GAZTERM 2025

XXVIII Konferencja GAZTERM (11-14 maja 2025 r.), organizowana tradycyjnie w nadmorskich Międzyzdrojach z udziałem czołowych firm paliwowych i energetycznych, podobnie jak w poprzednich edycjach koncentrowała się wokół zagadnień związanych z bezpieczeństwem energetycznym. Inspiracją do dyskusji stały się także ogłoszone 6 maja 2025 r. przez Komisję Europejską propozycje działań, których wdrożenie ma doprowadzić do całkowitej rezygnacji członków UE z importu surowców energetycznych pochodzących z Federacji Rosyjskiej do 2027 roku. – Inicjatywa ta jest całkowicie zbieżna z polityką i działaniami Polski, a jej ogłoszenie w trakcie polskiej prezydencji można uznać za znaczące osiągnięcie naszej administracji i dyplomacji – podkreślał Wojciech Wrochna, pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej. 

Polska od lat wkłada duży wysiłek w budowę bezpieczeństwa energetycznego poprzez dywersyfikację dostaw gazu. Działania te docenił podczas konferencji Nathan Reich, attaché i dyrektor Departamentu Energii Ambasady USA w Warszawie. Zachęcał on do wykorzystania potencjału współpracy z USA i partnerami regionalnymi na rzecz stworzenia gazowego „korytarza pionowego” łączącego wybrzeża Morza Bałtyckiego i Śródziemnego. Ten nowy szlak transportowy umożliwiłby przepływ amerykańskiego LNG, tworząc solidne więzy handlowe pomiędzy regionalnymi rynkami gazu a Ameryką Północną. W przekonaniu amerykańskiego dyplomaty współpraca polsko-amerykańska powinna obejmować również wspólne inicjatywy w zakresie budowy wielkoskalowych elektrowni jądrowych oraz SMR, bateryjnych magazynów energii, a także morskiej energetyki wiatrowej.

W trakcie dyskusji poświęconych bezpieczeństwu podkreślano rolę odpowiednio rozbudowanej infrastruktury gazowniczej – rurociągów, terminali LNG i podziemnych magazynów gazu. Bezpieczeństwo energetyczne, szczególnie w kontekście zachowania ciągłości dostępności paliwa gazowego, sprowadza się aktualnie w dużej mierze do dbałości o zabezpieczenie fizyczne i cyfrowe obiektów infrastrukturalnych. Sławomir Hinc, prezes zarządu Gaz-System, podkreślał, że ulegające przemianom realia geopolityczne oraz dynamiczny rynek gazu, czy też zdolność do zapewnienia ciągłości dostaw z różnych kierunków i w różnych scenariuszach kryzysowych, jest równie ważna jak same wolumeny importowanego surowca.

Polska gazowym hubem dla EŚW

W dyskusjach nad perspektywami polskiego rynku gazu wyraźnie słyszalny był optymizm. Wynikał on m.in. z przekonania o strategicznym znaczeniu paliwa gazowego dla transformacji energetycznej. Wiele wskazuje, że jedyną realną i dostępną alternatywą dla węgla jako stabilnego źródła energii, możliwego do wykorzystania przez gospodarkę narodową, jest właśnie gaz ziemny, ze szczególnym wskazaniem LNG. Wskazywano, że Polska zyska także ogromne możliwości rozwoju rynku dzięki rozbudowanej w ostatnich latach infrastrukturze transportowej. Dzięki niej, jak podkreślił Robert Soszyński, wiceprezes Orlenu ds. operacyjnych, Polska może pełnić funkcję hubu gazowego dla Europy Środkowo-Wschodniej. Jest to realne, gdyż posiadamy właściwe narzędzia infrastrukturalne, dobre położenie geopolityczne oraz odpowiednią politykę realizowaną przez państwo. Działająca od 25 lat profesjonalna Towarowa Giełda Energii wyznacza referencyjną cenę gazu dla rynku krajowego, a w przyszłości, przy większych strumieniach gazu przechodzących przez nasz system przesyłowy, także dla regionu EŚW. 

Konkurencyjność krajowego rynku gazu 

Ambicje tworzenia regionalnego hubu gazowego mogą zostać zrealizowane przede wszystkim pod warunkiem dalszej liberalizacji polskiego rynku gazu. Uczestnicy panelu dyskusyjnego Konkurencyjność polskiego rynku gazu w aspekcie aktualnych trendów rynkowych i transformacyjnych, zasadniczo byli zgodni, że polski rynek gazu dzięki pełnemu zdywersyfikowaniu dojrzał do większej otwartości i konkurencyjności. Poprawę stanu rzeczy w tym zakresie przynieść mogą zmiany tzw. ustawy o zapasach, w tym zniesienie ciążącego na importerach obowiązku fizycznego gromadzenia zapasu paliwa gazowego i powierzenie Rządowej Agencji Rezerw Materiałowych zadania zgromadzenia strategicznego zapasu gazu ziemnego. To stworzy możliwość wejścia na rynek hurtowy większej liczbie oferentów i bardziej konkurencyjnych propozycji handlowych. Większa otwartość rynku zachęca m.in. TGE do pracy nad nowymi rozwiązaniami w zakresie organizacji obrotu gazem w ramach projektu Rynku Instrumentów Finansowych realizowanego w oparciu o europejskie standardy.

Biometan

Ważnym tematem GREEN GAZTERMU był biometan. Rozpatrywano m.in. zagadnienia zdolności istniejącej infrastruktury gazowniczej do przyłączenia przyszłych biometanowni. Mają się one podłączać do PSG, czyli największej sieci dystrybucyjnej. Usprawnieniu tego procesu sprzyjać ma opublikowana przez PSG Mapa Chłonności sieci średniego ciśnienia, która umożliwi inwestorom szybką analizę lokalizacji dla inwestycji biometanowych.

W panelu Ekonomiczne i handlowe aspekty rozwoju rynku biometanu w Polsce – biometan i biogaz jako sposób transformacji gospodarki energetycznej, zrealizowanym przy wsparciu Respect Energy Fuels, rozwinięto m.in. wątek przyszłej organizacji obrotu biometanem i możliwości pełnego przeniesienia rozwiązań handlowych sprawdzonych na „tradycyjnym” rynku gazu ziemnego. Ostateczne ustalenia w tym zakresie są jeszcze przed nami, jednak już teraz należy uwzględniać fakt, że biometan ma cechę zrównoważności, czego nie mają gazy kopalne. Cecha ta ma być wyrażana w Potwierdzeniach Spełniania Kryteriów Zrównoważonego Rozwoju (ang. Proof of Sustainability – POS), przyznawanych konkretnym partiom biometanu. Wartości parametrów ocenianych wg POS będą wpływać na wycenę paliw z danych partii produkcji oraz biometanowni. Biometan to paliwo odnawialne, co decyduje o jego handlowej atrakcyjności, powoduje jednak komplikacje w standaryzacji jego obrotu. Z dyskusji wypływał wniosek, że potrzebne jest stworzenie na poziomie państwowym spójnej i klarownej strategii usuwającej bariery i umożliwiającej uruchomienie produkcji biometanu, a następnie jej konsekwentny rozwój.

Strategiczne znaczenie energetyki jądrowej

Energetyka atomowa to strategiczny kierunek w rozwoju polskiej energetyki. Zagadnienie to poruszane było m.in. w kontekście społecznego przyzwolenia na realizację inwestycji jądrowych. W naszym społeczeństwie utrzymuje się wciąż duże poparcie dla projektów wdrażających technologię atomową i należy o to dbać w dobie narastających ataków dezinformacyjnych i fake newsów służących ingerowaniu w nastroje i opinie społeczeństwa. Ważne jest także zachowanie wokół energetyki jądrowej konsensu politycznego.

Sztuczna inteligencja w gazownictwie

Dyskusje o cyberbezpieczeństwie i transformacji cyfrowej w gazownictwie i energetyce obejmowały m.in. zaganiania wykorzystania AI. Wskazywano, że należy spodziewać się ofensywy technologicznej AI, która może przynieść rewolucyjne rozwiązania w obszarze zarządzania infrastrukturą sieciową, planowania logistycznego czy prognozowania popytu. Zwracano uwagę, że AI może zostać wykorzystana także do jakościowo nowych ataków na infrastrukturę krytyczną. A to wymaga od jej operatorów nowatorskich rozwiązań w zakresie utrzymania cyberbezpieczeństwa. 

Reasumując: powinniśmy rozbudowywać infrastrukturę transportową i dywersyfikować dostawy gazu w kontekście rosyjskiego zagrożenia, rozwijać strategiczną współpracę energetyczną z USA i otwarcie na dostawy LNG, aspirować do roli regionalnego hubu gazowego oraz poprawiać konkurencyjność i funkcjonalność krajowego rynku gazu. Te zadania były wielokrotnie poddawane dyskusji podczas obrad GAZTERMU na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, co przyczyniło się do ich wprowadzenia do publicznej dyskusji. A ich realizacja będzie mieć wpływ na bezpieczeństwo i rozwój polskiego gazownictwa oraz całej energetyki. 

mat. Studio 4U/GAZTERM