Rusza nabór w przedsięwzięciu NCBR „Wentylacja dla szkół i domów”

Zamiarem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju jest umożliwienie dostępu do świeżego powietrza zarówno mieszkańcom budynków wielorodzinnych, jak i uczniom. Temu właśnie służy przedsięwzięcie „Wentylacja dla szkół i domów”, którego celem jest opracowanie innowacyjnych, efektywnych ekonomicznie technologii wentylacji mechanicznej z regulacją temperatury powietrza nawiewanego, przeznaczonych dla istniejących już budynków mieszkalnych i szkół. Będą one gwarantować wysoką jakość powietrza poprzez: obniżanie poziomu stężenia CO2 oraz zanieczyszczeń mikrobiologicznych, a także filtrację zanieczyszczeń pyłowych PM2.5 i PM10.

To wszystko zostanie osiągnięte przy jednoczesnym zmniejszeniu zapotrzebowania na energię do ogrzewania i chłodzenia pomieszczeń, co zapewni funkcja odzysku ciepła, chłodu i wilgoci. W ramach projektu wykonawcy opracują technologie wentylacji mechanicznej przeznaczone do sal lekcyjnych oraz mieszkań – do istniejących budynków mieszkalnych. Doskonale wpisuje się to zarazem w szeroki plan termomodernizacji budynków wielorodzinnych, czyli unijną strategię na rzecz „fali renowacji”. Ważnym aspektem projektu będzie ponadto jego funkcja edukacyjna oraz budowanie świadomości użytkowników na temat utrzymywania wysokiej jakości środowiska wewnętrznego poprzez dostęp do mierzonych parametrów z poziomu regulatorów pomieszczeniowych, elektronicznej tablicy wyników oraz aplikacji mobilnej.

Nowe systemy wentylacji rozproszonej dla starych budynków

NCBR stawia na wentylację w systemie rozproszonym, ponieważ trudno byłoby zainstalować wentylację centralną w istniejącej starej szkole czy budynku mieszkalnym wybudowanym w latach 70.-80. XX wieku. Konieczne tu będą innowacje, czyli systemy rozproszone instalowane osobno w poszczególnych klasach i mieszkaniach.

Wykonawcy, którzy zgłoszą się do projektu, będą mieli 3 lata na opracowanie innowacyjnej technologii, na którą przewidziano budżet w wysokości 7,5 mln zł – są to środki z Funduszy Europejskich (Program Inteligentny Rozwój). Postępowanie odbywa się w trybie zamówień przedkomercyjnych (PCP). Formuła ta, polegająca na zamawianiu prac badawczo-rozwojowych, została dostosowana do pozyskiwania rozwiązań niedostępnych na rynku. Do udziału w przedsięwzięciu można się zgłaszać do 15 lipca br.

„Przed wykonawcami stawiamy jasny cel: opracowanie innowacyjnego, kompaktowego urządzenia wentylacyjnego z wysokosprawnym odzyskiem ciepła, chłodu i wilgoci, wyposażonego w czujniki jakości powietrza i system automatyki, który będzie umożliwiał dostosowanie strumienia powietrza wentylacyjnego w zależności od potrzeb użytkowników w istniejących salach lekcyjnych i budynkach mieszkalnych. Chcemy, żeby takie urządzenia znajdowały się w naszym kraju w każdej klasie i każdym mieszkaniu, które wymaga poprawy jakości powietrza” – mówi Wojciech Kamieniecki, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – „Po przeprowadzeniu dialogu technicznego z rynkiem mamy bardzo mocne przekonanie, że nasz projekt przyczyni się nie tylko do zmniejszenia zapotrzebowania na energię w wyniku radykalnego obniżenia energochłonności budynków mieszkalnych i szkół, które mają istotny, bo około 10-procentowy udział w zapotrzebowaniu na energię, ale przede wszystkim zmieni w sposób rewolucyjny jakość powietrza w polskich szkołach i mieszkaniach” – dodaje.

W przedsięwzięciu przewidziane są dwa działania: opracowanie systemów wentylacji dla sal lekcyjnych oraz opracowanie systemów wentylacji dla lokali mieszkalnych. Wnioskodawcy, których oferty w najlepszy sposób spełnią stawiane wymagania, w pierwszym etapie opracują konkurencyjne jakościowo rozwiązania problemu badawczego i przedstawią je w postaci prototypu systemu wentylacji. W etapie drugim nie więcej niż po dwóch uczestników przedsięwzięcia dla każdego z działań przedstawi demonstrator opracowanej technologii w skali 1:1.

Czym oddychać w naszej klasie?

Dlaczego przedsięwzięcie „Wentylacja dla szkół i domów” jest nie tylko potrzebne, ale wręcz konieczne? Naukowcy biją na alarm – przez nieodpowiedzialną energetykę dusimy się w domach i szkołach. Już w 2010 r. naukowcy z Katedry i Zakładu Fizyki i Biofizyki Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadzili badania w dwóch szkołach. Wykazano, że poziom stężenia CO₂, w stosunku do dopuszczanego m.in. przez Unię Europejską, jest przekroczony w salach lekcyjnych nawet trzykrotnie! Powoduje to zmiany w pracy organizmu i sprawia, że dzieci nie są w stanie wykorzystywać maksymalnie swojego potencjału, a nawet przysypiają na lekcjach. Z kolei z informacji opublikowanych przez WHO („School environment. Policy and current standards”, 2014) wynika, że w powietrzu, którym oddychają w szkołach polscy uczniowie, wykryto jeden z najwyższych w Europie poziomów stężeń formaldehydu i benzenu.

Aktualne dane ze szkół, które bardzo łatwo znaleźć w Internecie, nie pozostawiają wątpliwości: zły stan powietrza na zewnątrz rzutuje również na jego jakość w klasach. Jest to patowa sytuacja, ponieważ jeśli nauczyciel zdecyduje się na wywietrzenie pomieszczenia, wpadną do niego zanieczyszczenia z zewnątrz, jeśli jednak tego nie zrobi, poziom dwutlenku węgla jeszcze bardziej wzrośnie.

Problem obecny jest też w przedszkolach. W 2015 r. Greenpeace wraz z Fundacją Centrum Zmian Klimatu i Zrównoważonego Rozwoju przygotował raport dotyczący wpływu zanieczyszczeń powietrza w Polsce na zdrowie dzieci poniżej piątego roku życia. Wnioski, które zostały w nim przedstawione, nie napawają optymizmem. Spośród 11 784 przedszkoli objętych analizą aż 7 300 znajduje się na obszarach, w których limit 35 dni z przekroczeniami normy dobowej jest przekroczony. Oznacza to, że w przypadku ponad 62% placówek na zewnątrz przez ponad 35 dni w roku utrzymują się stężenia pyłu PM10 przekraczające 50 µg/m³. A zanieczyszczenia z zewnętrze bez odpowiedniego systemu wentylacji przenikają bardzo szybko do pomieszczeń wewnątrz. Dlatego trzeba zrobić wszystko, żeby doprowadzić do zmiany.

W stronę „Europejskiego Zielonego Ładu”

W efekcie przedsięwzięcia „Wentylacja dla szkół i domów” powstaną demonstratory systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła w salach lekcyjnych i systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła w mieszkaniach w budynkach mieszkalnym. Dzięki temu technologia nowoczesnej wentylacji dla szkół i domów posłuży również do znacznego obniżenia energochłonności i kosztów energii koniecznej do ogrzewania budynków. System wentylacji będzie indywidualnym systemem przeznaczonym do pojedynczej sali lekcyjnej lub mieszkania, uwzględniając integrację procesu ogrzewania oraz wentylacji pomieszczeń poprzez system automatyki, który sterować będzie bezprzewodowymi siłownikami zaworów grzejnikowych, dzięki czemu wyeliminowany zostanie proces przegrzewania się pomieszczeń w okresie zimy. Dodatkowo projektowane systemy mają być wyposażone w funkcję grzania i chłodzenia, co pozwoli – przy współpracy automatyki z systemami już istniejącymi – optymalnie zapewnić komfortowe warunki.

Szczegółowe informacje oraz dokumentacja przedsięwzięcia „Wentylacja dla szkół i domów” znajdują się na stronie internetowej Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

źródło: NCBR