RynekInstalacyjny.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

Rynek pomp ciepła i jego perspektywy

Rozmowa z Pawłem Lachmanem, prezesem zarządu PORT PC

Paweł Lachman, prezes zarządu PORT PC

Paweł Lachman, prezes zarządu PORT PC

Moim zdaniem podwojenie produkcji nastąpi już w 2–3 lata – opieram się na informacjach na temat inwestycji firm w nowe linie produkcyjne i fabryki. Prawdopodobnie już w 2025 r. produkowanych będzie więcej pomp ciepła niż kotłów gazowych – mówi Paweł Lachman, prezes zarządu PORT PC, w rozmowie z Waldemarem Jońcem, redaktorem naczelnym Rynku Instalacyjnego.

Zobacz także

Waldemar Joniec news Rodzinne firmy są nie tylko solidne, ale i innowacyjne

Rodzinne firmy są nie tylko solidne, ale i innowacyjne Rodzinne firmy są nie tylko solidne, ale i innowacyjne

Dla mnie zawsze kluczowe jest, żeby użytkownik nie musiał się niepokoić o żywotność i niezawodność swojego urządzenia. Dlatego priorytetem jest dla nas jakość urządzeń, a nie ich cena – mówi Sebastian...

Dla mnie zawsze kluczowe jest, żeby użytkownik nie musiał się niepokoić o żywotność i niezawodność swojego urządzenia. Dlatego priorytetem jest dla nas jakość urządzeń, a nie ich cena – mówi Sebastian Koczara, dyrektor zarządzający marki Pedrollo, w rozmowie z Waldemarem Jońcem, redaktorem naczelnym Rynku Instalacyjnego.

Waldemar Joniec, Paweł Lachman news Transformacja energetyczna w budynkach przyspiesza

Transformacja energetyczna w budynkach przyspiesza Transformacja energetyczna w budynkach przyspiesza

Stawianie na rozwój poszczególnych elementów energetyki bez podejścia systemowego, integracji sektorów i dużego rozwoju OZE w produkcji energii elektrycznej jest kluczowym błędem. Dostrzegło to już wiele...

Stawianie na rozwój poszczególnych elementów energetyki bez podejścia systemowego, integracji sektorów i dużego rozwoju OZE w produkcji energii elektrycznej jest kluczowym błędem. Dostrzegło to już wiele krajów i obserwujemy w tej chwili w Europie bardzo duży „zielony zwrot”, a w przypadku Niemiec można wręcz mówić o planowanej rewolucji w energetyce i w gospodarce.

Waldemar Joniec news AFL na rynku europejskim

AFL na rynku europejskim AFL na rynku europejskim

Rozmowa z Grzegorzem Perestajem, CEO AFL Europe

Rozmowa z Grzegorzem Perestajem, CEO AFL Europe

Waldemar Joniec, Rynek Instalacyjny: Pompy ciepła cieszą się na tyle dużym popytem, że trzeba na nie czekać.

Paweł Lachman, PORT PC: Pompy ciepła zaczynają dominować na rynku urządzeń grzewczych zarówno w całej Europie, jak i w Polsce. Ich udział w programie „Czyste Powietrze” wyniósł w grudniu 2022 roku ok. 63%. Sytuacja jest dynamiczna i Komisja Europejska stawia na duże przyspieszenie stosowania pomp ciepła w UE. Niemcy bardzo gwałtownie odchodzą od korzystania z kotłów na paliwa kopalne – gaz i olej. Według zapowiedzi Komisji Europejskiej w tym półroczu do wymogów ekoprojektu dla urządzeń grzewczych centralnego ogrzewania wodnego ma zostać wprowadzony zapis zakazujący sprzedaży i montażu urządzeń korzystających z paliw kopalnych i stanowiących samodzielne układy. Będą one mogły być wprowadzane na rynek tylko w ramach układów hybrydowych z pompami ciepła. Dotyczy to kotłów gazowych, olejowych, węglowych, a nawet elektrycznych. Ważna będzie efektywność tych układów hybrydowych, o współczynniku ηs prawdopodobnie przekraczającym 110% – pod takim warunkiem będą mogły być one sprzedawane od 2029 r. Nie zostanie oczywiście wprowadzony zakaz stosowania urządzeń już działających, ale układy hybrydowe trzeba będzie stosować także w budynkach istniejących, w których wymieniane będzie źródło ciepła.

Zatem jeśli kocioł gazowy się zepsuje, nie będzie można wstawić nowego, tylko układ hybrydowy, który jest formalnie jednym produktem?

Tak, to będzie produkt mający jeden numer katalogowy i nie można będzie kupić oddzielnie pompy ciepła i kotła. W pracy takich układów udział kotła gazowego ma stanowić tylko kilka procent, jak w przypadku źródła szczytowego, a pompy ciepła – ponad 90%. Dużym wyzwaniem, nad którym pracuje większość producentów w Europie, są w tej sytuacji budynki wielorodzinne oraz układy c.o. i c.w.u. zasilane wcześniej kotłami dwufunkcyjnymi. W tym roku wystartował duży niemiecki projekt badawczo-rozwojowy dotyczący zamiany kotłów dwufunkcyjnych na pompy ciepła w budynkach wielorodzinnych.

Ale kotły są dostępne, a pomp ciepła brakuje…

Światowi producenci pomp informują o planach zwiększenia produkcji. Komisja Europejska oczekuje, że będzie to co najmniej dwukrotny wzrost w ciągu najbliższych 5 lat. Jednak moim zdaniem podwojenie produkcji nastąpi już w 2–3 lata – opieram się na informacjach na temat inwestycji firm w nowe linie produkcyjne i fabryki. Prawdopodobnie już w 2025 r. produkowanych będzie więcej pomp ciepła niż kotłów gazowych. Co ważne, chodzi o produkcję w Europie nie tylko firm europejskich, ale również tych z Dalekiego Wschodu, czyli koreańskich, japońskich czy chińskich – zarówno pomp ciepła, jak i komponentów do nich. Jeszcze kilka lat temu większość firm europejskich budowała fabryki w Chinach, żeby zmniejszyć koszty produkcji. Obecnie firmy z tamtego regionu przenoszą produkcję, również komponentów, do Europy, skracając łańcuchy dostaw. Produkując 400–500 tys. urządzeń w jednym miejscu, można obniżyć koszty produkcji nawet o 40–50%. To nowe i zarazem ogromne wyzwanie dla firm polskich i europejskich – żeby produkcję znacząco zwiększyć i zautomatyzować.

Czyli możemy liczyć na niższe ceny urządzeń?

Tak, ale nie od razu. W Polsce ceny zależą m.in. od kosztów kwalifikowanych w programie „Czyste Powietrze”. Spodziewamy się ich obniżenia, kiedy rynek się ustabilizuje. Spadek cen urządzeń powinien wpłynąć także na zmniejszenie kosztów montażu. Najistotniejsze jest jednak, żeby wszyscy instalatorzy potrafili dobrze instalować pompy ciepła. Są regiony w Polsce, gdzie montuje się mniej tych urządzeń, co wynika z faktu, że tamtejsi instalatorzy nie nabyli jeszcze odpowiednich kompetencji. Szacujemy, że w 2022 r. sprzedano w Polsce łącznie ok. 200 tys. pomp ciepła, w tym ok. 180 tys. pomp powietrze/woda i po 8 tys. gruntowych oraz do ciepłej wody. Niemcy w tym samym czasie sprzedali 230 tys. pomp ciepła, ale zgłoszono zapotrzebowanie na 350 tys. [w ramach programu wsparcia BAFA – Bundesamtes für Wirtschaft und Ausfuhrkontrolle – red.]. Zaznaczę jednak, że finalne liczby dotyczące ubiegłorocznego rynku pomp ciepła w Polsce opublikujemy w lutym 2023.

Duża luka na rynku to póki co powód raczej do wzrostu niż obniżki cen?

W Niemczech czeka się na pompy ciepła nawet kilkanaście miesięcy, średnio ok. 40 tygodni. Nie ma jednak problemu z dostępnością urządzeń japońskich, koreańskich czy chińskich. Za parę lat wszystkie pompy ciepła mogą być dużo tańsze – plany produkcji uzasadniają takie stwierdzenie. W Niemczech sytuacja jest specyficzna, gdyż, jak wspomniałem, sprzedano tam w ubiegłym roku ok. 230 tys. urządzeń, podczas gdy u nas ok. 200 tys., choć jesteśmy rynkiem o połowę mniejszym. Pompy ciepła są obecnie technologią wspieraną przez niemiecki rząd pod każdym względem. Dofinasowanie może wynieść nawet 40%, jeśli ich zakup wiąże się z odejściem od stosowania kotłów w istniejących budynkach, tymczasem w Polsce dofinansowujemy kotły elektryczne, olejowe i gazowe. Tam wymiana daje wymierne efekty ekologiczne i energetyczne – Niemcy odchodzą od importowanych paliw kopalnych. Pompa ciepła nawet zasilana energią elektryczną wytwarzaną z gazu czy węgla dostarcza 75% energii z otoczenia. Nowe budynki nie potrzebują tej energii wiele, a te w standardzie budynków bliskich pasywnym czy też standardowi NF40, mając powierzchnię ok. 150 m2, magazyn energii elektrycznej 15 kWh, pompę ciepła oraz instalację PV ok. 10 kW na dachu, mogą potrzebować w ujęciu rocznym tylko 35–40% energii z zewnątrz. Technologia idzie do przodu i zdecydowaną większość energii można już wyprodukować na miejscu. Powszechne będą pompy ciepła i instalacje PV oraz taniejące z roku na rok magazyny energii i budynki o dobrym standardzie energetycznym, a w przyszłości także samochody elektryczne. PORT PC planuje niedługo wydanie specjalnego opracowania pokazującego typowy budynek i jego poziom autarkii, czyli stopnia samowystarczalności, jeżeli jest on wyposażony właśnie w pompę ciepła, magazyn energii i fotowoltaikę, a także samochód elektryczny.

