Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Zasady postępowania przed badaniem rur żeliwnych z użyciem mikroskopu elektronowego

Principles of the attitude to evaluation of ductile iron pipes with an electron scanning microscope
Widoczny przekrój przez fragment powłoki cynkowo-aluminiowej. Zdjęcie pochodzi z badań wykonanych skaningowym mikroskopem elektronowym Hitachi S-3400.
Widoczny przekrój przez fragment powłoki cynkowo-aluminiowej. Zdjęcie pochodzi z badań wykonanych skaningowym mikroskopem elektronowym Hitachi S-3400.
Fot. archiwum autorów (W. Dąbrowski, A. Wassilkowska)

Zastosowanie techniki mikroskopii elektronowej jest od dawna znane, jednak wprowadzenie metod instrumentalnych oceny jakości żeliwnych przewodów rurowych z punktu widzenia ochrony interesów inwestora przyczyniło się do bardziej zaawansowanej oceny dostarczanych odlewów i ich warstw zabezpieczających. Tym samym dostępne są narzędzia i procedury umożliwiające wiarygodną weryfikację jakości oferowanych na rynku rur żeliwnych.

W artykule:


• Pobór próbek do badań i przygotowanie zgładów
• Informacje uzyskane z obrazów
• Ograniczenia metody EDS
• Trudności w ocenie powłoki cynkowej
• Podsumowanie

streszczenie

W artykule wymieniono i pokrótce opisano ograniczenia w stosowaniu skaningowej mikroskopii elektronowej do sprawdzania wymagań stawianych przewodom żeliwnym przez normę PN‑EN 545:2010. Tekst został zilustrowany zdjęciami ze skaningowego mikroskopu elektronowego Hitachi S-3400.



abstract

Some limitations of scanning microscope technology applying for testing the requirements of the standard PN‑EN 545:2010 have been listed and briefly discussed. The text has been illustrated by some images from a scanning microscope Hitachi S-3400.

Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Krakowie rozpoczęło w 2012 roku sporadyczne badanie żeliwnych przewodów wodociągowych dostarczanych na place budowy, korzystając z usług Katedry Wodociągów, Kanalizacji i Monitoringu Środowiska Politechniki Krakowskiej.

W badaniach wykorzystano mikroskop skaningowy Hitachi S-3400 wyposażony w urządzenie do analizy składu chemicznego powierzchni próbek EDS.

Chociaż zastosowanie techniki mikroskopii elektronowej jest od dawna znane, z punktu widzenia ochrony interesów inwestora poczyniono istotny krok naprzód, gdyż wprowadzono metody instrumentalne oceny jakości przewodów rurowych, a więc umożliwiono znacznie bardziej zaawansowaną ocenę dostarczanych odlewów [1] i ich warstw zabezpieczających [15, 16].

Kiedy rynek zorientował się, że po­czyniono nowy krok w kierunku oceny jakości sprzedawanych rur, niektórzy handlowcy postanowili wykorzystać te możliwości do walki z konkurencją.

Inwestorzy nie zawsze pamiętają, że przedstawione im wyniki badań z renomowanych laboratoriów wymagają przed interpretacją sprawdzenia:

  • czy rury do badań zostały wybrane losowo,
  • czy próbki pobrano z wyrobów danego producenta,
  • czy poboru dokonali bezpośrednio pracownicy laboratorium.

Ponadto absolwenci inżynierii sanitarnej nie są najczęściej zorientowani, jakie możliwości i - co może nawet ważniejsze – ograniczenia ma technika mikroskopii elektronowej. Stąd potrzeba omówienia tych zagadnień.

Informacje ogólne

Czytelnik zainteresowany podstawowymi informacjami o przewodach żeliwnych i stalowych stosowanych w wodociągach może się zapoznać z ich właściwościami fizycznymi w pierwszym tomie monografii A. Kuliczkowskiego [7].

