Zmiany w przepisach ustawy o charakterystyce energetycznej budynków i prawa budowlanego

Niniejsza ustawa wdrożyła do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19.05.2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30.05.2018 r., a także ustalenia wynikające z pakietów rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) oraz ich zmian w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w kwestiach ochrony klimatycznej.

Zmianom bądź wprowadzeniu w życie podlegały przepisy wynikające z w/w dyrektyw, które dotyczyły:

• długoterminowej strategii renowacji budynków,
• udostępniania właścicielom budynków oraz do celów statystycznych i badawczych danych ogólnych dotyczących świadectw charakterystyki energetycznej przy zachowaniu bezpieczeństwa ochrony danych osobowych,
• wyposażenia budynków niemieszkalnych w systemy automatyki i sterowania,
• przeglądów systemów ogrzewania i klimatyzacji.

Wdrożenie wskazanych aktów prawa unijnego polegało na nowelizacji ustawy z dnia 29.08.2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (DzU. z 18.03.2021 r., poz. 497; patrz: art. 1 noweli), ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (DzU. z 20.12.2021 r., poz. 2351; patrz: art. 2 noweli), które uzupełniły przepisy wykonawcze (art. 3-9 noweli).

Najistotniejsze zmiany dotyczą:

• Przekazania przez osobę uprawnioną do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej zlecającemu sporządzenie świadectwa dokumentu zarówno w dotychczasowej formie papierowej, jak i w formie elektronicznej, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym osoby uprawnionej [art.1 pkt 3 (art. 5)];
• Uwzględnienia możliwości przekazania kopii świadectwa charakterystyki energetycznej w formie papierowej lub w formie jego wydruku w postaci elektronicznej właścicielowi części budynku bądź osobie, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, bądź osobie, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego [art. 1 pkt 4 (art. 9 ust. 2)];
• Uzupełnienia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń świadectwa charakterystyki energetycznej budynku o oświadczenie osoby, która sporządziła świadectwo, że dokument został wygenerowany z centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków [art. 1 pkt 5 (art. 10 ust. 2)];
• Uwzględnienia przy dokonywaniu czynności notarialnej informacji o spełnieniu wymogu wynikającego z ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, polegającego na przekazaniu przez zbywcę świadectwa charakterystyki energetycznej nabywcy [art. 1 pkt 6 (art. 11 ust. 6)].
  W ustawie wskazano, że notariusz odnotuje w akcie notarialnym przekazanie nabywcy świadectwa charakterystyki energetycznej. W przypadku nieprzekazania nabywcy świadectwa charakterystyki energetycznej notariusz pouczy podmiot obowiązany do jego przekazania o karze grzywny za niewykonanie tego obowiązku;
• Obowiązku właściciela lub zarządcy budynku o powierzchni użytkowej przekraczającej 500 m², w którym są świadczone usługi dla ludności –  umieszczania w widocznym miejscu w tym budynku kopi świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci papierowej, albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci elektronicznej, z wyłączeniem zaleceń zawartych w tym świadectwie, o ile świadectwo dla tego budynku zostało sporządzone [art. 1 pkt 7 (art. 12)];
• Rozszerzenia w art. 13 dotąd obowiązującej ustawy listy wskaźników charakterystyki energetycznej, które należy podawać w ogłoszeniach lub reklamach o zbyciu lub najmie budynku lub jego części [art. 1 pkt 7].
  W przypadku gdy dla budynku lub części budynku zostało sporządzone świadectwo charakterystyki energetycznej, właściciel lub zarządca tego budynku lub tej części budynku, bądź osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, albo podmiot działający na ich zlecenie zobowiązany będzie podawać obok wskaźnika rocznego zapotrzebowania na energię końcową, także roczne wskaźniki  rocznego zapotrzebowania na energię użytkową i nieodnawialną energię pierwotną oraz udział odnawialnych źródeł energii w rocznym zapotrzebowaniu na energię końcową, a także jednostkową wielkość emisji CO₂ wyznaczone zgodnie z przepisami wydanymi przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa (art. 15).
• Zmian przeprowadzania okresowych kontroli źródeł ciepła oraz wprowadzenia kontroli dla połączonych systemów ogrzewania pomieszczeń i wentylacji oraz systemów klimatyzacji lub połączonych systemów klimatyzacji i wentylacji [art. 1 pkt 13 (art. 23)]. Obowiązujące przepisy dotyczą kontroli kotłów o mocy cieplnej od 20 kW, urządzeń chłodniczych o mocy większej niż 12 kW, dodatkowo wprowadzono obowiązek kontroli systemów ogrzewania, połączonych systemów ogrzewania i wentylacji oraz dla połączonych systemów klimatyzacji i wentylacji o mocy chłodniczej przekraczających moc 70 kW.

Zmiany w przepisach Prawa budowlanego dotyczą obowiązku dołączenia do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie kopii świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci papierowej albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci elektronicznej – w przypadku budynków, z wyłączeniem budynków, o których mowa w art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków [art. 2 (art. 57 ust. 1 i 1ba Prawa budowlanego)].

W art. 3 wprowadzono przepis, o ile on jest uzasadniony technicznie i ekonomicznie, który dotyczy obowiązku przeprowadzenia w terminie do dnia 31 grudnia 2024 r. instalacji w budynkach niemieszkalnych  systemu ogrzewania lub połączenia go z systemem wentylacji, bądź systemu klimatyzacji lub jego połączenia z systemem wentylacji o nominalnej sumarycznej mocy chłodniczej ponad 290 kW tworzących systemy automatyki i sterowania dla budynków, do których odwołuje art. 23 ust. 6 pkt 2 znowelizowanej ustawy o charakterystyce energetycznej.

W celu zapewnienia stosowania optymalnych rozwiązań w użytkowanych budynkach wskazano też sposoby oceny zasadności tego montażu od strony technicznej (na podstawie opinii sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia do projektowania w odpowiedniej specjalności) i ekonomicznej (na podstawie porównania początkowych kosztów instalacji systemów automatyki i sterowania dla budynków ze spodziewanymi oszczędnościami kosztów energii wynikającymi z instalacji tych systemów, przy czym okres zwrotu z inwestycji jest nie dłuższy niż 5 lat).

Z kolei zapisy art. 4 zezwalają, by świadectwa charakterystyki energetycznej przekazane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowywały ważność przez okres, na jaki zostały sporządzone oraz dopuszczają stosowanie dotychczasowych przepisów dla świadectw charakterystyki energetycznej i protokołów z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji, nieprzekazanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przepisy ustawy zaczną obowiązywać od 28 kwietnia 2023 roku.