Pompy ciepła w strategii AccelerateEU

Kryzys energetyczny przekierowuje na pompy ciepła

Dane z rynków europejskich pokazują, że obecny kryzys energetyczny może wzmacniać zainteresowanie konsumentów technologią pomp ciepła. Z najnowszych danych Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła wynika, że w I kwartale 2026 roku łączna sprzedaż tych urządzeń w 11 analizowanych krajach europejskich zwiększyła się średnio rok do roku o 17 proc., z 494 tys. sztuk do 575 tys. Największe wzrosty odnotowano w Finlandii — o 48 proc., Niemczech — o 34 proc., Francji — o 21 proc. oraz Polsce — o 20 proc. Rynek reaguje na niestabilność cen ropy naftowej i gazu oraz możliwe problemy z dostępnością tych paliw, choć wyniki poszczególnych krajów pokazują, że duże znaczenie mają również takie czynniki jak: stabilność krajowych programów wsparcia, przewidywalność regulacji oraz zaufanie konsumentów. Dlatego w obliczu kryzysu potrzebne są skoordynowane działania publiczne, które zwiększą dostępność pomp ciepła i poprawią ich konkurencyjność wobec technologii opartych na paliwach kopalnych. 

Odpowiedzią na te wyzwania ma być plan AccelerateEU, przedstawiony jako zestaw narzędzi służących ochronie europejskich konsumentów przed wysokimi cenami energii wywołanymi kryzysem paliw kopalnych. Elektryfikację wskazano w nim jako jeden z kluczowych kierunków wzmacniania gospodarki, konkurencyjności i bezpieczeństwa Unii Europejskiej. W odniesieniu do pomp ciepła Komisja wskazuje m.in. cel zwiększenia sprzedaży do 4 mln sztuk rocznie do 2030 r. oraz podkreśla, że już obecnie ponad dwie trzecie pomp ciepła sprzedawanych w Europie jest również produkowanych w Europie. Zdaniem EHPA, europejski sektor pomp ciepła dysponuje już mocami produkcyjnymi pozwalającymi osiągnąć wyniki wyższe niż 4 mln sztuk rocznie — pod warunkiem stabilnego popytu i przewidywalnych regulacji.

Większa konkurencyjność – mocny impuls dla rynku

W planie AccelerateEU Komisja Europejska odniosła się również do kwestii podatków i opłat nakładanych na energię elektryczną, które w niektórych krajach są znacznie wyższe niż obciążenia paliw kopalnych. Taka struktura kosztów pogarsza relację cen energii elektrycznej do cen paliw kopalnych i spowalnia elektryfikację ogrzewania, transportu oraz przemysłu. Dlatego w planie zapowiedziano działania legislacyjne dotyczące obniżenia podatków od energii elektrycznej i opłat sieciowych. W dokumencie wskazano również możliwość obniżenia podatku VAT na pompy ciepła oraz promowania odzysku ciepła odpadowego z przemysłu jako działań wspierających elektryfikację ogrzewania i chłodzenia.

Kolejnym ważnym dla branży punktem planu jest postulat wsparcia leasingu socjalnego pomp ciepła, czyli możliwości wynajmu tych urządzeń przez mniej zamożne gospodarstwa domowe, a także zwiększenia wsparcia finansowego dla instalacji pomp ciepła w budynkach i przemyśle.

− AccelerateEU potwierdza, że pompy ciepła są jednym z kluczowych narzędzi zwiększania bezpieczeństwa energetycznego Europy. Ale najważniejszy krok dopiero przed nami: Plan Działania na rzecz Elektryfikacji. Polska powinna przygotować się do niego już teraz — poprzez uporządkowanie podatków i opłat, stabilne wsparcie dla pomp ciepła oraz traktowanie elektryfikacji ogrzewania jako elementu bezpieczeństwa, efektywności i konkurencyjności gospodarki — mówi Paweł Lachman, prezes PORT PC.

AccelerateEU należy zatem traktować jako zapowiedź szerszej zmiany. Już 10 czerwca 2026 r. Komisja Europejska ma przedstawić Plan Działania na rzecz Elektryfikacji, który może stać się jednym z najważniejszych dokumentów dla rozwoju pomp ciepła, elektryfikacji ogrzewania i modernizacji budynków w tej dekadzie. Plan ten ma wskazać konkretne działania służące zwiększeniu udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii, usunięciu barier dla elektryfikacji w budynkach, transporcie i przemyśle oraz poprawie konkurencyjności efektywnych technologii elektrycznych wobec paliw kopalnych.

Bezpieczniej z Pakietem energetycznym dla obywateli

Pakiet energetyczny dla obywateli to jedna z najważniejszych części AccelerateEU, zawierająca propozycje szeregu działań, które państwa członkowskie mają do dyspozycji, aby chronić konsumentów przed gwałtownymi wzrostami cen energii. Wskazano tu np. na możliwość wdrożenia ukierunkowanego systemu wsparcia dochodów, wprowadzenia bonów energetycznych (w tym na wymianę kotłów) czy taryf socjalnych. Istotnym środkiem zaradczym jest także wspomniane już obniżenie akcyzy na energię elektryczną oraz obniżenie podatku VAT na pompy ciepła, panele fotowoltaiczne wraz z małymi magazynami energii i wreszcie – zachęty podatkowe w przypadku pojazdów elektrycznych. 

W pakiecie podkreślono także potrzebę wprowadzenia ułatwień w przyłączaniu się obywateli do społeczności energetycznych czy samodzielnym wytwarzaniu większej ilości energii przez gospodarstwa domowe, a także przy porównywaniu ofert i zmianie dostawców energii przez odbiorców. Warto zaznaczyć, że aby pomóc osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, przepisy UE umożliwiają już państwom członkowskim wprowadzenie tymczasowego lub całkowitego zakazu odłączania gospodarstw domowych od sieci energetycznych w razie problemów z płatnościami. 

Polacy znów stawiają na pompy ciepła

Walory technologii pomp ciepła docenia coraz więcej Polaków — pomimo braków w dotychczasowej polityce wsparcia i powtarzających się przekazów dezinformacyjnych dotyczących tej technologii. Badanie opinii publicznej przeprowadzone w sierpniu ubiegłego roku na reprezentatywnej grupie 1000 właścicieli domów jednorodzinnych ogrzewanych pompami ciepła pokazało wysoki, 80-procentowy poziom zadowolenia użytkowników z tej technologii. Respondenci chwalą sobie m.in. wygodę obsługi, komfort cieplny, bezawaryjność, brak lokalnej emisji zanieczyszczeń oraz relatywnie niskie koszty ogrzewania. Jednym z czynników wzmacniających zainteresowanie pompami ciepła w ostatnich miesiącach mogła być przy tym obawa przed powtarzającymi się kryzysami cenowymi paliw kopalnych oraz problemami z dostępnością paliw stałych, w tym pelletu.

Pompy ciepła jak żadna inna technologia grzewcza pozwalają chronić się przed skutkami takich kryzysów. Przede wszystkim – dzięki najwyższej efektywności energetycznej spośród dostępnych technologii grzewczych – w znacznej mierze ograniczają zależność gospodarstw domowych od paliw kopalnych czy ograniczonych zasobów drzewnych, zapewniając przewidywalne i relatywnie niskie koszty ogrzewania. W większości wykorzystują bowiem energię odnawialną, z której – przy zastosowaniu fotowoltaiki i magazynu energii – mogą czerpać jeszcze więcej. Dlatego powinny być dostępne dla jak największej grupy konsumentów i tak ważne jest przyspieszenie elektryfikacji ogrzewania w obliczu kolejnego kryzysu.

Nadszedł czas konkretnych działań, zarówno w kwestii opodatkowania, jak i krajowej polityki wsparcia dla technologii pomp ciepła. AccelerateEU daje w tym zakresie praktyczne wskazówki – ukierunkowane na ochronę obywateli, a także korzyści dla gospodarki i krajowego bezpieczeństwa energetycznego. Dodatkowo w katalogu najlepszych praktyk AccelerateEU, przedstawionym 13 maja, można znaleźć zbiór przykładów najbardziej efektywnych działań podjętych przez kraje UE od kryzysu w 2022 r., które pozwoliły na szybkie ograniczenie zużycia ropy i gazu, zwiększenie produkcji czystej energii oraz oszczędności energii. Mają one potencjał wielkoskalowej replikacji w całej Unii Europejskiej. 

Dla naszego kraju kluczowe będzie nie tylko wykorzystanie instrumentów wskazanych w AccelerateEU, ale także aktywne przygotowanie się do Planu Działania na rzecz Elektryfikacji. To właśnie ten dokument powinien wyznaczyć nową logikę polityki energetycznej: wyższą efektywność, mniejszy import paliw kopalnych, szybszy rozwój OZE, sieci, magazynów energii oraz technologii takich jak pompy ciepła.

Będziemy o tym rozmawiać na XIV Kongresie PORT PC, który odbędzie się w dniach 17-18 czerwca w Mszczonowie, m.in. podczas debaty „Elektryfikacja jako szansa gospodarcza i element bezpieczeństwa”. Wszystkie osoby zainteresowane tematem elektryfikacji ogrzewania budynków czy przemysłu przy wykorzystaniu technologii pomp ciepła zapraszamy do udziału w tym wydarzeniu.

źródło: PORT PC