Błędy wykonawcze w instalacjach ogrzewania podłogowego (cz. 2.)

Błędy podczas wylewania jastrychu

Najlepiej, jeśli instalator nadzoruje pracę betoniarzy. Może wtedy dopilnować, by nie używali oni ostrych narzędzi w nieostrożny bądź nieprzemyślany sposób. W jednym z przypadków pracownik wygładzający jastrych klękał na desce, która była wyposażona w metalowe, ostro zakończone nóżki. Wcześniej, gdy wykonywał tylko zwykłe wylewki, nóżki trzymały dystans, opierając się na twardym podłożu. Kiedy zastosował tę samą deskę w przypadku jastrychu grzejnego, ostre końcówki metalu w wielu miejscach poprzebijały polietylenowe rury. Jeżeli podczas wylewania woda w rurach zgodnie z zasadami pozostaje pod ciśnieniem, wyciek spowodowany mechanicznym uszkodzeniem rury powinien zostać szybko zauważony. Jednak w przypadku kilku maleńkich nakłuć rury w wielu obiegach sytuacja może nie wyglądać jednoznacznie.

Ze względów konstrukcyjnych wylewka musi mieć określoną grubość i tego należy bezwzględnie dopilnować. Pamiętajmy, że nie ma sensu robić wylewki grubszej, niż potrzeba. Zwiększa to bezwładność cieplną grzejników podłogowych i niepotrzebnie zwiększa masę wylewki, co ma szczególne znaczenie, gdy obciąża ona strop. Jeżeli w świetle elementów konstrukcyjnych wysokość jest za duża, trzeba wcześniej dopilnować, by rezerwę wypełniono styropianem, pozostając przy grubości wylewki 65–70 mm.

Aby ograniczyć ilość wody zarobowej i mimo to uzyskać odpowiednią do układania konsystencję mieszanki, zaleca się dodanie do zaprawy dodatku uplastyczniającego, oferowanego w wielu systemach ogrzewania podłogowego. Zaniechanie tego jest ewidentnym błędem, ponieważ skutkuje to większą porowatością jastrychu, związaną z tym obniżoną zdolnością przewodzenia ciepła oraz niższą wytrzymałością. Zastosowanie plastyfikatora nie zwalnia z konieczności pozbycia się resztek wilgoci poprzez wstępne wygrzewanie wylewki przed ułożeniem posadzki.

Wylewanie jastrychu to również moment, gdy trzeba sprawdzić prawidłowe ułożenie taśm dylatacyjnych – zarówno brzegowych, jak i dzielących wylewkę na mniejsze pola. Załamana lub odstająca taśma brzegowa często zostaje przydeptana lub przyciśnięta do podłoża. Należy ją bezwzględnie podnieść i przypilnować, by podczas zalewania przylegała pionowo do ścian, słupów, kolumn itd. W miejscu przylegającym do górnego stopnia biegu schodów płytę wylewki i izolację poziomą trzeba ograniczyć, a na linii styku również ułożyć dylatację, np. z taśmy brzegowej opartej o ustawioną pionowo tymczasową deskę. W ten sposób płyta grzejna podczas wydłużania się nie napotka w tym miejscu twardej bariery.

Stopień jest bowiem wykonany z żelbetu, który wylewa się powyżej płyty stropu, tak by jego poziom zrównał się z górnym poziomem jastrychu. Taśm dylatacyjnych i brzegowych nie można w żadnym wypadku przycinać. Powinny one wystawać ponad wygładzony jastrych i pokazywać wyraźnie kolejnemu wykonawcy – posadzkarzowi – podziały, których trzeba się trzymać przy nakładaniu warstwy kleju lub zaprawy i układaniu płytek.

Niepoprawna pielęgnacja wylewki

Zanim jednak można będzie przystąpić do układania posadzki, jastrych po zakończeniu okresu wiązania (21 dni dla spoiwa cementowego) należy wstępnie wygrzać, doprowadzając ciepłą wodę do wężownic. Pojawiają się niestety pomysły, by uruchamiać instalację zaraz po wylaniu jastrychu, aby ustrzec się przed zamarznięciem wody i przyspieszyć wiązanie zaprawy. Nic bardziej zgubnego. Podgrzewanie świeżej mieszanki spowoduje przedwczesne usunięcie wody niezbędnej w procesie wiązania. W efekcie wytrzymałość jastrychu będzie niższa, a w bezpośrednim sąsiedztwie rur grzejnych może się on nie zespolić z powierzchnią rury na tyle, by siły przyczepności przejęły jej termiczne wydłużenia.

W takiej sytuacji grzejnik nie może zostać uznany za prawidłowy i jego eksploatacja wywołać może poważne kłopoty. Należy więc odczekać co najmniej 3 tygodnie, zabezpieczając wierzchnią warstwę przed gwałtownym wysychaniem. Nie powinno się otwierać okien, by nie wywoływać przeciągów, a w razie upałów wskazane jest nawet przykrycie wylewki na całej powierzchni folią. Ochrona jastrychu przed powierzchniowym wysychaniem to jedno z uzasadnień reguły wymagającej, by budynek przed przystąpieniem do wykonywania instalacji ogrzewania podłogowego został zamknięty poprzez zamontowanie wszystkich okien i drzwi zewnętrznych.

Pominięcie wstępnego wygrzewania

Płyta jastrychu grzejnego jest o połowę grubsza niż zwykła wylewka. Zawiera więc więcej wody, której nadmiar niezużyty w procesie wiązania trzeba usunąć, zanim droga ujścia wilgoci zostanie odcięta przez nieprzepuszczające jej płytki posadzki. Wielu instalatorów zapomina o przynajmniej powierzchownym wyregulowaniu hydraulicznym obiegów, by wszystkie grzejniki mogły funkcjonować. Podgrzewać trzeba bardzo wolno, utrzymując przez trzy doby temperaturę zasilania wody na poziomie 25°C. Zbyt wysoka temperatura w rurach spowoduje nierównomierne podgrzanie płyty. Dolna strefa grubości jastrychu, w której znajdują się rury, będzie ciepła, podczas gdy góra oddalona od rurek pozostanie zimna.

Fizyczna konieczność wydłużenia jastrychu tylko w dolnej strefie spowoduje wygięcie płyty, co ujawni się unoszeniem brzegów, a zwłaszcza narożników. Zjawisko to nasila się, gdy temperatura otoczenia jest niska, np. ok. 0°C. Temperaturę wody podnosimy więc do wartości obliczeniowej dopiero wtedy, gdy cała płyta osiągnie temperaturę kilkunastu stopni. Wygrzewanie musi trwać co najmniej 8 dni.

Pominięcie procesu wstępnego wygrzewania powoduje z kolei odkształcenia płyty związane z różną wilgotnością górnej i dolnej strefy jastrychu. Podczas pracy instalacji woda gromadzi się w górnej części płyty, podczas gdy dolna część, tam, gdzie grzeją rurki, pozostaje sucha. Taki rozkład wilgoci prowadzi do wygięcia brzegów płyty ku dołowi. Ponieważ narożniki wyginają się najbardziej, cała powierzchnia płyty, unosząc się do góry, może stracić płaszczyznę oparcia, którą powinna być dla niej izolacja pozioma.

Niekompetentny wykonawca posadzki

Wyobraźmy sobie moment rozpoczęcia pracy przez posadzkarza. Inwestor na pewno przekazał mu informację o tym, w których pomieszczeniach trzeba ułożyć płytki. Z pewnością powie mu również o ogrzewaniu podłogowym, ale bardzo prawdopodobne jest, że pracownik nie zna i nie wyobraża sobie procesów zachodzących w pracującej podłodze grzewczej. Możliwe, że w ogóle nie zastanowi się nad rolą taśm dylatacji dzielących pomieszczenie, obetnie je i rozplanuje pracę tak, jakby ich wcale nie było. Dlatego tak ważne jest przeszkolenie posadzkarza przed rozpoczęciem pracy, co zapobiegnie kłopotliwym następstwom.

Idealnie byłoby, gdyby dylatacje i układ płyt podłogowych były po prostu zaprojektowane i pokazane na rysunkach. Jednak taka sytuacja nie występuje prawie nigdy, przynajmniej w przypadku domków jednorodzinnych. Jeżeli posadzkarz wie o konieczności dylatowania, znajdzie miejsce dylatacji nawet wtedy, gdy ekipa wykonująca wylewkę obcięła przeszkadzającą w gładzeniu „za wysoką” piankę trochę poniżej poziomu powierzchni wylewki. Wskutek skurczu zaprawy w czasie wiązania i pracy płyt grzejnych podczas wygrzewania w linii taśmy dylatacyjnej na powierzchni jastrychu pojawi się wyraźna rysa.

Informacja o przebiegu dylatacji dzielących pola jastrychu jest bardzo istotna, ponieważ w tym miejscu musi zawsze znajdować się spoina wypełniona tworzywem trwale elastycznym. Jeżeli posadzkarz nie zastosuje się do tej zasady, płytki leżące na dylatacjach na pewno popękają. Zdarzają się również sytuacje, gdy taśma dylatacji brzegowej zostaje przycięta na poziomie jastrychu i wtedy połączona trwale z płytą grzejną zaprawa czy klej pod płytki, przylegając bezpośrednio do ściany, nie pozwala płycie swobodnie się wydłużać. Powstające naprężenia spowodują pęknięcia płytek.

Niewłaściwe materiały do mocowania i spoinowania płytek

Następny błąd, którego należy się wystrzegać, to zastosowanie kleju elastycznego i odpornego na podwyższoną temperaturę. Jastrych wydłuża się bardziej niż posadzka i z tego względu elastyczność warstwy łączącej te dwa materiały jest niezmiernie ważna. Najlepiej stosować kleje i mieszanki do fugowania przeznaczone specjalnie do ogrzewania podłogowego. Jeżeli płytki podłogowe z bardzo ważnych względów muszą być układane bez wstępnego wygrzania wylewki, nie wolno ich spoinować, by wilgoć mogła uchodzić z jastrychu przynajmniej przez szpary między płytkami.

Nieprzemyślany układ posadzki

Płytki trzeba rozplanować tak, by podłoga wyglądała estetycznie. Bardzo wiele zależy od tego, z którego miejsca rozpocznie się układanie, i dlatego trzeba to koniecznie wcześniej przeanalizować. Można mimo dylatacji tak zaprojektować podłogę, by była ona rzeczywiście ładna, choć czasami rzeczywiście nie jest to łatwe.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!