„Ogrzewnictwo praktyczne” to bogato ilustrowana publikacja poradnikowa skierowana do specjalistów z branży ogrzewnictwa, branży ciepłowniczej oraz osób zainteresowanych uzyskaniem certyfikatu energetycznego. W książce poruszono najważniejsze zagadnienia z zakresu projektowania i kosztorysowania, montażu oraz eksploatacji instalacji grzewczych.
Po cieszącej się uznaniem czytelników książce „Ogrzewnictwo dla praktyków” przedstawiamy Państwu kontynuację – wydanie drugie rozszerzone, praca zbiorowa pod redakcją wybitnej specjalistki ogrzewnictwa – prof. dr hab. inż. Haliny Koczyk, pod tytułem – „Ogrzewnictwo praktyczne. Projektowanie, montaż, certyfikacja energetyczna, eksploatacja”.
Podręcznik zawiera niezbędne informacje dotyczące najczęściej stosowanych systemów ogrzewań wodnych oraz ich elementów składowych, a także powietrznych na przykładzie popularnych kominków.
W przejrzystej formie zawarto w nim całość wiadomości potrzebnych przy projektowaniu, montażu i eksploatacji systemów ogrzewania, a w szczególności:
wymagania ochrony cieplnej budynków, obliczenia cieplne i wilgotnościowe przegród,
obliczenia zapotrzebowania (również sezonowego) na moc cieplną pomieszczeń i budynków,
zasady doboru urządzeń kotłowni oraz niezbędnych zabezpieczeń,
zasady projektowania sieci przewodów, doboru grzejników, armatury i automatyki.
W drugim wydaniu uwzględniono wnioski z rozwoju branży budownictwa i ogrzewnictwa, ciągłych zmian wprowadzanych ustaw oraz zmieniające się technologie. W nowych rozdziałach podano całość informacji z zakresu.:
Nowe tendencje w projektowaniu budynków – omówienie budownictwa energooszczędnego i budownictwa pasywnego poparte przykładami już istniejących obiektów,
Certyfikacja energetyczna budynków – zamieszczono tutaj aktualne przepisy zgodne z dyrektywą parlamentu europejskiego w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz polskimi uwarunkowaniami prawnymi.
Opisy zasad projektowania i metod obliczeń poparto przykładowymi projektami instalacji dla budynku jednorodzinnego wraz z kosztorysami opracowanymi przez mgr inż. Radomirę Makowską-Hess.
Podręcznik zawiera liczne ilustracje w postaci schematów a także zdjęć wybranych wyrobów instalacyjnych oraz zbiorcze dane o wyrobach i producentach w formie tabel.
Nowe spojrzenie i rozszerzenie książki o takie tematy jak: projektowanie i wykonywanie ogrzewań podłogowych, układy solarne, a także miejscowe źródła ciepła w postaci kominków, zagadnienia termomodernizacji budowlanej oraz eksploatacji instalacji ogrzewań w połączeniu z wiedzą praktyczną i wieloletnim doświadczeniem naukowo-dydaktycznym autorów daje pewność zainteresowania czytelniczego.
Książka przeznaczona jest dla specjalistów z zakresu ogrzewnictwa i branży ciepłowniczej, do korzystania z niej w codziennej pracy oraz dla środowisk akademickich, w tym zwłaszcza studentów kierunków technicznych oraz osób szukających wiedzy praktycznej.
Na temat kawitacji w pompach ukazało się już wiele publikacji, także w języku polskim. Poglądowy artykuł na ten temat został zamieszczony w nr. 11/2009 „Rynku Instalacyjnego” (M. Adamski, Kawitacja – lekceważone...
Na temat kawitacji w pompach ukazało się już wiele publikacji, także w języku polskim. Poglądowy artykuł na ten temat został zamieszczony w nr. 11/2009 „Rynku Instalacyjnego” (M. Adamski, Kawitacja – lekceważone zjawisko). Istnieją jednak zagadnienia, które wciąż budzą wątpliwości użytkowników pomp, m.in. definicje poszczególnych nadwyżek antykawitacyjnych i relacji między nimi oraz kawitacyjnego wyróżnika szybkobieżności.
W artykule opisano instalację dydaktyczno-badawczą, która powstała na Wydziale Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Służy ona studentom do mierzenia parametrów pracy niskotemperaturowych...
W artykule opisano instalację dydaktyczno-badawczą, która powstała na Wydziale Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Służy ona studentom do mierzenia parametrów pracy niskotemperaturowych systemów grzewczych, ale może być także wykorzystana do monitoringu rzeczywistych systemów grzewczych, np. w budynkach jednorodzinnych. Uzyskane wyniki mogą być przydatne przy opracowywaniu systemów sterowania instalacjami niskotemperaturowymi.
Projektanci, instalatorzy a także inwestorzy niejednokrotnie staja przed trudnym zadaniem ogrzania obiektów nietypowych, których specyfika użytkowania sprawia, że konieczne jest dokładne przeanalizowanie...
Projektanci, instalatorzy a także inwestorzy niejednokrotnie staja przed trudnym zadaniem ogrzania obiektów nietypowych, których specyfika użytkowania sprawia, że konieczne jest dokładne przeanalizowanie zadań oraz wymagań danego budynku, by prawidłowo opracować koncepcję techniczną. Do takich niestandardowych obiektów należą np. budynki stadniny koni.
Ogrzewanie podłogowe wybierane jest przez inwestorów coraz częściej. Komfort cieplny, oszczędność energii i estetyka to główne atuty tego rozwiązania. Jednak tylko instalacja dobrze zaprojektowana i wykonana...
Ogrzewanie podłogowe wybierane jest przez inwestorów coraz częściej. Komfort cieplny, oszczędność energii i estetyka to główne atuty tego rozwiązania. Jednak tylko instalacja dobrze zaprojektowana i wykonana zapewni użytkownikom oczekiwany komfort. Przypadki zbyt wysokiej temperatury podłogi, niegrzejących obiegów i popękanych płytek nie są niestety odosobnione, a klienci mogą obawiać się również ewentualnych awarii wywołanych pęknięciem rur znajdujących się pod podłogą.
Niskie koszty utrzymania budynku to aspekt równie ważny jak komfort jego użytkowników, szczególnie w przypadku hotelu. Specyfika użytkowania pomieszczeń jest dużym wyzwaniem dla automatyki takiego budynku....
Niskie koszty utrzymania budynku to aspekt równie ważny jak komfort jego użytkowników, szczególnie w przypadku hotelu. Specyfika użytkowania pomieszczeń jest dużym wyzwaniem dla automatyki takiego budynku. Jednak dobrze dobrany system regulacji umożliwia oszczędną pracę systemu grzewczo-chłodzącego, co wiąże się z relatywnie małymi kosztami eksploatacyjnymi, a w konsekwencji lepszą pozycją danego hotelu na rynku.
Ogrzewanie podłogowe staje się coraz bardziej popularne. System ten charakteryzuje się korzystnym rozkładem temperatury w pomieszczeniu, który powoduje zwiększenie komfortu cieplnego, poprawę warunków...
Ogrzewanie podłogowe staje się coraz bardziej popularne. System ten charakteryzuje się korzystnym rozkładem temperatury w pomieszczeniu, który powoduje zwiększenie komfortu cieplnego, poprawę warunków higienicznych i oszczędność energii. Dzięki obniżeniu temperatury wody (w porównaniu do ogrzewań tradycyjnych) możliwe jest efektywne wykorzystanie alternatywnych źródeł energii, takich jak energia solarna czy geotermalna.
W poprzednich numerach „Rynku Instalacyjnego” (10/2010 i 1–2/2011) opisano duże instalacje solarne oraz sposoby magazynowania energii pozyskanej przez kolektory w okresie letnim, np. w celu jej wykorzystania...
W poprzednich numerach „Rynku Instalacyjnego” (10/2010 i 1–2/2011) opisano duże instalacje solarne oraz sposoby magazynowania energii pozyskanej przez kolektory w okresie letnim, np. w celu jej wykorzystania w późniejszym czasie (w okresach przejściowych i zimą). W instalacjach tych wykorzystywano standardowe, płaskie lub próżniowe kolektory słoneczne. Tymczasem na rynku pojawiły się już rozwiązania technologiczne, które umożliwiają wykorzystanie energii słonecznej do nowych celów, również w tradycyjnych...
Rury grzewcze są najistotniejszym składnikiem każdego wodnego ogrzewania płaszczyznowego, decydującym o skuteczności przekazywania ciepła. To od ich jakości zależy bezawaryjna i długowieczna praca instalacji,...
Rury grzewcze są najistotniejszym składnikiem każdego wodnego ogrzewania płaszczyznowego, decydującym o skuteczności przekazywania ciepła. To od ich jakości zależy bezawaryjna i długowieczna praca instalacji, gdyż są to elementy trwale umieszczone w konstrukcjach budowlanych. Nowe niebieskie rury KAN-therm Blue Floor wytwarzane są z najwyższej jakości polietylenu o podwyższonej odporności na wysokie temperatury PE-RT typ II (Dowlex 2388).
W artykule przeanalizowano parametry pracy gruntowej pompy ciepła z sondami pionowymi, które należy przyjmować do wyliczeń ekonomicznych, opisano również kształtowanie się zapotrzebowania na energię cieplną...
W artykule przeanalizowano parametry pracy gruntowej pompy ciepła z sondami pionowymi, które należy przyjmować do wyliczeń ekonomicznych, opisano również kształtowanie się zapotrzebowania na energię cieplną w ciągu roku. Analizie poddano dostawę ciepła do podgrzewania ciepłej wody użytkowej. Oszacowano koszty i zużycie energii elektrycznej i węgla oraz ilość powstającego przy tym dwutlenku węgla.
W artykule przedstawiono wyniki obliczeń projektowych i pomiarów rzeczywistego zużycia ciepłej wody użytkowej w budynku szkolnym. Prowadzone od kilku lat badania umożliwiły zaobserwowanie sezonowości i...
W artykule przedstawiono wyniki obliczeń projektowych i pomiarów rzeczywistego zużycia ciepłej wody użytkowej w budynku szkolnym. Prowadzone od kilku lat badania umożliwiły zaobserwowanie sezonowości i trendów zużycia c.w.u.
Kurtyny powietrzne stosowane są zarówno w obiektach użyteczności publicznej, jak i w budownictwie przemysłowym. Znajdują one zastosowanie także przy odciągach miejscowych, jako połączenie strumienia powietrza...
Kurtyny powietrzne stosowane są zarówno w obiektach użyteczności publicznej, jak i w budownictwie przemysłowym. Znajdują one zastosowanie także przy odciągach miejscowych, jako połączenie strumienia powietrza nawiewanego z ssawką odbierającą. W tym przypadku zapobiegają rozprzestrzenianiu się zanieczyszczeń w pomieszczeniu.
Pierwsze kotły węglowe z automatycznym podawaniem paliwa stałego pojawiły się na polskim rynku dopiero w połowie lat 90. i w początkowym okresie bazowały na zagranicznych rozwiązaniach konstrukcyjnych....
Pierwsze kotły węglowe z automatycznym podawaniem paliwa stałego pojawiły się na polskim rynku dopiero w połowie lat 90. i w początkowym okresie bazowały na zagranicznych rozwiązaniach konstrukcyjnych. Od tego czasu obserwuje się dynamiczny rozwój produkcji i sprzedaży tych kotłów, skutkujący poprawianiem się ich jakości. W Polsce w eksploatacji znajduje się ok. 250 tys. kotłów z automatycznym podawaniem paliwa o łącznej mocy ok. 5000 MW. To ponad 10% wszystkich eksploatowanych w kraju małych kotłów...
Fińska firma Naval od wielu już lat produkuje różnego rodzaju zawory kulowe. Obecnie jest największym na świecie producentem wytwarzającym asortyment w liczbie ok. 700 tys. sztuk rocznie.
Fińska firma Naval od wielu już lat produkuje różnego rodzaju zawory kulowe. Obecnie jest największym na świecie producentem wytwarzającym asortyment w liczbie ok. 700 tys. sztuk rocznie.
Micro Canal Grzejniki firmy Jaga nie tylko ogrzewają pomieszczenia, ale przy okazji rozwiązują także kilka innych problemów, z którymi mogą borykać się właściciele mieszkań. Szczególnie sprawdzają się...
Micro Canal Grzejniki firmy Jaga nie tylko ogrzewają pomieszczenia, ale przy okazji rozwiązują także kilka innych problemów, z którymi mogą borykać się właściciele mieszkań. Szczególnie sprawdzają się w sytuacji, gdy w łazience nie ma wystarczającej ilości miejsca na instalację grzejnika, a także wtedy, gdy ma on zbyt małą moc w stosunku do ogrzewanego pomieszczenia. Mają także inną rzadką cechę – są prawdziwą ozdobą wnętrz.
Powszechną praktyką w nowoczesnych obiektach mieszkaniowych, a także budynkach biurowych czy hotelach, staje się zastosowanie systemu grzewczego, w którym ogrzewanie grzejnikowe współpracuje z ogrzewaniem...
Powszechną praktyką w nowoczesnych obiektach mieszkaniowych, a także budynkach biurowych czy hotelach, staje się zastosowanie systemu grzewczego, w którym ogrzewanie grzejnikowe współpracuje z ogrzewaniem płaszczyznowym, zwykle podłogowym. System z dwoma układami o różnej temperaturze obliczeniowej (grzejnikowym – najczęściej 80/60°C, podłogowym – zazwyczaj 45/35°C) wymaga zastosowania dla ogrzewania podłogowego zestawów mieszających, zwanych też pompowo-mieszającymi. Wielu producentów oferuje gotowe...
Użytkownik zwykle wini za złe ogrzewanie pomieszczenia grzejnik, bo jest on „za mały”. Często utwierdzają go w tej ocenie hydraulicy, którzy zarabiają na wymianie urządzeń. Podobne błędy popełniane są...
Użytkownik zwykle wini za złe ogrzewanie pomieszczenia grzejnik, bo jest on „za mały”. Często utwierdzają go w tej ocenie hydraulicy, którzy zarabiają na wymianie urządzeń. Podobne błędy popełniane są również w remontowanych instalacjach. Chętnie wymienia się istniejące grzejniki żeliwne członowe na urządzenia stalowe płytowe, gdyż są bardziej „nowoczesne”.
W poprzednich artykułach [1, 2] opisane zostały podstawy techniki kondensacyjnej oraz rozwiązania optymalizujące pracę kotłów. W niniejszej publikacji omówiono stosowanie kotłów kondensacyjnych w praktyce.
W poprzednich artykułach [1, 2] opisane zostały podstawy techniki kondensacyjnej oraz rozwiązania optymalizujące pracę kotłów. W niniejszej publikacji omówiono stosowanie kotłów kondensacyjnych w praktyce.
Ze względu na dostępność surowca podaż kwalifikowanych paliw węglowych w sortymencie groszek dla nowoczesnych kotłów c.o. małej mocy jest ograniczona i tym samym wyznacza naturalną granicę rozwoju produkcji...
Ze względu na dostępność surowca podaż kwalifikowanych paliw węglowych w sortymencie groszek dla nowoczesnych kotłów c.o. małej mocy jest ograniczona i tym samym wyznacza naturalną granicę rozwoju produkcji kotłów na tzw. ekogroszek. Deficyt węgli sortymentu groszek wpłynął na opracowanie palników retortowych nowej generacji do spalania węgla sortymentu miał i węgli o podwyższonej spiekalności. Producenci kotłów i ich użytkownicy powinni uwzględnić te uwarunkowania przed podjęciem decyzji o inwestycjach.
Wygoda użytkowania i swoboda architektoniczna w kształtowaniu przestrzeni pomieszczeń wpłynęły na popularność stosowania ogrzewania podłogowego. Jednak wykonując taką instalację, należy pamiętać o konieczności...
Wygoda użytkowania i swoboda architektoniczna w kształtowaniu przestrzeni pomieszczeń wpłynęły na popularność stosowania ogrzewania podłogowego. Jednak wykonując taką instalację, należy pamiętać o konieczności spełnienia istotnych wymagań technicznych i zastosowania się do obowiązujących przepisów. Poniższy artykuł opracowano na podstawie publikacji [1], stąd w tekście pojawiają się odniesienia do niemieckich wymagań prawnych, które mogą być jednak interesujące i dla polskiego czytelnika.
Zastosowanie zaworów termostatycznych ze wstępną regulacją natężenia przepływu wody przez grzejnik („wstępną nastawą”) ułatwiło regulację hydrauliczną instalacji ogrzewczej ze względu na brak konieczności...
Zastosowanie zaworów termostatycznych ze wstępną regulacją natężenia przepływu wody przez grzejnik („wstępną nastawą”) ułatwiło regulację hydrauliczną instalacji ogrzewczej ze względu na brak konieczności stosowania zwykłego kryzowania grzejników.
Termostatyczne zawory grzejnikowe produkowane są dla średnic gałązek (przyłączy) grzejnikowych DN 10–25 mm. Ponieważ producenci nie podają w swoich katalogach, dla jakich mocy cieplnych grzejników powinno...
Termostatyczne zawory grzejnikowe produkowane są dla średnic gałązek (przyłączy) grzejnikowych DN 10–25 mm. Ponieważ producenci nie podają w swoich katalogach, dla jakich mocy cieplnych grzejników powinno się dobierać odpowiednie średnice gałązek i zaworów grzejnikowych, poniżej omówiono to zagadnienie.
Proces spalania pozwala na uzyskanie niezbędnego dla ludzi ciepła. Może ono być zamienione w pracę mechaniczną bądź użyte do celów grzewczych (ewentualnie przygotowania ciepłej wody użytkowej) w kotłach.
Proces spalania pozwala na uzyskanie niezbędnego dla ludzi ciepła. Może ono być zamienione w pracę mechaniczną bądź użyte do celów grzewczych (ewentualnie przygotowania ciepłej wody użytkowej) w kotłach.
Samopoziomująca wylewka to jeden z kluczowych elementów każdej nowoczesnej inwestycji, zarówno w budownictwie mieszkaniowym, jak i komercyjnym, która wpływa na trwałość, komfort użytkowania i estetyka...
Samopoziomująca wylewka to jeden z kluczowych elementów każdej nowoczesnej inwestycji, zarówno w budownictwie mieszkaniowym, jak i komercyjnym, która wpływa na trwałość, komfort użytkowania i estetyka ukończonej posadzki. Marka Baumit, od lat obecna na rynku chemii budowlanej, oferuje szeroką gamę profesjonalnych mas samopoziomujących Baumit Nivello, które odpowiadają na zróżnicowane potrzeby wykonawców i inwestorów. Zapraszamy do zapoznania się aktualnymi informacjami w których zalety stosowania...
Podczas urządzania łazienki coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na funkcjonalność wyposażenia, ale również na jego stronę wizualną. Jednym z rozwiązań, które łączy estetykę z wygodą użytkowania, jest...
Podczas urządzania łazienki coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na funkcjonalność wyposażenia, ale również na jego stronę wizualną. Jednym z rozwiązań, które łączy estetykę z wygodą użytkowania, jest umywalka wolnostojąca przyścienna. Taki model pozwala stworzyć nowoczesną aranżację, a jednocześnie nie wymaga rezygnowania z praktycznych rozwiązań ułatwiających codzienne korzystanie z łazienki.
Właściciele domów jednorodzinnych mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej, odliczając od dochodu lub przychodu wydatki związane m.in. z zakupem i montażem pompy ciepła, instalacji fotowoltaicznej czy...
Właściciele domów jednorodzinnych mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej, odliczając od dochodu lub przychodu wydatki związane m.in. z zakupem i montażem pompy ciepła, instalacji fotowoltaicznej czy ociepleniem budynku. Dzięki temu inwestycje poprawiające efektywność energetyczną domu stają się bardziej dostępne finansowo, a maksymalna kwota odliczenia wynosi 53 tys. zł na podatnika.
Exit interview to dobrowolna rozmowa z pracownikiem, który zdecydował się na zmianę miejsca zatrudnienia i opuszcza firmę. Sprawdź, jaki jest jej główny cel i jakie pytania padają podczas takiego spotkania...
Exit interview to dobrowolna rozmowa z pracownikiem, który zdecydował się na zmianę miejsca zatrudnienia i opuszcza firmę. Sprawdź, jaki jest jej główny cel i jakie pytania padają podczas takiego spotkania najczęściej.
Chcesz wiedzieć, co dzieje się w domu, gdy jesteś w pracy, na urlopie lub poza mieszkaniem? Sprawdzić, czy dziecko pod opieką dziadków jest bezpieczne, pies spokojnie odpoczywa, a przesyłka faktycznie...
Chcesz wiedzieć, co dzieje się w domu, gdy jesteś w pracy, na urlopie lub poza mieszkaniem? Sprawdzić, czy dziecko pod opieką dziadków jest bezpieczne, pies spokojnie odpoczywa, a przesyłka faktycznie została zostawiona pod drzwiami? Nowoczesne kamery Wi-Fi umożliwiają zdalny podgląd w dowolnym momencie, bez skomplikowanego montażu i dużych kosztów. Sprawdź smart kamery Sonoff i wybierz model dopasowany do swoich potrzeb.
Wentylowanie domu nie jest jedynie wymogiem związanym z literą prawa budowlanego, ale powinno być postrzegane jako ochrona naszego zdrowia i komfortu, ale i stanu technicznego domu, narażonego przez niewłaściwą...
Wentylowanie domu nie jest jedynie wymogiem związanym z literą prawa budowlanego, ale powinno być postrzegane jako ochrona naszego zdrowia i komfortu, ale i stanu technicznego domu, narażonego przez niewłaściwą cyrkulację powietrza lub co gorsza jej brak na zawilgocenia ścian i wynikające z tego konsekwencje.
Narzędzia pneumatyczne dla przemysłu są wybierane wszędzie tam, gdzie liczy się ciągłość pracy, powtarzalność operacji i odporność sprzętu na intensywną eksploatację. W zakładach produkcyjnych, montowniach,...
Narzędzia pneumatyczne dla przemysłu są wybierane wszędzie tam, gdzie liczy się ciągłość pracy, powtarzalność operacji i odporność sprzętu na intensywną eksploatację. W zakładach produkcyjnych, montowniach, serwisach technicznych, odlewniach, lakierniach czy firmach utrzymania ruchu narzędzie nie może być przypadkowym dodatkiem do stanowiska. Musi pracować stabilnie, przewidywalnie i zgodnie z wymaganiami procesu.
W upalne dni dom może być prawdziwą oazą. Jeśli jednak wysokie temperatury zaczynają dawać się we znaki, warto przemyśleć system chłodzenia pomieszczeń.
W upalne dni dom może być prawdziwą oazą. Jeśli jednak wysokie temperatury zaczynają dawać się we znaki, warto przemyśleć system chłodzenia pomieszczeń.
Rynek pomp ciepła dojrzewa. Coraz większe znaczenie mają stabilność producenta, zaplecze technologiczne, dostępność serwisu oraz realna trwałość urządzeń potwierdzona długością gwarancji.
Rynek pomp ciepła dojrzewa. Coraz większe znaczenie mają stabilność producenta, zaplecze technologiczne, dostępność serwisu oraz realna trwałość urządzeń potwierdzona długością gwarancji.
Wystartował konkurs „Zabierz pingwina na wakacje!”, w którym uczestnicy mogą puścić wodze fantazji i pokazać, gdzie pingwin spędza swój wymarzony urlop. Aby wziąć udział, wystarczy dodać w komentarzu pod...
Wystartował konkurs „Zabierz pingwina na wakacje!”, w którym uczestnicy mogą puścić wodze fantazji i pokazać, gdzie pingwin spędza swój wymarzony urlop. Aby wziąć udział, wystarczy dodać w komentarzu pod postem konkursowym grafikę, mem, kolaż, rysunek lub edycję zdjęcia przedstawiające pingwina na wakacjach.
Informacja o cookies
Klikacjąc "Zgoda" akceptujesz zapisywanie wszystkich danych na twoim urządzeniu. Kliknięcie "Odmowa" oznacza zapisywanie tylko danych niezbędnych do funkcjonowania strony. Administratorem danych jest Grupa Medium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Karczewska 18. Dane są przetwarzane w celu zapewnienia funkcjonalności strony, analizy ruchu oraz dostosowania reklam. Masz prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie. Dane przetwarzamy w celu realizxacji zamówienia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO). Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w
Polityce prywatności
