Izolacje przewodów oddymiających

Sprostanie wymaganiom przeciwpożarowym nie sprowadza się jedynie do obłożenia przewodów warstwą materiału izolacyjnego – konieczne jest użycie odpowiednich zawiesi, klap, wentylatorów itd. Od zastosowanych materiałów i jakości wykonania instalacji zależy zdrowie i życie użytkowników budynku w razie powstania w nim pożaru, dlatego należy koniecznie stosować atestowane materiały o niskiej przewodności cieplnej i prowadzić instalacje tak, by zminimalizować oddziaływanie promieniowania cieplnego na pomieszczenia, np. poprzez izolowanie lub ekranowanie kanałów. Zwiększenie odporności instalacji oddymiających wpływa bowiem na czas trwania i przebieg akcji ewakuacyjnych i ratowniczych.

W ciągu ostatnich kilku lat Europejski Komitet Normalizacyjny opublikował wiele norm dotyczących klasyfikacji wyrobów budowlanych w zakresie odporności na ogień lub działanie wysokiej temperatury, w tym urządzeń wentylacyjnych wchodzących w skład systemów zabezpieczenia przeciwpożarowego. W dokumentach tych podano zasady określania klasyfikacji ogniowej i sposoby jej oznaczania. Dla przewodów oddymiających wprowadzono ważne rozróżnienie dwóch grup przewodów oddymiających: przeznaczonych do obsługi tylko jednej strefy pożarowej oraz więcej niż jednej strefy.

Wymagania zawarte w normach zostały wprowadzone do przepisów budowlanych. M.in. rozporządzenie w sprawie warunków technicznych [1] wymaga, żeby budynek był tak zaprojektowany i wykonany, by w razie pożaru ograniczone były możliwości rozprzestrzeniania się ognia i dymu w obiekcie, a możliwa szybka i sprawna ewakuacja ludzi oraz zapewniony odpowiedni poziom bezpieczeństwa ekip ratowniczych. Rozporządzenie zawiera też szczegółowe wymagania wobec oddymiającej instalacji wentylacyjnej.

Przewody obsługujące wyłącznie jedną strefę pożarową powinny mieć klasę odporności ogniowej z uwagi na szczelność ogniową i dymoszczelność E600 S, co najmniej taką, jak klasa odporności ogniowej stropu. Dopuszcza się stosowanie klasy E300 S, jeżeli wynikająca z obliczeń temperatura dymu powstającego w czasie pożaru nie przekracza 300°C. Przewody obsługujące więcej niż jedną strefę pożarową powinny mieć klasę odporności ogniowej z uwagi na szczelność i izolacyjność ogniową oraz dymoszczelność EIS co najmniej taką, jak klasa odporności ogniowej stropu.

Przewody i ich izolacje

Przewody oddymiające wykonywane są najczęściej z kanałów stalowych z izolacją z płyt lub mat z wełny mineralnej, jako samonośne przewody z płyt gipsowych z zawartością włókien szklanych i celulozowych laminowanych obustronnie watą z włókna szklanego albo z płyt wermikulitowych, silikatowo-cementowych czy krzemianowych. Izolacje te są stosowane także do zabezpieczeń ogniochronnych konstrukcji stalowych. Ich prawidłowy dobór zależy od poprawnego określenia wymaganej w danym przypadku odporności ogniowej.

Na skuteczność działania przewodów wpływa również jakość prac instalacyjnych, dlatego niektóre firmy wymagają, by montaż przeprowadzały certyfikowane ekipy instalatorów. Oferowane są też stalowe przewody do budowy instalacji oddymiających o klasie odporności ogniowej E600 120 (ho) S 1500 single. Ich konstrukcja gwarantuje odporność ogniową oraz dymoszczelność przez 120 minut, zatem mogą być stosowane w strefach pożarowych, których strop ma odporność ogniową nie wyższą niż REI 120. Służą one do budowy instalacji wentylacji oddymiającej lub wentylacji mieszanej, pełniącej jednocześnie funkcje wentylacji ogólnej i oddymiającej.

Oznaczenie „single” wskazuje, że mogą być one stosowane do budowy instalacji w obrębie jednej strefy pożarowej (w zakresie jednej strefy nie jest wymagana izolacyjność cieplna). Mogą być też łączone z zaizolowanymi instalacjami wielostrefowymi. Należy jednak pamiętać o tym, że przejście przez przegrodę ogniową traktowane jest jako element instalacji wielostrefowej.

Maty i płyty z wełny

Na rynku dostępna jest cała gama izolacji z wełny mineralnej do przewodów oddymiających – płyt i mat (rys. 1). Np. przeznaczone do biernej ochrony przeciwpożarowej w budynkach produkty z wełny mineralnej służą także do wykonywania zabezpieczeń ogniochronnych przewodów wentylacyjnych, klimatyzacyjnych i oddymiających. Izolacje z tej grupy oferowane są w układach: cztero-, trój- oraz dwustronnych i składają się z płyt z niepalnej wełny mineralnej. Zabezpieczenie w klasie EIS 30 może być wykonane jako jednowarstwowe, bez konieczności izolowania zawiesi, natomiast w klasach EIS 60 i 120 jako dwuwarstwowe, a zawiesia muszą być również zaizolowane płytą o grubości równej co najmniej pierwszej warstwie zabezpieczenia.

Innym przykładem są płyty z wełny mineralnej jednostronnie pokryte zbrojoną folią aluminiową do izolacji przeciwogniowej na prostokątnych kanałach klimatyzacyjnych, wentylacyjnych i oddymiających. Dwuwarstwowe izolacje wykonane z tych płyt wykonuje się w klasie odporności ogniowej EIS 60 lub 120. Dla takiego rozwiązania wymagana jest izolacja zawiesi. Oferowane są też maty z wełny mineralnej jednostronnie obszytej siatką z drutu stalowego ocynkowanego, w których pomiędzy wełną mineralną a siatką znajduje się niezbrojona lub zbrojona folia aluminiowa. System ten przeznaczony jest do izolacji przeciwogniowej prostokątnych i okrągłych kanałów.

Płyty gipsowe

Kanały oddymiające mogą być także wykonane z płyt gipsowych wzmocnionych włóknem szklanym i celulozowym, które są laminowane obustronnie watą z włókna szklanego. Na rynku dostępne są np. płyty w klasach EIS 30 do 60 – dla przewodów oddymiających i wentylacyjnych zbudowanych z jednej warstwy płyt o grubości 20–25 mm (rys. 3) oraz EIS 90 do 120 – dla przewodów oddymiających i wentylacyjnych z dwóch warstw płyt o łącznej grubości 40 lub 50 mm. Przewody oddymiające i wentylacyjne z tych płyt łączone są z elementami budynku lub podwieszane za pomocą zawiesi z profili stalowych, gwintowanych prętów i stalowych łączników rozporowych lub z wykorzystaniem konstrukcji wsporczych.

Samonośne przewody wentylacyjne i odymiające z płyt gipsowych sprawdzają się w pomieszczeniach, w których brakuje miejsca na poprowadzenie kanałów stalowych izolowanych wełną mineralną. Kanał z płyt gipsowych może być bowiem mocowany bezpośrednio do stropu (rys. 2).

Płyty wermikulitowe

Wermikulit produkowany jest z krzemianów bogatych w magnez. Ma dobre właściwości termoizolacyjne i niską higroskopijność, jest materiałem niepalnym. Stosowany jest w izolacjach termicznych, akustycznych i zabezpieczeniach przeciwpożarowych. Produkuje się z niego płyty służące do budowy samonośnych kanałów wentylacyjnych i oddymiających. Oferowane są systemy, z których można budować kanały o klasach odporności ogniowej EIS 30 do 120, na które składają się: płyty, klej uszczelniający, łączniki mocujące i zawiesia z prętów gwintowanych i kształtowników stalowych.

Płyty silikatowo-cementowe

Do obudowy kanałów z blachy stalowej lub budowy samonośnych przewodów wentylacyjnych, klimatyzacyjnych i oddymiających stosowane są też ogniochronne płyty silikatowo-cementowe w klasach odporności ogniowej EIS 30 do 120. Płyty łączy się wkrętami, gwoździami lub zszywkami i obrabia za pomocą typowych maszyn i narzędzi stolarskich. Elementy te mogą być też prefabrykowane.

Literatura

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75, poz. 690, ze zm.).
2. Materiały firm: Frapol, Mercor, Paroc, Promat Top, Rigips i Rockwool.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!