Światowe Dni Zrównoważonej Energii WSED 2018

Organizatorem imprezy jest Agencja Poszanowania Energii Górnej Austrii (OÖE) będąca instytucją regionalną. Głównym zadaniem agencji jest doradztwo energetyczne osobom prywatnym, firmom oraz jednostkom samorządu terytorialnego. Ponadto agencja wspiera firmy produkujące efektywne energetycznie urządzenia w sieci biznesowej (Cleantech-Cluster) i współpracuje z podobnymi organizacjami na całym świecie.

Dowiedz się więcej: Rekordowa popularność konkursu dla start-upów energetycznych

Region Górnej Austrii nie bez powodu jest gospodarzem takiego wydarzenia. Udział energii odnawialnej w miksie energetycznym jest tam znaczący i godny pozazdroszczenia. Z OZE pochodzi: 75% energii elektrycznej, 61% energii zużywanej na ogrzewania pomieszczeń, 32% energii pierwotnej, 10% energii zużywanej na potrzeby transportu.

W wyniku wieloletnich działań mających na celu ograniczenie zużycia energii nieodnawialnej poziom emisji CO2 w sektorze budownictwa spadł o 43% w latach 2005–2015. Nie udałoby się tego osiągnąć bez odpowiednich nakładów na technologie przyjazne środowisku, wynoszących ok. 200 mln euro rocznie. W tym roku w ramach WSED odbyły się następujące konferencje:

• Europejska konferencja dot. biomasy;
• Ekonomia efektywności energetycznej;
• Innowacje techniczne: energia i budynki (wraz z warsztatami omawiającymi poszczególne programy działające w ramach Horyzontu 2020);
• Inteligentne budynki i elektryczne pojazdy;
• Konferencje młodych naukowców w zakresie biomasy oraz efektywności energe­tycznej.

Wśród prelegentów znaleźli się przedstawiciele jednostek naukowych, agencji rządowych i prywatnych, Komisji Europejskiej, przemysłu oraz organizacji pozarządowych. A spektrum poruszanych tematów było bardzo szerokie, pokazujące, jak wiele dróg może prowadzić do zwiększenia efektywności energetycznej oraz jak wiele problemów społecznych wiąże się z ze zużyciem energii. 

Przedstawiciel Międzynarodowej Agencji Energii podkreślił w swoim wystąpieniu, że pomimo zakrojonych na szeroką skalę działań tempo zwiększania efektywności energetycznej w Europie spada i planując kolejne cele do osiągnięcia, należy się zastanowić, który sektor gospodarki powinien otrzymać największe wsparcie. Z drugiej strony emisja CO2 w wyniku produkcji energii pozostaje od 2014 roku na stałym poziomie pomimo rozwoju gospodarki światowej. A kraje takie jak Niemcy czy Wielka Brytania w wyniku zwiększenia efektywności energetycznej ograniczyły import gazu ziemnego odpowiednio o 30 i 40% w porównaniu do roku 2000. Agencja wskazała, że do roku 2050 największy udział w zużyciu energii końcowej będą miały: chłodzenie pomieszczeń, urządzenia stosowane w budynkach oraz oświetlenie. Jednocześnie analizy agencji wskazują, że światowym liderem efektywności energetycznej stają się Chiny i tam należy oczekiwać lokowania największej liczby produktów i technologii w tym obszarze.

Przeczytaj również: Zużycie energii w gospodarstwach domowych wg danych Eurostat

Jak ważna jest energia dla najbiedniejszych jej użytkowników, pokazało wystąpienie przedstawicielki organizacji Sustainable Energy Africa. W ubogich osiedlach miast RPA najwięcej energii zużywa się na przygotowywanie posiłków. W ramach ograniczenia jej zużycia uruchomiono program wyposażenia mieszkań w urządzenie Hotbox, które utrzymuje temperaturę gorącego garnka przez wiele godzin, umożliwiając ugotowanie posiłku (typowe potrawy spożywane w RPA wymagają bowiem wielogodzinnego gotowania). Prócz zaoszczędzonej energii zyskano coś cenniejszego – czas, który kobiety, bo to one przede wszystkim zajmują się przygotowywaniem jedzenia, mogą przeznaczyć na inne czynności, pracę, naukę, zajęcie się dziećmi – wszystko to jest lepsze od wielogodzinnego stania nad garnkiem.

Ciekawe było wystąpienie przedstawiciela organizacji GERES z Tadżykistanu, kraju raczej niekojarzonego w Polsce z działań na rzecz efektywności energetycznej. Zaprezentował on program kompleksowej modernizacji przegród w budynkach jednorodzinnych (a mieszka w nich ponad 75% mieszkańców tego państwa). W rejonie stolicy kraju, dla którego okres grzewczy trwa ok. 100 dni, tradycyjny dom jednorodzinny o zapotrzebowaniu na energię końcową na ogrzewanie ok. 155 kWh/(m2 rok) zużywa na cele grzewcze od 1 do 2 ton węgla rocznie. Chociaż ceny energii są niskie, zaproponowano rozwiązanie, w efekcie którego uzyskano zmniejszenie zapotrzebowania na energię końcową na ogrzewanie do 64 kWh/(m2 rok), przy koszcie budowy domu większym o 15% w porównaniu do budynku standardowego. Autorzy projektu szacują, że wraz z zaostrzeniem wymagań techniczno-budowlanych oraz zachętami w postaci dofinansowania kosztów budowy, domy energooszczędne się upowszechnią.

Współpraca OÖE z producentami materiałów budowlanych zaowocowała z kolei rozwojem nowych produktów, z których wymienić można np. okna o współczynniku przewodzenia ciepła 0,61 W/(m2 K) oraz cegły wypełnione wełną mineralną, stanowiące jednoczenie materiał konstrukcyjny ściany zewnętrznej niewymagający dodatkowej izolacji (50 cm, U = 0,12 W/(m2 K)). Oczywiście wszystkie innowacyjne produkty można było obejrzeć na towarzyszących konferencjom targach.

Zobacz także: Nasz cel to efektywność energetyczna

Problem zużycia energii i emisji CO2 wykracza poza obszar budynku i znajdujących się w nim instalacji, o czym przypomniano w wystąpieniach dotyczących produkcji wody pitnej oraz betonu. Produkcja i dostarczenie do budynków wody pitnej odpowiada za ok. 4% światowego zużycia energii, co w 2014 r. było równe światowej produkcji energii ze słońca i wiatru. Patrząc z tej perspektywy, doskonalenie procesów wytwórczych i zmniejszenie ilości energii potrzebnej do przesyłania wody wydaje się oczywistym kierunkiem rozwoju dla producentów urządzeń i przedsiębiorstw wodociągowych. 

Oceniając budynki pod kątem ich efektywności energetycznej, często nie zastanawiamy się, ile dwutlenku węgla trzeba wyemitować, by wytworzyć materiały, z których taki budynek powstaje. Beton jest najczęściej zużywanym po wodzie materiałem, a jego produkcja oznacza znaczną emisję (1 tona cementu = 1 tona wyemitowanego CO2; roczne zużycie cementu np. w Nowym Jorku wynosi 3 mln ton!). Naukowcy z The City College of New York postanowili zbadać możliwość wykorzystania szkła odpadowego (12,5 mln ton rocznie, przy dotychczasowym recyklingu ok. 23%) jako składnika stosowanego do produkcji cementu. Wyniki dla różnych mieszanek, zarówno z laboratorium, jak i z realizowanych obiektów, potwierdzają taką możliwość. W efekcie należy się spodziewać zmniejszenia emisji CO2 oraz wzrostu zbiórki odpadków szklanych. Jest to zdecydowanie pozytywny przykład poszukiwania oszczędności kosztów produkcji materiału budowlanego, którego efektem jest ochrona klimatu.

Wśród projektów działających w ramach Horyzontu 2020 na uwagę zasługuje program ENTRUST, w ramach którego sprawdzono oddziaływanie inwestycji energooszczędnych na społeczności lokalne. Rozważając nowe inwestycje na poziomie regionów czy dla pojedynczych budynków, bardzo często zapomina się, że wszystko to ma służyć człowiekowi – to budynki są dla ludzi, a nie odwrotnie. Energia, szczególne elektryczna, jest traktowana przez społeczeństwo jak niewidzialne stałe dobro i nikt poza wąską grupą specjalistów nie interesuje się, jak i za ile się ją wytwarza i jak ten proces oddziałuje na środowisko.

 Autorzy przyjrzeli się konsultacjom dotyczącym projektów z zakresu tzw. zielonej energii, np. farm wiatrowych, w wyniku czego okazało się, że inwestorzy i społeczności lokalne w żaden sposób nie mogą się porozumieć. Przede wszystkim wszelkie rozmowy z mieszkańcami traktowane są jak obowiązek, konieczny do spełnienia przed uruchomieniem inwestycji. Brakuje w ich trakcie rzeczywistego wysłuchania głosu społeczności lokalnej i przede wszystkim wytłumaczenia, najczęściej mozolnego, czemu dana inwestycja ma służyć, oraz pokazania, że dany projekt może być korzystny dla tej społeczności i wpłynąć pozytywnie na jej rozwój. Okazuje się bowiem, że mieszkańcy nie są przeciwni z zasady, ale ich upór stanowi formę protestu przeciwko lekceważącemu traktowaniu. Przeprowadzone badania pokazały, że konsultacje powinny być dostosowane do stopnia wykształcenia czy wieku rozmówców. Taki sposób wymiany informacji z mieszkańcami jest również korzystny w przypadku nauki zarządzania energią we własnym mieszkaniu czy domu. Idealne byłoby doprowadzenie do sytuacji, w której użytkownik jest świadomy, jaki wpływ mają jego działania na środowisko, a nie jedynie na domowy budżet. 

Przeczytaj: Jak przygotować Polskę na wzrost odnawialnych źródeł energii

Jak co roku zwieńczeniem konferencji jest wycieczka po budynkach nowych lub modernizowanych do standardu NZEB. Uczestnicy mieli szansę obejrzeć komunalny budynek wielorodzinny w Wels oraz budynek Prywatnego Uniwersytetu Antona Brucknera w Linzu. W przypadku pierwszego obiektu przy takich samych kosztach budowy jak dla budynku standardowego osiągnięto wysoką jakość środowiska wewnętrznego i niewielkie zużycie energii. Mianowicie budynek o powierzchni 2747 m2, z 63 mieszkaniami, wykonano w konstrukcji drewnianej (zużyto 1800 m3 drewna), z drewnianą fasadą wentylowaną oraz podłogami i sufitami pokrytymi drewnem. Dzięki optymalnemu zorientowaniu budynku względem stron świata udało się wykorzystać wentylację poprzeczną oraz zdecentralizowaną instalację wentylacyjną dla każdego pomieszczenia. Budynek ogrzewany jest z miejskiej sieci ciepłowniczej, a wskaźnik EKH wynosi 27 kWh/m2.

Budynek uniwersytecki w Linzu (8600 m2) został zbudowany w standardzie domu pasywnego: EKH = 5 kWh/m2. Ciekawie rozwiązano fasadę, dzięki której przypomina on instrument muzyczny. Lamele elewacyjne zapewniają ochronę pomieszczeń przed zyskami ciepła w okresie letnim, a jednocześnie ich ustawienie umożliwia odbijanie promieni słonecznych i doświetlanie, dzięki czemu zmniejsza się zużycie energii na potrzeby oświetlenia. Budynek stanowi wspaniały przykład, że obiekt energooszczędny może jednocześnie zachwycać estetyką. 

Targi Oszczędzania Energii to impreza niejako samodzielna, odwiedzana rokrocznie przez ok. 100 tys. osób. Wystawcy (817 w tym roku) to przedstawiciele producentów materiałów budowlanych oraz elementów instalacji stosowanych w budynkach. Na stoisku OÖE odwiedzający mogli liczyć również na konsultację projektu swojego budynku. Większość dostawców instalacji grzewczo-wentylacyjnych proponuje kompleksową ofertę dla domów jednorodzinnych. Wielcy i mali producenci oferują współpracujące ze sobą systemy c.o., c.w.u. i wentylacyjne z wykorzystaniem pomp ciepła, kolektorów słonecznych i fotowoltaiki, a wszystko rzecz jasna sterowane smartfonem. 

Sprawdź: Statuetki LIDER INSTALACJI 2018 przyznane!

O tym, że oszczędzanie energii nie ogranicza się jedynie do budynku, świadczy szeroka prezentacja samochodów elektrycznych, w tym najnowszego modelu marki Tesla, który nie jest wcale rzadkością na austriackich drogach. Budujące jest oglądanie i słuchanie o tym, że efektywność energetyczna nie jest niechcianym i drogim nakazem Brukseli, który trzeba zrealizować jedynie „na papierze”, ale coraz bardziej świadomym dbaniem o środowisko i impulsem dla rozwoju gospodarczego. Już dziś warto pomyśleć o uczestnictwie w przyszłorocznych WSED, które odbędą się 27 lutego–1 marca.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!