RynekInstalacyjny.pl

Dobór materiałów do budowy sieci wod-kan. Sieci wodociągowe

Armatura wodociągowa, Fot. Rabplast

Armatura wodociągowa, Fot. Rabplast

W cyklu artykułów omówiono urządzenia stosowane w sieciach wodociągowych i kanalizacyjnych w aspekcie materiałów, z których zostały wykonane – ich budowy, przeznaczenia, specyfiki montażu, właściwości eksploatacyjnych oraz oddziaływania na zdrowie użytkowników i środowisko naturalne.

Zobacz także

ARTEKON Sklejka 18 mm

Sklejka 18 mm Sklejka 18 mm

Sklejka to materiał drewnopochodny, którego arkusze powstają poprzez sklejenie kilku cienkich warstw drewna nazywanych fornirami. Arkusz najczęściej składa się z 3 lub więcej warstw forniru. Warstwy są...

Sklejka to materiał drewnopochodny, którego arkusze powstają poprzez sklejenie kilku cienkich warstw drewna nazywanych fornirami. Arkusz najczęściej składa się z 3 lub więcej warstw forniru. Warstwy są klejone między sobą żywicami syntetycznymi. Włókna sąsiednich warstw są ułożone prostopadle do siebie.

Resideo System inteligentnego zarządzania domem jest dla każdego – o tym mówi europejska kampania firmy RESIDEO

System inteligentnego zarządzania domem jest dla każdego – o tym mówi europejska kampania firmy RESIDEO System inteligentnego zarządzania domem jest dla każdego – o tym mówi europejska kampania firmy RESIDEO

Nowe technologie są bardzo skomplikowane, tylko młodzi są w stanie je „ogarnąć” – tak głosi popularny stereotyp i tak niestety myśli wielu z nas. Jednak prawda jest zupełnie inna – rozwój techniki ma maksymalnie...

Nowe technologie są bardzo skomplikowane, tylko młodzi są w stanie je „ogarnąć” – tak głosi popularny stereotyp i tak niestety myśli wielu z nas. Jednak prawda jest zupełnie inna – rozwój techniki ma maksymalnie ułatwić nam funkcjonowanie, a urządzenia stają coraz prostsze i bardziej intuicyjne w obsłudze. O tym właśnie mówi nowa kampania Resideo. Jej bohaterem jest chłopiec, który uczy swoich dziadków obsługi systemu bezprzewodowego sterowania ogrzewaniem evohome Honeywell Home. I wcale nie jest...

RESAN pracownia projektowa Jak prawidłowo zaprojektować instalację wentylacyjną?

Jak prawidłowo zaprojektować instalację wentylacyjną? Jak prawidłowo zaprojektować instalację wentylacyjną?

Instalacja wentylacyjna ma ogromne znaczenie dla zdrowia ludzi przebywających w pomieszczeniach. W obecnych czasach pandemii nabiera dodatkowego znaczenia. Zalecenia WHO jednoznacznie mówią o częstym wietrzeniu...

Instalacja wentylacyjna ma ogromne znaczenie dla zdrowia ludzi przebywających w pomieszczeniach. W obecnych czasach pandemii nabiera dodatkowego znaczenia. Zalecenia WHO jednoznacznie mówią o częstym wietrzeniu pomieszczeń, o zintensyfikowaniu wymiany powietrza w pomieszczeniach z wentylacją mechaniczną. Najważniejsze jest bowiem, aby wentylacja zapewniła jak najlepsze warunki dla osób, które będą przebywały w budynku. Słaba wentylacja lub jej brak nie usuwa zanieczyszczeń, które gromadzą się w pomieszczeniach,...

Do budowy sieci wodociągowych i kanalizacyjnych powinny być wykorzystywane wyroby do tego przeznaczone, posiadające odpowiednie świadectwa dopuszczenia do stosowania w budownictwie. Dokumenty takie określają warunki wykonania, budowy i eksploatacji danego materiału oraz wpływ na użytkownika i inne elementy konstrukcyjne oraz środowisko naturalne. Materiały stosowane w sieciach powinny mieć znak B lub CE oraz świadectwo zgodności z PN lub EN.

W przypadku braku odpowiedniej normy wyrób musi uzyskać aprobatę techniczną (polską lub europejską) określającą jego możliwości zastosowania, potwierdzone odpowiednimi badaniami laboratoryjnymi. Materiały mające kontakt z wodą do picia muszą mieć świadectwo PZH stwierdzające brak negatywnego wpływu na zdrowie człowieka. Systemy sieci wodociągowejSieci wodociągowe służą do ujmowania, uzdatniania i dostarczania wody do odbiorców. Wybierając materiał, z którego ma być zbudowana sieć wodociągowa, należy zwrócić uwagę na:

  • właściwości eksploatacyjne rur (np. ich oddziaływanie na wodę do picia),
  • wytrzymałość konstrukcyjną na ciśnienie wody w sieci,
  • podatność na obciążenia i uszkodzenia,
  • łatwość montażu – pracochłonność wykonania połączeń i ciężar rur,
  • cenę materiału i złączek oraz zakres oferty techniczno-asortymentowej całego systemu,
  • możliwość renowacji, w tym łatwość wymiany elementów.
rura z żeliwa

Fot. 1. Połączenie rury z żeliwa sferoidalnego (archiwum autora)

Trwałość rur wodociągowych wiąże się z ich odpornością na korozję. Naturalnie odporne na korozję są tworzywa sztuczne, natomiast w rurach i kształtkach żeliwnych oraz stalowych stosuje się powłoki ochronne na zewnętrznej i wewnętrznej ściance rury.

Szybka i sprawna budowa odcinka sieci wodociągowej zależy od sposobu połączeń, ciężaru elementów, długości odcinków rur czy zakresu przygotowania podłoża pod rurociąg. Złącza kielichowe z pierścieniem uszczelniającym przyspieszają montaż przewodu, wolniej trwa łączenie metodami tradycyjnymi, np. spawanie, a najdłużej przebiega proces zgrzewania. Długie odcinki i mały ciężar rur umożliwiają szybki montaż, dlatego pod tym względem najlepsze są systemy z tworzyw sztucznych.Jakość wymaganego podłoża zależy głównie od rodzaju gruntu rodzimego, a tylko w niewielkim stopniu od materiału. Rury z żeliwa sferoidalnego i stali mają w tym zakresie mniejsze wymagania niż rury z tworzyw sztucznych.

Ważna jest łatwa eksploatacja sieci. Do rurociągów, bez względu na materiał, z którego są wykonane, trzeba przecież wykonać przyłącza lub poddać je odnowie – naprawie albo renowacji, której zakres może być różny. Odcinki przewodów, które po uszkodzeniu tracą własności konstrukcyjne, muszą zostać wymienione na nowe, a te, które utrzymują jeszcze wytrzymałość, mogą zostać poddane renowacji.

Przepływająca w sieci woda powinna być dobrej jakości, czyli musi odpowiadać wymaganiom stawianym wodzie przeznaczonej do spożycia i na potrzeby gospodarcze. Sieć musi być szczelna, aby do płynącej w niej wody nie przenikały zanieczyszczenia z zewnątrz. Mimo to podczas transportu wody może dojść do jej wtórnego zanieczyszczenia, na przykład produktami korozji rur, które powodują zmętnienie wody, nadają jej barwę i zwiększają zawartość żelaza.

To zjawisko dotyczy rur stalowych, gdyż rury z tworzyw sztucznych nie są podatne na korozję. Pogorszenie jakości wody pod względem bakteriologicznym może nastąpić na skutek przedostawania się do wody substancji organicznych przy jej zbyt długim przebywaniu w sieci, czyli stagnacji.

Rury metalowe

Do produkcji rur do zewnętrznych sieci wodociągowych używa się stopów żelaza: stali, żeliwa szarego i żeliwa sferoidalnego. Ze względu na podatność tych materiałów na korozję (najmniejszą w przypadku żeliwa szarego) rury zabezpieczone są wewnątrz i z zewnątrz powłokami ochronnymi.

Powłokę wewnętrzną wykonuje się najczęściej z cementu, który chroni przed korozją, a przewody mają dzięki niemu w trakcie eksploatacji małą chropowatość. Jako surowiec mineralny pochodzenia naturalnego cement nie oddziałuje negatywnie na jakość wody do picia, a tym samym na zdrowie ludzkie. Wykładzina cementowa jest gładka, dlatego warunki przepływu są w tym wypadku lepsze niż w nowej rurze bez wykładziny.

Z kolei powłoki zewnętrzne chronią rurę przed korozyjnym działaniem gruntu, wód gruntowych oraz prądów błądzących. Rury metalowe są szczelne, nie przepuszczają związków chemicznych i gazów, dlatego można je stosować w różnych gruntach, nawet skażonych.

Rury stalowe

Rury stalowe mają dobre właściwości mechaniczne – dużą wytrzymałość na rozciąganie, zginanie i ściskanie. Oferowane są bez szwu i ze szwem, spawane wzdłużnie lub spiralnie. Powłokę izolacyjną nakłada się na rury stalowe spawane o średnicach od DN 219,1 mm do DN 1420 mm i długości do 18,3 m. Własności nałożonej powłoki muszą być zgodne z wymaganiami normy DIN 30670 (tab. 1).

Grubości powłok antykorozyjnych

Tabela 1. Grubości powłok antykorozyjnych rur stalowych wg DIN 30670
Źródło: Archiwum autora

Technologia wewnętrznego cementowania rur zapewnia ochronę antykorozyjną oraz stałość parametrów hydraulicznych rurociągów do przesyłania wody. Rury i kształtki stalowe z wewnętrzną powłoką cementową mogą być stosowane w budowie rurociągów wody do picia i surowej, a także do ścieków sanitarnych i przemysłowych. Powłokę wewnętrzną z zaprawy cementowej wykonuje się dla rur o średnicach od 159 do 2020 mm i długościach od 6 do 18 m, wg warunków określonych normą DIN 2614 (tab. 2).

rury stalowe

Tabela 2. Wymiary rur stalowych, grubości ścianek i powłok antykorozyjnych wg DIN 2614
Źródło: Archiwum autora

zgrzewanie rur

Fot. 2. Przykład zgrzewania rur PE RC (archiwum autora)

Lokalizacja przewodów jest łatwa, jednak konieczność stosowania powłok ochronnych pociąga za sobą wzrost kosztów inwestycji, a ich uszkodzenie powoduje szybką korozję zewnętrzną i wewnętrzną. Powłoki zewnętrzne rur stalowych są asfaltowane lub wykonywane z PE, a podstawowym sposobem łączenia takich rurociągów jest spawanie.

Połączenia powinni wykonywać jedynie wykwalifikowani pracownicy i muszą być one poddawane kontroli. Rury stalowe mogą być również łączone za pomocą kielichów lub kołnierzy jako alternatywne połączenia.

zgrzewanie łuku segmentowego

Fot. 3. Przykład zgrzewania łuku segmentowego PEHD (archiwum autora)

Zaletami rur i kształtek stalowych cementowanych są:

  • odporność na korozję, również w przypadku wód agresywnych dzięki zastosowaniu cementu odpornego na siarczany,
  • pełna odporność na działanie czynników utleniających, np. ozonu czy chloru,
  • brak skłonności do inkrustacji, co wpływa na ekonomikę pracy rurociągu,
  • bardzo wysoka odporność na ścieranie umożliwiająca stosowanie dużych prędkości przepływów, co umożlwia zmniejszenie średnic rur,
  • pełna wytrzymałość wykładziny cementowej w zakresie odkształceń sprężystych rury stalowej,
  • składniki wykładziny, tj. cement oraz piasek kwarcowy, nieoddziałujące negatywnie na zdrowie ludzkie w kontakcie z wodą do picia.
zgrzewanie elektrooporowe

Fot. 4. Przykład zgrzewania elektrooporowego PEHD (archiwum autora)

Rury z żeliwa

Rury z żeliwa szarego są odporne na korozję nawet bez specjalnych zabezpieczeń. Jednak ich wadą jest kruchość oraz mała odporność na uderzenia i zginanie. Ścianki rur są więc stosunkowo grube, co zwiększa ich ciężar, a zatem podwyższa koszty transportu i utrudnia montaż. Ciężar rur ogranicza ich długość (3–6 m), co sprawia, że montaż jest pracochłonny. Potrzebna jest także duża ilość złączy, które mogą być przyczyną nieszczelności.

Korzystniejsze parametry eksploatacyjne i wytrzymałościowe mają rury z żeliwa sferoidalnego. Ich właściwości mechaniczne są porównywalne ze stalą, a nawet lepsze. Charakteryzują się większą niż żeliwo szare wytrzymałością na zginanie, ściskanie i rozciąganie, dobrą twardością i odpornością na obciążenia dynamiczne. Są ciężkie, choć lżejsze niż z żeliwa szarego. Nie są tak odporne na korozję jak żeliwo szare, należy więc stosować powłoki ochronne.

wymiary rur

Tabela 3. Wymiary rur z żeliwa sferoidalnego
Źródło: Archiwum autora

Zewnętrzną powłokę stanowi najczęściej cynk i bitum lub PE, a wewnętrzną zaprawa cementowa. Dzięki takiemu nakładaniu cementu hutniczego uzyskuje się gładką i zwartą powierzchnię idealnie przylegającą do ścianki żeliwnej rury (zgodnie z normami ISO 4179, PN-EN 545 oraz PN-EN 598).Nową propozycją konstrukcyjną rur z żeliwa sferoidalnego do budowy sieci wodociągowych o małych średnicach jest np. system Blutop (dla DN 90–125 mm, PN 25 bar). Zewnętrzną powłokę rury stanowi w nim metaliczna mieszanka cynkowo-aluminiowa Zinalium Zn/Al-85/15 (400 g/m3) pokryta ciemnoniebieską żywicą epoksydową, a wewnętrzną – powłoka z tworzywa termoplastycznego Ductan o minimalnej grubości 300 µm. Konstrukcja połączenia blokowanego i nieblokowanego umożliwia odchylenie kątowe do 6°. Średnica zewnętrzna rury jest kompatybilna z rurami PEHD i PVC, ale ma większy przekrój hydrauliczny (tab. 3 i 4).

Porównanie wymiarów rur

Tabela 4. Porównanie wymiarów rur PVC, PEHD i żeliwnych Blutop [mm]
Źródło: Archiwum autora

Rury z tworzyw sztucznych

Tworzywa sztuczne są lekkie, co ułatwia układanie rurociągu, a także całkowicie odporne na korozję i prądy błądzące. Mają niską chropowatość ścianki wewnętrznej, dlatego strata ciśnienia przy przepływie wody jest niewielka. Są bardzo elastyczne, co pozwala tłumić uderzenia hydrauliczne. Tworzywa można bez obaw łączyć z innymi materiałami – na styku nie powstają mikroogniwa elektryczne powodujące korozję elektrochemiczną.Rury z tworzyw mają natomiast mniejszą od metalowych wytrzymałość mechaniczną. W temperaturze ujemnej są bardziej kruche, dlatego zaleca się w takim wypadku  ostrożny montaż i transport. Z uwagi na współpracę rur tego typu z gruntem wymaga się przestrzegania warunków dotyczących przygotowania podłoża i zagęszczania gruntu w wykopie. Przewody wodociągowe z tworzyw sztucznych wykonuje się z polichlorku winylu (PVC-U) i polietylenu (PEHD). PEHD do rur sieci wodociągowych jest produkowany w klasach: PE 80, PE 100 i PE 100 RC, które różnią się wytrzymałością.

PE 100 może wytrzymać ciśnienie do 1,6 MPa, a PE 80 – do 1,0 MPa. Polietylen jest lżejszy od innych materiałów (również od PVC). Przy składowaniu rur należy zwrócić uwagę na to, by nie były one narażone na długotrwałe działanie promieni słonecznych, gdyż są one szczególnie wrażliwe na promieniowanie UV.

Rury z polichlorku winylu (PVC-U)

System ciśnieniowy z PVC-U produkowany jest metodą wytłaczania z nieplastyfikowanego polichlorku winylu (PVC) z dodatkiem stabilizatorów, środków smarnych i  pigmentu. W powstających w Polsce kompletnych systemach ciśnieniowych z PVC-U również wykorzystuje się najlepsze rozwiązania techniczne i nowoczesne technologie, co sprawia, że spełniają one wysokie wymagania jakościowe, montażowe i użytkowe.

Rury produkowane są w odcinkach o długości 6 m, z końcem bosym i normalnym oraz z wydłużonym kielichem ze wzmocnionymi ściankami. Wymiary rur z PVC-U podaje tab. 5. PVC ma bardzo dobrą wytrzymałość i udarność, a produkowane z niego rury są sztywniejsze od polietylenowych.

wymiary rur

Tabela 5. Wymiary rur z PVC-U
Źródło: Archiwum autora

Podstawowym sposobem łączenia rur z PVC jest stosowanie połączeń kielichowych. Na połączeniach z armaturą wykonywane są złącza kielichowe lub kołnierzowe. Montaż złącza kielichowego może być wykonany za pomocą specjalnego urządzenia wciskowego (przy większych średnicach) lub ręcznej dźwigni. Rury i kształtki mają połyskującą ciemnoszarą barwę.

Dostępne są kształtki w pełnym zakresie średnic: łuki, trójniki i redukcje, w tym umożliwiające łączenie ze sobą rur z różnych materiałów (PVC z żeliwem, stalą czy PE). Rury do budowy sieci wodociągowych są łączone za pomocą kielichów i różnego rodzaju uszczelek wielowargowych, wykonanych z coraz lepszych pod względem wytrzymałości i odporności materiałów, np. EPDM.

Technologia wykonywania kielichów w systemie Power-Lock polega głównie na tym, że kielich każdej rury formowany jest indywidualnie wokół uszczelki, dopasowując się dokładnie do jej kształtów. Zastosowana technologia, całkowita automatyzacja procesu produkcyjnego oraz stała kontrola jego przebiegu zmniejszają tolerancję wykonania do minimum, co daje większą szczelność połączenia i pewność, że uszczelka zawsze jest na swoim miejscu. Uszczelka taka składa się z dwóch pierścieni – uszczelniającego i stabilizującego, dzięki czemu spełnia wyjątkowo wysokie wymagania eksploatacyjne.

Systemy ciśnieniowe z PVC przeznaczone są do transportu wody do picia o temperaturze do 45°C, przy założeniu eksploatacji przez minimum 50 lat. Mogą być stosowane przy budowie sieci wodociągowych miejskich i wiejskich.

Przewody takie mają zastosowanie we wszystkich warunkach gruntowych, ale szczególnej uwagi wymagają grunty organiczne, torfowe, dla których wymagane jest specjalne przygotowanie podłoża rurociągu. Za wysoką jakość i wytrzymałość materiałową systemu odpowiadają: surowiec PVC wysokiej klasy, najnowsze technologie wytwarzania oraz stała kontrola jakości wyrobów.

Ciężar PVC jest około 5,5 razy mniejszy niż rur stalowych, dzięki czemu:

  • montaż rur może wykonać w krótkim czasie, ręcznie, tylko dwóch pracowników,
  • montaż przebiega bez użycia ciężkiego sprzętu budowlanego, co pozwala zaoszczędzić koszty transportu i obsługi,
  • eliminuje się konieczność budowy dróg montażowych lub redukuje je do minimum,
  • kielichowe zakończenie rur umożliwia ich szybkie łączenie.

Rury z polietylenu (PEHD)

Surowcem do produkcji polietylenowych systemów ciśnieniowych jest granulat polietylenu średniej gęstości (MDPE) i dużej gęstości (HDPE) z dodatkiem środków stabilizujących, pigmentów i antyutleniaczy. Wiele firm produkuje rury z polietylenu PE 80 i PE 100 o minimalnej wymaganej wytrzymałości (MRS) po 50 latach użytkowania.

PE 80 to obecna nazwa materiału, który od wielu lat stosowany jest w sieciach gazowych, wodociągowych, kanalizacyjnych i innych zastosowaniach przemysłowych. Natomiast PE 100 to nazwa używana dla oznaczenia polietylenu o wysokiej wytrzymałości, powstałego w 1989 r. Produkowane z niego wyroby mają intensywniejszy odcień (np. niebieski lub żółty) niż wyprodukowane z PE 80.

W przypadku PE 100 technika zgrzewania jest podobna jak przy PE 80, jednak należy zauważyć, że temperatura płyty grzewczej przy zgrzewaniu doczołowym powinna wynosić ok. 230°C ±5. Zalety rur z PE:

  • niski ciężar właściwy w porównaniu ze stalą, żeliwem i PVC,
  • odporność na działanie większości związków chemicznych oraz bakterii, grzybów itp.,
  • gładkie ściany rur powodują małe opory przepływu oraz nieodkładanie się osadów,
  • odporność na prądy błądzące (nie przewodzą prądu),
  • duża elastyczność powoduje tłumienie fali uderzenia hydraulicznego,
  • możliwość układania rurociągów w gruncie bez stosowania kompensacji,
  • mała przewodność cieplna bez konieczności stosowania izolacji termicznej,
  • niewielka przepuszczalność,
  • trwałość materiału (szacunkowo 50 lat),
  • duża trwałość, możliwe łączenie z innymi materiałami za pomocą kształtek i łączników,
  • system nie wymaga konserwacji.
  •  

Dodatkowe zalety rur z materiału PE 100:

  • wysoka odporność na korozję naprężeniową (działanie karbu),
  • zwiększona przepustowość hydrauliczna,
  • zwiększony zakres ciśnienia roboczego,
  • wyższe naprężenia obliczeniowe PE 100 umożliwiają znaczne zredukowanie grubości ścianek rury (mniejszy ciężar),
  • odporność na powolny wzrost sprężeń oraz szybką propagację spękań,
  • większa odporność na długotrwałe ciśnienia hydrauliczne,
  • niższe koszty montażu,
  • bardzo wysoki stopień bezawaryjności,
  • bardzo szeroki zakres zastosowań, zwłaszcza do renowacji rurociągów.
wymiary rur

Tabela 6. Wymiary rur z PEHD
Źródło: Archiwum autora

W ramach systemów z polietylenu PE 80 i PE 100 produkowane są rury o średnicach DN od 20 do 1600 mm i wartościach znormalizowanego stosunku wymiarów SDR od 9 do 41 (tab. 6). Rury o średnicach maksymalnych 110 mm produkowane są w zwojach o długości od 50 do 300 m, średnice 75, 90 i 110 mm produkowane są w zwojach 100 m lub w odcinkach po 12 m, a rury o średnicach powyżej 110 mm w odcinkach o długości 12 m. Rury i kształtki przystosowane są do trzech różnych sposobów łączenia elementów:

  • zgrzewania doczołowego – głównej metody,
  • zgrzewania elektrooporowego,
  • połączeń mechanicznych na styku przewodów z różnych materiałów (głównie stal–polietylen).

Ciśnienie użytkowe (PN) w poszczególnych klasach wymiarowych rur (SDR) zależy od zastosowanego materiału i wymaganej minimalnej wytrzymałości rury oraz od przyjętego projektowego współczynnika bezpieczeństwa (C = 1,25 lub 1,6, w zależności od warunków pracy i średnicy).

Połączenia

Zgrzewanie doczołowe polega na ogrzaniu i uplastycznieniu powierzchni łączonych elementów za pomocą płyty grzejnej, a następnie, po odsunięciu od płyty, na dociśnięciu ich do siebie z odpowiednią siłą i pozostawieniu do powolnego ochłodzenia. Prawidłowe wykonanie połączenia metodą zgrzewania pozwala zachować właściwą dla rury z PE giętkość na całej długości odcinka oraz wytrzymałość połączeń równą wytrzymałości rury.

Zgrzewanie doczołowe można stosować dla rur i kształtek minimalnej średnicy 75 mm i maksymalnej grubości ścianek 56 mm. Natomiast zgrzewanie elektrooporowe polega na łączeniu rury z kształtkami mającymi wtopiony drut elektrooporowy. Szybkie i łatwe w wykonaniu jest z kolei łączenie mechaniczno-zaciskowe z zastosowaniem złączki z tworzywa sztucznego. Połączenie to nie wymaga stosowania narzędzi. Przy większych średnicach do wnętrza rury PE należy włożyć przed połączeniem tuleję ze stali nierdzewnej.

rury GRP

Fot. 5. Przykład rury GRP wykorzystanej jako rura ciśnieniowa ze sprzęgłem i rura ochronna z manszetami (archiwum autora)

Rury GRP

Technologia produkcji rur z żywic poliestrowych (UP-GF), włókna szklanego ciętego i piasku metodą odlewania odśrodkowego na zimno powstała poprzez powiązanie ze sobą metody odlewania odśrodkowego i metody nawojowej.

Rury kompozytowe GRP mają interesujące i unikalne właściwości – łączą wysoką wytrzymałość z elastycznością i całkowitą odpornością na różnorodne czynniki korozyjne zarówno w transportowanym medium, jak i w gruncie. Zalecane są do zastosowań zarówno w magistralnych przewodach wodociągowych, jak i kanalizacyjnych. Wymiary rur z GRP podaje tab. 7.

wymiary rur

Tabela 7. Wymiary rur z GRP
Źródło: Archiwum autora

Literatura

  1. Piechurski F.G., Systemy rurowe z tworzyw sztucznych w kanalizacji, „Wodociągi Kanalizacja” nr 11/2007.
  2. Piechurski F.G., Tworzywa sztuczne w sieciach wodociągowych, „Wodociągi Kanalizacja” nr 12/2007.
  3. Piechurski F.G., Kamionka i beton w sieciach kanalizacyjnych, „Wodociągi Kanalizacja” nr 1/2008.
  4. Piechurski F.G., Żeliwo sferoidalne w systemach wod-kan, „Wodociągi Kanalizacja” nr 2/2008.
  5. Piechurski F.G., Rury stalowe w sieciach wodociągowych, „Wodociągi Kanalizacja” nr 3/2008.
  6. Kwietniewski M., Aktualny stan rozwoju zastosowań materiałów do budowy sieci kanalizacyjnych w Polsce, Arka Konsorcjum SA, Poznań 1996.

Komentarze

Powiązane

Bartłomiej Adamski Sprężarkowe agregaty wody ziębniczej ze skraplaczem chłodzonym cieczą. Budowa, przegląd, zastosowanie

Sprężarkowe agregaty wody ziębniczej ze skraplaczem chłodzonym cieczą. Budowa, przegląd, zastosowanie Sprężarkowe agregaty wody ziębniczej ze skraplaczem chłodzonym cieczą. Budowa, przegląd, zastosowanie

Agregat wody ziębniczej składa się z typowego układu chłodniczego, wyposażony jest więc w: wymienniki parowacza i skraplacza, sprężarki (lub zespół sprężarek), zawór rozprężny oraz przewody freonowe. Czynnik...

Agregat wody ziębniczej składa się z typowego układu chłodniczego, wyposażony jest więc w: wymienniki parowacza i skraplacza, sprężarki (lub zespół sprężarek), zawór rozprężny oraz przewody freonowe. Czynnik chłodniczy (zwany również ziębnikiem), krążąc w zamkniętym obiegu układu chłodniczego, podlega ciągłym przemianom. W parowaczu, przez który przepływa ochładzana woda, czynnik chłodniczy odbiera od niej ciepło (powodując jej schłodzenie) i odparowuje.

dr inż. Anna Charkowska Wybrane metody projektowania wentylacji dla kuchni zbiorowego żywienia

Wybrane metody projektowania wentylacji dla kuchni zbiorowego żywienia Wybrane metody projektowania wentylacji dla kuchni zbiorowego żywienia

W artykule opisano podstawowe zasady projektowania wentylacji w oparciu o informacje i wymagania zawarte w wytycznych niemieckich VDI 2052:2006 [7] oraz wytycznych brytyjskich stowarzyszenia HVCA (Heating...

W artykule opisano podstawowe zasady projektowania wentylacji w oparciu o informacje i wymagania zawarte w wytycznych niemieckich VDI 2052:2006 [7] oraz wytycznych brytyjskich stowarzyszenia HVCA (Heating and Ventilating Contractors’ Association) [6], a także, dla porównania, zalecenia krajowe z 2002 r.

dr inż. Grzegorz Kubicki Warunki skuteczności systemów zapobiegania zadymieniu

Warunki skuteczności systemów zapobiegania zadymieniu Warunki skuteczności systemów zapobiegania zadymieniu

Krajowe przepisy techniczno-budowlane nakładają na inwestorów obowiązek stosowania w budynkach wielokondygnacyjnych urządzeń służących przeciwpożarowej ochronie pionowych dróg ewakuacji. W artykule przedstawiono...

Krajowe przepisy techniczno-budowlane nakładają na inwestorów obowiązek stosowania w budynkach wielokondygnacyjnych urządzeń służących przeciwpożarowej ochronie pionowych dróg ewakuacji. W artykule przedstawiono podstawowe warunki, jakie musi spełnić skuteczny system zapobiegania zadymieniu.

dr inż. Florian Piechurski Dobór materiałów do budowy sieci wod-kan. Sieci kanalizacyjne (cz. 1)

Dobór materiałów do budowy sieci wod-kan. Sieci kanalizacyjne (cz. 1) Dobór materiałów do budowy sieci wod-kan. Sieci kanalizacyjne (cz. 1)

Kanalizacja to zespół konstrukcji inżynierskich, którego zadaniem jest odprowadzenie z określonego obszaru zabudowanego (miasta, osiedla, zakładu przemysłowego itp.) wszystkich rodzajów ścieków powstałych...

Kanalizacja to zespół konstrukcji inżynierskich, którego zadaniem jest odprowadzenie z określonego obszaru zabudowanego (miasta, osiedla, zakładu przemysłowego itp.) wszystkich rodzajów ścieków powstałych w wyniku działalności życiowej i produkcyjnej ludzi (wód zużytych) i wód opadowych oraz ich oczyszczenie przed zrzutem do odbiornika.

Bartłomiej Adamski Systemy schładzania powietrza ze zmiennym przepływem czynnika chłodniczego

Systemy schładzania powietrza ze zmiennym przepływem czynnika chłodniczego Systemy schładzania powietrza ze zmiennym przepływem czynnika chłodniczego

Stosowane obecnie systemy klimatyzacyjne, ze względu na proces schładzania, można podzielić na dwa rodzaje: instalacje z bezpośrednim odparowaniem czynnika chłodniczego oraz systemy z „pośrednim” odparowaniem...

Stosowane obecnie systemy klimatyzacyjne, ze względu na proces schładzania, można podzielić na dwa rodzaje: instalacje z bezpośrednim odparowaniem czynnika chłodniczego oraz systemy z „pośrednim” odparowaniem ziębnika. W pierwszym przypadku ciepło od schładzanego powietrza jest bezpośrednio odbierane przez czynnik chłodniczy, w drugim przypadku czynnik chłodniczy schładza ciecz pośredniczącą (wodę, wodny roztwór glikolu), która z kolei odbiera ciepło od powietrza wymagającego schłodzenia. W artykule...

Bartłomiej Adamski Pobór energii elektrycznej przez agregaty chłodnicze

Pobór energii elektrycznej przez agregaty chłodnicze Pobór energii elektrycznej przez agregaty chłodnicze

W artykule zawarto informacje dotyczące zużycia energii elektrycznej przez agregaty chłodnicze. Przedstawiono podstawowe zagadnienia z elektrotechniki i wzory umożliwiające obliczenie zużycia energii elektrycznej...

W artykule zawarto informacje dotyczące zużycia energii elektrycznej przez agregaty chłodnicze. Przedstawiono podstawowe zagadnienia z elektrotechniki i wzory umożliwiające obliczenie zużycia energii elektrycznej przez poszczególne komponenty agregatów chłodniczych, wymagających doprowadzenia energii elektrycznej, a także dokonano zestawienia danych elektrycznych cechujących wytwornice wody ziębniczej, jakie należy przedstawić w wytycznych branżowych. Ponadto zaprezentowano metody umożliwiające zmniejszenie...

dr inż. Marcin Sompoliński, dr hab. inż. Edward Przydróżny Wentylacja i klimatyzacja galerii handlowej

Wentylacja i klimatyzacja galerii handlowej Wentylacja i klimatyzacja galerii handlowej

W artykule szczegółowo opisano system wentylacji i klimatyzacji, w tym wentylacji pożarowej, zainstalowany w galerii handlowej Sfera II w Bielsku-Białej. Ze względu na całoroczne użytkowanie pomieszczeń...

W artykule szczegółowo opisano system wentylacji i klimatyzacji, w tym wentylacji pożarowej, zainstalowany w galerii handlowej Sfera II w Bielsku-Białej. Ze względu na całoroczne użytkowanie pomieszczeń w obiekcie tym zastosowano urządzenia wentylacyjne ze zmiennymi strumieniami powietrza oraz z jego dwustopniowym uzdatnianiem.

mgr inż. Krzysztof Kaiser Wentylacja izolatek szpitalnych (cz. 1)

Wentylacja izolatek szpitalnych (cz. 1) Wentylacja izolatek szpitalnych (cz. 1)

W artykule opisano systemy wentylacyjne stosowane w izolatkach septycznych i aseptycznych oraz w innych pomieszczeniach szpitalnych oddziałów zakaźnych. Za pomocą powietrza przenoszone są drobnoustroje...

W artykule opisano systemy wentylacyjne stosowane w izolatkach septycznych i aseptycznych oraz w innych pomieszczeniach szpitalnych oddziałów zakaźnych. Za pomocą powietrza przenoszone są drobnoustroje chorobotwórcze, dlatego instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne tych pomieszczeń muszą spełniać odpowiednie wymagania techniczne i sanitarne.

dr inż. Anna Charkowska Wentylacja bytowa w garażach zamkniętych

Wentylacja bytowa w garażach zamkniętych Wentylacja bytowa w garażach zamkniętych

Prawidłowe wymiarowanie instalacji wentylacji bytowej jest ściśle zależne od przyjętej metodyki obliczeniowej. Z braku obowiązującej metodyki krajowej w praktyce stosuje się zagraniczne sposoby obliczania...

Prawidłowe wymiarowanie instalacji wentylacji bytowej jest ściśle zależne od przyjętej metodyki obliczeniowej. Z braku obowiązującej metodyki krajowej w praktyce stosuje się zagraniczne sposoby obliczania ilości powietrza wentylacyjnego. Wyniki obliczeń mogą różnić się w zależności od przyjętych założeń w przypadku dokładnych obliczeń lub przyjętych wartości wskaźników przy stosowaniu metod uproszczonych. W artykule przedstawiono metodykę zaczerpniętą z niemieckich wytycznych VDI 2053:2004, istotnie...

mgr inż. Krzysztof Kaiser Filtry powietrza w szpitalnych instalacjach klimatyzacji i wentylacji (cz. 1)

Filtry powietrza w szpitalnych instalacjach klimatyzacji i wentylacji (cz. 1) Filtry powietrza w szpitalnych instalacjach klimatyzacji i wentylacji (cz. 1)

Stosowanie filtrów w instalacji klimatyzacji i wentylacji jest nieodzowne m.in. dla zapewnienia ochrony przed zanieczyszczeniami osadzającymi się na jej elementach, prowadzącymi do uszkodzenia elementów...

Stosowanie filtrów w instalacji klimatyzacji i wentylacji jest nieodzowne m.in. dla zapewnienia ochrony przed zanieczyszczeniami osadzającymi się na jej elementach, prowadzącymi do uszkodzenia elementów składowych instalacji. Jednak głównym powodem, dla którego stosuje się filtry powietrza w instalacjach wentylacyjnych służby zdrowia, są wymagania higieniczno-epidemiologiczne, dotyczące zarówno czystości powietrza dostarczanego do pomieszczeń, jak i usuwanego.

mgr inż. Krzysztof Kaiser Filtry powietrza w szpitalnych instalacjach klimatyzacji i wentylacji (cz. 2)

Filtry powietrza w szpitalnych instalacjach klimatyzacji i wentylacji (cz. 2) Filtry powietrza w szpitalnych instalacjach klimatyzacji i wentylacji (cz. 2)

Stosowanie filtrów powietrza w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych obiektów służby zdrowia jest konieczne ze względu na wymagania higieniczno-epidemiologiczne dotyczące czystości powietrza dostarczanego...

Stosowanie filtrów powietrza w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych obiektów służby zdrowia jest konieczne ze względu na wymagania higieniczno-epidemiologiczne dotyczące czystości powietrza dostarczanego do pomieszczeń oraz wyprowadzanego. W części 1 (RI 3/2012) podane zostały informacje na temat procesów wpływających na czystość mikrobiologiczną powietrza, podstawowych mechanizmów filtracji i jej stopni, rodzajów i klasyfikacji oraz najważniejszych parametrów filtrów.

dr inż. Anna Charkowska Rozwiązania techniczne wentylacji garaży

Rozwiązania techniczne wentylacji garaży Rozwiązania techniczne wentylacji garaży

W poprzednim artykule (Wentylacja bytowa w garażach zamkniętych, RI 1–2/2012) opisano wymiarowanie instalacji wentylacji bytowej w zamkniętych garażach na podstawie niemieckich wytycznych. W poniższej...

W poprzednim artykule (Wentylacja bytowa w garażach zamkniętych, RI 1–2/2012) opisano wymiarowanie instalacji wentylacji bytowej w zamkniętych garażach na podstawie niemieckich wytycznych. W poniższej publikacji przedstawione zostały polskie przepisy dotyczące wentylacji mechanicznej garaży oraz najczęściej stosowane rozwiązania wentylacji kanałowej i strumieniowej.

mgr inż. Piotr Nieckuła Centrale wentylacyjne w wersji higienicznej

Centrale wentylacyjne w wersji higienicznej Centrale wentylacyjne w wersji higienicznej

Na krajowym rynku dostępne są różne centrale wentylacyjne w tzw. wersji higienicznej. Jednak niektóre z tych urządzeń pomimo posiadania atestów higienicznych nie spełniają zasadniczych warunków higienicznych...

Na krajowym rynku dostępne są różne centrale wentylacyjne w tzw. wersji higienicznej. Jednak niektóre z tych urządzeń pomimo posiadania atestów higienicznych nie spełniają zasadniczych warunków higienicznych zdefiniowanych w normie PN-EN 13053. Problem dotyczy głównie sposobu wykonania istotnych elementów składowych centrali, które decydują o możliwości nieprzerwanego dostarczania do pomieszczeń czystego powietrza.

Maciej Danielak Odczuwalna jakość powietrza a zapachy

Odczuwalna jakość powietrza a zapachy Odczuwalna jakość powietrza a zapachy

W ostatnich latach problem odczuwalnej jakości powietrza wewnętrznego bardzo zyskał na znaczeniu. Źródłem zanieczyszczenia powietrza i zapachów w pomieszczeniach budynków są m.in. elementy ich wyposażenia,...

W ostatnich latach problem odczuwalnej jakości powietrza wewnętrznego bardzo zyskał na znaczeniu. Źródłem zanieczyszczenia powietrza i zapachów w pomieszczeniach budynków są m.in. elementy ich wyposażenia, jak meble, materiały podłogowe, farby, kleje itp. Zdarza się też, że to sama instalacja wentylacyjna jest źródłem zanieczyszczeń lub czerpie zanieczyszczone powietrze i doprowadza je do pomieszczeń.

mgr inż. Krzysztof Kaiser Wentylacja komór bezpiecznej pracy (cz. 1)

Wentylacja komór bezpiecznej pracy (cz. 1) Wentylacja komór bezpiecznej pracy (cz. 1)

Komory bezpiecznej pracy znajdują zastosowanie przede wszystkim w laboratoriach. Wykorzystywane są również w pracach wymagających zachowania wysokiego stopnia czystości powietrza w obszarze roboczym, zarówno...

Komory bezpiecznej pracy znajdują zastosowanie przede wszystkim w laboratoriach. Wykorzystywane są również w pracach wymagających zachowania wysokiego stopnia czystości powietrza w obszarze roboczym, zarówno czystości pyłowej, jak i mikrobiologicznej.

dr inż. Maciej Besler, mgr inż. Maciej Skrzycki Badania sprawności odzysku ciepła w wentylacji

Badania sprawności odzysku ciepła w wentylacji Badania sprawności odzysku ciepła w wentylacji

Na dwóch stanowiskach badawczych przeprowadzono pomiary porównawcze i indywidualne urządzeń służących do odzysku ciepła, by móc ocenić skuteczność ich działania w różnych warunkach rzeczywistego klimatu...

Na dwóch stanowiskach badawczych przeprowadzono pomiary porównawcze i indywidualne urządzeń służących do odzysku ciepła, by móc ocenić skuteczność ich działania w różnych warunkach rzeczywistego klimatu zewnętrznego.

dr hab. inż. Edward Przydróżny, dr inż. Sylwia Szczęśniak Wyznaczanie gradientu temperatury powietrza w pomieszczeniach wysokich

Wyznaczanie gradientu temperatury powietrza w pomieszczeniach wysokich Wyznaczanie gradientu temperatury powietrza w pomieszczeniach wysokich

Wentylacja wiąże się z wymianą powietrza w pomieszczeniach. Jednak w sensie technicznym pojęcie to obejmuje całokształt zabiegów, które łącznie z wymianą powietrza pozwalają na uzyskanie jego żądanego...

Wentylacja wiąże się z wymianą powietrza w pomieszczeniach. Jednak w sensie technicznym pojęcie to obejmuje całokształt zabiegów, które łącznie z wymianą powietrza pozwalają na uzyskanie jego żądanego stanu w całym pomieszczeniu lub jego części.

dr inż. Marek Kalenik, dr hab. inż. Tadeusz Siwiec Wybrane rozwiązania w kanalizacji grawitacyjnej

Wybrane rozwiązania w kanalizacji grawitacyjnej Wybrane rozwiązania w kanalizacji grawitacyjnej

Dla obszarów wiejskich nie zawsze uzasadnione jest projektowanie klasycznej kanalizacji grawitacyjnej ze względu na bardzo zróżnicowaną zabudowę terenu, małe ilości ścieków i w wielu przypadkach niekorzystne...

Dla obszarów wiejskich nie zawsze uzasadnione jest projektowanie klasycznej kanalizacji grawitacyjnej ze względu na bardzo zróżnicowaną zabudowę terenu, małe ilości ścieków i w wielu przypadkach niekorzystne warunki topograficzne (teren płaski). Dlatego na obszarach tych buduje się często kanalizację grawitacyjno--pompową, w przypadku której wydłuża się czas transportu ścieków do oczyszczalni.

dr inż. Anna Charkowska Filtry powietrza w wentylacji i klimatyzacjiAkty prawne i podział filtrów

Filtry powietrza w wentylacji i klimatyzacjiAkty prawne i podział filtrów Filtry powietrza w wentylacji i klimatyzacjiAkty prawne i podział filtrów

Wymagania dotyczące stosowania filtrów powietrza znaleźć można w rozporządzeniu dotyczącym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz w polskich normach dotyczących...

Wymagania dotyczące stosowania filtrów powietrza znaleźć można w rozporządzeniu dotyczącym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz w polskich normach dotyczących zarówno badań i klasyfikacji filtrów, jak i właściwości instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.

dr inż. Anna Charkowska Metody nawilżania powietrza w systemach klimatyzacyjnych – wiadomości ogólne

Metody nawilżania powietrza w systemach klimatyzacyjnych – wiadomości ogólne Metody nawilżania powietrza w systemach klimatyzacyjnych – wiadomości ogólne

Zapewnienie odpowiedniej wilgotności powietrza to zagadnienie rozważane zarówno w kontekście obiektów przemysłowych (niezbędne ze względu na prawidłowy przebieg procesów produkcyjnych i właściwe magazynowanie),...

Zapewnienie odpowiedniej wilgotności powietrza to zagadnienie rozważane zarówno w kontekście obiektów przemysłowych (niezbędne ze względu na prawidłowy przebieg procesów produkcyjnych i właściwe magazynowanie), jak i jeden z najważniejszych problemów dotyczących utrzymania parametrów komfortu cieplno-wilgotnościowego dla użytkowników pomieszczeń.

dr inż. Dariusz Kwiecień Całoroczne zapotrzebowanie na energię do uzdatniania powietrza wentylującego obliczane na podstawie danych klimatycznych

Całoroczne zapotrzebowanie na energię do uzdatniania powietrza wentylującego obliczane na podstawie danych klimatycznych Całoroczne zapotrzebowanie na energię do uzdatniania powietrza wentylującego obliczane na podstawie danych klimatycznych

Nowoczesne rozwiązania stosowane w technice wentylacyjnej i klimatyzacyjnej powinna cechować odpowiednio wysoka wydajność działania przy możliwie niskim zużyciu energii. W urządzeniach wentylacyjnych znaczną...

Nowoczesne rozwiązania stosowane w technice wentylacyjnej i klimatyzacyjnej powinna cechować odpowiednio wysoka wydajność działania przy możliwie niskim zużyciu energii. W urządzeniach wentylacyjnych znaczną część energii przeznacza się na uzdatnianie powietrza, w tym jego ogrzewanie i oziębianie. Niezbędnym warunkiem właściwej oceny każdego projektowanego systemu wentylacyjnego pod względem efektywności jest prawidłowe określenie całorocznego zapotrzebowania energii na te cele. Decydują o tym...

mgr inż. Jacek Kalinowski, dr inż. Maciej Mijakowski Analiza uzdatniania powietrza wentylacyjnego przy pomocy techniki „desiccant cooling”

Analiza uzdatniania powietrza wentylacyjnego przy pomocy techniki „desiccant cooling” Analiza uzdatniania powietrza wentylacyjnego przy pomocy techniki „desiccant cooling”

Jedną z alternatywnych metod chłodzenia i osuszania powietrza zewnętrznego może być system „desiccant cooling”, nazywany również DEC (Desiccant and Evaporative Cooling – osuszanie i chłodzenie adiabatyczne)....

Jedną z alternatywnych metod chłodzenia i osuszania powietrza zewnętrznego może być system „desiccant cooling”, nazywany również DEC (Desiccant and Evaporative Cooling – osuszanie i chłodzenie adiabatyczne). Sercem tego systemu jest rotor sorpcyjny z nagrzewnicą regenerującą złoże higroskopijne.

dr inż. Andrzej Bugaj Podwójna fasada – efektywny element systemu wentylacji budynku

Podwójna fasada – efektywny element systemu wentylacji budynku Podwójna fasada – efektywny element systemu wentylacji budynku

Na świecie, także w Polsce coraz więcej budynków, szczególnie tych o charakterze biurowym, jest obecnie prawie w całości przeszklonych. Głównym powodem tego rosnącego trendu jest duża estetyka takiego...

Na świecie, także w Polsce coraz więcej budynków, szczególnie tych o charakterze biurowym, jest obecnie prawie w całości przeszklonych. Głównym powodem tego rosnącego trendu jest duża estetyka takiego rozwiązania. Jednak we wstępnych rozważaniach inwestycyjnych nie bierze się pod uwagę zagadnień efektywności energetycznej przeszklonego budynku oraz konieczności zapewnienia w nim odpowiednich warunków mikroklimatu, a szczególnie komfortu cieplnego.

dr inż. Anna Charkowska Przewody i kształtki w systemach wentylacji mechanicznej

Przewody i kształtki w systemach wentylacji mechanicznej Przewody i kształtki w systemach wentylacji mechanicznej

Dla właściwego działania i eksploatacji sieci przewodów wentylacyjnych należy starannie zaprojektować ich przebieg w budynku.

Dla właściwego działania i eksploatacji sieci przewodów wentylacyjnych należy starannie zaprojektować ich przebieg w budynku.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - rynekinstalacyjny.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.rynekinstalacyjny.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.rynekinstalacyjny.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.