. Jedną z opcji jest zastępowanie możliwie wielu powierzchni utwardzanych obszarami przepuszczalnymi – mowa tu o takich obszarach, jak chodniki, parkingi czy place wykonane z materiałów porowatych (kruszywa lub płyty ażurowe), założonych na gruntach dobrze i średnio przepuszczalnych. Obszary takie można tworzyć przy zachowaniu co najmniej 1 m odległości od poziomu zwierciadła wody gruntowej. Inną koncepcją są odwodnienia podłużne, tj. muldy chłonne – półkoliste konstrukcje umieszczane np. między drogą a poboczem czy wzdłuż dróg rowerowych. Rozwiązaniem umożliwiającym połączenie retencji i zagospodarowania wód deszczowych z nasadzeniami drzew w zwartej zabudowie są skrzynki korzeniowe. Gromadzona woda opadowa umożliwia wzrost drzewom, które same w sobie stanowią element naturalnej retencji.

Infiltracja z retencją podziemną jest rozwiązaniem, które umożliwia magazynowanie wody w gruncie rodzimym i jej powolne rozsączanie w gruncie. W przestrzeni miejskiej stosuje się:

  • studnie chłonne z dnem przepuszczalnym (żwirowym) do punktowego wprowadzania wód opadowych do gruntu. Często wykorzystywane są jako dodatkowy odbiornik wód na działkach z domami jednorodzinnymi;
  • rigole (rowy chłonne wypełnione materiałem o wysokiej wodoprzepuszczalności);
  • skrzynki rozsączające z polietylenu lub polipropylenu o małej kubaturze (od 0,2 do 0,4 m3) chronione geowłókniną. Dzięki modułowemu charakterowi można z nich wykonywać rozbudowane systemy odbioru wody deszczowej;
  • drenaż rozsączający – rury drenarskie (przewody perforowane układane w gruncie) zabezpieczone warstwą włókninową lub oplotem, chroniące przed kolmatacją. Stanowią dobre rozwiązanie dla mniejszych i średnich obiektów położonych na gruntach dobrze przepuszczalnych;
  • komory drenażowe tworzące tunele drenażowe, zastępujące lub wspomagające tradycyjne systemy kanalizacyjne. Bardzo dobrze sprawdzają się w przestrzeni miejskiej – tam, gdzie występuje ograniczona dostępność powierzchni – oraz w przypadku obiektów mających limity wprowadzania dodatkowej ilości wód deszczowych do kanalizacji (przemysł, obiekty sportowe i handlowe, osiedla mieszkaniowe, tereny zielone i rekreacyjne, ciągi komunikacyjne). Chętnie stosowane są jako rozwiązanie odbierające wodę deszczową z zielonych przestrzeni miejskich (np. woonerfy czy ciągi spacerowe).
Ogród deszczowy w Gdańsku

Ogród deszczowy w Gdańsku


Źródło: Gdańskie Wody

W miastach coraz większe zainteresowanie zyskują także tzw. ogrody deszczowe, chroniące nie tylko przed suszą, ale też lokalnymi podtopieniami.

Ogrody deszczowe

To wkomponowane w teren warstwy drenażowe (z infiltracją lub bez infiltracji do gruntu rodzimego) z nasadzeniami roślin hydrofitowych – są prostym, a jednocześnie wartościowym rozwiązaniem z obszaru małej retencji miejskiej. Do ogrodów deszczowych woda dociera jako opad bezpośredni przez spływ powierzchniowy z powierzchni utwardzonej oraz rurami spustowymi z dachów (to ostatnie rozwiązanie stosowane jest przede wszystkim na posesjach inwestorów indywidualnych).

Ogród deszczowy składa się z warstwy wegetacyjnej (roślinnej) oraz warstw konstrukcyjnych: antyerozyjnej, filtracyjnej, drenażowej (wykonanych z kruszyw naturalnych o różnych frakcjach) i ewentualnie także uszczelniającej. Ta ostatnia konieczna jest w przypadku tzw. ogrodu mokrego, czyli założonego na gruncie nieprzepuszczalnym. Taki ogród wyposażony jest w szczelne dno, które nie jest potrzebne dla ogrodu suchego. Nazwa w tym drugim przypadku bierze się z tego, że woda z warstwy drenażowej nie jest zatrzymywana w warstwie wegetacyjnej ogrodu, tylko odpływa bezpośrednio do rodzimego gruntu przepuszczalnego.

Ogród deszczowy

Ogród deszczowy na terenie osiedla mieszkaniowego


Źródło: Hanza

Ważną rolę w wypadku ogrodów deszczowych odgrywają oczywiście rośliny wodolubne (hydrofity), takie jak turzyce, pałki, trzciny, sity, czy rośliny traktowane jako ozdobne, np. jeżówka, kosaciec, lobelia, rdest czy niezapominajka. Przede wszystkim magazynują wodę (głównie w kłączach i korzeniach) – o ok. 30–40% więcej niż porównywalnej wielkości trawnik. Ich rolą jest także podczyszczanie wody pochodzącej ze spływu powierzchniowego z terenów nieprzepuszczalnych.Ogrody deszczowe zakładane są na posesjach inwestorów indywidualnych (były przedmiotem dotacji w zakończonym w czerwcu 2021 r. programie dla właścicieli domów jednorodzinnych „Moja Woda”), na terenach osiedli mieszkaniowych oraz na terenach miejskich. Spełniają funkcję zarówno powierzchni biologicznie czynnej, jak i rozwiązania retencyjnego, mogą być więc odpowiedzią na wymagania specustawy suszowej [4].

Najważniejszym zadaniem projektowym przy realizacji ogrodu deszczowego jest prawidłowe określenie jego zdolności retencyjnej, w oparciu o natężenie deszczu miarodajnego.

Duże doświadczenie w obszarze ogrodów deszczowych na terenach miejskich ma miasto Gdańsk. Sukcesywnie powstająca w tym mieście sieć ogrodów deszczowych zaprojektowana została tak, by każdy ogród zatrzymywał co najmniej wodę pochodzącą z opadu o natężeniu 30 mm, który trwa ok. 30 min. Woda nadmiarowa odprowadzana jest najczęściej do kanalizacji deszczowej poprzez przelew awaryjny jako odpływ nadmiarowy. W miejscach, gdzie nie ma takiej możliwości, ogrody projektowane są na większą pojemność bez przelewu awaryjnego. W Gdańsku ogrody deszczowe miały za zadanie zapobiegać lokalnym podtopieniom czy nadmiarowemu gromadzeniu się wód opadowych. Jak informują media lokalne, powołując się na przedstawicieli spółki miejskiej Gdańskie Wody, w okresie deszczów ulewnych ogrody deszczowe spełniają tę funkcję [8]. Stały się także elementem sieci małej retencji w Poznaniu, która obejmie wybrane place miejskie oraz tereny wokół budynków użyteczności publicznej. Ideą tego rozwiązania jest zasilanie wodą deszczową zieleni miejskiej przy jednoczesnym zapobieganiu dzięki retencji okresowemu zalewaniu terenu oraz suszom.

Podczyszczanie wody deszczowej z dużych zlewni

Najważniejszym elementem sieci retencyjnej na obszarach miejskich są zbiorniki w różnych wykonaniach – powierzchniowe zbiorniki retencyjne szczelne, podziemne zbiorniki szczelne czy powierzchniowe zbiorniki infiltracyjno-retencyjne. W Polsce znajduje się 9258 obiektów zbiornikowych [2]. Dobierane do wielkości odpływu ze zlewni, chronią przed zalaniem tereny np. wokół uszczelnionych ciągów komunikacyjnych, a także zapewniają rezerwę wody na cele miejskie – np. podlewania stadionu.

Ważnym aspektem staje się więc zachowanie odpowiedniej jakości wody, która pochodzi z takich zbiorników. Choć woda opadowa z terenów miejskich nie jest ściekiem, jej jakość może zostać pogorszona zarówno przez zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, jak i zanieczyszczenia powierzchni nieprzepuszczalnych, z których jako spływ powierzchniowy woda opadowa trafia do urządzeń retencyjnych. Niezależnie od jej dalszych losów – ponownego wykorzystania czy infiltracji do gruntu rodzimego – konieczne jest podczyszczenie odpływu. Choć skład zanieczyszczonego odpływu nie jest stały, głównym zanieczyszczeniem jest zawiesina ogólna. Usuwa się ją w osadnikach, piaskownikach, zbiornikach retencyjno-sedymentacyjnych oraz w hydroseparatorach – przelewach burzowych o specjalnej konstrukcji, wykorzystując procesy sedymentacji, flotacji oraz kierunkowania przepływu (np. w osadnikach wirowych).

W ofercie producentów dużych zbiorników retencyjnych (np. prefabrykowanych zbiorników betonowych z dnem lub bez dna) znajdują się osadniki i separatory przystosowane do pracy z odpływem z terenów miejskich. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego [9] wody opadowe i roztopowe wprowadzane do wód lub urządzeń wodnych z terenów miast powinny zostać oczyszczone do następującej jakości:

  • maks. 100 mg/l zawiesiny ogólnej;
  • maks. 15 mg/l węglowodorów ropopochodnych [9].
Zbiorniki wyjściowo ściekowe

Zbiorniki wyjściowo ściekowe, które po wmontowaniu w teren będą pełnić funkcję zbiorników retencyjnych i magazynu wody do podlewania murawy stadionu


Źródło: Gdańska Infrastruktura Wodociągowa i Kanalizacyjna

Funkcję tę może spełnić np. układ składający się z osadnika wirowego (usuwanie zawiesin) i separatora lamelowego (usuwanie zanieczyszczeń ropopochodnych i mineralnych), które mogą być zintegrowane z korpusem zbiornika retencyjnego.Do skutecznego podczyszczania odpływu powierzchniowego (np. z przelewów awaryjnych, dróg i autostrad), nawet przepływającego przez tereny o dużym zagrożeniu zanieczyszczeniami, służą tzw. oczyszczalnie hydrofitowe. Są to specjalnie zaprojektowane rozwiązania techniczne symulujące warunki hydrauliczne i siedliskowe terenów bagiennych (podmokłych). Procesy oczyszczania zachodzą na korzeniach i kłączach roślin hydrofitowych, na których bytują bakterie zapewniające skuteczne usuwanie np. azotu, fosforu czy BZT5. Ciekawym przykładem takiej oczyszczalni jest obiekt w gdańskim ogrodzie zoologicznym, z powodzeniem działający od 1992 r. i oczyszczający płynące przez ogród wody Potoku Rynarzewskiego, które obciążone są ładunkiem zanieczyszczeń 2000 RLM. Oczyszczalnia składa się z dwóch filtrów piaskowych i filtra wegetacyjnego, wylewiska o łącznej powierzchni 3100 m2 oraz pięciu stref buforowych przy wybiegach dla zwierząt obsadzonych wikliną (Salix viminalis) o powierzchni 6650 m2. Dzięki pracy oczyszczalni uzyskuje się obniżenie azotu, fosforu i BZT5 na odpływie z terenów ZOO [10, 11, 12].

Odzysk wód opadowych dla obiektów budowlanych

Ważnym uzupełnieniem sieci retencji miejskiej są instalacje stosowane w obiektach budowlanych. Instalacje do gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej stosowane są np. w nowych budynkach dworcowych, hotelach, obiektach magazynowo-logistycznych i przemysłowych, a także w budownictwie mieszkaniowym. W zakończonym w czerwcu 2021 r. programie „Moja Woda” szacowano, że ilość zagospodarowanych wód opadowych i roztopowych na posesjach z domami jednorodzinnymi wynosi 32,102 mln m3/rok [13].

Podstawowym obiektem w takich instalacjach jest zbiornik. Na rynku dostępne są rozwiązania naziemne i podziemne o różnych pojemnościach i wykonaniach materiałowych.

Zbiorniki naziemne służą zwykle do magazynowania wody, np. podlewania ogrodu. Wykonuje się je z tworzyw sztucznych, odpornych na oddziaływanie warunków zewnętrznych, przede wszystkim na starzenie pod wpływem promieni UV czy zmiennej temperatury. Często stają się dekoracyjnym elementem ogrodu czy otoczenia domu (np. stylizowane są na donice ogrodowe z pokrywą będącą wyjmowanym pojemnikiem do uprawy roślin dekoracyjnych). Zbiorniki naziemne łączy się ze zbieraczem wody montowanym na rurze spustowej, można go także wyposażyć w kran lub zestaw do podłączania węża ogrodowego.

Zbiorniki podziemne mają zwykle pojemność powyżej 1 m3. Wykonywane są jako rozwiązania prefabrykowane z betonu czy kompozytów oraz jako odpowiednio ożebrowane wyroby monolityczne z polietylenu wysokiej gęstości, czy polipropylenu. Dla utrzymania ich szczelności, wytrzymałości i trwałości ważne jest zachowanie określonego przez producenta rodzaju gruntu, głębokości przykrycia, sposobu posadowienia i odporności na pracę w wodzie gruntowej. Do rodzaju obciążenia powierzchni trzeba dostosować pokrywę zbiornika.

zbiornik betonowy

Prefabrykowany zbiornik betonowy wielkogabarytowy – montaż


Źródło: Delfin

Pojemność zbiornika dla pojedynczej nieruchomości można dobrać w sposób uproszczony:

gdzie:

f – sprawność filtra zastosowanego na dopływie wody do zbiornika [-], według danych producentów (najczęściej 0,8–1,0);

H – wysokość opadu, oparta na danych z Polskiego Atlasu Natężeń Deszczów (PANDa) [m] [14];

A – powierzchnia dachu w rzucie poziomym [m2];

ψ– współczynnik spływu, charakterystyczny dla danego rodzaju dachu [-];

t – liczba dni bez opadów, podczas których zbiornik zapewnia sprawność systemu [d], zgodnie z zaleceniami producentów t = 20–30 [d].

W przypadku obiektów „wodochłonnych”, szczególnie z dużym zużyciem wody na spłukiwanie sanitariatów, pranie, sprzątanie czy mycie pojazdów, warto zastosować instalację wody deszczowej na cele gospodarcze. Zgodnie z § 126 Warunków Technicznych [15] musi być ona odrębna od instalacji wodociągowej. Zatem stosując np. centralę deszczową, będącą węzłem między instalacją wody opadowej a instalacją wody wodociągowej, zbiornik współpracujący z centralą wyposaża się w zawór elektromagnetyczny ze szczeliną powietrzną stanowiącą zabezpieczenie przed przepływem zwrotnym z grupy AA – zgodnie z normą PN-EN 1717 [16]. Woda doprowadzana ze zbiornika podziemnego może być też dodatkowo dezynfekowana przez filtr UV lub filtrowana na filtrze z węglem aktywnym, co zwiększa jej jakość biologiczno-chemiczną.

Po spełnieniu tych dwóch warunków centrala deszczowa w sposób bezpieczny steruje wykorzystaniem wody, tak by w pierwszej kolejności do punktów poboru kierować wodę deszczową zgromadzoną w zbiorniku. Dopiero kiedy wody w zbiorniku jest za mało, następuje jej dopuszczenie z instalacji wodociągowej. Dzięki temu zużycie wody na terenie nieruchomości jest zracjonalizowane, a na cele gospodarcze nie jest zużywana woda wodociągowa o jakości wody pitnej.

Literatura

  1. Marzuchowska Monika, Żebrowski Marcin, Jak działa sponge city – czyli miasto gąbka? w: „Urbcast – podcast o miastach”, https://open.spotify.com/show/2FPURtdbjfqwaf00S7GV5x (dostęp: lipiec 2021)
  2. Ministerstwo Infrastruktury, Program przeciwdziałania niedoborowi wody (Retencja. Zatrzymaj wodę!) – projekt, Warszawa, lipiec 2021
  3. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (DzU 2020, poz. 310)
  4. Projekt ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12337151/katalog/12709767 (dostęp: lipiec 2021)
  5. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DzU 2021, poz. 741)
  6. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DzU 2020, poz. 1333 z późn. zm.)
  7. Grajber Anna, Dobiesz Sebastian, „Mokradła Miejskie” – projekt urbanistyczno-krajobrazowy dla terenu zielonego w Stalowej Woli, www.lax.com.pl (dostęp: lipiec 2021)
  8. Biała Izabela, Gdańskie ogrody deszczowe spełniają swoją rolę. Gdzie i jak wchłaniają nadmiar wody?, www.gdansk.pl, czerwiec 2019 (dostęp: lipiec 2021)
  9. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (DzU 2019, poz. 1311)
  10. Kowalik Piotr, Efekty oczyszczania ścieków w oczyszczalniach hydrobotanicznych, „Wiadomości Melioracyjne i Łąkarskie” 1/1996, s. 15–21
  11. Obarska-Pempkowiak Hanna, Oczyszczalnie hydrofitowe, Wyd. Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2002
  12. Obarska-Pempkowiak Hanna, Mierzejewski Michał, Oczyszczanie wód potoku na terenie ZOO za pomocą filtrów wegetacyjnych i buforowych stref wiklinowych, Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna „Oczyszczalnie Hydrobotaniczne”, Gdańsk, 1–3 września 1995
  13. WFOŚiGW w Warszawie, Regulamin naboru wniosków w ramach programu priorytetowego „Moja Woda” na lata 2020-2024, marzec 2021, https://portal.wfosigw.pl/dokumenty/moja_woda/od_22032021/2_Regulamin_Moja_Woda_drugi_nabor.pdf (dostęp: 13.05.2021)
  14. Polski Atlas Natężeń Deszczów (PANDa), https://atlaspanda.pl (dostęp: lipiec 2021)
  15. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 2019, poz. 1065 i 2020, poz. 1608 i 2351)
  16. PN-EN 1717 Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dotyczące urządzeń zapobiegających zanieczyszczaniu przez przepływ zwrotny
  17. Szpakowski Wojciech, Rayss Joanna, Lademann Dorota, Ogród deszczowy w 5 krokach, Wyd. Gdańskie Wody, kwiecień 2018, http://www.gdmel.pl/mala-retencja/poradnik (dostęp: 13.05.2021)
  18. Szruba Maria, Odwodnienie i zagospodarowanie wód opadowych w miastach, „Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne” maj–czerwiec 2019
  19. Gudelis-Taraszkiewicz Katarzyna, Nowe „życie” wody deszczowej w mieście, Warunki Techniczne.PL nr 5 (31), 2019
  20. Materiały techniczne firm: Delfin, Dorken, Ekobudex, Ecol-Unicon, GRAF, Greenfond, Green Water Solutions, Haba, Leca, Optigrun, Pedrollo, Pipelife, Sempergreen, Soprema, Wavin, Wilo

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Powiązane

FLOWAIR Sprawdź, jak prześcigniesz konkurencję dzięki SYSTEMOWI FLOWAIR

Sprawdź, jak prześcigniesz konkurencję dzięki SYSTEMOWI FLOWAIR Sprawdź, jak prześcigniesz konkurencję dzięki SYSTEMOWI FLOWAIR

Jeżeli na co dzień zarządzasz zespołem, z pewnością wiesz, że warunki panujące w pomieszczeniach bezpośrednio przekładają się na jakość i wydajność pracy. To samo dotyczy logistyki i zarządzania towarami...

Jeżeli na co dzień zarządzasz zespołem, z pewnością wiesz, że warunki panujące w pomieszczeniach bezpośrednio przekładają się na jakość i wydajność pracy. To samo dotyczy logistyki i zarządzania towarami – musisz o nie zadbać, aby podczas składowania nie straciły swoich właściwości.

NETECS SP. Z O.O. NVS – innowacyjny program doboru wentylatorów przemysłowych

NVS – innowacyjny program doboru wentylatorów przemysłowych NVS – innowacyjny program doboru wentylatorów przemysłowych

Nowatorska aplikacja NVS (Netecs Ventilator Selection) służy do optymalizacji doboru wentylatorów przemysłowych.

Nowatorska aplikacja NVS (Netecs Ventilator Selection) służy do optymalizacji doboru wentylatorów przemysłowych.

Armacell Poland Sp. z o.o. Łatwe projektowanie z najnowszą wersją nakładki Armacell dla Autodesk Revit®

Łatwe projektowanie z najnowszą wersją nakładki Armacell dla Autodesk Revit® Łatwe projektowanie z najnowszą wersją nakładki Armacell dla Autodesk Revit®

Nakładka Armacell dla Autodesk Revit® umożliwiająca automatyczne dodawanie izolacji technicznych na instalacje w budynkach znacznie ułatwia prace projektowe. Jej najnowsza wersja, z lutego 2022 r., to...

Nakładka Armacell dla Autodesk Revit® umożliwiająca automatyczne dodawanie izolacji technicznych na instalacje w budynkach znacznie ułatwia prace projektowe. Jej najnowsza wersja, z lutego 2022 r., to gwarancja dostępu do aktualnej bazy produktów dostępnych na polskim rynku, a także wiele usprawnień zapewniających jeszcze większy komfort i wygodę użytkowania.

Heatpex Sp. z o.o. HEATPEX: Ile skrzynek, tyle metrów rury

HEATPEX: Ile skrzynek, tyle metrów rury HEATPEX: Ile skrzynek, tyle metrów rury

1 czerwca wystartowała ogólnopolska promocja firmy HEATPEX na produkty do rekuperacji HEATPEX ARIA „Ile skrzynek, tyle metrów rury”. W okresie trwania promocji do każdej kupionej skrzynki rozdzielczej...

1 czerwca wystartowała ogólnopolska promocja firmy HEATPEX na produkty do rekuperacji HEATPEX ARIA „Ile skrzynek, tyle metrów rury”. W okresie trwania promocji do każdej kupionej skrzynki rozdzielczej ARIA CONNECT otrzymasz 1-metrową rurę ARIA ADURO o średnicy 160 mm za 1 zł.

LG ELECTRONICS POLSKA SP. Z O.O Wystartowało GORĄCE LATO z LG – promocja na klimatyzatory RAC dla instalatorów!

Wystartowało GORĄCE LATO z LG – promocja na klimatyzatory RAC dla instalatorów! Wystartowało GORĄCE LATO z LG – promocja na klimatyzatory RAC dla instalatorów!

1 czerwca ruszyła specjalna promocja na klimatyzatory pokojowe LG RAC – z serii Standard 2, modele 9 i 12. Zapraszamy instalatorów klimatyzacji do kontaktu ze swoimi dystrybutorami po szczegółową ofertę....

1 czerwca ruszyła specjalna promocja na klimatyzatory pokojowe LG RAC – z serii Standard 2, modele 9 i 12. Zapraszamy instalatorów klimatyzacji do kontaktu ze swoimi dystrybutorami po szczegółową ofertę. Czas promocji jest ograniczony i trwa do końca czerwca lub wyczerpania zapasów.

PHU DAMBAT Pompy do wody deszczowej

Pompy do wody deszczowej Pompy do wody deszczowej

Systemy służące do zagospodarowania wody deszczowej są coraz bardziej popularne. Pozwalają wykorzystać zgromadzoną w zbiornikach wodę opadową do nawadniania ogrodu, prania czy spłukiwania toalety. Dzięki...

Systemy służące do zagospodarowania wody deszczowej są coraz bardziej popularne. Pozwalają wykorzystać zgromadzoną w zbiornikach wodę opadową do nawadniania ogrodu, prania czy spłukiwania toalety. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie znacznych oszczędności w zużyciu wody wodociągowej.

materace-dla-ciebie.pl Jak samodzielnie czyścić materac?

Jak samodzielnie czyścić materac? Jak samodzielnie czyścić materac?

Zadbaj o higienę w swoim łóżku. Sprawdź, jak szybko i niskim kosztem odświeżyć materac.

Zadbaj o higienę w swoim łóżku. Sprawdź, jak szybko i niskim kosztem odświeżyć materac.

Free Polska Sp. z o.o. „Moje ciepło” – program dopłat do pomp ciepła

„Moje ciepło” – program dopłat do pomp ciepła „Moje ciepło” – program dopłat do pomp ciepła

Pompy ciepła stają się coraz bardziej popularne. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że urządzenia te są energooszczędne i przyjazne dla środowiska, ale również coraz bardziej dostępne, także dzięki możliwości...

Pompy ciepła stają się coraz bardziej popularne. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że urządzenia te są energooszczędne i przyjazne dla środowiska, ale również coraz bardziej dostępne, także dzięki możliwości otrzymania dofinansowania do zakupu pompy ciepła. Dotychczas z dopłaty do urządzenia można było skorzystać w programach lokalnych oraz w „Czystym powietrzu”, a od końca kwietnia 2022 r. działa program „Moje ciepło”.

komfort.pl Instalacja grzejnika w łazience – o czym należy pamiętać?

Instalacja grzejnika w łazience – o czym należy pamiętać? Instalacja grzejnika w łazience – o czym należy pamiętać?

Grzejniki są zdecydowanie najpopularniejszą formą urządzenia grzewczego stosowanego w łazienkach. W nowoczesnych aranżacjach wnętrz coraz rzadziej stosuje się klasyczne urządzenia żeberkowe. Zamiast nich...

Grzejniki są zdecydowanie najpopularniejszą formą urządzenia grzewczego stosowanego w łazienkach. W nowoczesnych aranżacjach wnętrz coraz rzadziej stosuje się klasyczne urządzenia żeberkowe. Zamiast nich standardem stają się grzejniki drabinkowe, które można wykorzystać np. jako suszarki do ręczników. Występują w ogromnej ilości form i wersji kolorystycznych. O czym jednak należy pamiętać i na co zwrócić uwagę podczas instalacji grzejnika łazienkowego?

BayWa r.e. Solar Systems Współpraca BayWa r.e. Solar Systems z Sungrow

Współpraca BayWa r.e. Solar Systems z Sungrow Współpraca BayWa r.e. Solar Systems z Sungrow

Z przyjemnością informujemy, że BayWa r.e. Solar Systems – jeden z wiodących dystrybutorów PV na rynku polskim nawiązał współpracę z firmą Sungrow w celu dystrybuowania szerokiego portfolio produktów na...

Z przyjemnością informujemy, że BayWa r.e. Solar Systems – jeden z wiodących dystrybutorów PV na rynku polskim nawiązał współpracę z firmą Sungrow w celu dystrybuowania szerokiego portfolio produktów na terenie Polski, ułatwiając tym samym obniżenie emisyjności na kolejnych rynkach.

Bricoman Jak zamontować parapet wewnętrzny i zewnętrzny?

Jak zamontować parapet wewnętrzny i zewnętrzny? Jak zamontować parapet wewnętrzny i zewnętrzny?

Parapety to ważny element funkcjonalny na zewnątrz budynku. We wnętrzu pełnią istotną rolę użytkową, a zarazem aranżacyjną. Dlatego powinny być dobrze dobrane do stylu pomieszczeń, a także prawidłowo i...

Parapety to ważny element funkcjonalny na zewnątrz budynku. We wnętrzu pełnią istotną rolę użytkową, a zarazem aranżacyjną. Dlatego powinny być dobrze dobrane do stylu pomieszczeń, a także prawidłowo i estetycznie zainstalowane. Jak zamontować parapet zewnętrzny, a w jaki sposób zamocować ten element wewnątrz domu? Czy sposób montażu zależy od rodzaju parapetu?

PHU DAMBAT Program „Moja Woda”

Program „Moja Woda” Program „Moja Woda”

Program dofinansowań do instalacji zagospodarowania wód opadowych „Moja Woda” cieszył się bardzo dużą popularnością, niestety w 2022 roku nie jest przewidziany nabór do programu. Jednak zbieranie i wykorzystywanie...

Program dofinansowań do instalacji zagospodarowania wód opadowych „Moja Woda” cieszył się bardzo dużą popularnością, niestety w 2022 roku nie jest przewidziany nabór do programu. Jednak zbieranie i wykorzystywanie wody deszczowej nadal się opłaca – także bez dotacji.

ARDON POLSKA SPÓŁKA Z O. O. W ciemności trzeba nosić jakościową odzież odblaskową. Może ci to uratować życie

W ciemności trzeba nosić jakościową odzież odblaskową. Może ci to uratować życie W ciemności trzeba nosić jakościową odzież odblaskową. Może ci to uratować życie

Piesi giną na drogach zwykle w nocy lub w złych warunkach pogodowych, ponieważ kierowcy ich nie zauważają.

Piesi giną na drogach zwykle w nocy lub w złych warunkach pogodowych, ponieważ kierowcy ich nie zauważają.

Siniat Sp. z o.o. Jedyny na rynku trzywarstwowy szacht w klasie EI 120

Jedyny na rynku trzywarstwowy szacht w klasie EI 120 Jedyny na rynku trzywarstwowy szacht w klasie EI 120

Nowe rozwiązanie firmy Siniat, trzywarstwowy system zabudowy szachtów instalacyjnych NIDA SZACHT EI 120, stanowi przełom w ofercie płyt ogniochronnych stosowanych w systemach ochrony ppoż.

Nowe rozwiązanie firmy Siniat, trzywarstwowy system zabudowy szachtów instalacyjnych NIDA SZACHT EI 120, stanowi przełom w ofercie płyt ogniochronnych stosowanych w systemach ochrony ppoż.

FERRO S.A. Zawory kulowe F-Power firmy Ferro

Zawory kulowe F-Power firmy Ferro Zawory kulowe F-Power firmy Ferro

W branży armatury wodnej już od jakiegoś czasu coraz bardziej popularne staje się podejście ekologiczne przejawiające się w ograniczaniu stosowania w produktach substancji toksycznych i uczulających. Doskonałym...

W branży armatury wodnej już od jakiegoś czasu coraz bardziej popularne staje się podejście ekologiczne przejawiające się w ograniczaniu stosowania w produktach substancji toksycznych i uczulających. Doskonałym przykładem jest nowa linia zaworów kulowych F-Power firmy Ferro. Linia F-Power jest wyjątkowa również ze względu na jej wszechstronność i mnogość możliwych zastosowań. Oprócz instalacji wodnych, F-Power nadają się też do montażu w systemach sprężonego powietrza oraz chłodniczych i solarnych.

IMMERGAS POLSKA Sp. z o.o. Powietrzna pompa ciepła – co trzeba wiedzieć, aby dobrze wybrać?

Powietrzna pompa ciepła – co trzeba wiedzieć, aby dobrze wybrać? Powietrzna pompa ciepła – co trzeba wiedzieć, aby dobrze wybrać?

Powietrzne pompy ciepła stają się jednymi z najchętniej wybieranych systemów grzewczych w Polsce. W samym roku 2021 odnotowano wzrost ich sprzedaży w stosunku do roku 2020 aż o 88%, jak wynika z danych...

Powietrzne pompy ciepła stają się jednymi z najchętniej wybieranych systemów grzewczych w Polsce. W samym roku 2021 odnotowano wzrost ich sprzedaży w stosunku do roku 2020 aż o 88%, jak wynika z danych dostarczonych przez PORT PC. Nic dziwnego, to bowiem rozwiązanie zarówno ekonomiczne, jak i ekologiczne oraz praktycznie bezobsługowe. Dodatkowym atutem jest fakt, że obejmuje je ulga termomodernizacyjna. Warto jednak pamiętać, że na komfort użytkowania czy efektywność systemu grzewczego wpływa nie...

merXu Premia w gotówce, darmowa dostawa, program poleceń – merXu przedłuża promocje do 31.08

Premia w gotówce, darmowa dostawa, program poleceń – merXu przedłuża promocje do 31.08 Premia w gotówce, darmowa dostawa, program poleceń – merXu przedłuża promocje do 31.08

Firmy z branży przemysłowej szukające oszczędności w kosztach prowadzenia działalności wciąż mogą skorzystać z promocji oferowanych przez europejską platformę handlową merXu. Do 31.08 czeka na nie premia...

Firmy z branży przemysłowej szukające oszczędności w kosztach prowadzenia działalności wciąż mogą skorzystać z promocji oferowanych przez europejską platformę handlową merXu. Do 31.08 czeka na nie premia w gotówce do 700 zł, darmowa dostawa do 1300 zł oraz atrakcyjny program poleceń.

Panasonic Marketing Europe GmbH Sp. z o.o. Nowy zbiornik c.w.u. o zwiększonej pojemności od Panasonic

Nowy zbiornik c.w.u. o zwiększonej pojemności od Panasonic Nowy zbiornik c.w.u. o zwiększonej pojemności od Panasonic

Panasonic Heating & Cooling Solutions wprowadził na rynek nowy emaliowany zbiornik ciepłej wody użytkowej (PAW-TA15C1E5) o pojemności zwiększonej do 167 litrów. Cechuje go jeszcze większa niż dotąd wydajność...

Panasonic Heating & Cooling Solutions wprowadził na rynek nowy emaliowany zbiornik ciepłej wody użytkowej (PAW-TA15C1E5) o pojemności zwiększonej do 167 litrów. Cechuje go jeszcze większa niż dotąd wydajność i elastyczność instalacji.

merXu Handel z zagranicznymi kontrahentami bez znajomości języka obcego? Na merXu to możliwe!

Handel z zagranicznymi kontrahentami bez znajomości języka obcego? Na merXu to możliwe! Handel z zagranicznymi kontrahentami bez znajomości języka obcego? Na merXu to możliwe!

Brak znajomości języków obcych potrafi być sporą przeszkodą w rozwoju polskich firm z branży przemysłowej. Na szczęście istnieje darmowe rozwiązanie, które znacząco ułatwia handel z międzynarodowymi kontrahentami...

Brak znajomości języków obcych potrafi być sporą przeszkodą w rozwoju polskich firm z branży przemysłowej. Na szczęście istnieje darmowe rozwiązanie, które znacząco ułatwia handel z międzynarodowymi kontrahentami i całkowicie eliminuje problem bariery językowej. Przedsiębiorcy znajdą je na merXu – europejskiej platformie B2B.

Joanna Ryńska Znaczenie magazynowania wód opadowych

Znaczenie magazynowania wód opadowych Znaczenie magazynowania wód opadowych

W Polsce, podobnie jak w całej Unii Europejskiej, stale mówi się o konieczności racjonalnego zagospodarowania wód opadowych. Proces ten jest istotny dla strategicznego zarządzania zasobami wody pitnej...

W Polsce, podobnie jak w całej Unii Europejskiej, stale mówi się o konieczności racjonalnego zagospodarowania wód opadowych. Proces ten jest istotny dla strategicznego zarządzania zasobami wody pitnej oraz regulacji stosunków wodnych – np. na terenie miast, gdzie równowaga wodna pozwala łagodzić skutki gwałtownych zjawisk klimatycznych, takich jak susze, powodzie czy ekstremalne deszcze, a wręcz im zapobiegać.

Redakcja RI Nowy Katalog AS 2014 | Systemy odwodnień liniowych i punktowych

Nowy Katalog AS 2014 | Systemy odwodnień liniowych i punktowych Nowy Katalog AS 2014 | Systemy odwodnień liniowych i punktowych

Firma AS PPH – producent odwodnień liniowych – wydała właśnie katalog, prezentujący aktualną ofertę produktów: betonowe odwodnienia liniowe od klasy B125 do F900 kN, studzienki odpływowe - wielofunkcyjne,...

Firma AS PPH – producent odwodnień liniowych – wydała właśnie katalog, prezentujący aktualną ofertę produktów: betonowe odwodnienia liniowe od klasy B125 do F900 kN, studzienki odpływowe - wielofunkcyjne, wpusty uliczne oraz odwodnienia szczelinowe monolityczne, które są nową grupą produktową wprowadzoną w oparciu o nowoczesne modyfikowane kompozyty.

Joanna Ryńska Od retencji domowej do miast gąbek

Od retencji domowej do miast gąbek Od retencji domowej do miast gąbek

Na łagodzenie i równoważenie skutków niekorzystnych zmian klimatu pozytywnie wpływa retencja wód opadowych i ich późniejsze zagospodarowanie. W Polsce odzyskiwane jest zaledwie 6,5% wody opadowej – ten...

Na łagodzenie i równoważenie skutków niekorzystnych zmian klimatu pozytywnie wpływa retencja wód opadowych i ich późniejsze zagospodarowanie. W Polsce odzyskiwane jest zaledwie 6,5% wody opadowej – ten poziom powinien być przynajmniej dwukrotnie wyższy. Zagospodarowanie wód opadowych w miejscu ich powstania musi odbywać się na wielu polach. Bardzo ważnym i złożonym zagadnieniem jest strategiczne stosowanie rozwiązań technicznych i inżynierskich na terenach zurbanizowanych.

Redakcja RI news Ochrona jakości i zasobów wód

Ochrona jakości i zasobów wód Ochrona jakości i zasobów wód

Konferencja odbędzie się w dniach 26-27 maja w Krakowie. Wydarzenie jest organizowane przez Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych – Oddział Kraków.

Konferencja odbędzie się w dniach 26-27 maja w Krakowie. Wydarzenie jest organizowane przez Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych – Oddział Kraków.

Redakcja RI news Pięć mazowieckich gmin z dotacją na poprawę jakości powietrza

Pięć mazowieckich gmin z dotacją na poprawę jakości powietrza Pięć mazowieckich gmin z dotacją na poprawę jakości powietrza

Pięć gmin z powiatu mławskiego otrzymało na zadania związane z poprawą jakości powietrza dotacje z Mazowieckiego Instrumentu Wsparcia Ochrony Powietrza i Mikroklimatu MAZOWSZE 2021. W sumie wsparcie otrzymało...

Pięć gmin z powiatu mławskiego otrzymało na zadania związane z poprawą jakości powietrza dotacje z Mazowieckiego Instrumentu Wsparcia Ochrony Powietrza i Mikroklimatu MAZOWSZE 2021. W sumie wsparcie otrzymało 21 gmin w subregionie ciechanowskim.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - rynekinstalacyjny.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.rynekinstalacyjny.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.rynekinstalacyjny.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.