  • Przewody żeliwne są wewnątrz zabezpieczane wyprawą cementową [2, 8], a w przypadku wód miękkich i małych średnic powłoką z żywicy epoksydowej lub poliuretanów.
  • Podejmując decyzję co do sposobu ochrony wewnętrznej przewodów metalowych sieci wodociągowej, należy dokonać w pierwszej kolejności oceny tendencji i możliwości rozpuszczania węglanu wapnia [4] przez transportowaną wodę.
  • Do ochrony wewnętrznej rurociągów wody pitnej nie stosuje się cementów wysokoglinowych [18], które najlepiej chronią chemicznie przewody żeliwne i stalowe wody przemysłowej. Wyprawa cementowa jest stosowana od ponad 80 lat i nie tylko zabezpiecza rurociąg wewnętrznie przed korozją, ale nie pozwala ponadto na powstanie chropowatej powierzchni zbudowanej z produktów korozji [17], które powodują po latach duże opory przepływu [5].
  • Należy również wspomnieć o rewolucji, która dokonała się w zakresie połączeń kielichowych przewodów żeliwnych [3].

Literatura

1. Bąk J., Dąbrowski W., Dąbrowska B., Wassilkowska A., Jakość przewodów z żeliwa sferoidalnego i ich warstw ochronnych, „Rynek Instalacyjny” nr 11/2014, s. 74–77.
2. Dąbrowski W., Żuchowski D., Powłoki cementowe jako wewnętrzne zabezpieczenie rurociągów przed korozją, „Gaz, Woda i Technika Sanitarna” nr 9/2013, s. 371–375.
3. Dąbrowski W., Połączenia blokowane przewodów żeliwnych, „Rynek Instalacyjny” nr 11/2016, s. 70–73.
4. Dąbrowski W., Buchta R., Mackie R.I., Impact of water blending on calcium carbonate equilibrium in water distribution systems – technical note, „Journal of Environmental Engineering”, ASCE 2004, Sept., p. 1059–1062.
5. Dąbrowski W., Głód K., Spaczyńska M., Ocena stanu technicznego rurociągów na podstawie badań hydraulicznych, materiały konferencyjne „Nowe materiały, urządzenia oraz technologie bezwykopowe w wodociągach i kanalizacji”, Kielce–Cedzyna 2005, Zeszyt Naukowy Politechniki Świętokrzyskiej nr 44, seria „Budownictwo”, s. 89–100.
6. EN 545:2010 Ductile iron pipes, fittings, accessories and their joints for water pipelines. Requirements and test methods.
7. Kuliczkowski A., Rury kanalizacyjne. Tom 1. Właściwości materiałowe, Monografia 28, Wydawnictwo Politechniki Świętokrzyskiej, Kielce 2001.
8. Mikuła J., Kowalski J., Zastosowanie żeliwa i stali w sieciach wod-kan, „Wodociągi–Kanalizacja” nr 11/2012, s. 52–54.
9. PN-EN ISO 9220:2001 Powłoki metalowe. Pomiar grubości powłok. Metoda elektronowej mikroskopii skaningowej.
10. PN-EN ISO 1463:2006 Powłoki metalowe i tlenkowe. Pomiar grubości powłoki. Metoda mikroskopowa.
11. PN-EN ISO 3497:2004 Powłoki metalowe. Pomiary grubości powłok. Metody spektrometrii rentgenowskiej.
12. PN-86/H-04623 Ochrona przed korozją. Pomiar grubości powłok metalowych metodami nieniszczącymi.
13. PN-87/H-04605 Ochrona przed korozją. Określenie grubości powłok metalowych metodami niszczącymi.
14. Wassilkowska A., Dąbrowski W., Możliwości wykorzystania badań struktury i składu przewodów żeliwnych przeprowadzone z zastosowaniem skaningowej mikroskopii elektronowej i przystawki EDS do oceny spełnienia wymogów normy PN-EN 545:2010, Politechnika Krakowska, opracowanie umowne nr Ś-3/228/2017/P.
15. Wassilkowska A., Dąbrowski W., Zastosowanie mikroskopii elektronowej do badania rur żeliwnych. Część I – Struktura wykładziny z zaprawy cementowej, „Gaz, Woda i Technika Sanitarna” nr 4/2012, s. 154–159.
16. Wassilkowska A., Dąbrowski W., Zastosowanie mikroskopii elektronowej do badania rur żeliwnych. Część II – Zabezpieczenia zewnętrzne oparte na cynkowaniu, „Gaz, Woda i Technika Sanitarna”nr 5/2012, s. 206–211.
17. Wassilkowska A., Dąbrowski W., Badania osadów korozyjnych pobranych z rurociągów, „Nowe technologie w sieciach i instalacjach wodociągowych i kanalizacyjnych”, Kuś K., Piechurski F. red., Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2012, s. 199–209.
18. Zielina M., Dąbrowski W., Radziszewska-Zielina E., Cement mortar lining as a potential source of water contamination, „International Journal of Environmental, Ecological and Mining Engineering” 2014, 8, 10, p. 628–631.

