Przepustnice – przegląd konstrukcji

Przepustnica typu 1130
Przepustnica typu 1130
armaturaipompy.pl

W artykule porównano kilka popularnych rozwiązań konstrukcyjnych najważniejszych elementów przepustnic międzykołnierzowych centrycznych stosowanych w układach przesyłu wody oraz ścieków komunalnych.

Zawory motylkowe (przepustnice) stanowią podstawowe wyposażenie większości układów rurociągów. Służą do odcinania przepływu, a także, dzięki korzystnym charakterystykom hydraulicznym, do regulacji. Znajdują zastosowanie w systemach transportu wody i ścieków oraz w instalacjach przemysłowych, gdzie pracują na takich mediach, jak oleje, kwasy czy alkohole. Przepustnice stosowane w układach wodociągowych różnią się od tych wykorzystywanych w przemyśle materiałami i specyficznymi szczegółami konstrukcyjnymi.

Zasada działania wszystkich dostępnych na rynku przepustnic centrycznych jest podobna. Różnice między wyrobami poszczególnych producentów polegają na wprowadzaniu modyfikacji elementów składowych zaworu, takich jak: korpus (1 na rys. 1), wrzeciono (4), dysk (3), manszeta (2), uszczelki (6), łożyska (5) oraz napęd (ręczny, elektryczny lub pneumatyczny).

Korpus

Korpus jest zasadniczym elementem zaworu. Stanowi swego rodzaju ramę do osadzenia pozostałych elementów zaworu, a także przenosi siły osiowe oddziałujące na zawór. Powszechnie stosowanym materiałem do budowy korpusu przepustnic jest żeliwo: szare oraz sferoidalne [1, 2]. Żeliwo sferoidalne ma lepsze własności wytrzymałościowe niż żeliwo zwykłe – może bez uszkodzeń ulegać odkształceniom, jest także odporne na zginanie i ściskanie.

Z tego powodu korpusy z żeliwa sferoidalnego mogą mieć cieńsze  ścianki niż zawory z żeliwa szarego, co ma istotny wpływ na wagę gotowego produktu. Z uwagi na bardziej skomplikowany proces odlewniczy zawory wykonane z żeliwa sferoidalnego są droższe. Zatem dokonując wyboru odpowiedniej przepustnicy, należy rozważyć zastosowanie zaworu z żeliwa zwykłego lub sferoidalnego – w zależności od indywidualnych warunków zabudowy.

Przepustnica międzykołnierzowa z przelotowymi otworami montażowymi przenosi wyłącznie naprężenia ściskające rurociągu. Naprężenia rozrywające przenoszone są przez dodatkowe kołnierze montażowe i ich śruby. Można zatem założyć, że do przeniesienia naprężeń ściskających wystarczy w zupełności zastosowanie żeliwa szarego. Inaczej jest w wypadku przepustnic o otworach montażowych gwintowanych (fot. 1), które powinny być odporne nie tylko na naprężenia ściskające, ale także rozrywające. W takim wypadku uzasadnione może być zastosowanie korpusu z żeliwa sferoidalnego.

Długość zabudowy (grubość) korpusu jest znormalizowana i nie występują tutaj większe odstępstwa [3]. Również wymiary i umiejscowienie otworów montażowych względem kołnierzy znormalizowano odpowiednio do wymaganych ciśnień nominalnych [4]. Istnieją jednak dwa elementy korpusu przepustnicy, które mogą być różne w zależności od producenta zaworu. W kilku typach przepustnic w dnie korpusu znajduje się korek służący do demontażu dolnej części wrzeciona – dotyczy to przepustnic z wrzecionem dwuczęściowym (rys. 2).

Innym elementem różniącym korpusy przepustnic jest długość szyjki. Istnieją przepustnice, w których szyjkę zaworu wydłużono tak, by umożliwić zamontowanie izolacji rurociągu, bez konieczności stosowania specjalnych nadstawek (fot. 2).

