Smart buildings

Badanie Whirlpool Corporation przeprowadzone na najważniejszych rynkach europejskich, w tym w Polsce, pokazuje, czego dokładnie oczekują konsumenci od inteligentnych urządzeń i budynków. Polacy cenią sobie te innowacje, które umożliwiają zmniejszenie zużycia energii (40,6%) i śladu węglowego (38%), jak również pozwalają zaoszczędzić pieniądze (37,3%) lub czas (25,7%). Badanie wykazało także, że – pomijając koszty i markę – najważniejszą dla polskich konsumentów cechą sprzętu AGD jest oszczędność energii i wody (53,7%).

Każdego dnia w budynkach wykorzystuje się energię do zaspokojenia różnych potrzeb: ogrzewania, przygotowania ciepłej wody użytkowej, chłodzenia, oświetlenia oraz zasilania urządzeń AGD i RTV. Dla energii elektrycznej nie ma praktycznie alternatywy – zasilamy nią wszystkie urządzenia. Przyszłością ogrzewania również wydaje się wykorzystanie energii elektrycznej (poza budynkami wielorodzinnymi, które mogą korzystać z sieci ciepłowniczej). Przemawia za tym jej powszechna dostępność i fakt, że może być ona wytwarzana w instalacjach zasilanych energią odnawialną.

Sprawdź: Czy pralki automatyczne są ekonomiczne? >>

Ogólnoświatowym trendem jest wznoszenie nowych budynków z zastosowaniem inteligentnych technologii, jednak standard ten bywa różnie rozumiany. Jego celem powinno być przede wszystkim zmniejszenie kosztów i ilości zużywanej energii oraz wpływu na środowisko w całym cyklu życia budynku. Liczy się również komfort i, co najważniejsze, inteligentny budynek (czyli oszczędzający energię) nie musi być drogi w budowie. Powinien spełniać aktualne wymagania przepisów i korzystać z powszechnie dostępnych technologii, które oferują przede wszystkim producenci urządzeń grzewczych i wentylacyjnych.

W celu optymalizacji pracy urządzeń AGD i RTV oraz zapewnienia komfortu można już korzystać z technologii, które dostępne są np. w smartfonach czy telewizorach – sterować nimi w ramach IoT (internetu rzeczy), określać scenariusze i ramy pracy. Użytkownik oczekujący wyższego komfortu i poziomu bezpieczeństwa może skorzystać ze specjalnych ofert. Ważny jest fakt, że cyfrowe technologie decydujące o zużyciu energii do ogrzewania i wentylacji stają się standardem w nowych urządzeniach do tego służących, a nie odrębnym dodatkiem.

Przyczyniły się do tego m.in. niskie koszty elektroniki i upowszechnienie standardów łączności bezprzewodowej, pozwalające zaoferować zaawansowane rozwiązania w niskich cenach.

Internet rzeczy wchodzi bardzo szybko do naszego życia codziennego i możemy nawet nie zauważyć, że już nie tylko nowe telewizory, ale także pralki, lodówki, odkurzacze, kuchenki i piekarniki wyposażane są w aplikacje do sterowania nimi. Każda technologia korzystająca z przesyłu i analizy danych przez internet ma również słabą stronę związaną z ochroną informacji i podatnością na wrogie działania. Nie jest to jednak przeszkodą w ich rozwoju, gdyż jednocześnie rozwijane są narzędzia bezpieczeństwa.

Czytaj też: Smart city – utopia czy nieuchronna wizja jutra »

Podkreślenia wymaga fakt, że filarem infrastruktury inteligentnych budynków i miast jest korzystanie z energii odnawialnej i jej racjonalne zużywanie, a nie jedynie nowe możliwości informatyczne. Inteligentne systemy HVAC, zdalne opomiarowanie, izolacje, energooszczędne oświetlenie, systemy automatyki i zarządzania budynkiem oraz sieć internetowa to główne technologie wykorzystywane w celu osiągnięcia statusu inteligentnego budynku. O jego inteligencji decydują jednak nie zastosowane programy, ale efekty energetyczne oraz zwiększony komfort i bezpieczeństwo.

Nowe budynki stanowią wciąż niewielki procent wszystkich istniejących obiektów – przybywa ich rocznie ok. 2%. Z wielu starszych budynków nigdy nie zrezygnujemy i tylko przemyślana modernizacja energetyczna pozwoli zmniejszyć w nich zużycie energii. W Unii Europejskiej w 2050 roku wciąż użytkowane będzie 90% obecnych zasobów budowlanych, ale budynki wnoszone 30 lat temu są według dzisiejszych standardów „energetycznymi zombies”. Jeśli ich nie unowocześnimy do poziomu wymaganego aktualnie i w przyszłości od nowych budynków, realizacja celów globalnej polityki klimatycznej i zrównoważonego rozwoju będzie niemożliwa.

SRI – wskaźnik potencjału inteligencji budynków

Zgodnie ze znowelizowaną w 2018 roku dyrektywą w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD) żaden budynek mieszkalny w UE nie powinien już w 2050 roku korzystać z paliw kopalnych. Dyrektywa ta wprowadziła nowe narzędzie: SRI (Smart Readiness Indicator) – wskaźnik absorbowalności inteligentnych rozwiązań. Pozwala on ocenić zdolność budynku do obsługi inteligentnych rozwiązań oraz zdolność budynku lub jego części do dostosowania swojego funkcjonowania do potrzeb użytkowników. SRI ma też zwiększać świadomość użytkowników w zakresie korzyści płynących ze stosowania technologii inteligentnych i informacyjno-komunikacyjnych w budynkach, a także integrować sektor budynków z przyszłymi inteligentnymi systemami energetycznymi. Ma również usprawniać współpracę między wszystkimi uczestnikami procesu wznoszenia obiektów budowlanych.

Kryteria wyznaczania wskaźnika SRI powinny obejmować funkcje związane z budynkiem i jego systemami technicznymi, zwłaszcza zdolność utrzymania charakterystyki energetycznej i funkcjonowania w procesie zwiększania efektywności zużycia energii, w tym ze źródeł odnawialnych, a także dostosowania trybu działania do potrzeb użytkowników. Zatem jego dwa główne cele to: energoefektywność w połączeniu z energią odnawialną oraz komfort w połączeniu ze zdolnością do reakcji na bieżącą sytuację w systemie energetycznym.

Stosowanie tego wskaźnika nie jest obowiązkowe i każde państwo samo decyduje o jego wprowadzeniu do prawa krajowego. Nie funkcjonuje też jeszcze powszechna metodologia jego wyznaczania. SRI obejmuje następujące kryteria budynku: energia, elektryczność, produkcja energii (np. PV), komfort, wygoda, zdrowie, konserwacja i prognozowanie awarii oraz informacja dla mieszkańców za pomocą programów i aplikacji. Średnia ocena tych kryteriów stanowi właśnie wskaźnik SRI. Są one oparte na takich funkcjach, jak: ogrzewanie, chłodzenie, c.w.u., kontrolowana wentylacja, oświetlenie, żaluzje, produkcja własna odnawialnej energii elektrycznej, zarządzanie popytem i podażą na energię elektryczną, ładowanie samochodów elektrycznych, a także system monitoringu i sterowania budynkiem. W efekcie otrzymujemy jednak wskaźnik z wartością, która niewiele mówi użytkownikom.

W projekcie zmian do dyrektywy EPDB z grudnia 2021 r. zawarte zostały zapisy wzmacniające wskaźnik inteligentnej gotowości dla dużych budynków niemieszkalnych od 2026 r. Ponadto, aby ułatwić rozwój nowych usług związanych z budynkami, znalazł się tam też zapis dotyczący danych o systemach budowlanych, do których należy zapewnić dostęp właścicielom, najemcom i zarządcom lub osobom trzecim. Zasady mają zostać określone w nowych przepisach dotyczących interoperacyjności danych i dostępu do nich.

Jak pokazał system świadectw charakterystyki energetycznej, ich dowolna w poszczególnych krajach forma niekoniecznie pozwoliła osiągnąć zamierzony cel. Świadectwa miały być mocnym argumentem przy zakupie i wynajmie nieruchomości, ale ich pozyskiwanie, możliwe nawet zdalnie, w wielu krajach stało się jedynie formalnością. Wiązane z nimi nadzieje na realne zaangażowanie audytorów energetycznych w proces zwiększania energoefektywności budynków przeszły do historii. Oby nowy wskaźnik nie podzielił losu „suwakowych” świadectw – według branży instalacyjno-grzewczej [3] dobrowolny charakter SRI i wymóg utrzymania kosztów jego sporządzenia na bardzo niskim poziomie ograniczy jego zdolność do pozytywnego wpływu na charakterystykę energetyczną budynków, co jest kluczowym celem dyrektywy EPBD. SRI bez odpowiedniej zawartości informacyjnej dla użytkowników i zachęt finansowych nie zmotywuje konsumentów do zwiększonego wykorzystania inteligentnych rozwiązań w ich budynkach.

W projekcie zmian do dyrektyw EPDB Komisja Europejska proponuje, żeby przepisy dotyczące świadectw charakterystyki energetycznej, ich wystawiania i formy oraz baz danych zostały zmienione tak, by można było zapewnić ich porównywalność w całej Unii. Mają się pojawić klasy od A do F, przeskalowane z myślą o celu, jakim są bezemisyjne zasoby budowlane do 2050 roku. Co więcej, ważność świadectw charakterystyki energetycznej niższych klas, od D do G, ma zostać skrócona do pięciu lat. Zwiększona zostanie natomiast wiarygodność wydawanych certyfikatów – konieczna będzie wizyta na miejscu i kontrola jakości wyników.

Kluczową kwestią w promowaniu inteligentnych technologii i informowaniu użytkowników są korzyści wynikające ze stosowania rozwiązań i urządzeń zwiększających efektywność ogrzewania i wentylacji oraz przygotowania c.w.u. – są to bowiem główne wydatki energetyczne. Stały dostęp do informacji o zużyciu energii na te cele oraz możliwość analizy pod kątem zwiększania energoefektywności pozwoli uświadomić użytkownikom, które z kluczowych funkcji należy zaktualizować, aby uczynić budynek bardziej inteligentnym. Konieczne są do tego narzędzia służące analizie danych i sporządzaniu referencji.

Czytaj też: Pompy ciepła w epoce smart »

Brzmi to może skomplikowanie, ale narzędzia do realizacji takich zadań są już dostępne. Kilku czołowych producentów urządzeń grzewczych oferuje usługi ogrzewania i wentylacji, a nie tylko urządzenia – mając po prostu stały wgląd w ich pracę i dokonując analiz nie tylko zapobiegających awariom, ale i zwiększających efektywność energetyczną i komfort, łącznie z propozycją całkowitej wymiany urządzenia na nowe, jeśli analiza wykaże opłacalność energetyczną i ekonomiczną takiego działania. Ma to swoje plusy, ale też bardzo mocno wiąże obie strony. Upowszechnienie się takich narzędzi do analizy energetycznej i ich masowe udostępnienie umożliwiłoby osobom zainteresowanym inteligentnymi technologiami dokonanie wstępnej oceny własnego budynku i podjęcie decyzji o ewentualnych dalszych działaniach.

Dyrektywa wprowadziła także pewne nowe definicje, m.in. „systemu automatyki i sterowania budynku”, który oznacza: system obejmujący wszystkie produkty, oprogramowanie oraz usługi inżynieryjne, które ułatwiają efektywne energetycznie, oszczędne i bezpieczne działanie systemów technicznych budynku poprzez automatyczne sterowanie i dzięki umożliwianiu manualnego zarządzania tymi systemami technicznymi budynku.

Proste czynności niezbędne na drodze do inteligentnych budynków

Dyrektywa 2018/844 wymaga, by każdy budynek nowy oraz istniejący, w którym wymieniane jest źródło ciepła, wyposażony został w samoregulujące się urządzenia do indywidualnego sterowania temperaturą w poszczególnych pomieszczeniach lub w strefie ogrzewanej modułu budynku, jeżeli jest to możliwe z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia. Zaleca również regularne przeglądy systemów ogrzewania i połączonych systemów ogrzewania i wentylacji o minimalnej znamionowej mocy ponad 70 kW, a także systemów klimatyzacji lub połączonych systemów klimatyzacji i wentylacji o znamionowej mocy użytecznej ponad 70 kW. Zakres przeglądów ma obejmować ocenę sprawności funkcjonowania i doboru odpowiedniej mocy źródła ciepła lub chłodu w celu optymalizacji ich działania w typowych lub przeciętnych warunkach eksploatacji. Ma to pozwolić ocenić trafność doboru mocy urządzeń pod względem szczytowego zapotrzebowania na ciepło bądź chłód oraz ich sprawność i funkcjonowanie w typowych warunkach pracy. Efektem tej oceny może być optymalizacja sezonowego zużycia energii i wyeliminowanie różnic między obliczeniowym a rzeczywistym zużyciem energii, pojawiających się w przypadku źle zaprogramowanych systemów i nastaw temperatury oraz niewłaściwych harmonogramów pracy.

Obowiązek ten nie jest powszechny, a zwolnione z niego są systemy techniczne budynku objęte uzgodnionym kryterium charakterystyki energetycznej lub obsługiwane przez operatora urządzeń czy sieci i podlegające środkom monitorowania po stronie systemu, a także budynki, w których stosowane są inteligentne systemy automatyki i sterowania monitorujące i analizujące m.in. zużycie energii. Informatyczne systemy zarządzania BMS (Building Management System) i BEMS (Building and Energy Management System) powinny być obowiązkowo zamontowane do 2025 roku we wszystkich budynkach niemieszkalnych, które wyposażone są w systemy ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji o znamionowej mocy użytecznej ponad 290 kW.

Z kolei ustawa o charakterystyce energetycznej [2] zaleca okresowe kontrole systemów ogrzewania z uwzględnieniem efektywności energetycznej kotłów: co najmniej raz na 5 lat dla urządzeń o nominalnej mocy cieplnej od 20 do 100 kW niezależnie od rodzaju paliwa, a w przypadku urządzeń o mocy ponad 100 kW: co najmniej raz na 2 lata dla kotłów opalanych paliwem ciekłym lub stałym i co najmniej raz na 4 lata dla opalanych gazem. Celem tej kontroli jest m.in. sprawdzenie, czy system ogrzewania wraz z kotłem jest użytkowany, konserwowany i regulowany w sposób zapewniający optymalną sprawność energetyczną. Oszacowanie rzeczywistej sezonowej sprawności energetycznej kotła oraz określenie możliwych do zastosowania usprawnień w trakcie eksploatacji mogą się przyczynić do optymalizacji kosztów zużycia energii [4]. Systemy klimatyzacji o nominalnej mocy chłodniczej większej niż 12 kW muszą być poddawane okresowym kontrolom co najmniej raz na 5 lat.

Plany a realizacja

Jak każdy plan w UE, także dyrektywy wykorzystują zarówno „kije” – zalecane do wprowadzenia wymagania prawne i strategie rozwoju, jak i „marchewki” – środki wsparcia ich realizacji.

Czytaj też: Smart city – przykłady planów i realizacji inteligentnych miast »

Krajowe prawo i plany powinny być dostosowane do zapisów dyrektyw. Aby móc skorzystać ze środków na wsparcie renowacji zasobów budowlanych, należy opracować i przekazać do UE plan działania i politykę państwa zmierzające do zredukowania emisji gazów cieplarnianych w 2050 roku o 80–95% w porównaniu do roku 1990 i zapewnienia wysokiej efektywności energetycznej oraz dekarbonizacji budynków, a także ich przekształcenia w obiekty o niemal zerowym zużyciu energii.

W lutym 2021 r. Rada Ministrów wpisała projekt Długoterminowej Strategii Renowacji do wykazu prac legislacyjnych i rozpoczął się etap konsultacji społecznych. Uwag było chyba wiele, bo od tego czasu na stronie ministerstwa nie widać żadnego ruchu w tej sprawie [5]. Niezakończenie prac nad tym dokumentem i nieprzedłożenie go Brukseli spowodowało, że nie została uruchomiona wypłata przeznaczonych na te cele unijnych środków finansowych w ramach perspektywy budżetowej na lata 2021–2027. DSR powinniśmy byli przedłożyć Komisji Europejskiej już 10 marca 2020 r.

Jesienią 2021 r. 20 stowarzyszeń, związków i korporacji z branży budowlanej wystosowało do Premiera RP list z sugestią jak najszybszego przyjęcia Długoterminowej Strategii Renowacji, wskazując, że obecna sytuacja skutkuje nie tylko brakiem dostępu do środków finansowych z UE, ale i coraz wyższymi kosztami użytkowania budynków, gdyż odkładana jest ich termomodernizacja. Zwrócono także uwagę, że Strategia jest istotnym elementem krajowego planu działania w dziedzinie energii i klimatu. Dlaczego jest to dla branży tak ważne?

Strategia obejmuje promocję głębokiej termomodernizacji budynków oraz zwiększanie tempa termomodernizacji w Polsce z 1 do ok. 3% rocznie. Określa jednocześnie skalę i źródła wsparcia finansowego dla tego procesu. Uruchomienie unijnych środków dałoby wielu gospodarstwom domowym szansę ograniczenia wydatków z powodu wzrostu cen energii, gdyż po modernizacji budynki mogą jej zużywać nawet o 60% mniej. 3 mld euro z UE na redukcję zużycia energii z pewnością posłużyłyby lepiej niż miliardy wydawane (z budżetu?) na jednorazowe akcje dla konsumentów, których efektem jest zmniejszenie nie tyle zużycia energii, co (chwilowe) ceny gazu na rachunkach. Skorzysta na tym jedynie dostawca gazu, bo państwo musi mu zrekompensować straty spowodowane zamrożeniem cen, natomiast my wszyscy do tych działań dopłacimy, pozostając w punkcie wyjścia.

Kolejną korzyścią związaną z realizacją DSR jest osiągnięcie celu dyrektywy, jakim jest zmniejszenie negatywnego wpływu budynków na środowisko dzięki ograniczeniu emisji zanieczyszczeń. Dla mieszkańców oprócz niższych kosztów ogrzewania ważne jest także zwiększenie jakości i komfortu życia.

Inteligentny budynek w Długoterminowej Strategii Renowacji

Projekt DSR przedstawia plan poprawy efektywności energetycznej sektora budowlanego oraz ścieżkę wielkoskalowej i głębokiej renowacji zasobów budowlanych w Polsce do roku 2030, 2040 i 2050. Budynki powinny zostać zmodernizowane w sposób spójny z transformacją w kierunku gospodarki neutralnej klimatycznie, przy uwzględnieniu pilnej potrzeby wymiany najbardziej emisyjnych źródeł ciepła w celu poprawy jakości powietrza. W DSR zawarto szereg wytycznych dotyczących wsparcia renowacji budynków w Polsce, pozwalających kompleksowo podejść do kwestii zwiększania ich efektywności energetycznej.

Przykładowo w ramach obszaru „Inteligentne technologie” przewidziano wsparcie dla takich rozwiązań oraz wdrażanie systemów inteligentnego zarządzania energią na poziomie budynków i miast w celu optymalizacji wykorzystania energii, m.in. poprzez wprowadzenie wskaźnika SRI. Tworzone są ramy prawne i finansowe wspierające implementację i funkcjonowanie nowoczesnych technologii, w szczególności inteligentnych liczników i systemów opomiarowania. Rozwijane będą prace badawcze nad innowacyjnymi technologiami pozwalającymi przeprowadzić termomodernizację budynków do poziomu obiektów zeroemisyjnych. Wspierane ma być także wdrażanie systemów współpracy pomiędzy projektantami różnych branż, zgodnie z ideą zintegrowanego projektowania (technologia BIM – Building Information Modeling), w tym opracowanie narzędzi ułatwiających projektowanie, optymalizację, modelowanie i użytkowanie budynków energooszczędnych. Powstać mają projekty demonstracyjne i pilotażowe budownictwa modułowego (prefabrykowanego), materiałów i technologii ekologicznych, o niskiej emisji wbudowanej i pochodzących z recyklingu, technologii integrujących systemy energetyczne z konstrukcją/obudową budynku oraz trójgeneracji.

W Strategii zawarto także cały rozdział pt. Wsparcie inteligentnych technologii oraz budynków i społeczności korzystających z dobrej łączności. Zapewnia się w nim, że aktualna polityka rozwoju zakłada wspieranie sektorów wpisanych do Krajowych Inteligentnych Specjalizacji, a wśród nich „Inteligentne i energooszczędne budownictwo” z siedmioma grupami tematycznymi: materiały i technologie, systemy energetyczne budynków, rozwój maszyn i urządzeń, rozwój aplikacji i środowisk programistycznych, zintegrowane projektowanie, weryfikacja energetyczna i środowiskowa oraz przetwarzanie i powtórne użycie materiałów.

Czytaj też: Audytor SMART »

W zakresie „rozwoju aplikacji i środowisk programistycznych” Strategia przewiduje:

1. Opracowanie otwartego środowiska programistycznego Software Development Kit, które umożliwiałoby tworzenie aplikacji wyższego poziomu w postaci graficznej, służących do sterowania pracą urządzeń w inteligentnych budynkach i interakcją pomiędzy poszczególnymi urządzeniami w sieci.
2. Powstanie zintegrowanych aplikacji diagnostycznych do zdalnego monitoringu oraz badania systemów BMS/HMS (Building or Home Management Systems).
3. Stworzenie aplikacji/systemów/interfejsów BMS/HMS poprawiających bezpieczeństwo, wspierających obsługę budynków i podnoszących jakość życia zarówno osób starszych o częściowej niepełnosprawności, jak i osób niepełnosprawnych (niewidomych, głuchoniemych, upośledzonych ruchowo).
4. Opracowanie standardów komunikacji i wymiany danych pomiędzy aktywnymi elementami inteligentnych budynków i systemów lokalnych.
5. Projektowanie, budowę i testowanie modułów komunikacyjnych zapewniających wymianę danych i zarządzanie aktywnymi elementami inteligentnych budynków.
6. Projektowanie, budowę i testowanie zintegrowanych systemów zarządzania energią dla autonomicznych systemów lokalnych.
7. Projektowanie, testowanie i wdrażanie algorytmów optymalizujących zarządzanie zasobami autonomicznych systemów lokalnych.

Z kolei w ramach grupy „zintegrowane projektowanie” Strategia obejmuje:

1. Opracowanie i standaryzację bibliotek wspierających BIM.
2. Metody i narzędzia projektowe prowadzące do Inteligentnej Konstrukcji, w tym wykorzystanie technik symulacji komputerowych oraz techniki BIM we wszystkich fazach projektowania (opracowanie narzędzi wspomagających projektowanie, modelowanie i symulację budynków energooszczędnych zarówno od strony zastosowanych technologii, jak i symulacji efektu ekonomicznego: nakłady/czas zwrotu inwestycji).W ramach grupy „weryfikacja energetyczna i środowiskowa” mowa o:
   1. Programach wspomagających i automatyzujących audyt energetyczny obiektów poddawanych modernizacji oraz monitoring efektów.
   2. Opracowaniu narzędzi do weryfikacji energetycznej i środowiskowej pod kątem energochłonności wbudowanej i stosowania metody pełnego cyklu życia – LCA.
   3. Walidacji zintegrowanych systemów budownictwa zeroenergetycznego w rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych („sieć budynków doświadczalnych” w różnych systemach).
   4. Metodach i narzędziach do oceny jakości wykonania elementów budynków (istniejących oraz wznoszonych) umożliwiających określenie rzeczywistej charakterystyki obiektów.
   5. Badaniach i technologiach dotyczących wpływu systemów infrastruktury budynku na zdrowie i wydajność pracy.
   6. Innowacyjnych systemach poligonowej kontroli parametrów wyrobów budowlanych mających wpływ na końcową efektywność energetyczną budynku.

DSR stwierdza, że inteligentne technologie to rozwiązania strategiczne, które przybliżą sektor budynków w Polsce do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Od wielu lat prowadzone są priorytetowe badania, monitorowane przez specjalny portal Ministerstwa Rozwoju – SmartRadar, służący do wizualizacji i porównywania danych statystycznych związanych z realizacją koncepcji inteligentnych specjalizacji (https://mpit-smartradar.avility.pl/).

Strategia zawiera też podrozdział o stanie wdrażania inteligentnych technologii w Polsce. Jest tam punkt poświęcony inteligentnym licznikom (smart meters) oraz inteligentnym sieciom (smart grids). Dane są stare i według stanu na 2018 rok inteligentne liczniki zainstalowane były u ok. 8,4% odbiorców (średnia europejska to 34,2%) – najwięcej w północnej Polsce. Ale plany są ambitne i do końca 2023 roku liczniki takie ma mieć co najmniej 15% odbiorców, do końca 2025 – 35%, a do końca 2028 r. zainstalowane zostaną u min. 80% odbiorców końcowych.

Obowiązek wyposażenia do 1 stycznia 2027 r. wszystkich ciepłomierzy i wodomierzy w lokalach w funkcję umożliwiającą zdalny odczyt opisujemy w tym numerze w osobnym artykule. Spośród technologii dotyczących zarządzania energią na poziomie smart city w Polsce najczęściej wdrażane są systemy zdalnego odczytu liczników i czujników oraz gospodarki odpadami.

Podkreślenia wymaga m.in. fakt, że w ramach obszaru „Inteligentne i innowacyjne technologie” Narodowe Centrum Badań i Rozwoju realizuje i planuje m.in. następujące projekty: efektywna wentylacja dla szkół i domów, magazynowanie energii (ciepła i chłodu), magazyny zintegrowane z pompami ciepła i systemami klimatyzacji oraz magazynowanie energii elektrycznej. W ramach tych przedsięwzięć tworzone są rozwiązania, które będą mogły zostać bezpośrednio wykorzystane w procesie termomodernizacji budynków lub posłużą do dalszych badań. Znajdą one również zastosowanie w nowym budownictwie.

Załącznik nr 1 do DSR zawiera także przegląd nowoczesnych rozwiązań w zakresie renowacji zasobów budowlanych. Są to m.in. inteligentne izolacje, których przewodność cieplna zmienia się w zależności od warunków zewnętrznych, czy inteligentne systemy sterowania systemami grzewczymi, wentylacyjnymi i klimatyzacyjnymi, które wykorzystują np. rewersyjne pompy ciepła, pulsacyjne gazowe kotły kondensacyjne, urządzenia kogeneracyjne, trzygeneracyjne oraz poligeneracyjne. W przypadku ogrzewania inteligentny system zarządzania energią w budynkach tylko dzięki niezależnej regulacji temperatury w każdym pomieszczeniu pozwala zaoszczędzić nawet 30% energii. A jeśli dodamy do tego korzyści z zastosowania izolacji termicznej oraz modernizacji wentylacji, potencjał oszczędności energii sięgnie 70–80%.

W kolejnym artykule przyjrzymy się, jakie rozwiązania i narzędzia dostępne są na rynku w ramach technologii inteligentnych budynków – aplikacjom i programom oraz ich funkcjom.

Literatura

1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej (Dz.Urz. UE L 156/75 z 19.06.2018)
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (DzU 2014, poz. 1200, z późn. zm.)
3. Stanowisko branży instalacyjno-grzewczej dot. współczynnika SRI w budynkach na trzecie spotkanie konsultacyjne w Brukseli, 28.05.2021, https://www.cire.pl/artykuly/materialy-problemowe/186988-stanowisko-branzy-instalacyjno-grzewczej-dot-wspolczynnika-sri-w-budynkach-na-trzecie-spotkanie-konsultacyjne-w-brukseli-28052021
4. Ekspertyzy techniczne kotłów wykonywane przez UDT, https://www.udt.gov.pl/ekspertyzy-techniczne/efektywnosc-energetyczna-kotlow
5. https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/dlugoterminowa-strategia-renowacji (dostęp: 20.01.2022)