Projektowanie oddymiania klatki schodowej a wymogi prawne

Prawidłowo zaprojektowany i wykonany system oddymiania wykrywa dym w obrębie klatki schodowej, a następnie skutecznie go usuwa. Dzięki automatycznemu uruchamianiu systemu niezwłocznie po wykryciu dymu klatka schodowa może być bezpiecznie wykorzystywana do ewakuacji osób znajdujących się w budynku.

Skuteczność oraz całkowity koszt zastosowanego systemu zależą w dużej mierze od założeń projektowych. Już na etapie koncepcji projektu architektonicznego należy przemyśleć sposób ewakuacji z obiektu oraz rodzaj zabezpieczeń przeciwpożarowych. Optymalnym dla większości budynków i najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem jest stosowanie grawitacyjnego systemu oddymiania opartego na klapach dymowych, takich jak np. AWAK P2+W oraz AWAK PS2+W. Te wielofunkcyjne klapy dymowe spełniają nie tylko podstawową funkcję oddymiania, są także źródłem naturalnego światła na klatce schodowej oraz wentylacji. Dodatkowo pełnić mogą funkcję wyłazu dachowego. Sprawdź >>

Prawidłowe działanie urządzeń oddymiających

Do prawidłowego i skutecznego działania urządzeń oddymiających potrzebne jest zapewnienie wystarczającej ilości powietrza kompensacyjnego, dlatego bardzo ważne jest odpowiednie umiejscowienie klatki schodowej. Rozwiązaniem optymalnym jest zaprojektowanie bezpośredniego wyjścia z klatki schodowej na zewnątrz, wówczas do napowietrzania (kompensacji powietrza) służą drzwi zewnętrzne. Gdy nie jest to możliwe lub z różnych powodów nie może zostać zastosowane, rozwiązaniem zamiennym jest umiejscowienie klatki schodowej przy elewacji budynku, tak aby możliwe było wykorzystanie do napowietrzania zewnętrznych okien.

W polskiej normie PN-B-02877-4:2001 +Az1:2006 „Ochrona przeciwpożarowa budynków. Instalacje grawitacyjne do odprowadzania dymu i ciepła. Zasady projektowania” podano prostą zależność pomiędzy powierzchnią klapy dymowej a powierzchnią okien lub drzwi napowietrzających. Przyjmuje się, że powierzchnia geometryczna okien lub drzwi będących elementami systemu oddymiania powinna być o 30% większa niż suma powierzchni geometrycznej klap dymowych.

Aby dobrać odpowiednią klapę dymową, w pierwszej kolejności należy obliczyć wymaganą powierzchnię czynną oddymiania (Acz) dla danej klatki schodowej. Zgodnie z przywołaną normą przyjmuje się, że dla budynków niskich i średniowysokich powierzchnia czynna oddymiania powinna wynosić przynajmniej 5% powierzchni rzutu poziomego klatki schodowej, a w budynkach wysokich nie mniej niż 7,5%. Należy przy tym pamiętać, że powierzchnia czynna oddymiania dla budynków niskich i średniowysokich nie może być mniejsza niż 1 m², a dla budynków wysokich niż 1,5 m². W większości przypadków dla budynków niskich i średniowysokich wystarczy jedna klapa dymowa AWAK P2+W lub AWAK PS2+W. Warto tę zasadę przybliżyć na przykładzie realnie zaprojektowanego obiektu.

System oddymiania – przykład:

Budynek socjalno-biurowy wydzielony od części produkcyjno-magazynowej za pomocą ścian REI 240, stanowiący odrębną strefę pożarową. Zakwalifikowany do kategorii ZL III. Powierzchnia użytkowa budynku wynosi ok. 202,33 m². Obiekt dwukondygnacyjny, klatka schodowa znajduje się wewnątrz budynku i została wydzielona ścianami REI 60, powierzchnia klatki schodowej wynosi 25,9 m² (Aks). Wymagana czynna powierzchnia całkowita klap dymowych:

Acz = Aks · 5% = 25,9 · 0,05 = 1,295 m²

Na podstawie wymaganej powierzchni czynnej dobrano klapę dymową typu AWAK P2+W o następującej charakterystyce: klapa dymowa jednoskrzydłowa z napędem elektrycznym 24 V (6 A), o wymiarach w świetle otworu 100×190 cm. Podstawa prosta z blachy stalowej ocynkowanej malowanej na kolor RAL 9010 o wysokości h = 75 cm. Pokrycie NRO KERA Fire Protect – efekt mleczny. Powierzchnia geometryczna Ag = 1,9 m². Powierzchnia czynna oddymiania Pcz = 1,387 m².

Pcz = 1,387 > Acz = 1,295 m² – warunek spełniony

Minimalna wielkość otworu powierzchni napowietrzania Akomp określana jest w oparciu o dobraną klapę dymową. Należy pamiętać, że powierzchnię geometryczną otworów napowietrzających należy przyjmować w świetle otworu, wyłączając wchodzące w światło otworu elementy, np. ramę skrzydła okna:

Akomp ≥ 1,3 · 1,9 m² = 2,47 m²

W analizowanym obiekcie do napowietrzania przyjęto dwa okna zewnętrzne o wymiarach w świetle otworu: 0,722 · 1,932 m i powierzchni geometrycznej An wynoszącej 2 · 1,394 ≈ 2,789 m².

An = 2,789 m² > A komp_geom = 2,47 m² – warunek spełniony

Należy pamiętać, że wszystkie urządzenia będące częścią systemu oddymiania muszą spełniać określone wymagania, aby mogły być stosowane w Polsce zgodnie z prawem. W zestawie urządzeń kompletnego systemu oddymiania na klatce schodowej dostarczanej przez Kera Awak każda z central oddymiania jest standardowo wyposażona w dodatkowe moduły służące do komunikacji z zewnętrznym systemem SSP, jak również podłączenia dodatkowych urządzeń – w tym przypadku przycisk do otwierania i zamykania klapy w celu wykorzystania funkcji wyłazu dachowego.

Podsumowanie

Podsumowując, oddymianie realizowane będzie przez klapę dymową AWAK P2+W zamontowaną w dachu nad klatką schodową. Napowietrzanie w celu kompensacji usuwanego dymu odbędzie się przez okna zlokalizowane na najniższej kondygnacji budynku. System uruchomi się w przypadku wykrycia zadymienia na klatce schodowej przez czujki dymowe. Czujki zostaną rozmieszczone na każdej kondygnacji klatki schodowej. Sygnał o detekcji będzie przesłany do centrali oddymiania, następnie otwarte zostaną klapa dymowa oraz okna napowietrzające. Na każdej kondygnacji oprócz czujek dymu zamontowane będą również przyciski RPO służące do ręcznego uruchomienia systemu oddymiania. Dowiedz się więcej >>