Page 114 - Rynek Instalacyjny 4/2022

W O DA

dr hab. inż. Agnieszka Malesińska
Politechnika Warszawska
Proste metody obliczeń

współczynnika K

dla instalacji tryskaczowych

W obliczeniach hydraulicznych instalacji tryskaczowych należy uwzględnić nie tylko straty ciśnienia
na długości przewodów, ale także miejscowe straty ciśnienia – w tym celu wykorzystuje się współczynnik K.
Obliczenia projektowe instalacji tryskaczowej przeprowadzane są za pomocą odpowiedniego oprogramowania,
a wyniki można zweryfikować dzięki prostym metodom obliczeniowym.

instalacje tryskaczowe wyposaża się zowanym przekroju. W artykule przedstawiono Przed przystąpieniem do obliczeń hydrau-
Wbudynki w celu ich ochrony przeciwpo- trzy proste metody obliczania współczynnika K licznych ważne jest, aby nanieść (oznaczyć)
żarowej. Praca instalacji tryskaczowej nawod- dla odcinków lub przekrojów obliczeniowych na system wszystkie punkty identyfikujące
nionej ma odmienny charakter niż instalacji instalacji tryskaczowych. zaburzenia w układzie przewodów. Punkty
wodociągowej, choć obie zawierają wodę odniesienia są zwykle nanoszone w przekro-
poddaną ciśnieniu. Instalacja tryskaczowa Podstawowe jach, w których występuje co najmniej jeden
jest stale wypełniona wodą pod wymaganym założenia obliczeniowe z poniższych przypadków:
ciśnieniem, jednak do jej przepływu dojdzie Minimalne teoretyczne zapotrzebowanie na 1. zmiana przepływu z powodu rozdziału wody,
tylko w razie pożaru. Natomiast instalacja przepływ (przepływ idealny) uzyskiwane jest 2. zmiana przepływu wywołana połączeniem
wodociągowa permanentnie zasila poszczegól- poprzez pomnożenie projektowej intensyw- wielu przepływów,
ne punkty czerpalne, z różną intensywnością ności zraszania systemu przez projektowaną 3. zmiana średnicy rury,
w zależności od pory dnia. powierzchnię działania. Nie jest to prawdziwa 4. zmiana rzędnej instalacji,
Instalacja tryskaczowa jest najczęściej miara zapotrzebowania na wodę, ponieważ 5. konieczność zidentyfikowania punktu do
ostatnią instalacją, w którą wyposaża się w tym oszacowaniu nie bierze się pod uwagę wykorzystania w dalszych obliczeniach.
budynek w procesie projektowania. Jednak strat ciśnienia projektowanego systemu. Dodatkowo jako punkty obliczeniowe ozna-
pewne założenia dla tej instalacji powinny być Wyższe ciśnienia są dostępne dla tryskaczy cza się:
przyjmowane na wczesnym etapie projekto- zlokalizowanych bliżej pionu zasilającego. „ wszystkie tryskacze objęte projektowaną
wania, a oszacowane muszą zostać najpóźniej Wyższe ciśnienia umożliwiają zwiększenie powierzchnią działania,
na etapie wylewania płyty dennej pod zbiornik przepływu na każdym działającym tryskaczu. „ wszystkie węzły, w których przewody
na zapas wody na cele przeciwpożarowe, który To z kolei rzutuje na zwiększenie zapotrzebo- rozprowadzające łączą się z przewodem
często lokalizowany jest na poziomie funda- wania na wodę dla tryskaczy zlokalizowanych rozdzielczym.
mentów budynku. Różne wytyczne i normy bliżej pionu. Przyjęta wartość liczbowa intensywności
wykorzystywane do projektowania instalacji Dobrze zaprojektowana instalacja tryskaczo- zraszania dla tryskacza w danej klasie za-
tryskaczowych umożliwiają wstępne przyjęcie wa to taka, w przypadku której po wykonaniu grożenia pożarowego uwzględnia zadziałanie
objętości zbiornika na cele przeciwpożarowe dokładnych obliczeń hydraulicznych wzrost wszystkich tryskaczy objętych projektowaną
przy uwzględnieniu odpowiedniego procen- zapotrzebowania na wodę w stosunku do powierzchnią działania.
towego zapasu bezpieczeństwa dla projekto- wstępnie obliczonego zapotrzebowania nie Proces obliczeń tradycyjnie rozpoczyna
wanej objętości. przekroczy 10%. Wzrost ten określa się jako się od hydraulicznie najbardziej oddalonego
Dodatkowo do obliczeń hydraulicznych in- nadwyżkę przepływu i wyraża współczynni- tryskacza, ponieważ w odniesieniu do niego
stalacji tryskaczowych wykorzystuje się wzór kiem wynoszącym 1,1 [1]. w systemie instalacji będą panowały najgorsze
Hazena–Williamsa, uwzględniający jedynie Nadwyżka systemu określana jest dzięki warunki.
straty na długości. Nie oznacza to jednak, podzieleniu wymaganego zapotrzebowania Każdy wcześniejszy tryskacz z uwagi na
że wpływ strat miejscowych jest pomija- na wodę przez „idealne” zapotrzebowanie na starty ciśnienia w kierunku przepływu wody
ny w obliczeniach wymaganego ciśnienia. wodę. Im wyższy współczynnik nadwyżki, tym będzie dysponował wyższym ciśnieniem, a co
Wszystkie straty miejscowe muszą zostać mniej ekonomicznie dobrane są średnice rur za tym idzie, również wyższym przepływem.
uwzględnione w obliczeniach hydraulicznych w instalacji. Źle zaprojektowany system typu Do hydraulicznego obliczenia systemu try-
po ich wcześniejszej zamianie na odpowiednie drzewo zasilany na końcu może mieć współ- skaczy niezbędne są następujące dane:
długości zastępcze. W obliczeniach hydrau- czynniki nadwyżki zbliżone nawet do 1,6 [1]. „ pokrycie przez wypływ z tryskacza,
licznych pojawia się również współczynnik Zastosowanie współczynnika nadwyżki wy- „ obliczeniowa intensywność zraszania,
K. Jest on związany zarówno z parametrami noszącego 1,1 jest przydatne w określeniu „ obszar działania,
geometrycznymi i hydraulicznymi przewodów, przybliżonego przepływu u podstawy pionu „ współczynnik C dla rur,
jak i stratami miejscowymi ciśnienia w anali- przed zaprojektowaniem instalacji. „ współczynnik K dla dyszy tryskacza,

112 kwiecień 2022 rynekinstalacyjny.pl