Załóż konto na portalu i bezpłatnie pobierz wydanie Rynku Instalacyjnego 7-8/2018

Klapy przeciwpożarowe - wymagania i zadania

Klasy odporności pożarowej elementów budynku a klasy klap przeciwpożarowych
Klapa WH25 z mechanizmem manualnym compact - przykład klapy okrągłej do wentylacji bytowej
Klapa WH25 z mechanizmem manualnym compact - przykład klapy okrągłej do wentylacji bytowej
Fot. Lindab
Ciąg dalszy artykułu...

Klasy odporności pożarowej elementów budynku a klasy klap przeciwpożarowychKryteria ochrony przeciwpożarowej, które muszą spełniać budynki, podane zostały w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1]. Zawiera ono klasy odporności pożarowej dla budynków od A do E (zależnie od wielkości i przeznaczenia budynku) oraz klasy odporności ogniowej, czyli zdolności elementów budynku (konstrukcji nośnej, ściany zewnętrznej, ściany wewnętrznej, stropu itd.) do posiadania cech istotnych w przypadku pożaru: nośności ogniowej R, szczelności ogniowej E, izolacyjności ogniowej I, wyrażonych w jednostce czasu – np. REI 60 to odporność ogniowa w czasie 60 minut. Dla klap odcinających ważnym kryterium jest też dymoszczelność – S.

Klapy przeciwpożarowe odcinające chronią przejście przewodów wentylacyjnych lub klimatyzacyjnych przez przegrody budowlane, stanowiąc elementy oddzielenia przeciwpożarowego. Ich zadaniem jest podział budynku na strefy pożarowe. Tym samym klapy powinny spełniać co najmniej wymagania odporności ogniowej dla przegrody, przez którą przechodzi instalacja. Odporność ogniowa klap przeciwpożarowych jest klasyfikowana wg PN-EN 13501-3. Klapy są opisywane według schematu EI (ve/ho i<->o) 180 S, gdzie:

  • E to szczelność ogniowa, wskazuje, że w określonym czasie nie dojdzie do przepływu ognia poprzez odciętą sekcję wentylacji;
  • to izolacja, wskazuje, że w określonym czasie po przeciwnej stronie klapy (niewystawionej na kontakt z ogniem) przewody wentylacyjne i ściana nie przekroczą temperatury, która doprowadziłaby do samozapłonu materiałów znajdujących się w wewnątrz instalacji wentylacyjnej lub w bezpośrednim kontakcie ze ścianą (np. izolacji przewodów wentylacyjnych, okablowania, przewodów technicznych itp.);
  • ve/ho to pozycje instalacji klapy
    ve to pozycja pionowa (verticale),
    ho pozioma (horizontale);
  • i-o to kierunek pochodzenia ognia.
    Oznaczenie „i<->o” informuje, że klasa klapy nie zależy od kierunku pochodzenia ognia i była testowana w dwóch pozycjach – z mechanizmem w pożarze i poza ogniem;
  • 180 to czas, przez jaki zagwarantowane jest utrzymanie parametrów ognioodporności klapy;
  • S – to dymoszczelność, wyciek nie może przekroczyć 200 m³/(hm²) przy ciśnieniu 300 Pa.
Klapa WXKM z siłownikiem – przykład klapy prostokątnej do wentylacji pożarowej; fot. Lindab
Klapa WXKM z siłownikiem – przykład klapy prostokątnej do wentylacji pożarowej; fot. Lindab

Rodzaje klap i mechanizmy uruchamiania

Typowa klapa pożarowa składa się z obudowy metalowej (blacha ocynkowana lub stal nierdzewna) oraz elementu sterującego, a także przegrody odcinającej z materiału ognioodpornego. Różne rozwiązania konstrukcyjne, użyte materiały i mechanizmy sterujące decydują o odporności ogniowej klap, kosztach ich zakupu i sposobie montażu oraz sterowaniu i eksploatacji.

Zasada działania wszystkich klap odcinających w instalacjach wentylacji i klimatyzacji jest taka sama – jeśli nie ma zagrożenia, klapa jest otwarta i znajduje się w pozycji oczekiwania. Gdy wystąpi pożar lub zagrożenie nim, klapa się zamyka pod wpływem sygnału sterującego z centralki lub w wyniku zadziałania czujnika w samej klapie.

Zgodnie ze wspomnianymi wyżej wymaganiami każda klapa musi posiadać wyzwalacz termiczny uruchamiający mechanizm zamknięcia po zarejestrowaniu zadanej temperatury (zwykle ok. 70°C). Wyzwalacz ten jest elementem jednorazowym i po każdym uruchomieniu konieczna jest jego wymiana. Jednak czekanie do czasu aż to wyzwalacz termiczny uruchomi klapę, może oznaczać zadymienie sąsiednich stref, które mają być chronione.

