Montaż rekuperacji: jak uniknąć najczęstszych błędów instalacyjnych?

Dobór urządzenia o odpowiedniej mocy to nie wszystko: konieczne jest dobre poprowadzenie całej instalacji, właściwe rozmieszczenie kanałów wentylacyjnych i ocena tego, jaki jest przepływ powietrza tuż po wykonaniu prac. Chcesz dowiedzieć się więcej o tym, czym powinien się wyróżniać się system rekuperacji na etapie projektowania i jak powinien przebiegać prawidłowy montaż rekuperacji? Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które pomogą Ci uniknąć kosztownych napraw: jeśli planujesz inwestycję w rekuperację, ten artykuł jest właśnie dla Ciebie!

Dlaczego rekuperacja, a nie system wentylacji grawitacyjnej?

Być może byłeś już świadkiem utarczek słownych zwolenników tradycyjnego systemu wentylacji naturalnej, opartej na zjawiskach fizycznych i uzależnionej od warunków pogodowych, którzy rekuperację uważają za zbędny wydatek i kaprys bogatszych inwestorów. Na początek więc kilka twardych i niezaprzeczalnych faktów, które dają wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła przewagę nad systemem instalacji grawitacyjnej.

Jak działa rekuperacja?

System rekuperacji opiera się na wymianie powietrza zużytego na świeże, przefiltrowane i czyste powietrze z zewnątrz budynku. Taka wentylacja jest wspomagana w sposób mechaniczny: jest zatem niezawodna, niezależna od zjawisk fizycznych, różnicy ciśnień i temperatur oraz działa w każdej porze roku (w przeciwieństwie do swojej dość podstarzałej konkurentki, ponieważ wentylacja grawitacyjna zazwyczaj nie jest w stanie skutecznie wentylować budynku w cieplejszej porze roku).

Dodatkowo, rekuperacja jest naszym sprzymierzeńcem w walce ze stratami ciepła. Wentylując budynek w sposób mechaniczny, nie musimy uchylać okien oraz drzwi, żeby wpuścić świeże powietrze: rekuperator to urządzenie, które nie bazuje na nieszczelnościach budynku, wręcz przeciwnie: charakteryzuje się znacznym odzyskiem ciepła: w trakcie wymiany powietrza dochodzi do przekazania energii termicznej powietrza zużytego, powietrzu nawiewanemu do pomieszczeń. Generuje to bardzo duże oszczędności w sezonie grzewczym.

Projektowanie instalacji wentylacyjnej z odzyskiem ciepła

By wymiana powietrza w instalacji rekuperacji odbywała się bez zakłóceń, a sam rekuperator działał w optymalnym trybie, konieczne jest zaprojektowanie całej instalacji zgodnie z obowiązującymi przepisami, na bazie danych technicznych i preferencji inwestora, oraz dobór rekuperatora, którego moc odpowiada założonemu w projekcie bilansowi powietrznemu.

Analiza potrzeb i warunków technicznych to punkt wyjściowy dla projektanta sporządzającego pełną dokumentację. W tym miejscu na ogół określana jest powierzchnia i objętość pomieszczeń oraz sposób ich użytkowania/przyszłego przeznaczenia. Nie mniej ważną kwestią jest szczelność budynku, stopień jego izolacji, ponieważ także od tych danych będzie zależał wynik obliczeń zapotrzebowania na ciepło i wentylację w danej nieruchomości.

Sam projekt rekuperacji składa się z dwóch części: opisowej, w której zawarte informacje na temat instalacji, zastosowanych rozwiązań systemowych oraz opis sposobu prowadzenia kanałów wentylacyjnych (tak, by uniknąć krzyżowania się kanałów oraz zredukować ryzyko kolizji z innymi instalacjami), a także części rysunkowej. Projekt wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła musi także uwzględniać lokalizację rekuperatora, a także schemat zainstalowania anemostatów wywiewnych i nawiewnych oraz informacje o dodatkowych rozwiązaniach zastosowanych w trakcie tej konkretnej inwestycji (gruntowy wymiennik ciepła, wyższa klasa filtrów itp.)

Montaż instalacji rekuperacji: najczęstsze błędy, za które zapłacisz podwójnie

W trakcie montażu systemu rekuperacji przeprowadzanego przez pseudofachowca bez wiedzy, doświadczenia instalatorskiego, a także co gorsza bez projektu, mogą zostać (i zapewne zostaną popełnione) błędy, które wygenerują dodatkowe koszty albo nawet doprowadzą do poddania w wątpliwość sensu całej instalacji wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Niektóre z nich ujawnią się od razu, część fuszerek instalacyjnych uwidoczni się po czasie.

Instalacja rekuperacji: co może pójść niezgodnie z planem?

Odpowiedź nasuwa się sama: wszystko, jeśli nie ma...planu. Brak odpowiedniego, wcześniejszego zaprojektowania całego systemu rekuperacji na podstawie danych technicznych inwestycji, obliczeń bilansu powietrznego, brak rozplanowania trasy kanałów wentylacyjnych, aż w końcu brak wytycznych dotyczących mocy centrali wentylacyjnej to KARDYNALNY błąd.

Tak, jak w przypadku innych instalacji: instalacji elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej czy systemu ogrzewania, których nie wykonujemy bez zaprojektowania ich przebiegu, tak i rekuperacji nie powinno się wykonywać „na oko”, bez dokumentacji technicznej. Mając projekt rekuperacji i działając zgodnie z jego wytycznymi, zrealizujemy system wydajny i działający prawidłowo i przynoszący korzyści na wielu polach, w tym przede wszystkim redukcję strat ciepła i oszczędności, tak istotne z ekonomicznego punktu widzenia.

Montaż rekuperatora o niewystarczającej/przewymiarowanej mocy

Centrala wentylacyjna o mocy nieodpowiadającej warunkom technicznym i zapotrzebowaniu budynku na powietrze wentylowane to straty na kilku obszarach. Zbyt słabe urządzenie nie będzie w stanie płynnie wymieniać powietrza, a to będzie przekładać się na gromadzące się zanieczyszczenia i uciążliwe zapachy. Zbyt niska moc centrali to także zwiększone wydatki na prąd z powodu dużego poboru energii koniecznej do działania instalacji. Moc rekuperatora oblicza projektant, bazując na wytycznych technicznych, zapotrzebowaniu budynku na energię i wentylację oraz indywidualnych preferencjach inwestora.

Rekuperator zamontowany w trudno dostępnym miejscu

Nic nie stoi na przeszkodzie, by rekuperator zamontowany został na poddaszu nieużytkowym lub w innym pomieszczeniu technicznym w budynku, należy jednak pamiętać, że nie może to być lokalizacja, w której panuje temperatura mniejsza niż 5°C, a samo urządzenie wymagać będzie izolacji (zabudowy). Istnieje także ważny aspekt dotyczący montażu rekuperacji na poddaszu nieużytkowym/pomieszczeniach technicznych: mianowicie dostęp do centrali musi być bezproblemowy, tak by możliwa była konserwacja urządzenia w razie konieczności, wymiana filtrów czy systematyczne przeglądy.

Nieodpowiednie średnice kanałów wentylacyjnych/brak izolacji przewodów wentylacyjnych

Nieodpowiednie, zbyt małe średnice kanałów wentylacyjnych, choć zgodnie z obietnicą pseudofachowca „wyjdą taniej”, są kolejnym, dużym błędem na instalacji rekuperacji. Zwiększają opory powietrza, co ma negatywny wpływ na przepływ powietrza i utrudnia prawidłowe wentylowanie pomieszczeń. Takie nierównomierne wentylowanie domu przekłada się na powstawanie stref ciepłych i zimnych, co jest niepożądanym czynnikiem w systemie wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Z kolei kanały wentylacyjne, które nie są odpowiednio zaizolowanex, mogą prowadzić do kondensacji pary wodnej, która może stać się środowiskiem dla rozwoju pleśni i grzybów. Brak izolacji to również straty energii, które przełożą się na niską efektywność systemu rekuperacji. Wie o tym każdy doświadczony instalator, więc jeśli zatrudniony przez nas „fachowiec” proponuje nam takie „ekonomiczne” rozwiązania, powinna nam się zapalić czerwona lampka.

Niewłaściwe poprowadzenie tras kanałów wentylacyjnych

Jeśli instalatorzy wykonujący rekuperację bez projektu gwarantują, że wykonają nam instalację dużo taniej i w efekcie wycena jest dużo niższa niż oferty przedstawione przez profesjonalną firmę, należy się zastanowić, jakim kosztem są pozyskane oszczędności: „fachowiec” na pewno nie dołożył z własnej kieszeni, a najprościej zaoszczędzić na materiałach.

W przypadku rekuperacji te pozorne oszczędności to nic innego jak zupełnie źle poprowadzone trasy kanałów wentylacyjnych: w ten sposób ograniczone zostają konieczne ilości kolanek czy kształtek wentylacyjnych. Miało być tanio, więc jest tanio, ale także niezgodnie z wytycznymi w zakresie rekuperacji, a skutki będą opłakane:

• hałas: źle poprowadzona trasa, zbyt wąskie kanały wentylacyjne, brak koniecznych elementów: wszystko powyżej będzie generowało głośną i uciążliwą pracę systemu rekuperacji oraz przeciągi
• problemy z konserwacją systemu: niewłaściwie poprowadzone trasy spowodują utrudniony dostęp do kanałów, a brak dostępu = problemy z ich naprawą czy przeglądem
• ryzyko znacznej awarii systemu, spowodowane niewłaściwym ciśnieniem w instalacji wentylacji mechanicznej.

Instalacja rekuperacji wykonana z niskiej jakości komponentów

Kolejny, niestety standardowy sposób na przedstawienie inwestorowi korzystniejszej oferty. Dlaczego tutaj oszczędności to tylko pozory? Rekuperator z dolnej półki cenowej, o niższej efektywności zwłaszcza w zakresie wymiennika ciepła, będzie generował dużo, dużo większe koszty eksploatacji i rachunki, ponieważ będzie charakteryzował się większym zużyciem energii.

Komponenty niskiej klasy to większe prawdopodobieństwo szybszego ich zużycia i związanych z tym awarii systemu, a hałas, który będzie efektem pracy tanich wentylatorów, obniży komfort użytkowania instalacji.

Powyższa lista błędów to tylko wierzchołek góry lodowej, pseudofachowcy mają także na sumieniu brak podcięcia drzwi, co jest obowiązkową praktyką w trakcie montażu instalacji, brak regulacji systemu na końcówkach kanałów (anemostaty), nieprawidłowe umiejscowienie punktów nawiewnych oraz punktów wywiewnych, pierwsze uruchomienie bez oceny tego, jaki jest przepływ powietrza, oraz przede wszystkim brak umowy oraz gwarancji na elementy instalacyjne, w tym rekuperator zamontowany w domu.

Montaż rekuperacji: jak uniknąć błędów i cieszyć się komfortem wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła?

Poprawnie zainstalowana wentylacja mechaniczna z rekuperacją i dobrze dobranym wymiennikiem ciepła to gwarancja oszczędności i komfortu użytkowania systemu. Wykonanie rekuperacji zgodnie z wytycznymi i sztuką budowlaną, na bazie projektu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła to gwarancja doskonałej jakości powietrza, bez zanieczyszczeń, oszczędności w sezonie grzewczym i nieprzerwanej wentylacji budynku o każdej porze roku, także w okresie letnim. Oddanie prac instalatorskich oraz projektowych profesjonalnej firmie uchroni nas przed rażącymi błędami popełnianymi przez przypadkowych instalatorów bez wiedzy i doświadczenia w zakresie instalacji HVAC.