ISH Frankfurt 2025 – zrównoważona przyszłość z instalacjami

W tegorocznych targach udział wzięło 2183 wystawców z 54 krajów, z czego 72% stanowiły firmy spoza Niemiec (głównie z Włoch, Chin, Turcji, Polski, Hiszpanii, Holandii, Austrii, Czech i Indii). Ich stoiska odwiedziło 163 157 gości, w tym 45% z zagranicy – z Chin (10%), Włoch (7%), Holandii (7%), Szwajcarii (5%), Francji, Wielkiej Brytanii, Belgii, Polski, Austrii (po 4%) i Turcji (2%). Wystawcy oferujący rozwiązania instalacyjne – np. pompy, armaturę, zawory, materiały instalacyjne – zwracali także uwagę na liczną grupę gości z Kanady, Afryki czy Ameryki Południowej.

Tegoroczną ekspozycję podzielono na osiem tzw. pól rozwiązań, nawiązując do znanego stałym gościom tradycyjnego podziału (pawilon „grzewczy”, „łazienkowy” czy „wentylacyjny”), ale też odwołując się do kierunków wskazywanych przez osoby zainteresowane targami: łazienki, instalacje wodne, wykonawstwo, źródła ciepła, jakość powietrza wewnętrznego, inteligentne zarządzanie budynkiem, oprogramowanie oraz materiały i elementy do produkcji instalacji sanitarnych i HVAC. Imprezy towarzyszące dostosowano do potrzeb różnych grup odbiorców – od konferencji tematycznych dotyczących wody czy zrównoważonego budownictwa, przez wystąpienia eksperckie wystawców zorganizowane w specjalnej strefie w popularnym pawilonie nr 12 („grzewczym”), aż po swobodny ISH Festival z udziałem youtuberów czy influencerów branżowych (Creator Stage), skierowany do młodych adeptów sztuki instalacyjnej.

O transformacji energetycznej językiem technologii i innowacji

Najwięcej gości odwiedziło pawilon „grzewczy” – zainteresowanie tematyką źródeł ciepła wyrażało w tym roku 47% zwiedzających i w halach nr 12.0 i 12.1 przez większość dni między tętniącymi życiem stoiskami przepływał tłum. Wystawcy prezentowali pompy ciepła zasilane czynnikami „średnioterminowymi” (R32) i „długoterminowymi” (R290), urządzenia hybrydowe (współdziałanie różnych źródeł ciepła) oraz współpracę całego układu HVAC z zastosowaniem nie tylko źródeł ciepła, ale też klimatyzacji (np. systemy VRF) czy central wentylacyjnych. Uwagę zwracało dostosowanie oferty produktowej do potrzeb potencjalnych odbiorców z różnych segmentów rynku – większy nacisk położono na rozwiązania komercyjne i dla budynków użyteczności publicznej niż jednorodzinne (choć i takich nie brakowało). W kontekście pomp ciepła warto też zauważyć, że choć nadal mówi się o trudnościach w branży grzewczej, oferta targowa firm skupionych na instalacjach i ich wykonawstwie wyraźnie zwracała się w kierunku rozwiązań zapewniających efektywną pracę urządzeń OZE, w tym pomp ciepła. Na przykład wśród nowości firmy Viega można było zobaczyć i wypróbować nową gamę złączek zaciskowych przeznaczonych właśnie do montażu rur wodnych łączących monoblokowe pompy ciepła z instalacją wodną w budynku, AFRISO pokazywało zawory antyzamrożeniowe do tego samego rodzaju urządzeń, a Taconova podkreślała, że najnowsza pompa obiegowa TacoFlow3 została zoptymalizowana do pracy z pompami ciepła.

Najwięksi wystawcy, jak m.in. Viessmann (wraz z Carrier i Riello), Bosch i Buderus, Vaillant, Stiebel Eltron, Daikin, Wolf, Haier czy Kermi (żeby wymienić tylko wystawców ze stoiskami wielkopowierzchniowymi) zapewnili atrakcyjną ekspozycję swoich produktów i wystąpienia merytoryczne (dotyczyły one często szerszego kontekstu branżowego, a nie tylko produktów danej firmy) oraz przestrzeń do spotkań ze współpracującymi z firmą profesjonalistami – przede wszystkim instalatorami. Na tym tle spotkania na stoiskach wystawców stawiających na mniejszy rozmach miały charakter bardziej kameralny i sprzyjały bezpośredniemu fachowemu dialogowi – np. na stoiskach firm Nordis, Hewalex czy Advansor – lidera chłodnictwa komercyjnego na czynnik R744 umożliwiającego obejrzenie od środka komercyjnej pompy ciepła na CO₂. Tematyka tego czynnika chłodniczego pojawiała się zresztą na tegorocznych targach wielokrotnie.

Na zwiedzających czekały nowości odpowiadające na wyzwania branżowe związane z transformacją energetyczną i czynnikami chłodniczymi w segmencie HVAC. Firma Qvantum zaprezentowała pompy ciepła na R290 (propan) z napełnieniem wynoszącym 152 g (do stosowania wewnątrz budynków), przeznaczone do mieszkań indywidualnych w budynkach wielorodzinnych oraz współpracujące z siecią ciepłowniczą i pomagające ustabilizować jej pracę. Daikin pokazywał nowy układ CO₂ VRV jako rozwiązanie, które będzie zgodne z prawem unijnym także po 2033 roku. – CO₂ to kolejny logiczny krok w rozwoju układów VRV, jako czynnik o wyjątkowo niskim GWP i niepalny. Płynna transformacja energetyczna, która dokona się przez najbliższą dekadę, wymaga od producentów uporania się z wyzwaniami efektywności energetycznej i kosztów nowych urządzeń. Dodatkowo muszą powstawać programy szkoleniowe, które przygotują rynek do pracy z czynnikami chłodniczymi pracującymi pod wyższym ciśnieniem – podkreślał George Dimou z kierownictwa działu klimatyzacji komercyjnej Daikin, ekspert w zakresie czynników chłodniczych.

Magazyny energii i ciepła

Na targach ISH 2023 pojawiły się pierwsze sygnały, że magazyny energii powinny stanowić istotny składnik stabilnego i autarkicznego systemu ogrzewania korzystającego z OZE. W tym roku magazyny stanowiły część portfolio firm grzewczych, widoczne były także dwa trendy – poszukiwanie nowatorskich rozwiązań długoterminowego magazynowania energii oraz wykorzystania krótkoterminowych magazynów ciepła.

W zakresie innowacji np. polska firma Sunex pokazała system dla prosumentów umożliwiający długoterminowe magazynowania wodoru – domowy elektrolizer wytwarza go z wody przy wykorzystaniu energii pochodzącej z OZE w okresach jej nadprodukcji. Wodór stanowi magazyn energii chemicznej, a w razie potrzeby jej źródło, z którego zasilane może być ogniwo paliwowe.

Jeśli chodzi o magazynowanie ciepła w skali doby, oferta producentów urządzeń grzewczych, w tym takich polskich firm jak Galmet, Kospel czy KTH, skupiała się na nowych zbiornikach buforowych i podgrzewaczach – podkreślano ich większą powierzchnię wymiany ciepła, izolacyjność oraz jakość rozwiązań konstrukcyjnych, przekładające się także na sprawność. Pojawiła się też – nieobecna jeszcze podczas poprzedniej imprezy – oferta magazynów ciepła opartych na materiałach zmiennofazowych (PCM) przeznaczonych do większych budynków (trwałość do 25 lat pracy, przy zwrocie z inwestycji 2–5 lat zależnie od wielkości i rodzaju budynku). Jedno z takich urządzeń, Thermal Box opracowany przez norweską firmę Cartesian we współpracy z norweskim instytutem badawczym SINTEF i Politechniką w Trondheim, zdobyło nagrodę w kategorii „HVAC & Sustainability” targowego konkursu Desginplus. Jak powiedział Jonas Utvik, dyrektor sprzedaży Cartesian, magazyny ciepła w obiektach o zróżnicowanym zapotrzebowaniu na energię termiczną poprawiają efektywność energetyczną poprzez równomierne rozłożenie obciążeń i ograniczenie pików – na podobnej zasadzie jak magazyny energii elektrycznej wypłaszczają dobowe zapotrzebowanie na prąd. – Takie rozwiązanie zapewnia lepszy dostęp do energii w obrębie istniejącej infrastruktury budynkowej – podkreślał J. Utvik.

Wentylacja: energooszczędność, bezpieczeństwo, specjalizacja

Jakość powietrza wewnętrznego, a wraz z nią ekspozycja w pawilonie „wentylacyjnym” (hala 8.0), cieszy się stabilną popularnością – w tym roku wśród 21% zwiedzających targi. Także i w tym pawilonie stało się zadość targowej tradycji – wystawcy prezentowali swoje odpowiedzi na trendy branżowe czy codzienne wyzwania spotykane np. przez instalatorów oraz nowości (niektóre jeszcze przygotowywane do wejścia na rynek, ale już w formie umożliwiającej ich przedstawienie i dalszą ewolucję po rozmowach ze zwiedzającymi) – tak było np. w przypadku udoskonalonych rozwiązań montażowych kanałów elastycznych do systemu rekuperacji rozdzielaczowej zaproponowanych przez firmy Heatpex i Ground-Therm.

Duże zainteresowanie zwiedzających wzbudzały centrale wentylacyjne ze zintegrowaną pompą ciepła – prezentujący je wystawcy podkreślali, na jakim czynniku chłodniczym pracuje podzespół pompy. W przypadku pomp ciepła na R744 (CO₂) – pokazanych m.in. przez firmy ROX i Menerga – zwracano uwagę na jego zrównoważony charakter, wskaźnik GWP równy 1 oraz niepalność. Eksperci firmy Menerga, prezentując najnowszą centralę basenową z takim rozwiązaniem, podkreślali, że dla obiektów użyteczności publicznej jest to rozwiązanie bezpieczne i łatwe w konserwacji i utrzymaniu (nie wymaga dodatkowych środków ostrożności), a jednocześnie wydajne i efektywne energetycznie. Po stronie wyzwań jest wysoki koszt komponentów pompy ciepła, które muszą być przystosowane do pracy z wysokim ciśnieniem. Alternatywą dla R744 był czynnik R454C (GWP równe 146, jest to więc również czynnik przyszłościowy pod kątem legislacji F-gazowej), zaproponowany m.in. w rozwiązaniach firm Systemair i Komfovent.

Znaczenie dobrej wentylacji, także budynków szkolnych, omawiane było także na jednej z bardziej popularnych wśród zwiedzających konferencji – „Building Future”, podczas której politycy, samorządowcy, przedsiębiorcy i przedstawiciele świata nauki rozmawiali o ramach prawnych i innowacjach potrzebnych do uzyskania neutralności klimatycznej budynków i ich transformacji w budynki zrównoważone. Franz Sprecher z Biura ds. Budownictwa Urzędu Miejskiego w Zurychu zwrócił uwagę, że zrównoważenie budynków to także odpowiednia jakość środowiska wewnętrznego. Podzielił się swoimi doświadczeniami z różnego rodzajów budynków szkolnych w Zurychu, zarówno obiektów remontowanych, zlokalizowanych często w budynkach zabytkowych, jak i nowych – ciekawy przykład stanowi budynek, w którym korytarz działa jak kanał wentylacyjny i przepływa do niego powietrze z klas (dzięki temu jest on dobrze wentylowany bez konieczności stosowania dodatkowych urządzeń).

Szersze spojrzenie na wodę

Na ISH tradycyjnie dużym zainteresowaniem cieszy się pawilon „łazienkowy”, ale rośnie też popularność rozwiązań instalacyjnych, w tym

zapewniających obieg wody (wykorzystanie wody szarej i deszczowej). Widać rosnące zainteresowanie tą tematyką – przykładowo Arthur Valkieser, założyciel i prezes holenderskiej firmy Hydraloop oferującej systemy ponownego wykorzystania wody szarej, wskazał, że na rodzimym rynku firma sprzedała już ponad 1600 urządzeń Upfall Shower – pryszniców do domów jednorodzinnych z systemem filtracji i dezynfekcji odpływu, umożliwiającym jego ponowne wykorzystanie oraz oszczędność do 80% wody i energii zużywanej przez natryski. Po raz pierwszy na targach odbyła się także dwudniowa konferencja „Wartość wody” (Value Of Water), skupiająca się na realizacji Celu Zrównoważonego Rozwoju ONZ nr 6, czyli zapewnienia dostępu do czystej wody i urządzeń sanitarnych do 2030 roku wszystkim ludziom na świecie.

W ekspozycji łazienkowej dominowały duże, przestrzenne stoiska większych graczy i starannie zaaranżowane mniejsze ekspozycje. Zorganizowano także premierową dla targów ISH wystawę poświęconą technologiom basenowym – przestrzeń wspólną z niewielkimi stoiskami, ale umożliwiającymi grupie nowych na targach wystawców prezentację swojej oferty. Tradycyjnie uwagę zwracała ekspozycja „Pop-up My Bathroom” – zgodne z obecnymi trendami aranżacje łazienek, np. Hewi Barbie (utrzymana w różach, umożliwiająca indywidualną ekspresję) czy zrównoważona łazienka Geberit, w której stelaże modułowe wykorzystano do aranżacji wnętrza z wykorzystaniem roślin. Na stoiskach firm dominował styl „quiet luxury” (subtelność i elegancja z zastosowaniem wysokiej jakości materiałów i minimalistycznych form) oraz rozwiązania instalacyjne zapewniające optymalne wykorzystanie dostępnej przestrzeni. Przykładowo niemiecka firma Bette zaprezentowała najniższy płaski brodzik w swojej historii – BetteUltra Space (wysokość 15 mm, wysokość montażowa 93 mm) z odpływem punktowym przyściennym (nie na środku), nagrodzony w kategorii DESIGN & INNOVATION+ konkursu targowego Designplus. Na stoisku polskiej firmy Deante goście mogli podziwiać m.in wyróżnioną w konkursie wzornictwa przemysłowego Red Dot 2024 deszczownicę Silla – wylewka ma kształt klasycznej tuby z płynnymi załamaniami, a mimo to zapewnia charakterystyczny dla deszczownicy szeroki strumień wody.

Nowością tegorocznych targów była także ekspozycja dachów i fasad zielonych w kontekście gromadzenia wody deszczowej – oprócz znanych dostawców tych rozwiązań, takich jak Optigruen, Sempergreen czy Mobilane, wśród wystawców była np. firma Wilo z ofertą central deszczowych czy Wisy ze specjalistycznym zbiornikiem do gromadzenia i podczyszczania wody deszczowej. Laura Espitia z firmy Wisy zwróciła uwagę, że oferowane rozwiązania są łatwe do wdrożenia także w budynkach istniejących i stabilne (ich praca opiera się na prostych zjawiskach fizycznych), dzięki czemu już budzą zainteresowanie większych odbiorców zużywających dużą ilość wody (np. hotele), a zmiany prawne i rosnące ceny wody będą sprzyjać wzrostowi ich popularności. Z kolei Armo Wemmers z firmy Mobilane wskazywał, że zarówno współczesne miasta, jak i inwestorzy będą zainteresowani korzystaniem z dobrze dobranych systemów dachów i fasad zielonych ze względu na „podwójny interes” – korzyści środowiskowe (np. bioróżnorodność w mieście, łagodzenie zmian klimatu, ochrona budynków przed nadmiernym nasłonecznieniem, spowolnienie odpływu wód deszczowych) oraz wykorzystywanie wody opadowej z dachów retencyjnych (np. opracowanych w Niemczech Purple Roofs). Wystawcy tej ekspozycji myślą o udziale w targach także za dwa lata, spodziewając się zainteresowania projektantów sieci sanitarnych ze względu na ewoluujące wymogi prawa oraz prawa lokalnego w zakresie adaptacji do zmian klimatu.

Kolejne targi ISH odbędą się w terminie 15–19 marca 2027 r.