Czytaj też: Dobór materiałów do budowy sieci wod-kan. Sieci kanalizacyjne (cz. 1) >>>

Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

 


[woda, badanie rur żeliwnych, badanie jakości rur żeliwnych, rury żeliwne, technika mikroskopii elektronowej]

   31.01.2018
Dostęp do pełnej treści tego artykułu jest BEZPŁATNY, wymaga jednak zalogowania.
Logowanie
zapomniałem hasła
Załóż konto
Jeśli nie masz jeszcze Konta Użytkownika - prosimy o wypełnienie formularza rejestracyjnego. Czas potrzebny na założenie Konta Użytkownika to max. 1 minuta.
Chcę założyć konto użytkownika
Dlaczego warto założyć konto użytkownika?
otrzymujesz bezpłatny dostęp do wielu przydatnych informacji: artykułów znanych ekspertów, przeglądów produktów, porad i raportów
co tydzień otrzymasz bezpłatny Newsletter informujący o nowych artykułach, produktach i wydarzeniach związanych z izolacjami i rynkiem budowlanym
będziesz miał możliość brania udziału w konkursach z cennymi nagrodami
utworzysz swój Profil, dzięki któremu będziesz mógł brać udział w dyskusjach na Forum, wymieniać się poglądami z innymi użytkownikami oraz pisać opinie i komentarze
będziesz otrzymywać powiadomienia o promocjach i rabatach w naszej Księgarni Technicznej oraz zniżkach w sklepach naszych partnerów biznesowych.
Jednocześnie zapewniamy Cię, iż podczas rejestracji nie zbieramy żadnych szczegółowych danych personalnych i teleadresowych. W każdej chwili możesz zmienić swoje dane lub zażądać usunięcia konta.
Przed założeniem Konta sugerujemy zapoznać się z regulaminem.

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie

 


Zdradzamy sposób na projektowanie instalacji najwyższej jakości »

projektowanie

 



Z jakiego powodu tworzywa sztuczne zdominowały rynek wod-kan » Jak bez problemowo przeprowadzić iniekcję mikropali, kotew i gwoździ gruntowych »
bezpieczeństwo instalatora pomoc w projektowaniu
czytam więcej » poznaj go dziś »

 


Czy można dobrze odseparować wodę kanalizacyjną od gruntowej »

innowacyjne projektowanie

 



Poznaj bezpieczne systemy do dezynfekcji wody pitnej i basenowej » Jak zabezpieczyć wentylatory dachowe »
czysta woda wentylator dachowy
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Przedłuż certyfikat HVAC bez wychodzenia z firmy »

szkolenia hvac

 



Czy łatwo zainstalować podwieszaną toaletę » Z jakego powodu ta pompa wyprzedza przyszłość »
podwieszana toaleta pompy ciepła
wiem więcej » wiem więcej »

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
9/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 9/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Dofinansowanie ogrzewania i fotowoltaiki
  • - Eksploatacja gruntowych pomp ciepła
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl