Trzeci kwartał 2022 roku w branży instalacyjno-grzewczej w Polsce

W III kwartale 2022 roku sytuacja w branży instalacyjno-grzewczej uległa według ogromnej większości zebranych opinii pogorszeniu. Widoczne były spadki w większości grup produktowych z wyjątkiem pomp ciepła, kotłów elektrycznych, oraz zasobników ciepła w porównaniu do  poprzednich kwartałów.

W III kwartale doszło praktycznie do załamania rynku kotłów gazowych ze spadkiem ok. 40%, co nie miało miejsca w historii sprzedaży tych urządzeń grzewczych na rynku w Polsce. Jest to wynik prowadzonej od pewnego czasu kampanii antygazowej, które apogeum rozpoczęło się jesienią ok. roku temu, gdy dane wywiadowcze potwierdziły, że agresja Rosji na Ukrainę jest nieunikniona i ceny gazu wystrzeliły w górę. Później doszły informacje o możliwym deficycie gazu, a następnie konsekwentnie powtarzany fake news, że już od 2027 roku będzie w UE zakaz używania kotłów gazowych, co nie miało podstawy w regulacjach unijnych i było oczywistą manipulacją, ale taka informacja trafiła na podatny grunt w społeczeństwie, co zaowocowało wstrzymywaniem decyzji o ogrzewaniu gazem. Beneficjentem takiego obrotu sprawy jest węgiel i powrót do opalania śmieciami w sytuacji braku podaży pomp ciepła, które miały zastąpić kotły gazowe.

W III kwartale hurtownie zamknęły sprzedaż raczej słabymi wynikami głównie z powodu spadku sprzedaży kotłów gazowych oraz braku realnej oferty zastąpienia ich innymi urządzeniami, szczególnie brakami ofertowymi dla pomp ciepła, pojawiły się spadki, poza tym zaczyna być widoczna dość nieciekawa sytuacja finansowa w branży instalacyjnej, co jest następstwem pogorszenia się sytuacji finansowej w budownictwie mieszkaniowym i zmniejszania siły nabywczej inwestorów w wyniku wzrastającej inflacji. Niektóre firmy dystrybucyjne zaczynają mieć zaległości płatnicze. Opóźnienie na budowach wymusza na hurtownikach przetrzymanie towaru, ale także zatory płatnicze .Sytuacja robi się bardzo nerwowa, a nowych przetargów jest mniej i często są ogłaszane powtórnie z uwagi na poziom cen, jakich budżet inwestorski nie przewidział. Wyniki III kwartału 2022 w segmencie urządzeń grzewczych wskazują na zagrożenie stabilności zarówno struktury sprzedaży urządzeń grzewczych, jak również strukturze sprzedaży urządzeń grzewczych opartych od lat na hurtowniach instalacyjno-grzewczych, które w większości dbały o odpowiedni poziom obsługi instalatora. Na razie nie wynika to ze spadku sprzedaży, tylko z obawy o rynek w najbliższym czasie. Firmy zaczęły zmniejszać magazyny. Ciągle widać także duży popyt na wszystko, co związane jest z pompami ciepła i instalacjami niskotemperaturowymi, co jest wynikiem promowania tego rozwiązania na każdym szczeblu decyzyjnym i PR, co powoduje bardzo duży deficyt w dostępności do pomp ciepła i zasobników do nich.

Widać było dużą niepewność co do wyników w branży w następnych kwartałach. Informacje z przychodzące z budownictwa mieszkaniowego nie napawają zbytnim optymizmem. W sporej części, sprzedaż urządzeń grzewczych była głównie oparta o rynek wymian, ale perturbacje związane na początku z problemami w realizacji przyłączy gazowych pod koniec 2021 roku oraz na początku I kwartału 2022, a później z drastycznymi podwyżkami cen gazu, w dalszym ciągu powodują, że inwestorzy planujący wymianę starych urządzeń grzewczych na nowe gazowe kotły kondensacyjne, zaczęli wstrzymywać się z realizacją, co widać w aktualnych statystkach programu „Czyste Powietrze” od wiosny. Te straty skompensowały w pewnym stopniu znaczne wzrosty udziału pomp ciepła w ramach programu „Czyste Powietrze”, ale użytkownicy końcowi na wszelki wypadek zostawiają sobie możliwość dalszego spalania różnych odpadów i zatruwania otoczenia, tym bardziej, żę rząd uchylił zakazy dotyczące wykorzystania miału węglowego i węgla brunatnego w paleniskach domowych, co przekreśla dotychczasowe starania podejmowane na rzecz ograniczania niskiej emisji. Można z pełną odpowiedzialnością powiedzieć, że głównym beneficjentem kampanii antygazowej są wszelkie kotły pozwalające na spalanie śmieci i odpadów, zatruwające jednocześnie otoczenie. Jest to wynik wstrzymania decyzji o zamianie na kocioł gazowy użytkowników, którzy nie mają warunków do instalacji i funduszy na wkład własny do zakupu pomp ciepła, nawet przy znacznych dopłatach z NFOŚiGW.  Dużą niepewność budzi obawa o sposób sprzedaży doboru i montaży pomp ciepła, oraz czy budynki, w których montowane są pompy ciepła, mają standard zapotrzebowania na ciepło pozwalający na optymalne wykorzystanie zalet tych urządzeń. Obserwuje się, że coraz więcej producentów kotłów na paliwa stałe rozszerza swoja ofertę o pompy ciepła. Coraz większe obawy o dostępność paliw i nośników energii powoduje renesans zainteresowania różnymi pozaklasowymi urządzeniami grzewczymi, w których można spalić wszystko. Także oferta rządu na dofinasowanie zakupu węgla skutkująca tym, że ci, którzy zamienili kotły węglowe i śmieciuchy na gaz, czują się nabici w butelkę i pozostawieni samym sobie, wpływa negatywnie na dalsze działania na rzecz ograniczenia niskiej emisji. Tego typu działanie jest całkowitym zaprzeczeniem doczasowych działań na rzecz poprawy jakości powietrza. Dodatkowo, w III kwartale dała się zauważyć niepokojąca tendencja przejmowania sprzedaży niektórych urządzeń przez firmy zorientowane wyłącznie na szybki zysk, a nie na staranność doboru urządzenia grzewczego i jego instalacji.

Wynikiem tej sytuacji były spadki sprzedaży prawie we wszystkich grupach produktowych poza pompami ciepła. Podobnie jak poprzednich kwartałach, klienci często decydowali się na takie produkty, jakie były dostępne, a nie takie, jakie chcieli pierwotnie zamówić. Taka sytuacja z możliwością dostaw spowodowała, że nawet niszowe i nieznane marki osiągnęły spektakularne wzrosty, jeżeli tylko miały produkty na stanie magazynowym. Ciekawym zjawiskiem jest to, że w wypadku pomp ciepła marka przestaje mieć tak duże znaczenie jak wypadku kotłów. Widać duży wzrost rozdrobnionego importu pomp ciepła głównie z Chin, gdzie w przeciwieństwie do producentów europejskich nie ma problemów z komponentami do produkcji, ale za to pod znakiem zapytania jest przyszła jakość serwisu i doradztwa technicznego. Doszły jednak sygnały z rynku, ze import z tego kierunku także zaczął się zatykać. To może mieć potencjalnie negatywny wpływ na cały budowany od kilku lat rynek w tej grupie produktowej.

Ciągłe podwyżki urządzeń cen grzewczych powodują, iż klienci szukają tańszych rozwiązań, co powoduje, że pojawia się zjawisko rezygnacji z marek premium na poczet tańszych urządzeń.

W ogólnej ocenie w trzecim kwartale 2022 sytuacja wydaje się jeszcze gorsza niż w poprzednich kwartałach 2022 roku. Taka sytuacja przekłada się na dużo większy pesymizm w branży, niż miało to miejsce jeszcze w II kwartale. Także w branży instalacyjno-grzewczej można było zaobserwować rosnącą niepewność co do sytuacji ekonomiczno-gospodarczej, dostępności i cen podstawowych nośników energii: gazu, energii elektrycznej, peletu ale także węgla. Wojna na Ukrainie oraz znaczny wzrost cen energii spowodował gwałtowny i masowy odwrót od urządzeń gazowych na rzecz urządzeń elektrycznych, szczególnie pomp ciepła, nie tylko w Polsce, ale w całej Europie. Niepewna sytuacja polityczna oraz ekonomiczna, wysoka inflacja, rosnące koszty kredytów powodują, że firmy deweloperskie ostrożniej planują nowe inwestycje i coraz częściej zamrażają niektóre inwestycje/projekty, co także ma bezpośrednie przełożenie na wyniki branży instalacyjno-grzewczej.

Ogólnie, podobnie jak w poprzednim kwartale panuje opinia, że wygrywali ci, którzy byli w stanie dostarczyć towar, ale jest coraz większa obawa o to co będzie w 2023 roku. Generalnie widać spowolnienie na rynku wszystkich dóbr inwestycyjnych i wyraźną wstrzemięźliwość inwestorów w wydawaniu pieniędzy. Bardzo mocno przyhamowała też deweloperka, a tym samym rynek pierwszych instalacji praktycznie zamarł. Dalsze problemy z dostępnością komponentów, w postaci automatyki, zbiorników c.w.u., a na pompach ciepła kończąc. Zauważalne są już na rynku pierwsze problemy z wypłacalnością niektórych firm wykonawczych.

Przeczytaj także: Rynek urządzeń grzewczych w II kwartale 2022 r.

Sytuacja w wybranych grupach produktowych

Sprzedaż urządzeń grzewczych w III kwartale 2022 wyglądała już inaczej niż w poprzednich kwartałach. W prawie wszystkich  grupach produktowych odnotowano spadki sprzedaży od kilku do nawet kilkudziesięciu procent. W części urządzeń problemem była dostępność towaru w magazynach, co nie pozwoliło na realizacje zamówień. Po raz pierwszy w historii miał miejsce spadek ponad 40% sprzedaży kotów gazowych. Złożyło się na to kilka przyczyn. Bardzo ważną przyczyną była narastająca od początku roku niepewność co do dostępności gazu podsycana przez intensywną kampanię antygazową praktycznie całej UE, z dużym udziałem Komisji Europejskiej. Bardzo wysokie uzależnienie niektórych krajów UE od dostaw gazu z Rosji i wykorzystanie tego faktu przez Rosję jako broni ekonomicznej spowodowało perturbacje i przełożenie na obawę o dostępność gazu także w innych krajach UE. Ogłoszenie założeń RePowerEU, będących efektem uzależnienia się od rosyjskiego gazu przez Niemcy, Austrię i kilka innych krajów, gdzie zaproponowano odejście od instalacji samodzielnych kotłów gazowych po 2030 roku, zostało umiejętnie wykorzystane do rozpowszechniania informacji o absolutnym zakazie instalacji kotłów gazowych w krótkim czasie, co spowodowało, ze inwestorzy zaczęli szukać alternatywnych rozwiązań.

Widoczny jest bardzo duży wzrost w grupie powietrznych pomp ciepła. Zauważalny był także pewien stosunkowo niewielki wzrost wypadku pomp ciepła gruntowych. Ogólnie rośnie coraz bardziej zainteresowanie wykorzystaniem OZE na cele grzewcze. W ostatnim kwartale nastąpił pewien spadek sprzedaży kolektorów słonecznych, co było spowodowane brakami towarowymi, wstrzymywaniem produkcji z powodu braku komponentów oraz zatorami płatnosciowymi u klientów. Producenci kotłów na paliwa stałe, te nowoczesne, sygnalizowali bardzo duże spadki sprzedaży  w III kwartale 2022 z powodu podwyżek cen peletu i certyfikowanej pod względem jakości biomasy, ale również stosunkowo do kosztów uzyskiwania ciepła z biomasy, niskich, regulowanych cen energii elektrycznej, co spowodowało odpływ klientów do grupy pomp ciepła. Kotły na ekogroszek i tzw. kotły wielopaliwowe, czyli szara strefa prawdopodobnie miały wzrost, z uwagi na zapewnienie sobie możliwości spalania różnych rzeczy, w sytuacji, jakby miało zabraknąć energii elektrycznej czy gazu. Biorąc pod uwagę, ze część producentów się wycofała z produkcji tych urządzeń, wzrosty mogą być wynikiem pokrycia tego zapotrzebowania przez tych, którzy maja je w ofercie, natomiast brak jest wiarygodnej statystyki monitoringu rynku, które mogłyby w obiektywny sposób określić tendencje rynkowe. W III kwartale nastąpiły spadki w kotłach olejowych, co było odwróceniem tendencji z poprzednich kwartałów, co tym razem dotyczyło także olejowych kotłów konwencjonalnych, gdzie także zanotowano bardzo duże spadki. W grupie gazowych kondensacyjnych kotłów stojących, ale w kotłach o większej mocy, spadki były dużo mniejsze, co by przeczyło przekazywanym z rynku sygnałom o zmniejszeniu zainteresowaniem tymi urządzeniami grzewczymi. Widać także konsekwentnie coraz większe zainteresowanie układami hybrydowymi zarówno kotłów gazowych z pompami ciepła, gdzie wzrost jest kilkudziesięcioprocentowy, chociaż w liczbach jeszcze nie są to duże ilości, oraz w układach kocioł gazowy – kolektory słoneczne oraz pompa ciepła – kolektory słoneczne, gdzie widoczny jest duży wzrost wykorzystania kolektorów i zasobników ciepła do takich instalacji. W grupie głównych elementów instalacji do ogrzewania powierzchniowego widać ponownie w III kwartale spadki od kilku do kilkudziesięciu procent. Bardzo dobre wyniki sprzedaży w pierwszym półroczu powodują, że po trzech kwartałach wyniki sprzedaży dla elementów połączeniowych i rurek są w dalszym ciągu dodatnie w większości przypadków.

Gazowe kotły konwencjonalne

Po spadku w II kwartale 2022 roku, nastąpiła ponowny, ale już bardzo znaczny spadek sprzedaży w tej grupie kotłów. W trzecim kwartale 2022 roku spadek sprzedaży w grupie wiszących kotłów konwencjonalnych wyniósł 51% w porównaniu do spadku 24% w drugim kwartale 2022. Baza odniesienia w tym wypadku jest wielokrotnie niższa niż w wypadku kotłów kondensacyjnych i w liczbach bezwzględnych nie są to jakieś duże ilości. Wielkość spadku odpowiada tendencji wysokości spadku dla wszystkich kotłów gazowych. Zjawisko spadków tej grupie produktowej możemy tłumaczyć powrotem do naturalnej tendencji wygaszania produktu po ograniczeniach wprowadzonych przez regulacje ekoprojektu. Także rynek, po wymianach, które miały miejsce w poprzednim roku jest uległ nasyceniu,  dlatego zainteresowanie tym produktem ponownie zaczęło spadać. W całościowej masie sprzedaży kotłów gazowych, udział kotłów konwencjonalnych jest zaledwie kilkuprocentowy. Podobny spadek nastąpił w grupie gazowych konwencjonalnych kotłów stojących, gdzie spadek procentowy w III kwartale 2022 wyniósł 49%  i był na tym samym poziomie co w II kwartale 2022. Jeżeli odniesiemy to do liczby liczonej zaledwie w kilku setkach w skali roku, stanowi to głęboki margines sprzedaży kotłów gazowych.

Gazowe kotły kondensacyjne  

W III kwartale 2022 roku odnotowany został po raz pierwszy w historii tak duzy spadek sprzedaży wiszących kotłów kondensacyjnych w porównaniu do analogicznego kwartału poprzedniego roku który wyniósł 41%, oraz 53% spadek w grupie gazowych kondensacyjnych kotłów stojących. Gazowe kotły kondensacyjnie obecnie sprzedają się głównie na wymianę starych urządzeń grzewczych, w budynkach podłączonych do sieci gazowej. Podstawową przyczyną, która miała wpływ na spadek sprzedaży, jest antygazowa histeria, której początek miał miejsce od podwyżek cen gazu na przełomie 2021/2022 roku, natomiast apogeum nastąpiło po agresji Rosji na Ukrainie i wprowadzaniu sankcji, których skutkiem było ograniczanie dostępu do rosyjskiego gazu w krajach UE.

Jest to jednak w dalszym ciągu obecnie podstawowe urządzenie grzewcze sprzedawane w największej ilości. W  III kwartale w wypadku kotłów stojących o większej mocy tj. powyżej 50 kW nastąpił mniejszy spadek, który wyniósł 34% w wypadku kotłów kondensacyjnych stojących, a tylko 8% spadek w wypadku kondensacyjnych kotłów wiszących, co nie potwierdza informacji o spowolnieniu modernizacji instalacji grzewczych w większych obiektach.

Ze względu na podwyżki cen gazu i obawy co do jego dostępności z uwagi na ograniczenia dostaw gazu z Rosji, pojawiły się informacje, że nawet nowe kotły kondensacyjne chcą ludzie zamieniać na pompy ciepła, ale po przeanalizowaniu i czasie zwrotu i rosnących cenach energii elektrycznej, która z powodu elektryfikacji ogrzewania i motoryzacji osiągnie ceny zgodne z popytem, nie było to zjawisko masowe, ale jednak takie sytuacje są godne odnotowania. Jednak obecna sytuacja wokół gazu spowodowała, że np. w programie „Czyste Powietrze” od marca nastąpiły widoczne spadki liczby kotłów gazowych w statystykach i wzrosty wniosków na instalacje pomp ciepła. Także gaz ziemny był na cenzurowanym praktycznie we wszystkich dokumentach unijnych, co spowodowało taki, a nie inny przekaz do rynku na temat tego paliwa. Pod koniec III kwartały dało się zauważyć zahamowanie tej tendencji. Jedną z przyczyn był utrudniony dostęp do pomp ciepła uznanych producentów, dlatego świadomi klienci, żeby ogrzać dom, decydowali się na instalacje kotła gazowego, jeżeli mieli możliwość doprowadzenia do budynku przyłącza gazowego, z czym jednak ponownie pojawiły się problemy, pomimo dynamiki wzrostu nowych przyłączy gazowych na poziomie ok. 9% w skali kraju.

Kotły olejowe

W grupie kotłów olejowych, w III  kwartale 2022 roku nastąpił spory spadek sprzedaży o ok. 24%, co też stanowi pewną niespodziankę, ponieważ jeszcze w I kwartale miał miejsce wzrost na poziomie 24%. Przy czym  w wypadku kotłów konwencjonalnych nastąpił duży spadek sprzedaży, który wyniósł 50%, ale dotyczy to małej bazowej ilości kotłów, a w wypadku kotłów kondensacyjnych nastąpił spadek o 12% przy wzroście na poziomie jeszcze 45% w I kwartale 2022 roku . Spadek sprzedaży kotłów olejowych w III kwartale, który ogólnie wyniósł 14%, jest mniejszy niż w II kwartale. Z drugiej strony widać sporo zapytań o ogrzewanie olejowe w pespektywie podwyżek cen gazu.

Kotły na paliwa stałe

W III kwartale 2022 nastąpiło załamanie zainteresowania zakupem kotłów grzewczych na paliwa stałe opalanych peletem, podobnie jak w innych grupach urządzeń grzewczych. Nie był niespodzianką ponowny wzrost zainteresowania kotłami węglowymi z uwagi na zapowiadane wsparcie rządu do dopłat na zakup węgla do ogrzewania oraz możliwością spalania śmieci w tych kotłach po niewielkich przeróbkach. Dodatkowo, skok ceny peletu do ponad 3000 PLN/t, który nastąpił w czerwcu spowodował, że klienci zaczęli w miejsce kotłów na biomasę szukać pomp ciepła zasilanych względnie tanią, bo obecnie dotowaną energią elektryczną. Brak miarodajnych danych dla sprzedaży rynkowej tych urządzeń, ale zdaniem producentów spadki mogą być w III kwartale na poziomie 50-60%. Widać także wśród producentów kotłów na paliwa stałe tendencję do wprowadzania do oferty różnych innych produktów i nowoczesnych źródeł ciepła takich jak pompy ciepła. Pod koniec III kwartału zaczęło się pojawiać większe zainteresowanie małymi kotłami na drewno jako awaryjnym źródłem ciepła.

Pompy ciepła i ogrzewanie elektryczne

W  III kwartale 2022 roku kontynuowany był dalszy bardzo dynamiczny trend wzrostowy w grupach nowoczesnych zaawansowanych urządzeń grzewczych zasilanych energią elektryczną takimi jak pompy ciepła i nowoczesne przepływowe kotły grzewcze.

W  III kwartale 2022 roku pompy ciepła ponownie odnotowały ok. dwukrotne wzrosty sprzedaży, co jest kolejnym bardzo dobrym wynikiem, ale może być także niedoszacowanym, z uwagi na to, że na rynku pojawiło się coraz więcej montowni pomp ciepła produkujących na mała skalę, oraz zaczął się coraz bardziej rozwijać rozproszony import pomp ciepła z Chin, co zgodnie ze wcześniejszymi prognozami, może stanowić problem dla europejskich i krajowych producentów pomp ciepła w przyszłości.

Tradycyjnie największe wzrosty odnotowano w  pompach powietrznych. Najpewniej, wzrosty sprzedaży byłyby dużo większe, ale także wśród dostawców pomp ciepła były także widoczne duże problemy z realizacją dostaw z uwagi na duże zapotrzebowanie, dlatego do końca roku nie przyjmują już zamówień. Skorzystały na tym gruntowe pompy ciepła, czyli klasyka rozwiązania, gdzie wzrost wyniósł ponad 30%. Często zastępowały pompy powietrzne, których termin dostawy był niemożliwy do określenia przez dostawcę, a te akurat były dostępne. Okres oczekiwania na dostawę pompy ciepła trzeba już liczyć w miesiącach.  Oczywiście w ramach poszczególnych grup pomp ciepła była duża rozbieżność w wynikach sprzedaży.

Podobnie jak w 2021 r., głównym czynnikiem, wpływającym na tak istotne wzrosty sprzedaży pomp ciepła typu powietrze/woda, jest większa atrakcyjność rozwiązań, przekonanie o efektywności kosztowej tych urządzeń, a także rosnące zainteresowanie tą technologią, zarówno wśród użytkowników, jak i instalatorów. Na wyraźny wzrost zainteresowania pompami ciepła przełożyła się większa intensywność finansowego wsparcia pomp ciepła w programie „Czyste Powietrze” oraz ulga termomodernizacyjna, jak równoez w mniejszym stopniu program „Moje Ciepło”. Niepokojącym zjawiskiem jest praktyka sprzedaży pomp ciepła niedostosowanych do pracy w naszych warunkach klimatycznych, co nie powinno mieć miejsca. Co prawda cześć z nich instalatorzy dozbrajają w grzałki nieoryginalne, ale fakt sprzedaży takich urządzeń tylko ze względu na ich dostępność może mieć negatywny wpływ na późniejszą krzywdzącą ogólną opinię na temat pracy tych urządzeń., ale taka jest cena mocnej promocji i działań PR w całej UE.

Ogólnie niepokojącym zjawiskiem jest także przejmowanie sprzedaży przez firmy, dla których właściwy dobór pompy dla klienta oraz jakość montażu nie są priorytetem, oraz instalacja pomp ciepła przez niewykwalifikowane i niewyedukowane firmy traktujące to urządzenie jak kocioł (gaz czy węgiel). Pojawiło się na rynku wiele firm oferujących pompy ciepła, które wcześniej sprzedawały kolektory słoneczne, później instalacje PV i były aktywne wszędzie tam, gdzie był trend w promocji danego rozwiązania. Dlatego tak ważne jest, żeby zwracać szczególną uwagę na jakość obsługi, właściwy dobór pompy ciepła oraz prawidłową instalację, żeby urządzenie pozwoliło na zabezpieczenie zapotrzebowania na ciepło jego odbiorcom po akceptowalnych kosztach.

Nieprawidłowy dobór, zła instalacja prowadzona zwłaszcza przez firmy z branży PV, co oczywiście ma także pozytywne wyjątki od reguły, skutkować będą bardzo wysokimi rachunkami za prąd i niezadowoleniem inwestorów, skierowanym w stronę producentów i samej technologii. Niska kultura instalacji niestety powróciła z uwagi na deficyt wykwalifikowanych instalatorów. Producenci szukają dzisiaj jakichkolwiek instalatorów, aby miał kto zamontować pompę ciepła. Branżę urządzeń grzewczych czeka ponownie dużo pracy i selekcja w wykonawstwie.

Innym niepokojącym zjawiskiem jest instalacja pomp ciepła w ramach wymiany bez jakiejkolwiek modernizacji starych instalacji grzewczych czy termomodernizacji obiektów, w których są instalowane.  Obecnie pompy ciepła są w większości sprzedawane do modernizacji ogrzewania w istniejących budynkach, często bez właściwej adaptacji instalacji, w tym wymiany grzejników (na właściwe, dopasowane do nowej temperatury zasilania rozmiary) lub montażu ogrzewania podłogowego.
Zauważalny jest także inny, pozytywny trend, uzupełniania funkcjonujących urządzeń grzewczych, np. kotłów gazowych, pompą ciepła, co tworzy układ hybrydowy. W wypadku wystąpienia niedoborów ciepła z pompy ciepła, kocioł gazowy działa jako szczytowe źródło ciepła i wspomaga pompę ciepła w niższych temperaturach i zwiększonym zapotrzebowaniu na ciepło. Wzrost takich rozwiązań w III kwartale 2022 roku jest szacowany na 2,5-krotność.

W  wypadku kotłów elektrycznych widoczny był dalszy wzrost zainteresowania tą technologią z uwagi na łatwość montażu i koszty instalacji, wzrostowa dynamika sprzedaży w II kwartale 2022 roku osiągnęła poziom ponownie kilkadziesiąt procent, natomiast proste modele przeznaczone do współpracy z pompami ciepła wyniosły ponad 200%. Widać duży wzrost zainteresowania kotłami elektrycznymi jako dodatkowym źródłem ciepła do kotłowni peletowych, węglowych i gazowych. Ceny energii elektrycznej i dostępność są stosunkowo najbardziej stabilne. W Polsce jest ponad 1 mln prosumentów instalacji fotowoltaicznych, a koszt inwestycyjny jest znacznie niższy niż pompy ciepła. Popyt bardzo mocno przewyższa możliwości produkcyjne.

Bazując na sprzedaży produktów z kategorii armatury hydraulicznej, można zaobserwować spowolnienie w segmencie wyrobów przeznaczonych do nowych instalacji (-20%). Rynek wymian/remontów na razie utrzymuje się na zbliżonym poziomie do Q3 2021 r. W ramach tej kategorii zdecydowane wzrosty można zaobserwować za to w segmencie produktów do pomp ciepła oraz buforów – przede wszystkim filtroodmulników magnetycznych. Kwestia doboru poprawnego filtroodmulnika nabiera obecnie dużego znaczenia, zwłaszcza za sprawą dynamicznie rosnącego rynku wymian dotychczasowych urządzeń grzewczych na pompy ciepła. Kombinacja starszej, nieoczyszczonej instalacji z wrażliwą na zaburzenia przepływu pompą ciepła – to recepta na problemy serwisowe, o ile nie zastosujemy odpowiedniego zabezpieczenia.

Rynek kotłów elektrycznych nie zwalnia tempa, odnotowywane są wzrosty rzędu 60% w III kwartale, przede wszystkim za sprawą korzystnej w bieżącym roku relacji kosztu energii elektrycznej do cen pozostałych nośników energii. Zapowiedziane zamrożenie cen do 2000/3000 kWh rocznego zużycia wraz z limitem wzrostu cen po przekroczeniu tego progu, zapewne to zainteresowanie dodatkowo wzmocni. W dalszym ciągu kotły elektryczne są poszukiwanym rozwiązaniem przez użytkowników przydomowych instalacji PV, którzy chcą w jak największym stopniu uniezależnić się od urzędowych cen prądu.
Wśród klientów dotychczas kupujących kotły elektryczne z zamiarem ich wykorzystania jako szczytowego źródła mocy dla pomp ciepła obserwujemy z kolei przesunięcie zainteresowania ku zaawansowanym dogrzewaczom elektrycznym, które za sprawą mniejszej ingerencji w instalację hydrauliczną oraz korzystniejszej cenie stają się osobną kategorią (wzrost +400% w III kwartale 2022). Ważnym argumentem jest także ich zdecydowanie większa dostępność, co nabiera dużego znaczenia w przypadku opóźnień w dostawach pomp ciepła i zbliżającym się sezonem grzewczym.

Zmniejszone zainteresowanie kotłami na paliwo stałe sprawia, że ich dotychczasowi producenci wchodzą w bardziej perspektywiczną produkcję/dystrybucję pomp ciepła – tworząc kolejny kanał napływu tych produktów. Jak było opisywane wcześniej, jeszcze przed pełnym rozpoczęciem sezonu grzewczego można zaobserwować bardzo niepokojącą skalę niepoprawnie wykonanych instalacji grzewczych bazujących właśnie na pompach ciepła. Przy niewystarczającej liczbie wyszkolonych montażystów/serwisantów i niekontrolowanej presji na zwiększanie sprzedaży, można się spodziewać przeszacowanej ilości reklamacji w związku z niepoprawnym działaniem urządzeń, co niestety rzuci niekorzystne światło na całą branżę i dobrą technologię jaką są pompy ciepła.

Podobnie jak w przypadku pomp ciepła (modele bez możliwości zamontowania dodatkowej grzałki), tak i w temacie kotłów elektrycznych pojawiły się pierwsze firmy sprowadzające nie do końca dopasowane do krajowych warunków produkty z Chin.

Kolektory słoneczne

W  III kwartale 2022 roku, w grupie kolektorów słonecznych nastąpił  spadek sprzedaży tego typu instalacji w porównaniu do III kwartału 2021, który wyniósł 11% pomimo pełnego portfela zamówień u producentów. W III kwartale 2022 mógłby nastąpić dalszy spory wzrost, ale także w tej grupie produktowej zaczęły się problemy z dostępnością towaru, spowodowane brakiem surowców do produkcji. Inną przyczyną były zatory płatnościowe u odbiorców, co spowodowało wstrzymanie wysyłki towaru od producentów. Absolutnie dominują w sprzedaży kolektory płaskie. W dalszym ciągu problemem jest obecna struktura sprzedaży tych urządzeń w Polsce, która powoli zaczyna się zmieniać i w III kwartale 2022 widać było ponownie umocnienie się tendencji pewnego wzrostu znaczenia sprzedaży detalicznej, która jest jednak daleka od poziomu pozwalającego mówić o stabilności tego segmentu rynku. Sprzedaż detaliczna wzrasta głownie przez ponownie coraz większe zainteresowanie instalacjami kolektorów słonecznych także do doładowania ogrzewania w układach hybrydowych w uzupełnieniu innych źródeł ciepła takich jak pompy ciepła, kotły gazowe, elektryczne czy biomasowe, a nie tylko do przygotowania c.w.u. W Polsce powstaje coraz więcej takich instalacji, co jest wynikiem obaw co do wzrastających w znaczny sposób cen gazu i energii elektrycznej, ale również pozostałych paliw, które muszą być zakupione, żeby zasilać urządzenie grzewcze, oraz przekonania co do znaczenia miksu energetycznego w bezpieczeństwie pozyskiwania ciepła. Także w tej grupie produktowej producenci zgłaszali problemy z dostawami komponentów i surowców do wytwarzania kolektorów słonecznych, które spowodowały, że osiągnięty wynik był znacznie poniżej możliwości rynku, który mógł przyjąć więcej takich urządzeń. Dzięki temu, także mniejsi producenci i dostawcy mieli szanse na sprzedaż swoich urządzeń, które były dostępne od ręki.

Gazowe przepływowe podgrzewacze do ciepłej wody użytkowej

Rynek przepływowych gazowych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej po stosunkowo sporych wzrostach w trzech kwartałach 2020 roku  i spadku w I i II kwartale 2022 roku, także w III kwartale 2022 odnotował ponowny spadek sprzedaży tych urządzeń, który wyniósł aż 44%. Można przyjąć, że ta technologia wytwarzania ciepłej wody użytkowej jest coraz bardziej wypierana przez inne źródła wytwarzania c.w.u. Tego typu urządzeń nie montuje się już w nowym budownictwie. Istnieją tylko dzięki rynkowi wymian. Dodatkowo, PR skierowany przeciwko wykorzystaniu gazu w ogrzewaniu i przygotowaniu c.w.u. tez miał w tym spadku swój znaczący wkład.

Grzejniki i inne elementy instalacyjne

W drugim kwartale 2022 miał miejsce jeszcze ostatni zryw zakupowy dystrybucji podyktowany podwyżkami. U dystrybutorów są pełne magazyny, co w III kwartale przyniosło załamanie tego segmentu rynku z kilkudziesięcioprocentowymi spadkami sprzedaży, co jest wynikiem coraz mniejszego zapotrzebowania ze strony deweloperów. Także spadła sprzedaż grzejników na tzw. wymiany, co świadczy o poszukiwaniu oszczędności przy remontach budynków. III kwartał 2022 w grupie grzejników stalowych był ogólnie pochodną koniunktury w budownictwie mieszkaniowym. Nagromadzone produkty zaczynają zalegać w magazynach; wydaje się, że dotychczasowy trend zamówień wyprzedzających wymuszonych przez podwyżki został przełamany; pogarszają się perspektywy na nowe projekty w kolejnych kwartałach. Na sprzedaż stalowych grzejników płytowych wpływa silne zahamowanie w budownictwie mieszkaniowym. Widać coraz bardziej spadki zapotrzebowania na te produkty. W dalszym ciągu występują trudności w zaopatrzeniu w różne komponenty do produkcji.

Segment ogrzewania płaszczyznowego oraz systemów rurowych jest także dotknięty coraz większymi problemami, przede wszystkim ogromne braki w dostępności surowców, co skutkowało i skutkuje znacznie wydłużonymi terminami dostaw oraz ich ograniczeniem. Ogrzewanie podłogowe i sprzedaż różnych systemów rurowych osiągnęły ogólnie duży spadek sprzedaży, który można szacować na 20-70 % w zależności od grupy produktów. Dobre wyniki sprzedaży z pierwszego półrocza powodują, że po trzech kwartałach ten segment rynku jest w dalszym ciągu na plusie z bardzo zróżnicowanymi wynikami w poszczególnych grupach rurek, złączek czy systemów do ogrzewania.

Podsumowanie

Ogólnie, branża grzewcza zaczęła już bardzo odczuwać problemy gospodarcze mające wpływ na dostawy urządzeń i zachwianie rynku inwestycji budowlanych. Pewną niewiadomą jest dalszy rozwój rynku w 2022 roku, zarówno ze względów geopolitycznych, jak również ekonomicznych. Nastroje dotyczące wyników w ostatnim kwartale 2022 są raczej minorowe. Wysoka inflacja oraz konieczność poniesienia większych wydatków w innych sektorach może spowodować zahamowanie zdolności finansowej społeczeństwa w Polsce, ale również w UE. Także sytuacja w budownictwie mieszkaniowym nie napawa optymizmem, co było widać wcześniej na rynku instalacyjno-grzewczym już w I i II kwartale 2022. Mówi się o wyraźnym spadku rentowności firm wykonawczych i o możliwych upadłościach. Budownictwo mieszkaniowe będzie jeszcze się bardziej kurczyć. Według analiz SPIUG deweloperzy znacznie ograniczają/zamrażają nowe inwestycje. Obserwujemy powoli  przełamywanie rynku w kierunku powrotu do większego zainteresowania kotłami gazowymi, wszystko jest uzależnione od wzrostów cen energii elektrycznej w stosunku do cen gazu.

źródło: SPIUG