W wielu obiektach stawia się wymóg, aby klapy odcinały napływ dymu jak najszybciej – nie czekając, aż zostanie przekroczona temperatura wyzwalacza termicznego. Impulsem do zamknięcia może być sygnał od czujek dymowych w strefie, w której rozwija się pożar. Ale do tego potrzebny jest jeszcze mechanizm uruchamiający klapę, wyposażony w siłownik lub elektromagnes. Z uwagi na mechanizm uruchamiania klap dzielimy je na: samoczynne, z elektromagnesem lub z siłownikiem.

Klapa KWP-Ex – przykład klapy przeciwpożarowej odcinającej w wykonaniu przeciwwybuchowym; fot. Smay1. Klasy odporności pożarowej budynku i odporności ogniowej elementów budynku wg § 216.1 WT [1]
Klapa KWP-Ex – przykład klapy przeciwpożarowej odcinającej w wykonaniu przeciwwybuchowym; fot. Smay

Samoczynne (manualne) zamykają się dzięki reakcji wyzwalacza termicznego (ampułkowego lub topikowego) na zadaną temperaturę. Ich otwarcie wymaga ręcznego przestawienia dźwigni w obudowie.

Klapy z elektromagnesem zamykają się automatycznie po otrzymaniu sygnału zewnętrznego np. z czujek dymu. Są dwa rozwiązania – sygnał w formie odcięcia zasilania (magnes przerywający) bądź impuls elektryczny (magnes wejścia). Otwarcie klapy wymaga przestawienia dźwigni na obudowie.

Mechanizmy z siłownikiem elektrycznym zamykają i otwierają klapy automatycznie i tym samym pozwalają na sterowanie klapami przeciwpożarowymi. W klapach stosowane są specjalne siłowniki współpracujące z mechanizmem sprężynowym klapy zapewniające jej zamknięcie w razie braku napięcia. Zamykają się one także – jak wszystkie inne – w przypadku reakcji wyzwalacza termicznego. Mogą być podłączone do czujek dymu lub termostatów poprzez centralę ppoż. – zamknięcie klapy następuje po wykryciu dymu przez czujkę lub przekroczeniu zadanej temperatury.

Klapy mogą być wykonane w wariantach umożliwiających ich zastosowane do funkcji oddymiania. W przypadku zastosowania klap z funkcją zdalnego otwierania dzięki centrali przeciwpożarowej można dokonać ich przesterowania, aby zapewnić przepustowość dróg ewakuacyjnych i stref prowadzenia akcji gaśniczej. Dobór klap do danego obiektu wymaga zatem wiedzy nt. mechanizmów kontrolujących, jakie zostaną w nim zastosowane.

Kształty i budowa klap

W ofercie producentów znajdują się klapy o różnych kształtach i budowie – prostokątne, kwadratowe i okrągłe. Najczęściej stosowane są klapy prostokątne z jednopłaszczyznową przegrodą odcinającą. Korpusy tych klap wykonywane są głównie z blachy stalowej, a przegrody z płyt ognioodpornych. Mechanizmy sterowania umieszcza się tak, by po wbudowaniu klapy znajdowały się poza przegrodą i w dostępnym dla serwisu miejscu. Klapy mogą być wyposażane w uszczelki pęczniejące pod wpływem temperatury oraz uszczelki zapewniające dymoszczelność.

Klapy z wielopłaszczyznowymi przegrodami odcinającymi mają krótsze elementy przegród umożliwiające montaż tuż za klapami takich elementów instalacji, jak kolana, łuki i odsadzki. W klapach wielopłaszczyznowych w zasadzie nie stosuje się uszczelek pęczniejących, a dla zapewnienia szczelności stosowane są uszczelnienia montowane na osiach i krawędziach poszczególnych elementów przegrody.

Czytaj też: Cele i rozwiązania systemów wentylacji pożarowej >>>

Znaczna liczba przewodów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych wykonywana jest z elementów o przekroju okrągłym. Klapy o przekroju okrągłym mają korpusy przeważnie z blachy stalowej, a przegrody z materiału ognioodpornego. Ich zalety i ograniczenia są podobne jak klap jednopłaszczyznowych prostokątnych.

Podczas projektowania instalacji wentylacyjnej i doboru klap przeciwpożarowych uwzględniane muszą być wymagania odnośnie do minimalnych odległości między klapami a innymi elementami i to nieraz determinuje wybór rodzaju klapy.

Klapy odcinające wentylacji pożarowej różnią się od przeciwpożarowych klap odcinających dla instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych tym, że w okresie oczekiwania są zamknięte, a w przypadku pożaru w danej strefie otwierane, by usuwać z tej strefy dym i gazy. Budowa klap wentylacji pożarowej w wielu przypadkach jest taka sama jak klap dla instalacji wentylacyjnej i klimatyzacyjnej, z tą różnicą, że nie montuje się w nich wyzwalacza termicznego.

Na klapy wentylacji pożarowej znak CE wystawia się na podstawie normy ­PN-EN 12101-8:2012 [11] z uwzględnieniem EN 13501-4, EN 1366-10 i EN 1366-2. Oferowane są ponadto klapy jedno- lub dwuskrzydłowe oraz kurtynowe. Klapy skrzydłowe stosuje się na pionowych odcinkach przewodów wentylacji pożarowej. Dwuskrzydłowe mają krótsze skrzydła i stosuje się je, gdy pionowy odcinek instalacji wentylacji pożarowej jest za krótki dla jednego skrzydła.

