Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Przepustnice – przegląd konstrukcji

Przepustnica typu 1130
Przepustnica typu 1130
armaturaipompy.pl

W artykule porównano kilka popularnych rozwiązań konstrukcyjnych najważniejszych elementów przepustnic międzykołnierzowych centrycznych stosowanych w układach przesyłu wody oraz ścieków komunalnych.

Zawory motylkowe (przepustnice) stanowią podstawowe wyposażenie większości układów rurociągów. Służą do odcinania przepływu, a także, dzięki korzystnym charakterystykom hydraulicznym, do regulacji. Znajdują zastosowanie w systemach transportu wody i ścieków oraz w instalacjach przemysłowych, gdzie pracują na takich mediach, jak oleje, kwasy czy alkohole. Przepustnice stosowane w układach wodociągowych różnią się od tych wykorzystywanych w przemyśle materiałami i specyficznymi szczegółami konstrukcyjnymi.

Zasada działania wszystkich dostępnych na rynku przepustnic centrycznych jest podobna. Różnice między wyrobami poszczególnych producentów polegają na wprowadzaniu modyfikacji elementów składowych zaworu, takich jak: korpus (1 na rys. 1), wrzeciono (4), dysk (3), manszeta (2), uszczelki (6), łożyska (5) oraz napęd (ręczny, elektryczny lub pneumatyczny).

Korpus

Korpus jest zasadniczym elementem zaworu. Stanowi swego rodzaju ramę do osadzenia pozostałych elementów zaworu, a także przenosi siły osiowe oddziałujące na zawór. Powszechnie stosowanym materiałem do budowy korpusu przepustnic jest żeliwo: szare oraz sferoidalne [1, 2]. Żeliwo sferoidalne ma lepsze własności wytrzymałościowe niż żeliwo zwykłe – może bez uszkodzeń ulegać odkształceniom, jest także odporne na zginanie i ściskanie.

Z tego powodu korpusy z żeliwa sferoidalnego mogą mieć cieńsze  ścianki niż zawory z żeliwa szarego, co ma istotny wpływ na wagę gotowego produktu. Z uwagi na bardziej skomplikowany proces odlewniczy zawory wykonane z żeliwa sferoidalnego są droższe. Zatem dokonując wyboru odpowiedniej przepustnicy, należy rozważyć zastosowanie zaworu z żeliwa zwykłego lub sferoidalnego – w zależności od indywidualnych warunków zabudowy.

Przepustnica międzykołnierzowa z przelotowymi otworami montażowymi przenosi wyłącznie naprężenia ściskające rurociągu. Naprężenia rozrywające przenoszone są przez dodatkowe kołnierze montażowe i ich śruby. Można zatem założyć, że do przeniesienia naprężeń ściskających wystarczy w zupełności zastosowanie żeliwa szarego. Inaczej jest w wypadku przepustnic o otworach montażowych gwintowanych (fot. 1), które powinny być odporne nie tylko na naprężenia ściskające, ale także rozrywające. W takim wypadku uzasadnione może być zastosowanie korpusu z żeliwa sferoidalnego.

Długość zabudowy (grubość) korpusu jest znormalizowana i nie występują tutaj większe odstępstwa [3]. Również wymiary i umiejscowienie otworów montażowych względem kołnierzy znormalizowano odpowiednio do wymaganych ciśnień nominalnych [4]. Istnieją jednak dwa elementy korpusu przepustnicy, które mogą być różne w zależności od producenta zaworu. W kilku typach przepustnic w dnie korpusu znajduje się korek służący do demontażu dolnej części wrzeciona – dotyczy to przepustnic z wrzecionem dwuczęściowym (rys. 2).

Innym elementem różniącym korpusy przepustnic jest długość szyjki. Istnieją przepustnice, w których szyjkę zaworu wydłużono tak, by umożliwić zamontowanie izolacji rurociągu, bez konieczności stosowania specjalnych nadstawek (fot. 2).

Wrzeciono

Materiałem powszechnie stosowanym do budowy wrzeciona zaworu jest stal, najczęściej gatunku 1.4122, 1.4104 i 1.4401 [6]. Wyróżnia się dwa rodzaje wrzecion stosowanych w przepustnicach – jednolite (4 na rys. 1) i dzielone (rys. 3). Wybór rodzaju wrzeciona zależy od wymiaru nominalnego zaworu oraz ciśnienia. W przepustnicach małych średnic (np. DN 50) uzasadnione jest stosowanie wrzeciona dzielonego, ponieważ zgrubienie dysku potrzebne do zamontowania go na wrzecionie powodowałoby wysokie straty ciśnienia nawet przy całkowicie otwartym zaworze. Przy wyższych średnicach zaworu zalecane jest stosowanie wrzeciona jednolitego z uwagi na wartość sił działających na dysk i wrzeciono, mogących doprowadzić do wyrwania dysku.

Dysk

Jak wspomniano, budowa dysku przepustnicy różni się w zależności od rodzaju wrzeciona. Stosuje się tu najczęściej żeliwo szare i sferoidalne (najpopularniejsze z nich to EN-GJL250, EN-GJS400-15 i EN-GJS500-7), stal (najczęściej 1.4301 i 1.4404) oraz inne materiały w wykonaniach specjalnych (np. brąz aluminiowy). Wymienione gatunki stali są nierdzewne, dlatego nie wymagają dodatkowych powłok antykorozyjnych.

W wypadku zastosowania żeliwa niezbędne jest odpowiednie zabezpieczenie – producenci stosują najczęściej niklowanie i malowanie. Wybór materiału, z którego został wykonany dysk, zależy od rodzaju medium, na którym będzie pracować zawór. Dla czystej wody wodociągowej wystarczającym rozwiązaniem wydaje się dysk żeliwny z powłoką niklową. W wypadku ścieków, z uwagi na ich potencjalną agresywność, uzasadnione jest stosowanie stali nierdzewnej 1.4404 (316 wg AISI) [6].

Manszeta

Jest to podstawowy element odpowiedzialny za szczelność zaworu (2 na rys. 1). W większości konstrukcji dostępnych na rynku manszety są wyprofilowane w sposób niewymagający stosowania dodatkowych płaskich uszczelek do montażu między kołnierzami rurociągu. W zależności od typu zaworu rozróżnia się manszety wulkanizowane i wymienne.

   15.09.2011

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Czy już znasz, idealne narzędzie dla projektantów sieci wod - kan » Co sprawi, że rozwiążesz problemy pomiarowe wentylacji »
aplkacja wod-kan pomiar termowizyjny
czytam więcej » spróbuj już dziś »

 


Klimatyzacja bez przeciągów - jak to możliwe »

 klimatyzator

 



Na czym polega renowacja kanalizacji bez kucia ścian » Jakich zabezpieczeń wentylatorów dachowych potrzebujesz »
renowacja kanalizacji wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Czy klimatyzacja jest zdrowa »

wentylacja

 



Kompendium wiedzy o procesach wymiany ciepła » Czy ogrzewanie może wpływać na nasze zdrowie »
pompy woda powietrze pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Jak dobrze odseparować wodę kanalizacyjna od gruntowej »

studzienka kanalizacyjna

 


 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
7-8/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 7-8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - WT 2021 dla budynków wielorodzinnych
  • - Klimakonwektory, belki i sufity chłodzące
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl