RynekInstalacyjny.pl

Instalacje HVAC laboratoriów chemicznych – wyposażenie techniczne. Wentylacja ogólna.

HVAC installations in chemical laboratories – technical equipment. General ventilation

Instalacje HVAC laboratoriów chemicznych/ arch. redakcji

Instalacje HVAC laboratoriów chemicznych/ arch. redakcji

Pomieszczenia laboratoriów chemicznych są zazwyczaj wyposażone w dwa typy wentylacji: ogólną i technologiczną. Kluczową kwestią projektową jest właściwa konfiguracja obydwu typów wentylacji oraz dobór urządzeń i elementów w celu zapewnienia odpowiednich parametrów powietrza i kierunku przepływu oraz oszczędnej i bezpiecznej eksploatacji.

Zobacz także

Flowair Oszczędności wynikające z zastosowania kompaktowych rooftopów Cube

Oszczędności wynikające z zastosowania kompaktowych rooftopów Cube Oszczędności wynikające z zastosowania kompaktowych rooftopów Cube

W czasach, kiedy coraz większy nacisk kładziony jest na terminy realizacji inwestycji, poszukuje się rozwiązań maksymalnie upraszczających proces projektowania i wykonawstwa. Jednym z nich jest zastosowanie...

W czasach, kiedy coraz większy nacisk kładziony jest na terminy realizacji inwestycji, poszukuje się rozwiązań maksymalnie upraszczających proces projektowania i wykonawstwa. Jednym z nich jest zastosowanie rooftopów Cube firmy FLOWAIR.

VTS Sp. z o. o. VOLCANO i WING z silnikami EC w standardzie - energooszczędna nagrzewnica i kurtyna powietrzna VTS wyznacza nowy rynkowy trend

VOLCANO i WING z silnikami EC w standardzie - energooszczędna nagrzewnica i kurtyna powietrzna VTS wyznacza nowy rynkowy trend VOLCANO i WING z silnikami EC w standardzie - energooszczędna nagrzewnica i kurtyna powietrzna VTS wyznacza nowy rynkowy trend

Znaczący udział w poborze energii elektrycznej na świecie mają silniki stosowane w przemyśle. Wartości te są na tyle duże, że ich zmniejszeniem zainteresowani są nie tylko ponoszący koszty użytkownicy...

Znaczący udział w poborze energii elektrycznej na świecie mają silniki stosowane w przemyśle. Wartości te są na tyle duże, że ich zmniejszeniem zainteresowani są nie tylko ponoszący koszty użytkownicy silników, ale też parlamenty wielu krajów. Unia Europejska wydaje odpowiednie przepisy nakładające na producentów urządzeń elektrycznych obowiązek stosowania coraz bardziej sprawnych napędów. Firma VTS – podążając za swoją długotrwałą strategią, odpowiadając na potrzeby swoich wieloletnich klientów...

Rosenberg Polska sp. z o.o. CLEVER CONTROL. Inteligentne sterowanie

CLEVER CONTROL. Inteligentne sterowanie CLEVER CONTROL. Inteligentne sterowanie

Wszystkie przeprowadzone badania i testy potwierdzają, że prawidłowo dobrane i zamontowane kurtyny powietrzne są wysoce skuteczne. Chronią cenną energię cieplną pozwalając zaoszczędzić nawet 80% energii...

Wszystkie przeprowadzone badania i testy potwierdzają, że prawidłowo dobrane i zamontowane kurtyny powietrzne są wysoce skuteczne. Chronią cenną energię cieplną pozwalając zaoszczędzić nawet 80% energii przy jednoczesnej ochronie klimatu wewnętrznego i zwiększeniu komfortu ludzi.

Pomieszczenia laboratoriów chemicznych są zazwyczaj wyposażone w dwa typy wentylacji: wentylację ogólną oraz technologiczną (procesową).

Pierwszy rodzaj odpowiada za dostarczanie świeżego powietrza dla personelu oraz rozcieńczanie (usuwanie) zanieczyszczeń powstających podczas pracy laboratorium z uwzględnieniem komfortu (zapewnienie odpowiedniej prędkości i jakości powietrza w strefie przebywania ludzi, często również regulacja temperatury).

Drugi typ wentylacji ma za zadanie nie dopuścić do rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń poza obręb źródła ich emisji, co pozwala na ograniczenie strumienia powietrza wentylacji ogólnej.

Kluczową kwestią projektową jest właściwa konfiguracja obu rodzajów wentylacji w celu zapewnienia właściwych parametrów powietrza i odpowiedniego ukierunkowania przepływu, ale również prawidłowa regulacja pracy urządzeń w celu zmniejszenia zużycia energii [10] przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa ich użytkowania. Żeby osiągnąć założony cel, szczególną uwagę należy zwrócić na dobór poszczególnych elementów wyposażenia technicznego laboratoriów (przewody, armatura, urządzenia, ich parametry itp.).

W kolejnych punktach artykułu przedstawiono przegląd najpopularniejszych rozwiązań technicznych składowych systemu wentylacyjnego laboratoriów chemicznych.

Wentylacja ogólna

Wentylacja ogólna pomieszczenia laboratoryjnego powinna zostać zaprojektowana jako instalacja mechaniczna nawiewno-wywiewna, ponieważ wentylacja naturalna nie zapewnia wymaganego przepływu powietrza w każdych warunkach atmosferycznych, a także wiąże się z dużymi kosztami eksploatacyjnymi (brak kontroli, odzysku ciepła) i brakiem możliwości regulacji temperatury w obsługiwanym pomieszczeniu.

Instalacja kanałowa

Materiały stosowane do budowy instalacji wentylacji w laboratoriach chemicznych powinny charakteryzować się odpornością na różne czynniki, z którymi mogą mieć styczność, w zależności od przeznaczenia pomieszczenia. Wśród nich można wymienić: substancje chemiczne, pyły, temperaturę, wysoką wilgotność i promieniowanie UV.

Tworzywa sztuczne, takie jak PVC, PP, PE, są dobrymi materiałami chemoodpornymi, często stosowanymi w laboratoriach [21]. Podstawowymi ich własnościami są: dobra odporność chemiczna, długa żywotność, brak odporności na promieniowanie UV oraz łatwość montażu wynikająca z ich niskiej wagi. Dodatkowo PVC charakteryzuje się trudnozapalnością, PP wysoką sztywnością w podwyższonych temperaturach, a PE wysoką udarnością nawet w niskich temperaturach (rys. 1).

Rury, kształtki i armatura wentylacyjna z tworzyw sztucznych

Rys. 1. Rury, kształtki i armatura wentylacyjna z tworzyw sztucznych [21]

Kanały w laboratoriach chemicznych spełniają zwykle te same wymagania wytycznych co kanały wentylacji pomieszczeń bytowych. Jednak w przypadku możliwości powstawania kondensatu (szczególnie przy procesach mokrych) lub konieczności umożliwienia mycia instalacji kanały powinny być prowadzone ze spadkiem, a tam, gdzie to możliwe, pionowo, z dużą liczbą rewizji pozwalających na czyszczenie. Łączenie kanałów instalacji wentylacji laboratoriów powinno zapewniać szczelność wymaganą przez normy PN-EN 1507 (kanały prostokątne) [16] i PN-EN 12237 (kanały okrągłe) [17]. Standardowo w Polsce stosuje się kanały klas A i B, które mają szczelność wystarczającą dla większości typów laboratoriów. Jednak w instalacjach specjalnych, gdy nieszczelności mogą mieć wpływ na jakość powietrza, należy stosować kanały o klasie C [21].

Charakterystykę typowych materiałów stosowanych do budowy instalacji wentylacyjnej dla pomieszczeń laboratoriów chemicznych oraz techniki ich łączenia zestawiono w tab. 1. Materiały zostały przedstawione w kolejności rosnącej wg ceny. Dodatkowo w tab. 2 zestawiono przykładowe powłoki stosowane w celu zabezpieczenia elementów instalacji wentylacyjnych.

Materiały instalacji wentylacyjnych chemoodpornych

Tabela 1. Charakterystyka typowych materiałów instalacji wentylacyjnych chemoodpornych [21]

Powłoki na kanałach stalowych w instalacjach chemoodpornych

Tabela 2. Powłoki stosowane na kanałach stalowych w instalacjach chemoodpornych [2]

Regulatory VAV i CAV

Z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy jednym z najistotniejszych wymagań jest utrzymanie w pomieszczeniu laboratorium stałej wartości podciśnienia lub nadciśnienia względem otaczających stref. Z uwagi na obecność w tych pomieszczeniach substancji szkodliwych zwykle zakłada się podciśnienie na poziomie 5–15% różnicy strumieni powietrza nawiewanego i wywiewanego [11].

W celu kontroli strumieni powietrza w pomieszczeniu stosuje się regulatory zmiennego strumienia powietrza VAV oraz regulatory stałego przepływu CAV. Odgrywają one ważną rolę z uwagi na dużą różnorodność urządzeń technicznego wyposażenia laboratoriów (digestoria, ssawki, okapy) – zmiana parametrów pracy jednego z urządzeń musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w zmianie punktu pracy systemu wentylacji ogólnej (kompensacja).

Załączenie urządzenia usuwającego powietrze z pomieszczenia powinno skutkować obniżeniem strumienia wywiewu ogólnego, a po przekroczeniu wartości minimalnego strumienia dla regulatora wywiewnego dodatkowo wzrosnąć powinien strumień powietrza nawiewanego. Jeśli w pomieszczeniu znajdują się szafy wyciągowe z regulatorami stałego przepływu CAV, konieczne jest ich uwzględnienie w całkowitym bilansie strumieni powietrza wentylacyjnego.

Przykład dynamicznego bilansowania składowych strumieni powietrza wentylacyjnego z uwzględnieniem zmiennego obciążenia grzewczego i chłodniczego kompensowanego częściowo systemem wentylacji i klimatyzacji przedstawiono na ilustracji na str. 74 w RI nr 4/2015 [11]. Na rys. 2 zilustrowano przykładowe regulatory stosowane w systemach wentylacji laboratoriów chemicznych.

Regulator VAV w wykonaniu chemoodpornym

Rys. 2. Regulator VAV w wykonaniu chemoodpornym, od lewej: tradycyjny z krzyżem pomiarowym, z odporną na zanieczyszczenia dyszą pomiarową lub ze specjalnym elementem pomiarowym dla dużej dokładności przy niskich przepływach, z podwójnym krzyżem pomiarowym oraz w wykonaniu przeciwwybuchowym [21]

Właściwy dobór regulatora VAV powinien uwzględniać zarówno maksymalny, jak i minimalny strumień powietrza, jaki będzie utrzymywał regulator. Doświadczenie autorów z prowadzenia pomiarów strumieni powietrza z wykorzystaniem regulatorów VAV i alternatywnej metody pomiaru pokazują, że dokładność regulacji strumienia przepływającego powietrza przez regulator VAV w zakresie przepływów poniżej Vmin znacząco spada, co jest ściśle związane ze stosowaną w regulatorach metodą pomiarową. Dlatego pomimo obiegowych opinii, a nawet czasem deklaracji producentów na temat możliwości pracy regulatora przy niskich przepływach, zalecamy, aby nie tylko nie przekraczać strumieni minimalnych, ale w miarę możliwości zapewnić strumienie o ok. 5–10% większe od minimalnych dla danego typu regulatora.

Na rynku znaleźć można specjalne konstrukcje regulatorów, które gwarantują jakość regulacji nawet przy małych prędkościach przepływającego powietrza, co uzyskuje się poprzez zastosowanie jako elementu pomiarowego zwężki (np. dyszy Venturiego) lub innego elementu spiętrzającego zamiast tradycyjnego krzyża pomiarowego [21].

Do pomiaru różnicy ciśnienia statycznego wykorzystuje się odporne na zanieczyszczenia statyczne lub dynamiczne przetworniki różnicy ciśnień (statyczne – powietrze nie przepływa przez układ pomiarowy, dynamiczne – powietrze przepływa przez układ pomiarowy). Istotną cechą regulatorów jest czas reakcji i doregulowania strumienia, który wg [1] nie powinien przekraczać 2–3 s od momentu całkowitego otwarcia okna, żeby zanieczyszczenia z digestorium nie przedostawały się do pomieszczenia.

Nawiewniki i wywiewniki

Duże strumienie powietrza wentylacyjnego w pomieszczeniach laboratoriów chemicznych mogą powodować powstawanie odczucia przeciągu (zbyt duża prędkość powietrza w strefie przebywania ludzi). Dlatego bardzo istotny jest równomierny rozdział powietrza. Przy doborze nawiewników i wywiewników należy zwrócić uwagę na ilość powietrza, zasięg strugi, prędkość wypływu, prędkość w strefie przebywania ludzi, poziom hałasu oraz możliwość regulacji kierunku wypływu [3]. Najczęściej stosowane systemy rozdziału powietrza w pomieszczeniach laboratoriów chemicznych to: góra–góra, góra–dół, góra–dół–góra, przepływ tłokowy (systemy wyporowe) – rys. 3.

System rozdziału powietrza

Rys. 3. System rozdziału powietrza: a) góra–dół, b) góra–góra–dół, c) ściana góra–ściana dół, d) dół–góra (przepływ wyporowy), e) góra–góra

System rozdziału powietrza góra–dół stosuje się w przypadku, gdy w laboratorium mamy do czynienia ze związkami chemicznymi, które są cięższe od powietrza [11]. Taki system powoduje usuwanie zanieczyszczeń w miejscu ich gromadzenia. Nawiewnikami w systemie góra–dół mogą być np. sufity perforowane, a wywiew odbywa się poprzez kratki wywiewne zlokalizowane w dolnej części pomieszczenia (rys. 4).

Różne rodzaje nawiewników

Rys. 4. Różne rodzaje nawiewników: wirowy, nawiewniki perforowane z filtrami, kratka wentylacyjna, nawiewniki wirowe ze zmienną geometrią strugi [21]

Ważnym parametrem nawiewnika jest możliwość regulacji kierunku strugi powietrza w przypadku jego negatywnego wpływu na działanie urządzeń wentylacji technologicznej (np. kiedy nawiewnik umieszczony jest zbyt blisko digestorium). Przy zauważeniu zaburzeń w obrębie urządzeń wentylacji technologicznej (rys. 5) możliwe powinno być skorygowanie kierunku wypływu powietrza z nawiewników wentylacji ogólnej.

Wpływ strugi powietrza nawiewanego na przepływ w rejonie okna digestorium

Rys. 5. Wpływ strugi powietrza nawiewanego na przepływ w rejonie okna digestorium

Ze względów finansowych i architektonicznych najczęściej wybieranym sposobem rozdziału powietrza jest system z nawiewnikami wirowymi montowanymi po przeciwległej stronie pomieszczenia niż wywiewniki, które zwykle lokalizuje się przy digestoriach, okapach lub innych urządzeniach wyciągowych. Znacznie lepszy pod względem skuteczności wentylacji jest system wyporowy. Wymaga on jednak większych strumieni powietrza, a co jest z tym związane – większych kanałów wentylacyjnych. System jest droższy przy zakupie i w eksploatacji, ale skutkuje większym komfortem użytkowników i mniejszymi zaburzeniami urządzeń wentylacji technologicznej. Rys. 6. z kolei pokazuje tworzywowe krzyżowe wymienniki ciepła Mietzsch z systemem dysz natryskowych [21]

Centrale wentylacyjne i odzysk ciepła

Duże strumienie powietrza wentylacyjnego wiążą się z dużym zapotrzebowaniem na energię potrzebną do jego obróbki, dlatego zawsze należy rozważyć możliwość zastosowania odzysku ciepła z powietrza usuwanego. Charakterystycznym problemem w przypadku laboratoriów chemicznych jest szczelność wymienników ciepła w centralach wentylacyjnych, ich odporność chemiczna oraz wymiary kanalików i ewentualnie możliwość mycia. Stosowanie odzysku ciepła może się wiązać z mieszaniem strumieni różnych zanieczyszczeń i niekontrolowanymi reakcjami tych czynników, a także zanieczyszczeniem urządzeń do odzysku ciepła i kanałów wentylacyjnych oraz korozją. Najpopularniejsze typy wymienników stosowane w pomieszczeniach laboratoriów chemicznych zestawiono w tab. 3.

Tworzywowe krzyżowe wymienniki ciepła Mietzsch

Rys. 6. Tworzywowe krzyżowe wymienniki ciepła Mietzsch z systemem dysz natryskowych [21]

Wymienniki do odzysku ciepla stosowane w laboratoriach

Tabela 3. Parametry przykładowych wymienników do odzysku ciepła stosowane w laboratoriach

Wyciąg powietrza z digestorium na zewnątrz z ominięciem centrali wentylacyjnej powoduje znaczące zmniejszenie sprawności temperaturowej wymiennika odzysku ciepła, co powinno zostać wzięte pod uwagę przy bilansowaniu cieplnym pomieszczenia, a także przy doborze opcjonalnego wyposażenia centrali wentylacji ogólnej np. w nagrzewnicę wstępną.

Odzysk ciepła z powietrza usuwanego przez digestoria jest dopuszczalny i opłacalny w przypadku, kiedy wszystkie digestoria można połączyć w jeden układ, w którym mieszanie strumieni powietrza nie prowadzi do niekontrolowanych reakcji i powstania substancji palnych, wybuchowych lub toksycznych. Stosowanie oddzielnych urządzeń dla każdego digestorium lub pomieszczenia może się okazać nieopłacalne. Chociaż podręcznik ASHRAE [2] dopuszcza stosowanie obrotowych wymienników ciepła (szczelność ok. 90–97%) do odzysku ciepła z powietrza usuwanego przez digestoria, układy takie są rzadko stosowane przez projektantów.

Na rys. 7. pokazano przykładowe zestawy wymienników do odzysku ciepła, grzania i chłodzenia powietrza wentylacyjnego eco-net® wraz ze schematami ich działania w konfiguracjach dla zimy i dla lata [21].

Działanie wymienników do odzysku ciepła, grzania i chłodzenia

Rys. 7. Schemat działania systemu wymienników do odzysku ciepła, grzania i chłodzenia powietrza wentylacyjnego eco-net® (po lewej: tryb dla zimy, w środku: tryb dla lata, po prawej: widok zestawów) [21]

Wykonanie materiałowe części nawiewnej instalacji wentylacyjnej wraz z centralą wentylacyjną jest dla pomieszczeń laboratoriów identyczne jak w przypadku typowych pomieszczeń bytowych, dla których powietrze zewnętrzne jest wolne od zanieczyszczeń. Natomiast materiały zastosowane w części wywiewnej muszą być odporne na działanie substancji znajdujących się w pomieszczeniu. Z tego powodu w centralach wentylacyjnych laboratoriów chemicznych stosuje się najczęściej powłoki zabezpieczające przed szkodliwym oddziaływaniem substancji chemicznych, których nawet małe stężenia mogą w trakcie długiego okresu eksploatacji prowadzić do korozji. Płytowe wymienniki ciepła w centralach wentylacyjnych pokrywa się np. powłokami epoksydowymi.

Wentylatory

W instalacjach wentylacyjnych laboratoriów często stosuje się wentylatory promieniowe z uwagi na występujące wysokie prędkości powietrza i straty ciśnienia. Wiąże się to jednak z większym zużyciem energii elektrycznej do napędu tych wentylatorów. Polskie przepisy [13] nakładają obowiązek stosowania wentylatorów o współczynnikach SFP (mocy właściwej) w zakresie 0,8–1,6 kW/(m3/s). W przypadku stosowania dodatkowych elementów w instalacji wentylacyjnej dopuszcza się zwiększenie mocy właściwej wentylatorów o 0,3–0,6 kW/(m3/s) w zależności od rodzaju zastosowanego urządzenia [13].

Rozróżnia się następujące klasy sprawności silników (wg normy [15]): standardowe o klasie IE1 (nie mogą być już stosowane), silniki o podwyższonej sprawności IE2 i IE3 oraz silniki o najwyższej sprawności i klasie IE4. Im większa moc silnika wentylatora, tym wymagana jest wyższa klasa sprawności. Obecnie coraz bardziej popularne stają się silniki EC (elektronicznie komutowane), których zaletą jest niski poziom hałasu oraz wysoka sprawność (do 90%, klasa IE2 do IE4 włącznie w zależności od modelu) i mniejsze zużycie energii w porównaniu do silników AC. Można również stosować silniki PM motors – synchroniczne o magnesie stałym (sprawność pomiędzy IE3 i IE4).

Materiałem najczęściej stosowanym do budowy wentylatorów chemoodpornych jest wzmocniony propylen, czasami również PVC. Przykładami mogą być wentylatory pokazane na rys. 8. Ich cechą charakterystyczną jest obudowa wirnika wykonana najczęściej z jednego elementu, co powoduje, że urządzenia te są hermetyczne. Ma to duże znaczenie przy przetłaczaniu związków chemicznych, które mogą tworzyć mieszaniny wybuchowe z powietrzem. Maksymalna temperatura pracy to około 40°C.

Wentylatory chemoodporne mogą być również wykonane ze stali kwasoodpornej lub nierdzewnej. Stosowane są przede wszystkim do szaf wentylowanych na chemikalia lub do digestoriów, a najwyższa temperatura ich pracy może wynosić nawet 150°C.

Wersje przeciwwybuchowe wentylatorów chemoodpornych charakteryzują się jednolitą obudową wykonaną przede wszystkim z blachy stalowej z domieszką grafitu, dzięki czemu przystosowane są do pracy w strefach zagrożonych wybuchem.

Wentylatory chemoodporne

Rys. 8. Wentylatory chemoodporne, od lewej: FRv, FDvF, kanałowy i promieniowe Mietzsch [21]

Akustyka

Wysokie prędkości powietrza w kanałach (z uwagi na duże strumienie i konieczność minimalizacji przestrzeni zajmowanej przez instalacje) skutkują powstawaniem hałasu. Oprócz przepływu powietrza źródłem hałasu są również silniki wentylatorów, a także regulatory VAV, których konstrukcja wiąże się z przewężeniem przekroju i lokalnym zwiększeniem prędkości przepływu powietrza. Dlatego w pobliżu regulatorów VAV powinno się montować tłumiki akustyczne (w kanałach od strony pomieszczenia) oraz obudowy tłumiące na regulatory.

O ile obudowy dla regulatorów przeznaczonych do wentylacji bytowej są popularnym rozwiązaniem, o tyle w przypadku regulatorów w wykonaniu chemoodpornym (laboratoryjnym) nie znaleziono tego typu rozwiązań. Tłumiki akustyczne, podobnie jak pozostałe elementy wentylacji technologicznej narażone na działanie substancji chemicznych, również powinny być wykonane z materiałów chemoodpornych. Na rynku znaleźć można także inne elementy instalacji wentylacyjnej w wykonaniu chemoodpornym chroniące przed hałasem, jak np. obudowy czy podstawy tłumiące do wentylatorów dachowych (rys. 9).

Elementy instalacji wentylacyjnej chroniące przed hałasem

Rys. 9. Elementy instalacji wentylacyjnej chroniące przed hałasem w wykonaniu chemoodpornym, od lewej: tłumiące podstawy dachowe, tłumik akustyczny tworzywowy, obudowy wentylatorów dachowych [21]

Konfiguracja elementów wyposażenia laboratoriów – wentylacja ogólna

Samo wykorzystanie wysokiej klasy urządzeń technicznego wyposażenia laboratorium nie gwarantuje uzyskania pożądanego efektu skutecznej wentylacji oraz nie chroni przed niekontrolowanym rozprzestrzenieniem się zanieczyszczeń. Systemy te mogą być skuteczne jedynie w połączeniu z odpowiednimi układami automatyki, których zadaniem jest sterowanie pracą poszczególnych urządzeń, z uwzględnieniem warunków ograniczających. Do projektanta instalacji HVAC należy sprecyzowanie wymagań stawianych automatyce oraz opracowanie algorytmów sterowania pracą poszczególnych urządzeń, gwarantujących ich prawidłową współpracę. W aspekcie projektowania laboratorium ważne jest nie tylko właściwe zaprojektowanie instalacji wentylacji ogólnej oraz technologicznej, ale również lokalizacja względem siebie poszczególnych elementów systemu wentylacyjnego. Na podstawie wytycznych, m.in. [2, 5, 6, 7, 9 i 14], można sformułować następujące wskazówki do projektowania instalacji wentylacji w laboratoriach chemicznych:

  • należy stosować wyłącznie wentylację mechaniczną (najlepiej w połączeniu z nieotwieranymi oknami – ograniczenie ryzyka niewłaściwego użytkowania),

  • należy stosować 100% świeżego (zewnętrznego) powietrza nawiewanego do pomieszczeń,

  • należy dobierać regulatory VAV i zdefiniować odpowiednie scenariusze pracy pomieszczenia, uwzględniające zmiany w bilansie powietrza konieczne do utrzymania wymaganej różnicy ciśnień,

  • minimalna wartość utrzymywanego podciśnienia jest trudna do określenia, ponieważ zależy m.in. od szczelności powietrznej pomieszczenia, natomiast maksymalna nie powinna przekraczać 50 Pa [11] (z uwagi na trudności w otwarciu drzwi przy wyższej różnicy ciśnień),

  • należy przewidzieć tryb pracy dyżurnej w okresach mniejszej intensywności użytkowania pomieszczeń laboratorium (dwukrotne zmniejszenie strumienia powietrza powoduje teoretycznie ośmiokrotne obniżenie mocy wentylatora; w praktyce redukcja ta wynosi od 40 do 80%),

  • w celu zapewnienia oszczędności energii należy stosować czujniki ruchu (obecności) oraz algorytm aktywujący tryb „obecności” w przypadku działającego digestorium niezależnie od obecności personelu,

  • usytuowanie nawiewników i wywiewników powinno zapewniać przepływ powietrza w kierunku od strefy najmniej zanieczyszczonej do strefy o potencjalnie najwyższym ryzyku zanieczyszczenia,

  • z uwagi na zaburzenia pochodzące od nawiewników wysokość pomieszczenia powinna wynosić min. 2,7 m (zalecane 3 m),

  • należy zapewnić dobry rozdział powietrza (kryterium efektywności wentylacji), tzn. przepływ całego strumienia powietrza nawiewanego przez strefę roboczą (np. dzięki usytuowaniu nawiewu i wywiewu w przeciwległych narożnikach pomieszczenia) i usuwanie zanieczyszczeń oraz zysków ciepła bezpośrednio w miejscu ich emisji (wentylacja miejscowa technologiczna),

  • zaleca się stosowanie wywiewu ogólnego w pobliżu digestoriów i nawiewu po przeciwnej stronie pomieszczenia (w celu obniżenia prędkości powietrza przed oknami digestoriów), w strefie ok. 1,5 m od digestorium nie powinno się umieszczać nawiewników [7],

  • prędkość przepływu powietrza przez pomieszczenie powinna wynosić od ok. 20% [9] do 30% [5] prędkości przepływu powietrza w oknie, aby wentylacja ogólna nie pogarszała skuteczności działania wentylacji technologicznej, przy czym prędkość powietrza w odległości 40 cm od okna digestorium nie powinna przekraczać 0,2 m/s [14],

  • poziom hałasu od instalacji wentylacji ogólnej nie powinien przekraczać 55 dB (A).

Wykorzystanie numerycznej mechaniki płynów (CFD)

Rys. 10. Wytyczne Uniwersytetu w Washington (USA) [7] zalecają wykorzystanie numerycznej mechaniki płynów (CFD) do projektowania przepływu powietrza w pomieszczeniach laboratoriów

W drugiej części artykułu przedstawione zostaną elementy technicznego wyposażenia pomieszczeń laboratoriów chemicznych związane z wentylacją technologiczną: digestoria, filtry/skrubery, ssawki, okapy oraz szafy wentylowane.

Literatura

  1. Ekberg L., Melin J., Required Response Time for Variable Air Volume Fume Hood Controllers, „The Annals of occupational hygiene”, Vol. 44, No. 2, 2000, p. 143–150.

  2. Handbook HVAC, Chapter 14, Laboratories, ASHRAE 2007.

  3. Joniec W., Nawiewniki, „Rynek Instalacyjny” nr 3/2010, p. 38–39.

  4. Kaiser K., Wentylacja i klimatyzacja laboratoriów, Grupa Medium, Warszawa 2014.

  5. Laboratory Design Handbok, TSI incorporated, 2005.

  6. Laboratory safety design guide, Environmental Health & Safety University of California, Second Edition, 2007.

  7. Ratcliff M., Laboratory safety design guide, Environmental Health & Safety University of Washington, 2009.

  8. Rosiński M., Odzyskiwanie ciepła w wybranych technologiach inżynierii środowiska, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2008.

  9. Standford Laboratory Standard and Design Guide.

  10. Sudoł W., Sypek G., Wentylacja VAV pomieszczeń laboratoryjnych, „Chłodnictwo i Klimatyzacja”, s. 74–77.

  11. Szymański M., Górzeński R., Szkarłat K., Instalacje HVAC laboratoriów chemicznych – projektowanie, „Rynek Instalacyjny” nr 4/2015, s. 72–75.

  12. Zając A., Organizacja wymiany powietrza, „Rynek Instalacyjny” 11/2008, s. 78–80.

  13. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75/2002, poz. 690, z późn. zm.).

  14. EN-14175 Fume Cupboards Part 5. Recommendation for installation and maintance.

  15. IEC 60034-30:2008 Standard on efficiency classes for low voltage AC motors.

  16. PN-EN 1507:2007 Wentylacja budynków. Przewody wentylacyjne z blachy o przekroju prostokątnym. Wymagania dotyczące wytrzymałości i szczelności.

  17. PN-EN 12237:2005 Wentylacja budynków. Sieć przewodów. Wytrzymałość i szczelność przewodów z blachy o przekroju kołowym.

  18. PN-EN 14175 Wyciągi laboratoryjne. Cz. 3 i 4.

  19. PN-EN 14470 Cz. 1. Bezpieczne ogniowo szafki magazynowe, bezpieczne szafki na płyny łatwopalne.

  20. PN-EN 14470 Cz. 2. Ognioodporne szafki magazynowe, bezpieczne szafki na butle ze sprężonym powietrzem.

  21. Materiały producentów i dystrybutorów: Amargo, Asesos, BerlinerLuft, Chemotech, Chemowent, Danfoss, Fläkt Woods, Floresvalles, Friatecna, Halton, Heatex, Kchservices, Koettermann, Mietsch, Nederman, Schako, Swegon, Trox, Wesemann, Smay, Fuken, Maxair, Waldner.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Powiązane

Redakcja RI Kurtyny powietrzne STAVOKLIMA

Kurtyny powietrzne STAVOKLIMA Kurtyny powietrzne STAVOKLIMA

Aktualna oferta kurtyn powietrznych, znajdujących się w ofercie firmy Ventia.

Aktualna oferta kurtyn powietrznych, znajdujących się w ofercie firmy Ventia.

dr inż. Grzegorz Kubicki Systemy nawiewu pożarowego

Systemy nawiewu pożarowego Systemy nawiewu pożarowego

System oddymiania pożarowego składa się z dwóch zasadniczych elementów: urządzeń odbioru dymu oraz otworów lub urządzeń dostarczania powietrza zewnętrznego (kompensacyjnego). W poprzednich artykułach (RI...

System oddymiania pożarowego składa się z dwóch zasadniczych elementów: urządzeń odbioru dymu oraz otworów lub urządzeń dostarczania powietrza zewnętrznego (kompensacyjnego). W poprzednich artykułach (RI nr 10 i 11/2010) opisane zostały zasady wykorzystania w układach wentylacji pożarowej klap oddymiających i wentylatorów pożarowych. Przyszła zatem kolej na omówienie rozwiązań służących dostarczaniu powietrza kompensacyjnego, których zadaniem jest wypchnięcie powstającego podczas pożaru dymu ze strefy...

dr inż. Anna Charkowska Wybrane metody projektowania wentylacji dla kuchni zbiorowego żywienia

Wybrane metody projektowania wentylacji dla kuchni zbiorowego żywienia Wybrane metody projektowania wentylacji dla kuchni zbiorowego żywienia

W artykule opisano podstawowe zasady projektowania wentylacji w oparciu o informacje i wymagania zawarte w wytycznych niemieckich VDI 2052:2006 [7] oraz wytycznych brytyjskich stowarzyszenia HVCA (Heating...

W artykule opisano podstawowe zasady projektowania wentylacji w oparciu o informacje i wymagania zawarte w wytycznych niemieckich VDI 2052:2006 [7] oraz wytycznych brytyjskich stowarzyszenia HVCA (Heating and Ventilating Contractors’ Association) [6], a także, dla porównania, zalecenia krajowe z 2002 r.

Jerzy Kosieradzki Kurtyny powietrzne w zakładach przemysłowych

Kurtyny powietrzne w zakładach przemysłowych Kurtyny powietrzne w zakładach przemysłowych

Kurtyny powietrzne stosowane są zarówno w obiektach użyteczności publicznej, jak i w budownictwie przemysłowym. Znajdują one zastosowanie także przy odciągach miejscowych, jako połączenie strumienia powietrza...

Kurtyny powietrzne stosowane są zarówno w obiektach użyteczności publicznej, jak i w budownictwie przemysłowym. Znajdują one zastosowanie także przy odciągach miejscowych, jako połączenie strumienia powietrza nawiewanego z ssawką odbierającą. W tym przypadku zapobiegają rozprzestrzenianiu się zanieczyszczeń w pomieszczeniu.

Grzegorz Gwiżdż CLIMAVER – instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne. Oprogramowanie wspomagające projektowanie

CLIMAVER – instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne. Oprogramowanie wspomagające projektowanie CLIMAVER – instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne. Oprogramowanie wspomagające projektowanie

Rosnące wymagania stawiane przez projektantów instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych programom wspomagającym projektowanie wpływają na konieczność ich ciągłego udoskonalania, poprawiania funkcjonalności...

Rosnące wymagania stawiane przez projektantów instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych programom wspomagającym projektowanie wpływają na konieczność ich ciągłego udoskonalania, poprawiania funkcjonalności i wydajności.

Jerzy Kosieradzki Odzysk ciepła − możliwości i zasady

Odzysk ciepła − możliwości i zasady Odzysk ciepła − możliwości i zasady

Wzrost wymagań dotyczących jakości powietrza w zakładach przemysłowych jest przyczyną zwiększenia ilości energii koniecznej do przygotowania powietrza wentylacyjnego. W większości procesów technologicznych...

Wzrost wymagań dotyczących jakości powietrza w zakładach przemysłowych jest przyczyną zwiększenia ilości energii koniecznej do przygotowania powietrza wentylacyjnego. W większości procesów technologicznych stosowanie recyrkulacji jest niemożliwe ze względu na występujące zanieczyszczenia powietrza i całe powietrze nawiewane pobierane jest z zewnątrz. Problem oszczędności energii cieplnej zużywanej przez urządzenia centralnego ogrzewania został częściowo rozwiązany poprzez zwiększenie izolacyjności...

dr inż. Kazimierz Wojtas Zyski ciepła przez przegrody przezroczyste (cz. 2)

Zyski ciepła przez przegrody przezroczyste (cz. 2) Zyski ciepła przez przegrody przezroczyste (cz. 2)

Przy obliczeniach natężenia promieniowania padającego na ścianę o określonym nachyleniu i orientacji model przegrody przezroczystej wg ASHARAE zakłada, że natężenie promieniowania całkowitego jest sumą...

Przy obliczeniach natężenia promieniowania padającego na ścianę o określonym nachyleniu i orientacji model przegrody przezroczystej wg ASHARAE zakłada, że natężenie promieniowania całkowitego jest sumą promieniowania bezpośredniego rozproszonego pochodzącego od „nieboskłonu” oraz promieniowania rozproszonego odbitego od powierzchni ziemi.

Mitsubishi Heavy Industries LTD. Model Kanałowy HOTELOWY

Model Kanałowy HOTELOWY Model Kanałowy HOTELOWY

Jednostki kanałowe typu FDUH dedykowane są szczególnie dla rozwiązań hotelowych, pod względem trzech optymalnych zakresów mocy chłodniczych, jak i zalet technicznych. Bardzo cicha praca umozliwia komfortowy...

Jednostki kanałowe typu FDUH dedykowane są szczególnie dla rozwiązań hotelowych, pod względem trzech optymalnych zakresów mocy chłodniczych, jak i zalet technicznych. Bardzo cicha praca umozliwia komfortowy pobyt, pracę i odpoczynek  w hotelu. Urządzenia te charakteryzują się niewielkimi wymiarami, wysoką energooszczednością i niewielką wagą (tylko 20 kg).

dr inż. Anna Charkowska Czyszczenie wyciągowych instalacji wentylacyjnych w kuchniach

Czyszczenie wyciągowych instalacji wentylacyjnych w kuchniach Czyszczenie wyciągowych instalacji wentylacyjnych w kuchniach

W powietrzu nad stanowiskami pracy pojawiają się również szkodliwe substancje wydzielane podczas używania urządzeń zasilanych gazem ziemnym lub płynnym. Produkty spalania gazu ziemnego zawierają niewielkie...

W powietrzu nad stanowiskami pracy pojawiają się również szkodliwe substancje wydzielane podczas używania urządzeń zasilanych gazem ziemnym lub płynnym. Produkty spalania gazu ziemnego zawierają niewielkie ilości substancji zanieczyszczających atmosferę, takich jak tlenki azotu, tlenek węgla, dwutlenek węgla i tlenki siarki.

dr inż. Anna Charkowska Kontrola poprzedzająca czyszczenie instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Stan prawny

Kontrola poprzedzająca czyszczenie instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Stan prawny Kontrola poprzedzająca czyszczenie instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Stan prawny

Projektant instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych powinien tak zaprojektować instalację, aby poza zapewnieniem właściwych warunków cieplno- -wilgotnościowych dla przebywających w klimatyzowanych...

Projektant instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych powinien tak zaprojektować instalację, aby poza zapewnieniem właściwych warunków cieplno- -wilgotnościowych dla przebywających w klimatyzowanych pomieszczeniach ludzi dostarczała ona powietrze o oczekiwanej czystości pyłowej, gazowej oraz mikrobiologicznej. Kontynuacją działań projektanta powinna być regularna kontrola w trakcie eksploatacji instalacji, zarówno ze względu na jej prawidłowy stan techniczny, jak i higieniczny, a także ze względu...

Waldemar Joniec Przewody oddymiające

Przewody oddymiające Przewody oddymiające

Celem systemów odprowadzających dym jest wytworzenie nad podłogą warstwy wolnej od niego. Systemy grawitacyjne wykorzystują zjawisko unoszenia się dymu. Mechaniczne odprowadzanie dymu pełni te same funkcje...

Celem systemów odprowadzających dym jest wytworzenie nad podłogą warstwy wolnej od niego. Systemy grawitacyjne wykorzystują zjawisko unoszenia się dymu. Mechaniczne odprowadzanie dymu pełni te same funkcje co odprowadzanie naturalne. Zaletą oddymiania wymuszonego jest to, że pełna moc wolumetryczna jest dostępna natychmiast i może być użyta także wobec zimnego dymu. Jednak przepływ gazów spowodowany przez wentylatory zmniejsza się w miarę wzrostu temperatury tych gazów, dlatego tak ważna jest odporność...

dr inż. Edmund Nowakowski Nawiewniki i wywiewniki wentylacyjne

Nawiewniki i wywiewniki wentylacyjne Nawiewniki i wywiewniki wentylacyjne

W artykule opisano problemy, które występują przy wyborze nazewnictwa elementów składowych instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Niejednoznaczne nazwy związane są prawdopodobnie z faktem tłumaczeń...

W artykule opisano problemy, które występują przy wyborze nazewnictwa elementów składowych instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Niejednoznaczne nazwy związane są prawdopodobnie z faktem tłumaczeń normy europejskiej EN 12792:2003 przez osoby nieznające słownictwa technicznego określonej branży wyrobów.

Materiały PR Systemy dystrybucji powietrza

Systemy dystrybucji powietrza Systemy dystrybucji powietrza

System dystrybucji powietrza to element całościowego systemu komfortowej wentylacji, montowanego zgodnie z wymaganiami klienta. System wentylacji obejmuje centralną jednostkę wentylacyjną, innowacyjny...

System dystrybucji powietrza to element całościowego systemu komfortowej wentylacji, montowanego zgodnie z wymaganiami klienta. System wentylacji obejmuje centralną jednostkę wentylacyjną, innowacyjny system dystrybucji powietrza oraz wymiennik gruntowy.

TESTO Analizatory spalin Testo

Analizatory spalin Testo Analizatory spalin Testo

Sezon grzewczy tuż-tuż. Dla instalatorów i serwisantów kotłów grzewczych to czas wytężonej pracy, ale również największej liczby zleceń, a co za tym idzie, zarobku. Podstawą wygodnej i skutecznej pracy...

Sezon grzewczy tuż-tuż. Dla instalatorów i serwisantów kotłów grzewczych to czas wytężonej pracy, ale również największej liczby zleceń, a co za tym idzie, zarobku. Podstawą wygodnej i skutecznej pracy instalatorów i serwisantów jest sprawny i precyzyjny analizator spalin. Umożliwi on szybkie i wiarygodne pomiary, niezbędne do właściwego ustawienia pracy kotła grzewczego.

Redakcja RI Izolacje cieplne przewodów

Izolacje cieplne przewodów Izolacje cieplne przewodów

Podejmując decyzję, jakiej izolacji cieplnej użyć, projektant powinien zastanowić się, czy zaproponowane przez niego rozwiązanie jest najlepsze pod względem technicznym. Nie bez znaczenia jest także cena....

Podejmując decyzję, jakiej izolacji cieplnej użyć, projektant powinien zastanowić się, czy zaproponowane przez niego rozwiązanie jest najlepsze pod względem technicznym. Nie bez znaczenia jest także cena. Jak postępować, by podjąć prawidłową decyzję?

mgr inż. Marcin Łuczak Triki automatyki

Triki automatyki Triki automatyki

W artykule scharakteryzowano rozwiązania zmierzające do optymalizacji zużycia energii przy wykorzystaniu odpowiednich algorytmów sterowania centralą wentylacyjną, czyli bez konieczności ponoszenia dodatkowych...

W artykule scharakteryzowano rozwiązania zmierzające do optymalizacji zużycia energii przy wykorzystaniu odpowiednich algorytmów sterowania centralą wentylacyjną, czyli bez konieczności ponoszenia dodatkowych nakładów inwestycyjnych na urządzenia.Więcej na str. 75 Rynku Instalacyjnego 9/2009

Piotr Cembala Sambud – komin „na raty”

Sambud – komin „na raty” Sambud – komin „na raty”

Rozpoczynając budowę, inwestor nie zawsze jest już zdecydowany na konkretny rodzaj urządzeń grzewczych, które będzie chciał zastosować docelowo do ogrzania domu oraz do produkcji ciepłej wody użytkowej.

Rozpoczynając budowę, inwestor nie zawsze jest już zdecydowany na konkretny rodzaj urządzeń grzewczych, które będzie chciał zastosować docelowo do ogrzania domu oraz do produkcji ciepłej wody użytkowej.

mgr inż. Krzysztof Drab Systemy kontrolowanej wentylacji pomieszczeń mieszkalnych

Systemy kontrolowanej wentylacji pomieszczeń mieszkalnych Systemy kontrolowanej wentylacji pomieszczeń mieszkalnych

Do utrzymania zdrowego klimatu w pomieszczeniach konieczna jest kontrolowana wentylacja mechaniczna. Osiągnięta poprzez izolację cieplną budynku oszczędność energii prowadzi dzięki kontrolowanej wymianie...

Do utrzymania zdrowego klimatu w pomieszczeniach konieczna jest kontrolowana wentylacja mechaniczna. Osiągnięta poprzez izolację cieplną budynku oszczędność energii prowadzi dzięki kontrolowanej wymianie powietrza z odzyskiem ciepła do dalszej poprawy bilansu energetycznego.

dr inż. Anna Charkowska Przyczyny i źródła zanieczyszczeń instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych

Przyczyny i źródła zanieczyszczeń instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych Przyczyny i źródła zanieczyszczeń instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych

Artykuł, będący pierwszą z cyklu publikacji o problemach związanych ze stanem higienicznym instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, jest powrotem do prezentowanych wcześniej przez autorkę na łamach...

Artykuł, będący pierwszą z cyklu publikacji o problemach związanych ze stanem higienicznym instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, jest powrotem do prezentowanych wcześniej przez autorkę na łamach „Rynku Instalacyjnego” zagadnień związanych z czystością i czyszczeniem instalacji. Przedstawione zostaną najnowsze informacje na ten temat, wynikające m.in. z pojawienia się w lipcu 2008 r. wersji roboczej normy europejskiej dotyczącej czystości instalacji.

mgr inż. Kamil Więcek Wentylacja hal basenowych. Obliczenia wg znowelizowanych wytycznych VDI 2089

Wentylacja hal basenowych. Obliczenia wg znowelizowanych wytycznych VDI 2089 Wentylacja hal basenowych. Obliczenia wg znowelizowanych wytycznych VDI 2089

W artykule zawarto wybrane fragmenty znowelizowanych wytycznych VDI 2089, szczególnie istotnych przy obliczeniach wentylacji w halach basenowych.

W artykule zawarto wybrane fragmenty znowelizowanych wytycznych VDI 2089, szczególnie istotnych przy obliczeniach wentylacji w halach basenowych.

dr inż. Edmund Nowakowski Instalacje sanitarne w zakładach opieki zdrowotnej

Instalacje sanitarne w zakładach opieki zdrowotnej Instalacje sanitarne w zakładach opieki zdrowotnej

Zastosowane przepisy wykonawcze do Prawa budowlanego oraz wprowadzone nowe ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy [3] wywarły wpływ na wydane dla zakładów opieki zdrowotnej wymagania, jakim powinny...

Zastosowane przepisy wykonawcze do Prawa budowlanego oraz wprowadzone nowe ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy [3] wywarły wpływ na wydane dla zakładów opieki zdrowotnej wymagania, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładów opieki zdrowotnej. Rozpatrzmy ważniejsze z tych wymagań odnoszących się do instalacji sanitarnych w zakładach opieki zdrowotnej.

dr inż. Anna Charkowska Filtracja i oczyszczanie powietrza (cz. 1)

Filtracja i oczyszczanie powietrza (cz. 1) Filtracja i oczyszczanie powietrza (cz. 1)

W pierwszej części artykułu podano najważniejsze definicje oraz normy dotyczące filtracji powietrza, zamieszczono także aktualną klasyfikację filtrów powietrza. W kolejnych częściach cyklu zostaną zawarte...

W pierwszej części artykułu podano najważniejsze definicje oraz normy dotyczące filtracji powietrza, zamieszczono także aktualną klasyfikację filtrów powietrza. W kolejnych częściach cyklu zostaną zawarte informacje o materiałach stosowanych obecnie do wykonania filtrów powietrza, a także o budowie filtrów powietrza oraz podstawowe wymagania dotyczące odbioru instalacji zawierających filtry powietrza.

dr inż. Anna Charkowska Czyste instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne (cz. 2.)

Czyste instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne (cz. 2.) Czyste instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne (cz. 2.)

W poprzednim numerze Rynku Instalacyjnego (3/08, s. 51.) opublikowano pierwszą część artykułu, w której zawarto zagadnienia prawne, a także kwestie dotyczące zanieczyszczeń oraz kontroli czystości instalacji...

W poprzednim numerze Rynku Instalacyjnego (3/08, s. 51.) opublikowano pierwszą część artykułu, w której zawarto zagadnienia prawne, a także kwestie dotyczące zanieczyszczeń oraz kontroli czystości instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. W drugiej i ostatniej części opisano metody czyszczenia oraz rozwiązania dotyczące eksploatacji i konserwacji tych systemów. W artykule zachowano ciągłość numeracji rysunków oraz tabel.

dr inż. Paweł Sulik Dom energooszczędny

Dom energooszczędny Dom energooszczędny

Powszechne przekonanie, że koszt eksploatacji dobrze ocieplonego domu jest znacznie niższy niż porównywalnego kubaturą i bryłą, ale gorzej izolowanego termicznie budynku jest jak najbardziej uzasadnione.

Powszechne przekonanie, że koszt eksploatacji dobrze ocieplonego domu jest znacznie niższy niż porównywalnego kubaturą i bryłą, ale gorzej izolowanego termicznie budynku jest jak najbardziej uzasadnione.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - rynekinstalacyjny.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.rynekinstalacyjny.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.rynekinstalacyjny.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.