Wrzeciono

Materiałem powszechnie stosowanym do budowy wrzeciona zaworu jest stal, najczęściej gatunku 1.4122, 1.4104 i 1.4401 [6]. Wyróżnia się dwa rodzaje wrzecion stosowanych w przepustnicach – jednolite (4 na rys. 1) i dzielone (rys. 3). Wybór rodzaju wrzeciona zależy od wymiaru nominalnego zaworu oraz ciśnienia. W przepustnicach małych średnic (np. DN 50) uzasadnione jest stosowanie wrzeciona dzielonego, ponieważ zgrubienie dysku potrzebne do zamontowania go na wrzecionie powodowałoby wysokie straty ciśnienia nawet przy całkowicie otwartym zaworze. Przy wyższych średnicach zaworu zalecane jest stosowanie wrzeciona jednolitego z uwagi na wartość sił działających na dysk i wrzeciono, mogących doprowadzić do wyrwania dysku.

Dysk

Jak wspomniano, budowa dysku przepustnicy różni się w zależności od rodzaju wrzeciona. Stosuje się tu najczęściej żeliwo szare i sferoidalne (najpopularniejsze z nich to EN-GJL250, EN-GJS400-15 i EN-GJS500-7), stal (najczęściej 1.4301 i 1.4404) oraz inne materiały w wykonaniach specjalnych (np. brąz aluminiowy). Wymienione gatunki stali są nierdzewne, dlatego nie wymagają dodatkowych powłok antykorozyjnych.

W wypadku zastosowania żeliwa niezbędne jest odpowiednie zabezpieczenie – producenci stosują najczęściej niklowanie i malowanie. Wybór materiału, z którego został wykonany dysk, zależy od rodzaju medium, na którym będzie pracować zawór. Dla czystej wody wodociągowej wystarczającym rozwiązaniem wydaje się dysk żeliwny z powłoką niklową. W wypadku ścieków, z uwagi na ich potencjalną agresywność, uzasadnione jest stosowanie stali nierdzewnej 1.4404 (316 wg AISI) [6].

Manszeta

Jest to podstawowy element odpowiedzialny za szczelność zaworu (2 na rys. 1). W większości konstrukcji dostępnych na rynku manszety są wyprofilowane w sposób niewymagający stosowania dodatkowych płaskich uszczelek do montażu między kołnierzami rurociągu. W zależności od typu zaworu rozróżnia się manszety wulkanizowane i wymienne.

   15.09.2011

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie



Zaprojektuj niezawodne instalacje w budynku »

Czy wiesz, jakich błędów unikać przy instalacji? »

zawory antyskażeniowe
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


 Jak zapewnić skuteczny monitoring parametrów środowiskowych w pomieszczeniach medycznych »

izolacje w instalacji


 


Czy bezdotykowy design stanie się standardem? »

Jak zminimalizować stratę energii w układach wentylacyjnych »
armatura bezdotykowa
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Zbliża się zima 100-lecia? Z jakim urządzeniem zaoszczędzisz najwięcej »

oszczednosc energii



O czym dowiesz się na międzynarodowym spotkaniu instalatorów »

Czy wiesz, na której platformie znajdziesz niezbędne narzędzia dla instalatora i dostaniesz 500zł »
 
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Co zrobić kiedy nie możesz pozbyć się wody z wycieku »

wyciek z rury


 


Jaki wybrać płyn do instalcji w przemyśle spożywczym »

Od czego zacząć, gdy chcesz zabezpieczyć hale przemysłowe przed pożarem »
panele fotowoltaiczne ochrona przed pożarem
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Jak zabezpieczyć dylatację przed pożarem »

dyletacja

 



Do 77% oszczędności na zużyciu energii »

Z poradnika hydraulika - gdzie kupisz sprawdzony sprzęt »

cichy oszczedny klimatyzator hydraulik
jestem na bieżąco » korzystam z wiedzy »

 


 


Które pompy ściekowe mogą być stosowane na dużej głębokości » Upały dają się we znaki! Co lepsze? Centrala wentylacyjna czy rooftop? »
kanalizacja wentylatory
wiem więcej » poznaj dziś »

 



Poznaj metody na oszczędność wody »

W czym tkwi sedno w projektowaniu instalacji grzewczej »
produkcja studni wodomierzowych
jestem na bieżąco » korzystam z udogodnień »

 


Ekspert Budowlany - zlecenia

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
9/2021

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 9/2021
W miesięczniku m.in.:
  • - Instalacje PV z magazynami energii
  • - Wentylacja obiektów gastronomicznych
Zobacz szczegóły

Bezpłatny newsletter

Mamy dla Ciebie prezent 


Wystarczy,

że zapiszesz się na newsletter,
a otrzymasz link do

e-book

" Kotły na biomasę i biopaliwa "

Zapisuję się »

Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl