Środki z programów rządowych na urządzenia i instalacje grzewcze

Nowe urządzenia grzewcze, czyli  kilka słów o programie „Czyste Powietrze”

„Czyste Powietrze” to rządowy program dofinansowania wymiany starych, nieefektywnych źródeł ciepła na nowoczesne. Przedsięwzięcie remontowe, obok wymiany źródła ciepła, może obejmować: demontaż oraz zakup i montaż nowej instalacji c.o. lub c. w.u. (w tym kolektorów słonecznych); zakup i montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła; zakup i montaż ocieplenia przegród budowlanych, okien, drzwi zewnętrznych, drzwi/bram garażowych oraz opracowanie dokumentacji (audyt energetyczny, dokumentacja projektowa, ekspertyzy). Program skierowany jest do osób indywidualnych – właścicieli lub współwłaścicieli domów jednorodzinnych. Nowy nabór wniosków rozpoczął się 15 maja 2020 r. i – w przeciwieństwie do poprzedniego – nie obejmuje budynków nowych oraz montażu przyłącza cieplnego czy gazowego [3]. Dotację można natomiast otrzymać na przedsięwzięcia już rozpoczęte, a nawet zakończone – pod warunkiem, że inwestor poniósł pierwszy koszt kwalifikowany po 15 maja 2020 r., a jednocześnie nie wcześniej niż sześć miesięcy przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Przedsięwzięcie to trzeba zakończyć do 30 czerwca 2029 r. (i jednocześnie do 30 miesięcy od złożenia wniosku). Wniosek należy złożyć do odpowiedniego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub do gminy mającej porozumienie z WFOŚiGW (lista takich gmin znajduje się na stronie Funduszu). Możliwe jest też złożenie wniosku elektronicznie – poprzez formularz na stronie gov.pl (trzeba mieć profil zaufany lub e-dowód) lub przez Portal Beneficjenta odpowiedni dla konkretnego WFOŚiGW (wówczas konieczne jest także złożenie wniosku w wersji papierowej).

Przeczytaj również: 14 tys. wniosków o dofinansowanie w programie „Moja Woda”

Dofinansowanie dotyczy osób o dochodach rocznych nie wyższych niż 100 tys. zł na wnioskodawcę (a nie na całe gospodarstwo domowe). W założeniach programu zapisano także możliwość uzyskania podwyższonego poziomu dofinansowania – warunkiem jest miesięczny dochód do 1400 zł (gospodarstwa wieloosobowe) lub do 1960 zł (gospodarstwa jednoosobowe). Podwyższony poziom dofinansowania nie został jeszcze uruchomiony – uzyskanie go wymaga zaświadczenia od burmistrza, wójta lub prezydenta miasta o wysokości dochodu, konieczne jest więc opracowanie odpowiedniej ścieżki legislacyjnej umożliwiającej wydawanie takich zaświadczeń. Prace legislacyjne właśnie trwają i mają się zakończyć jesienią. Ponieważ dofinansowanie w ramach „Czystego Powietrza” można uzyskać tylko raz, osoby uprawnione do podwyższonego poziomu dofinansowania powinny rozważyć poczekanie na jego uruchomienie. Uzyskanie dotacji możliwe jest pod warunkiem zakupu urządzenia spełniającego wymagania programu. Wymogi te zostały wskazane w Załącznikach do programu: dla beneficjentów uprawnionych do podstawowego poziomu dofinansowania w Załączniku 2, a dla beneficjentów uprawnionych do podstawowego poziomu dofinansowania w Załączniku 2a [3].

Kotły grzewcze – olejowe, gazowe i na paliwa stałe

W obecnej wersji „Czystego Powietrza” dotację można otrzymać tylko na wymianę źródła ciepła (i przedsięwzięcia towarzyszące), aby spełnione zostały wymogi WT 2021, określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. [11]. Nowym źródłem mogą być m.in. kotły grzewcze – olejowe, gazowe i na paliwa stałe. Dotacja przysługuje na zakup i montaż kotła – wraz z osprzętem, sterowaniem, armaturą zabezpieczającą i regulującą, układem doprowadzenia powietrza i odprowadzenia spalin, zbiornikiem akumulacyjnym/buforowym, zbiornikiem c.w.u. z osprzętem czy zbiornikiem na gaz. Kotły na paliwo stałe (węgiel, pelet drzewny, drewno) muszą spełniać co najmniej wymagania określone w rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1189 [10]. Wśród zasadniczych wymagań należy wskazać:

• dopuszczenie do wprowadzenia wyrobu na rynek europejski (znak CE);
• certyfikat/świadectwo potwierdzające spełnienie wymogów dotyczących ekoprojektu (ecodesign);
• zgodność z wymogami prawa miejscowego w zakresie kotłów i rodzajów paliwa (np. uchwał antysmogowych);
• automatyczny podajnik paliwa (inny rodzaj kotłów nie uzyska dofinansowania);
• brak rusztu awaryjnego lub przedpaleniska, a nawet możliwości ich montażu;
• (dotyczy kotłów zgazowujących drewno) eksploatacja ze zbiornikiem akumulacyjnym/buforowym lub zbiornikiem c.w.u. o minimalnej bezpiecznej pojemności wskazanej w rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1189 [10].

Istotna jest też klasa efektywności energetycznej w odniesieniu do ogrzewania pomieszczeń, podana w karcie produktu i na etykiecie energetycznej kotła. Minimalna klasa efektywności energetycznej wynosi odpowiednio: B dla kotłów na węgiel; A+ dla kotłów zgazowujących drewno oraz A+ dla kotłów na pelet drzewny [3]. Wyraźnie wyższy poziom dofinansowania można otrzymać, decydując się na kocioł na pelet drzewny o wysokim standardzie, tj. o obniżonej emisyjności cząstek stałych (≤ 20 mg/m3).Kotły gazowe kondensacyjne lub olejowe kondensacyjne muszą spełniać wymagania określone w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 811/2013 [6] lub 812/2013 [7]. Muszą mieć znak CE, kartę produktu i etykietę energetyczną, a ich klasa efektywności energetycznej w odniesieniu do ogrzewania pomieszczeń nie może być niższa niż A (zgodnie z kartą produktu i etykietą energetyczną).

Pompy ciepła

Pompy ciepła są rozwiązaniem wyraźnie premiowanym w obecnym naborze wniosków do programu „Czyste Powietrze”. Przewidziano dla nich wyraźnie wyższą niż dla kotłów grzewczych intensywność dofinansowania i samą kwotę dotacji. Dofinansowanie w programie można uzyskać na praktycznie każdy rodzaj pompy ciepła. Muszą być to jednak urządzenia nowe, dopuszczone do stosowania na terenie Unii Europejskiej (znak CE) oraz mające dokumentację zgodną z odpowiednimi rozporządzeniami europejskimi – kartę produktu, etykietę efektywności energetycznej, instrukcję czy DTR.

W przypadku pomp powietrze/powietrze muszą zostać spełnione wymagania klasy efektywności energetycznej min. A+ (dla klimatu umiarkowanego), określone w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 626/2011 [5]. W przypadku pomp powietrze/woda muszą zostać spełnione wymagania klasy efektywności energetycznej min. A+ (dla temperatury zasilania 55oC), określone w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 811/2013 [6] lub nr 812/2013 [7].

Dodatkową kwotę dofinansowania – tzw. bonus klimatyczny za niskoemisyjność i odnawialność źródeł ciepła – można uzyskać, wybierając rozwiązania o podwyższonej klasie efektywności energetycznej (tj. A++ zamiast A+).

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła

W ramach „Czystego Powietrza” nadal można uzyskać dofinansowanie na wykonanie systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacją). Wybrany system musi spełniać wymagania klasy efektywności energetycznej min. A, określone w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 1254/2014 [8]. Również i tej grupy urządzeń dotyczy warunek montażu jedynie w budynku istniejącym – na zakup i montaż rekuperatora do nowego budynku nie można uzyskać dotacji. Jednakże montaż wentylacji mechanicznej nie musi (choć oczywiście może) być częścią przedsięwzięcia obejmującego wymianę źródła ciepła. Można zamontować ten system wentylacyjny bez wymiany źródła ciepła, pod warunkiem że:

• istniejące źródło na paliwa stałe spełnia wymagania co najmniej klasy 5 według normy przenoszącej normę europejską EN 303-5 lub
• istniejące źródło ciepła nie jest oparte na paliwach stałych.

Maksymalna wartość dotacji na montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła wynosi 5 tys. zł i 30% kosztów kwalifikowanych dla podstawowego poziomu finansowania oraz 10 tys. zł i 60% kosztów kwalifikowanych.

Będą zmiany w wymaganiach dotyczących urządzeń

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej opracowuje elektroniczną listę zielonych usług, urządzeń i materiałów (ZUUM), która ma być zamieszczona na stronie internetowej Funduszu. Załączniki nr 2 i 2a – obecnie określające wymagania dla urządzeń objętych dofinansowaniem – zostaną docelowo zastąpione przez listę ZUUM.

Panele fotowoltaiczne dofinansowane z programu „Mój Prąd”

Inwestor indywidualny, który decyduje się na montaż mikroinstalacji fotowoltaicznej (PV) o mocy zainstalowanej od 2 do 10 kW, może się ubiegać o dotację w formie zwrotu części poniesionych kosztów. Obecnie trwa II nabór do programu „Mój Prąd” (potrwa do 18 grudnia 2020 r., o ile wcześniej nie zostanie wyczerpana pula 1 mld zł) [2]. Wartość dotacji, obecnie zwolnionej z PIT, może wynieść do 5 tys. zł i do 50% kosztów kwalifikowanych. Istnieje jednak kilka wymogów technicznych dotyczących urządzeń zastosowanych w instalacji i korzystania z niej.Dofinansowanie przysługuje na projekt, zakup, montaż i przyłączenie do sieci instalacji nowej, tj.:

1. ukończonej po rozpoczęciu II naboru (13 stycznia 2020 r.);
2. złożonej z urządzeń, które wyprodukowano najpóźniej 24 miesiące przed montażem;
3. wykonanej od zera (dotacje nie obejmują zwiększenia mocy instalacji istniejącej).Konieczne jest także uregulowanie zarządzania nadwyżką prądu, tzn. zawarcie umowy przyłączeniowej z zakładem energetycznym przewidującej odprowadzanie do sieci nadwyżki prądu wyprodukowanego przez instalację PV (na podstawie wskazań licznika dwukierunkowego).

Od 30 marca 2020 r. wnioski można składać tylko elektronicznie, np. korzystając z formularza dostępnego na stronie gov.pl. Do jego wysłania potrzebny jest Profil Zaufany lub e-dowód. Możliwe jest też złożenie wniosku wspólnie z wnioskiem do programu „Czyste Powietrze” (integracja programów), przy czym można to zrobić tylko raz.dla podwyższonego poziomu finansowania.

Urządzenia do zagospodarowania wody deszczowej

1 lipca 2020 r. ruszył kolejny priorytetowy program rządowy „Moja Woda”, który potrwa do 31 maja 2024 r. (lub do rozdysponowania zaplanowanych środków). Jest to program retencji przydomowej, czyli zatrzymywania i zagospodarowania wód roztopowych lub opadowych na terenie nieruchomości, bez odprowadzania tych wód poza teren nieruchomości (np. do kanalizacji bytowo-gospodarczej, kanalizacji deszczowej, kanalizacji ogólnospławnej, rowów odwadniających odprowadzających poza teren nieruchomości, na tereny sąsiadujące, na ulice, place itp.). Program skierowany jest do osób indywidualnych będących właścicielami lub współwłaścicielami budynku jednorodzinnego wyposażonego w kompletny system orynnowania. W jego ramach wsparcie (w formie dotacji do 80% kosztów kwalifikowanych, nie wyższej niż 5 tys. zł.) ma otrzymać 20 tys. gospodarstw domowych, które docelowo zatrzymają rocznie milion m3 wody w miejscu jej opadu. Katalog rozwiązań objętych dofinansowaniem sformułowany jest ogólnie – wskazane jest, że dofinansowanie przysługuje na zakup, montaż, budowę i uruchomienie instalacji pozwalających na zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych na terenie nieruchomości objętej przedsięwzięciem [4]. Możliwe rozwiązania wskazane są w sposób ogólny, bez specyfikowania wymagań technicznych – co do zasady mają umożliwić zatrzymanie i zagospodarowanie całej wody opadowej i roztopowej z terenu danej nieruchomości.

Na ogłoszonej przez NFOŚiGW liście urządzeń objętych dofinansowaniem znajdują się [4]:

1. przewody odprowadzające wody opadowe zebrane z rynien, wpustów do zbiornika nadziemnego, podziemnego, otwartego lub zamkniętego, szczelnego lub infiltracyjnego;

2. instalacja rozsączająca;

3. zbiornik retencyjny szczelny lub infiltracyjny:

a. zbiornik retencyjny nadziemny otwarty od 2 m3 pojemności,

b. zbiornik retencyjny nadziemny zamknięty od 1 m3 pojemności (w przypadku zbiorników o pojemności mniejszej niż 2 m3 wymagane jest, aby w ramach dofinansowania zostały zakupione min. 2 szt.),

c. zbiornik retencyjny podziemny zamknięty od 2 m3 pojemności;

4. elementy do nawadniania lub innego wykorzystania zatrzymanej wody.Jak pokazują dotychczasowe doświadczenia Wojewódzkich FOŚiGW, dotacje są najchętniej wykorzystywane na tworzenie oczek wodnych – dzięki temu do aspektu ekologicznego i ekonomicznego dochodzi poprawa estetyki otoczenia.

Ministerstwo Klimatu zachęca także do wykorzystania dotacji na inwestycje w rozwiązania stworzone ze wsparciem ministerialnego programu GreenEvo. Są to m.in. rozwiązania pozwalające na podczyszczanie wody deszczowej w stopniu umożliwiającym jej wykorzystanie do celów gospodarczych i bytowych lub do zachowania czystości przydomowych oczek wodnych (zapobiegania zakwitowi sinic i powstawania warunków beztlenowych) [1].

Literatura

1. Program „Moja Woda” okazją do powszechnego stosowania polskich zielonych technologii, Ministerstwo Klimatu, lipiec 2020, gov.pl (dostęp: 24.07.2020).
2. Regulamin drugiego naboru o dofinansowanie przedsięwzięć ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach Programu Priorytetowego „Mój Prąd”, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, maj 2020.
3. Regulamin Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze” wraz z Załącznikami 2 i 2a, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, kwiecień 2020.
4. Regulamin naboru wniosków w ramach Programu Priorytetowego „Moja Woda” na lata 2020–2024, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, czerwiec 2020.
5. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 626/2011 z dnia 4 maja 2011 r. uzupełniające dyrektywę 2010/30/UE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla klimatyzatorów (Dz.Urz. UE nr L 178/1 z 6.07.2011). 
6. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 811/2013 z dnia 18 lutego 2013 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla ogrzewaczy pomieszczeń, ogrzewaczy wielofunkcyjnych, zestawów zawierających ogrzewacz pomieszczeń, regulator temperatury i urządzenie słoneczne oraz zestawów zawierających ogrzewacz wielofunkcyjny, regulator temperatury i urządzenie słoneczne (Dz.Urz. UE nr L 239/1 z 6.09.2013).
7. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 812/2013 z dnia 18 lutego 2013 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla podgrzewaczy wody, zasobników ciepłej wody użytkowej i zestawów zawierających podgrzewacz wody i urządzenie słoneczne (Dz.Urz. UE nr L 239/83 z 6.09.2013).
8. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 1254/2014 z dnia 11 lipca 2014 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej systemów wentylacyjnych przeznaczonych do budynków mieszkalnych (Dz.Urz. UE nr 337/27 z 25.11.2014).
9. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 z dnia 4 lipca 2017 r. ustanawiającym ramy etykietowania energetycznego i uchylającym dyrektywę 2010/30/UE (Dz.Urz. UE nr L 198/1 z 28.07.2017). 
10. Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwa stałe (Dz. Urz. UE L 193 z 21.07.2015).
11. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. DzU 2019, poz. 1065).