Niektóre z klap w wentylacji pożarowej pełnią funkcję klap transferowych, które w czasie oczekiwania pozostają w pozycji otwartej i w niej też trwają podczas pożaru, do czasu aż rozwinie się on na tyle, że grozi to wydostaniem się z tej strefy właśnie poprzez klapę transferową – dlatego klapy te wyposaża się w czujnik temperatury powodujący ich zamknięcie.

    Klapa mcr WIP – przykład przeciwpożarowej klapy wielopłaszczyznowej transferowej oraz odciążającej; fot. Mercor
    Klapa mcr WIP – przykład przeciwpożarowej klapy wielopłaszczyznowej transferowej oraz odciążającej; fot. Mercor

Literatura

  1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75/2002, poz. 690, ze zm.).
  2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.Urz. UE nr L 88/5).
  3. PN-EN 15650:2010 Wentylacja budynków. Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach.
  4. PN-EN 13501-3 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. Część 3: Klasyfikacja na podstawie wyników badań odporności ogniowej wyrobów i elementów stosowanych w instalacjach użytkowych w budynkach: ognioodpornych przewodów wentylacyjnych i przeciwpożarowych klap odcinających.
  5. PN-EN 1751:2014-03 Wentylacja budynków. Urządzenia wentylacyjne końcowe. Badania aerodynamiczne przepustnic regulacyjnych i zamykających.
  6. PN-EN 1366-2 Badania odporności ogniowej instalacji użytkowych. Część 2: Przeciwpożarowe klapy odcinające.
  7. PN-EN 60529:2003 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP).
  8. ISO 10294-2 Testy odporności ogniowej. Klapy przeciwpożarowe dla systemów dystrybucji powietrza. Część 2: Klasyfikacja, kryteria i zakres zastosowania wyników badań.
  9. PN-EN 60068-2-52 Badania środowiskowe. Próby. Próba Kb: mgła solna, cykliczna (roztwór chlorku sodu).
  10. PN-EN ISO 5135 Akustyka. Określanie poziomu mocy akustycznej urządzeń przyłączających powietrze, zespołów urządzeń przyłączających powietrze, przepustnic oraz zaworów za pomocą pomiarów w komorze pogłosowej.
  11. PN-EN 12101-8:2012 Systemy kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Część 8: Klapy odcinające w systemach wentylacji pożarowe.
  12. PN-EN 1366-10. Badania odporności ogniowej instalacji użytkowych. Część 10: Klapy odcinające stosowane w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu.
  13. PN-EN 13501-4. Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. Część 4: Klasyfikacja na podstawie wyników badań odporności ogniowej elementów systemów kontroli rozprzestrzeniania dym.
  14. Materiały techniczne producentów klap.
Chcesz być na bieżąco? Czytaj nasz newsletter!

[klapy przeciwpożarowe, klapy pożarowe, klapy wentylacji pożarowej, ochrona przeciwpożarowa, szczelność ogniowa, dymoszczelność, ochrona ppoż]

   28.09.2018

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Czy już znasz, idealne narzędzie dla projektantów sieci wod - kan » Co sprawi, że rozwiążesz problemy pomiarowe wentylacji »
aplkacja wod-kan pomiar termowizyjny
czytam więcej » spróbuj już dziś »

 


Klimatyzacja bez przeciągów - jak to możliwe »

 klimatyzator

 



Na czym polega renowacja kanalizacji bez kucia ścian » Jakich zabezpieczeń wentylacyjnych potrzebujesz »
renowacja kanalizacji
wiem więcej » spróbuj już dziś »

 


Czy klimatyzacja jest zdrowa »

wentylacja

 



Poznaj zalety pomp nowej generacji » 5 powodów, dla których warto zainwestować w pompę ciepła »
pompy woda powietrze pompy ciepła
czytam więcej » czytam więcej »

 


Polecamy sprawdzone metody na pomiar spalin w zamkniętym pomieszczeniu »

pomiar spalin

 



Jakie produkty pomogą ci w walce o czyste powietrze » Serwis pompy ciepła bez problemów - jak to zrobić »
program czyste powietrze serwis pompy ciepła
czytam więcej » czytam więcej »

 


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Co Szperacz wyszperał ;-)

źle wykonana instalacja

Sztywniactwo i niechlujstwo - zobacz i skomentuj »

Dla tych, którzy szukają bardziej elektryzujących wrażeń Szperacz ma dziś coś specjalnego - rozdzielnia w toalecie.

zaślepka


TV Rynek Instalacyjny


 tv rynek instalacyjny
7-8/2019

Aktualny numer:

Rynek Instalacyjny 7-8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - WT 2021 dla budynków wielorodzinnych
  • - Klimakonwektory, belki i sufity chłodzące
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl