Oczyszczalnie biologiczne dla budynków nie tylko jednorodzinnych

Mała (do RLM = 50) oczyszczalnia do obsługi pojedynczego budynku lub ich niewielkiej grupy może być bardzo dobrym rozwiązaniem, kiedy w pobliżu nie ma sieci kanalizacyjnej, a gminny plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje w najbliższym czasie jej budowy. Sprawdzi się nie tylko w przypadku domów jednorodzinnych czy gospodarstw rolnych, ale też niewielkich budynków usługowych, użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego – obiektów agroturystycznych, szkół, przedszkoli czy gminnych ośrodków ulokowanych na terenach nieskanalizowanych.

Zgodnie z art. 5 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach za utrzymanie czystości i porządku na nieruchomości odpowiada jej właściciel [1]. Jest on zobowiązany do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, nieruchomość może zostać wyposażona w bezodpływowy zbiornik nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych.

Zbiornik i oczyszczalnia powinny spełniać wymagania określone w odrębnych przepisach – ustawie o wyrobach budowlanych [2] oraz Prawie wodnym [3] i odpowiednim rozporządzeniu wykonawczym dotyczącym warunków wprowadzania ścieków do ziemi lub wód [4]. Zgodnie z § 11 [4], ścieki w ilości odpowiadającej RLM < 2000 można odprowadzać do ziemi, jeśli nie będą stanowiły zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód podziemnych oraz jeśli nie zostaną przekroczone najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla RLM oczyszczalni od 2000 do 9999 (tabela 1) [4], przy czym dla odprowadzania ścieków do ziemi z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego w ramach zwykłego korzystania z wód sformułowano odrębne wymagania (tabela 2) [4]. Co więcej, jeśli w przyszłości pojawi się techniczna lub ekonomiczna możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, na mocy ustawy [1] nie jest ono obowiązkowe, gdy nieruchomość wyposażona jest w oczyszczalnię przydomową spełniającą wymagania określone w odrębnych przepisach.

Problem z budową oczyszczalni przydomowej może wystąpić w kilku sytuacjach:

• działka znajduje się na terenie prawnie chronionym, gdzie odprowadzanie ścieków do gruntu lub wody jest zabronione na mocy przepisów prawa związanych np. z ochroną środowiska;
• na działce lub w okolicy nie ma możliwości odprowadzenia ścieków – np. nie ma odbiornika wodnego, a nieprzepuszczalna warstwa gruntu jest głęboka lub ewentualny odbiornik ścieków (np. staw) umieszczony jest na działce sąsiedniej, której właściciel nie wyraża zgody na wprowadzenie ścieków;
• gminny plan zagospodarowania nie przewiduje stosowania oczyszczalni przydomowych na danym terenie – przy czym znany jest przypadek korzystnego dla inwestora wyroku sądu, który wskazał, że plan zagospodarowania nie może być bardziej restrykcyjny niż zapisy ustawy [1], dopuszczające budowę oczyszczalni przydomowej na równi z bezodpływowym zbiornikiem nieczystości ciekłych [5].

Należy także zdecydować, czy zastosowana zostanie oczyszczalnia drenażowa czy biologiczna. Oczyszczalnie drenażowe, opierające się na rozsączaniu i podczyszczaniu odpływu z osadnika gnilnego w gruncie, można montować jedynie w gruntach dobrze przepuszczalnych. Warstwa grubego kruszywa (np. żwir) i piasku umożliwia nie tylko prawidłowe rozsączanie, stanowi także filtr biologiczny, na którym rozwijają się bakterie tlenowe. Dla gruntów nisko przepuszczalnych oferowane są pakiety drenażowe i tunele rozsączające. W tym wypadku trzeba jednak sprawdzić, czy dany grunt spełnia wymagania stawiane przez dostawcę takich rozwiązań. Dno rur rozsączających oczyszczalni musi się znajdować powyżej poziomu wód gruntowych. Spotyka się różne zalecenia – od 1,5 do 2 m odległości między dnem rury a lustrem wody gruntowej.

Rozwiązaniem godnym polecenia, choć droższym niż oczyszczalnia drenażowa, jest oczyszczalnia biologiczna – zbiornikowa (kontenerowa, odtwarzająca procesy znane z dużych oczyszczalni komunalnych) lub hydrofitowa (odtwarzająca podmokłe zbiorowisko roślinne i procesy w nim zachodzące). Oczyszczalnie biologiczne cechują się większą skutecznością usuwania zanieczyszczeń niż drenażowe, mają mniejsze wymagania dotyczące rodzaju gruntu i poziomu wód gruntowych, a także odległości od innych obiektów budowlanych. Mogą być zatem postrzegane jako rozwiązanie bardziej ekologiczne, co dla kilku grup inwestorów może mieć istotne znaczenie.

Zbiornikowe oczyszczalnie biologiczne

Oczyszczalnia biologiczna zbiornikowa opiera się na technologii niskoobciążonego osadu czynnego lub złoża biologicznego (zanurzanego lub zraszanego). Spotyka się także rozwiązania autorskie wykorzystujące obie te technologie.

Pierwszą fazą oczyszczania biologicznego jest osadnik wstępny, gdzie w warunkach beztlenowych zachodzi zarówno flotacja (unoszenie oddzielonych zanieczyszczeń na powierzchni), jak i sedymentacja (opadanie pod wpływem siły grawitacji). Osad z osadnika wstępnego musi być regularnie usuwany (1–2 razy w roku).

Drugą część oczyszczania stanowią procesy biologiczne zachodzące w środowisku tlenowym, dlatego są one przeprowadzane w komorach napowietrzania, wyposażonych np. w dyfuzory lub inne urządzenia odpowiedzialne za doprowadzenie do wody tlenu i jego odpowiednie wymieszanie.

W oczyszczalniach z osadem czynnym występuje kłaczkowata zawiesina zawierająca mikroorganizmy – głównie bakterie i pierwotniaki, które przeprowadzają tlenową redukcję zanieczyszczeń zawartych w ściekach. Osad czynny jest bardzo skuteczny w usuwaniu zanieczyszczeń, wymaga jednak odpowiedniego natlenienia i wymieszania z napływającymi ściekami. Odpowiednie napowietrzenie komory zapewnia nie tylko efektywne działanie mikroorganizmów, ale też tlenową stabilizację powstającego osadu oraz jego okresowe podrywanie z dna, co zwiększa skuteczność oczyszczania ścieków.

Osad czynny jest też rozwiązaniem wrażliwym na warunki pracy, szczególnie na przerwy w działaniu spowodowane np. brakiem dostaw energii elektrycznej. W takich sytuacjach konieczne może być zasilenie oczyszczalni biopreparatem, dzięki któremu będzie mogła nastąpić odbudowa osadu. Układ ten wymaga także okresowego wywozu osadu z dna oraz kontroli procesu jego powstawania.

Na technologii osadu czynnego oparta jest coraz chętniej wykorzystywana w oczyszczalniach przydomowych technologia SBR (Sequencing Batch Reactor – sekwencyjny reaktor porcjowy). W reaktorze sekwencyjnym proces oczyszczania zachodzi cyklicznie w kolejnych kilkugodzinnych fazach – napełnianie, napowietrzanie mieszanie, sedymentacja, dekantacja (klarowanie), czasami także recyrkulacja azotanów (faza spoczynkowa). Oczyszczone ścieki odprowadzane są z komory w sposób porcjowy.

W oczyszczalniach zbiornikowych ze złożami zraszanymi, na które ściek podawany jest za pomocą zraszacza, lub zanurzonymi, przez które następuje przepływ ścieków, na powierzchni tych złóż wytwarza się błona biologiczna (film). Oczyszczalnie ze złożami są rozwiązaniami stabilnymi i odpornymi na zmiany, nie tylko w zakresie ilości i ładunku zanieczyszczeń w ściekach, ale też wahań temperatury. Dobrze nadają się do obiektów użytkowanych nierównomiernie lub sezonowo, a rozwiązanie ze złożami zanurzonymi jest szczególnie godne polecenia w przypadku ścieków z wysoką zawartością zawiesin (np. powstających w miejscach często sprzątanych i zmywanych). Obecność urządzeń mechanicznych (zraszaczy) przyczynia się jednak do podwyższenia kosztów eksploatacyjnych.

Ciekawą technologią, łączącą zalety osadu czynnego i złoża biologicznego, jest złoże zawieszone (MBBR – Moving Bed Biofil Reactor), szczególnie dobrze sprawdzające się przy oczyszczaniu ścieków o składzie przemysłowym. W rozwiązaniu tym błona biologiczna zawieszona jest na kształtkach unoszących się swobodnie w komorze napowietrzania. Dzięki temu komora napowietrzania może mieć mniejszą kubaturę niż w przypadku klasycznego osadu czynnego, przy zachowaniu dużej liczby mikroorganizmów charakterystycznych dla osadu czynnego. Rozwiązanie oparte na tej technologii łatwo rozbudować – wydajność oczyszczalni można podnieść poprzez zwiększenie liczebności złoża zawieszonego w reaktorze biologicznym.

Oczyszczone ścieki, pod warunkiem spełnienia stawianych im wymagań, można odprowadzić do odbiornika wodnego lub gruntu m.in. poprzez studnię chłonną, drenaż czy pakiety drenażowe. Ze względu na większą dostępność odprowadzanie ścieków do gruntu jest praktykowane częściej niż do odbiornika wodnego.

Oczyszczalnie roślinne

Oczyszczalnie roślinne (hydrofitowe, hydrobotaniczne) brane są pod uwagę szczególnie przez właścicieli małych ośrodków wypoczynkowych czy osoby odpowiedzialne za infrastrukturę terenowych ośrodków badawczo-naukowych, pełnią także funkcję podczyszczania odpływu powierzchniowego (np. z przelewów awaryjnych, dróg i autostrad). Sprawdzą się zwłaszcza w przypadku lokalizacji obiektów nad jeziorami, gdyż tworzą dla nich strefę buforową. Oczyszczalnie hydrofitowe są też chętnie stosowane jako jeden z elementów zielono-błękitnej infrastruktury.

Tego rodzaju oczyszczalnie stanowią sztuczne ekosystemy, symulujące warunki hydrauliczne i siedliskowe terenów bagiennych, stąd angielska nazwa tego rozwiązania, tj. constructed wetlands. Procesy oczyszczania zachodzą na korzeniach i kłączach roślin hydrofitowych – głównie trzciny pospolitej, pałki wodnej, sitowia i wierzby krzewiastej (wikliny) – na których bytują bakterie zapewniające skuteczne usuwanie np. azotu, fosforu czy BZT5.

Po osadniku wstępnym ścieki kierowane są (najczęściej grawitacyjnie) do filtra gruntowo-korzeniowego z przepływem poziomym lub pionowym, czyli niecki wyłożonej folią, wypełnionej gruntem rodzimym i obsadzonej hydrofitami. Korzenie i kłącza roślin zapewniają doprowadzenie tlenu do głębszych warstw filtra, zatem wokół korzeni powstaje tlenowa błona biologiczna umożliwiająca utlenianie zawartych w ściekach substancji organicznych. Ze względu na zapewnienie długiego kontaktu ścieków z mikroorganizmami konieczna jest niska prędkość przepływu ścieków, a więc duża powierzchnia niecki oczyszczalni (zależnie od rozwiązania od 3,5 do 10 m²/1 RLM).

Przed niską temperaturą w zimie błonę biologiczną zabezpiecza izolująca warstwa gruntu i sam dopływ ścieków, których temperatura nawet w mroźne dni rzadko spada poniżej 10°C, niemniej zimowa skuteczność oczyszczalni może spaść do ok. 75% w porównaniu do skuteczności osiąganej latem, co należy uwzględnić przy jej wymiarowaniu. Zatem zimą dla oczyszczalni hydrofitowej trudniejsze są przerwy w „dostawie” ścieków niż sama niska temperatura powietrza.

Wśród ograniczeń oczyszczalni hydrofitowych, obok spadku wydajności zimą i dużego zapotrzebowania na przestrzeń, znajduje się także konieczność „wpracowania” (osiągnięcia pełnej wydajności) złoża przez ok. 2–3 lata od wykonania oraz nakłady związane z pielęgnacją roślinności.

Wymagania wobec oczyszczalni

Przydomowe oczyszczalnie ścieków jako wyroby budowlane mogą być po raz pierwszy wprowadzane do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z ustawą o wyrobach budowlanych, według której dla wyrobu objętego normami zharmonizowanymi producent sporządza deklarację właściwości użytkowych i oznacza oznakowaniem CE [2]. W odniesieniu do przydomowych oczyszczalni ścieków obowiązuje norma PN-EN 12566-3 [6]. Pełne badania urządzenia na zgodność z tą normą obejmują skuteczność oczyszczania, wytrzymałość konstrukcji, wodoszczelność, trwałość, reakcję na ogień oraz uwalnianie niebezpiecznych związków.

Dobór wielkości oczyszczalni do rodzaju obiektu

Zgodnie z Prawem wodnym [3] projektowe obciążenie oczyszczalni ścieków, nie tylko przydomowej (małej), wyraża się poprzez RLM (równoważną liczbę mieszkańców) – w normie [6] parametr ten pojawia się jako OLM (obliczeniowa liczba mieszkańców). W przypadku domu jednorodzinnego RLM odpowiada liczbie stałych mieszkańców. Przykładowo w odniesieniu do hotelu przyjmuje się, że jeden gość hotelowy = 1,2 RLM, a dla żłobków jedno dziecko = 2 RLM.

RLM można wyliczyć także dla obiektów produkujących specyficzne ścieki, np. dla małych zakładów przemysłowych czy usługowych. Wartość tę ustala się na podstawie maksymalnego projektowego ładunku pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania na tlen (BZT5), gdzie 1 RLM oczyszczalni równy jest ładunkowi BZT5 w ilości 60 g tlenu na dobę [3].

RLM = BZT5 (kg/d)/0,06 (kg/M · d)

BZT5 przyjmuje się na podstawie rzeczywistych ilości ścieków i pomiarów stężeń (dla obiektów istniejących) albo jednostkowych wskaźników ładunków zanieczyszczeń zależnych od rodzaju ścieków (dla nowych obiektów).

Usytuowanie oczyszczalni na działce

Ważną kwestią przy budowie oczyszczalni przydomowej jest zachowanie odległości od innych obiektów na działce. Odległości wskazywane są w Warunkach Technicznych [7], przy czym w rozporządzeniu tym brakuje bezpośredniego wskazania biologicznych oczyszczalni ścieków. Dlatego najczęstszą praktyką jest odwoływanie się do wymagań wobec zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe (§ 36 [7]) oraz wobec przywołanych w rozdziale o studniach „przewodów rozsączających kanalizacji indywidualnej” (§ 31.1 [7]). Zgodnie z tym założeniem należy zachować następujące odległości:

• 30 m – od studni z wodą pitną do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód – choć mowa tu o „przewodzie rozsączającym”, rozsądne wydaje się zachowanie właśnie takiej odległości dla wylotu ścieków oczyszczonych;
• 15 m – od studni z wodą pitną do zbiorników do gromadzenia nieczystości (...) oraz podobnych szczelnych urządzeń – może obowiązywać, jeśli sam zbiornik oczyszczalni ma szczelne dno, a odprowadzenie ścieków do ich wylotu poprowadzone jest szczelnym przewodem;
• 15 m – od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od magazynów produktów spożywczych, a 5 m – w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej (dotyczy tylko okien i drzwi zewnętrznych). Odległości te dotyczą pokryw i wylotów wentylacji dla „urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m³” – w przypadku większych urządzeń sanitarnych (od 10 do 50 m³) należy zachować odległość 30 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i od magazynów produktów spożywczych oraz 10 m od linii rozgraniczającej drogi (ulicy) lub ciągu pieszego;
• 7,5 m – od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego, a 2 m – w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej. Odległości te dotyczą pokryw i wylotów wentylacji dla „urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m³” – w przypadku większych urządzeń sanitarnych (od 10 do 50 m³) należy zachować odległość 7,5 m od granicy działki sąsiedniej, ale już 10 m od linii rozgraniczającej drogi (ulicy) lub ciągu pieszego.

Formalności poprzedzające budowę „przydomowej” lub „małej” oczyszczalni

Przywoływana w ustawie [1] „przydomowa oczyszczalnia ścieków” nie ma legalnej (czyli sformułowanej w akcie prawnym) definicji ani w tejże ustawie, ani w innym polskim akcie prawnym. Jest to raczej pojęcie funkcjonujące umownie (a jednocześnie powszechnie) jako określenie oczyszczalni będącej gotowym produktem i przeznaczonej do obsługi pojedynczego budynku lub ich niewielkiej grupy.

W normie zharmonizowanej dla tego wyrobu, tj. PN-EN 12566-3 [6], pojawia się nazwa „małe oczyszczalnie ścieków dla obliczeniowej liczby mieszkańców (OLM) do 50” oraz tytuł części 3 brzmiący Kontenerowe i/lub montowane na miejscu przydomowe oczyszczalnie ścieków. W oryginalnym tytule normy PN-EN 12566-3 określeniu „przydomowe” odpowiada słowo „domestic”, które może mieć szersze znaczenie.

Normowa mała oczyszczalnia ścieków (OLM do 50) odpowiada oczyszczalni o przepustowości do 7,5 m³/d – przy założeniu, że na obliczeniową liczbę mieszkańca = 1 przypada 150 dm³/d zużytej wody i w pewnym przybliżeniu 150 dm³/d wyprodukowanych ścieków [8]. Wielkość 7,5 m³/d pojawia się w ustawie Prawo budowlane [9]. Zgodnie z jej zapisami oczyszczalnie ścieków o wydajności do 7,5 m³/d (art. 29 ust. 1 pkt 5) nie wymagają pozwolenia na budowę, ale zgłoszenia budowlanego (jeśli urząd w ciągu 21 dni nie wniesie zastrzeżeń, można rozpocząć prace). Jeżeli gmina nie ma uchwalonego planu zagospodarowania przestrzennego, konieczne może być uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy (wydaje ją wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a w praktyce w ich imieniu najczęściej odpowiedni organ, np. gminny wydział geodezji). Ustawa Prawo budowlane [9] nie wskazuje też, jaki obiekt obsługuje taka oczyszczalnia, czyli może ona służyć oczyszczaniu ścieków nie tylko z własnego gospodarstwa domowego czy rolnego, ale też z innych obiektów, jak np. przedszkole, szkoła, pensjonat, siedziba firmy etc.

Większym wyzwaniem może być konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Prawo wodne [3] mówi, że pozwolenia takiego nie wymaga wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³ na dobę, na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Zwykłe korzystanie z wód jest definiowane jako służące zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 4 pkt 2) [3]. Oznacza to, że dla podmiotu instytucjonalnego lub gospodarczego wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi nie jest już zwykłym korzystaniem z wód i pozwolenia wodnoprawnego wymaga. Co więcej, w odniesieniu do gospodarstw domowych lub rolnych należy dodać jeszcze dwa zastrzeżenia.

Art. 33 ust. 2 ustawy [3] wskazuje, że prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Jako „urządzenie wodne” rozumie się np. wylot służący do odprowadzania ścieków do wód lub ziemi. PGW Wody Polskie (organ państwowy zarządzający wodami) oraz Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w stanowisku sformułowanym w odpowiedzi na interpelację poselską w tej sprawie podają, kiedy oczyszczalni przydomowej nie uważa się za urządzenie wodne [10, 11]. Ma to miejsce, jeśli jednocześnie:

• system odprowadzania ścieków (np. drenaż rozsączający, studnia chłonna) stanowi integralną część tej oczyszczalni;
• cała oczyszczalnia (nie jej elementy) ma niezbędne dokumenty świadczące o zgodności z obowiązującymi normami, w tym przede wszystkim deklarację właściwości użytkowych.

Ministerstwo wyjaśnia też, jak rozumieć „integralną część oczyszczalni”. Otóż jest to taki element systemu przydomowej oczyszczani ścieków, który jest niezbędny do jej działania oraz prawidłowego spełniania swoich funkcji, a zatem stanowi funkcjonalną całość systemu. Przydomowa oczyszczalnia ścieków nie może funkcjonować bez wylotu oczyszczonych ścieków (np. drenaż rozsączający, czy studnie chłonne), a zatem można uznać te elementy za stanowiące integralną część oczyszczalni [11]. Jednak w tej samej odpowiedzi ministerstwo wskazuje, że ocena oczyszczalni przydomowej pod tym kątem należy do organu wydającego pozwolenie wodnoprawne... W zakresie wydawania zgody wodnoprawnej nie ma więc niestety jasności i klarownych, jednoznacznych interpretacji.

Literatura

1. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. DzU 2022, poz. 1297)
2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (t.j. DzU 2021, poz. 1213)
3. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. DzU 2021, poz. 624)
4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (DzU 2019, poz. 1311)
5. Partyk Aleksandra, Bezpodstawny sprzeciw w sprawie planowanej budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, LEX/el. 2020, https://sip.lex.pl/?_ga=2.161960764.127422382.1657129415-1441253061.1657129415#/publication/151375702 (dostęp: 5.07.2022)
6. PN-EN 12566-3:2005+A2:2013 Małe oczyszczalnie ścieków dla obliczeniowej liczby mieszkańców (OLM) do 50, Część 3: Kontenerowe i/lub montowane na miejscu przydomowe oczyszczalnie ścieków
7. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. DzU 2022, poz.1225)
8. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (DzU 2002, nr 8, poz. 70)
9. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. DzU 2020, poz. 1333)
10. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, FAQ, https://www.wody.gov.pl/nasze-dzialania/potwierdzenie-zgodnosc-z-celami-srodowiskowymi/114-nieprzypisany/487-faq (dostęp: 5.07.2022)
11. Moskwa Anna, Odpowiedź na interpelację nr 10482 w sprawie wymogów związanych z budową przydomowych oczyszczalni, 15.09.2020, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=BTHJ38 (dostęp: 5.07.2022)

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!