Wróćmy do polskiego rynku. Jak się po nim poruszać, skoro brakuje urządzeń? Według jakich kryteriów je wybierać – renomy marki, danych technicznych? Jak porównywać?

Pompy ciepła korzystają z pewnej furtki w regulacjach w zakresie ekoprojektu, dopuszczającej składanie przez producentów deklaracji bez konieczności badania urządzeń w zewnętrznych, akredytowanych laboratoriach. Producent np. kotła gazowego czy peletowego, zanim zadeklaruje jego dane techniczne, musi zbadać urządzenie w laboratorium mającym odpowiednie uprawnienia. Wyniki tych badań są podstawą do sporządzenia karty produktu czy etykiety energetycznej. Natomiast producent pomp ciepła podaje własne dane dotyczące poziomu hałasu, klasy energetycznej czy efektywności pod rygorem bardzo dużych kar, np. całkowitego wycofania produktu ze sprzedaży w Europie. Jest tylko jeden problem – kontrola, a w zasadzie jej brak. Komisja Europejska zachęca kraje członkowskie do przeprowadzania weryfikacji podawanych przez producentów danych, ale Polska w ogóle tego nie realizuje, co w praktyce oznacza, że zostawia konsumentów na lodzie.

To w jaki sposób szukać sprawdzonych produktów?

Takim narzędziem jest np. stworzony w ramach współpracy z Europejską Organizacją Pomp Ciepła (EHPA) znak Heat Pump KEYMARK. Producent pompy ciepła nie ma obecnie takiego obowiązku, może jednak zlecić badania w jednostce mającej uprawnienia do nadawania tego europejskiego znaku certyfikacji. Oznakowanie CE świadczy o przestrzeganiu minimalnych wymagań prawnych, natomiast KEYMARK zapewnia konsumentowi realną wartość dodatkową: sprawdzone i poświadczone przestrzeganie jednolitych Europejskich Standardów Jakości. Znak Heat Pump KEYMARK jest respektowany we wszystkich krajach objętych tym systemem. W Polsce badania można wykonać np. w Centralnym Ośrodku Chłodnictwa w Krakowie. Na stronie keymark.eu w dziale z pompami ciepła znaleźć można informację o producentach oraz modelach certyfikowanych produktów.

Innym znakiem jest EHPA-Q, funkcjonujący w Polsce od 2015 roku. Gwarantuje klientowi końcowemu wysoką jakość produktu potwierdzoną przez testy niezależnych, akredytowanych ośrodków badawczych, wiarygodność danych dotyczących eksploatacji i gwarancji, dostępność części zamiennych przez co najmniej 10 lat czy wysoką jakość usług serwisowych. Jest to znak lokalny, obowiązujący tylko w kraju, w którym został nadany. W Polsce odpowiada za niego komisja ds. znaku jakości zatwierdzona przez Europejskie Stowarzyszenie Pomp Ciepła (EHPA).

Ważne jest m.in., że dane techniczne certyfikowanych urządzeń są wiarygodne w pełnym zakresie, czyli dla różnych parametrów klimatu, zwłaszcza umiarkowanego i chłodnego – to nie tylko SCOP czy s, ale także współczynniki COP w punktach węzłowych. Takim punktem węzłowym jest na pewno temperatura projektowa, np. –10°C dla klimatu umiarkowanego i temperatura średnia 35 albo 55°C, ale też inne temperatury, które wynikają z samych krzywych.

Istotna jest także kwestia gwarancji. Są w Polsce producenci, którzy oferują gwarancję np. 8- czy 10-letnią, ale sami działają niecały rok. Są też firmy, które w warunkach gwarancji forsują specyficzne zapisy – w każdej chwili można ją utracić z powodu „nadmiernej eksploatacji”, a o tym, czy była ona nadmierna, decyduje arbitralnie gwarant.

Komisja Europejska sygnalizuje, że w ciągu 2–3 lat zmienią się regulacje i obowiązkowe stanie się badanie pomp ciepła w laboratoriach zewnętrznych. Patrząc z punktu widzenia konsumenta, w obecnej sytuacji rynkowej warto rozważyć, czy warunkiem wyższego dofinasowania w programie „Czyste Powietrze” (aż do 55% kwoty netto) nie powinno być np. posiadanie wysokiej klasy energetycznej i znaku Heat Pump KEYMARK.

Jaki procent pomp ciepła na polskim rynku ma dane techniczne potwierdzone niezależnymi badaniami?

Szacuję, że około 70%. Mam informację, że o znak Heat Pump KEYMARK ubiega się obecnie wielu polskich producentów. Posiadanie lub staranie się o ten znak świadczy, że firma, która produkuje czy handluje pompami, podchodzi do tej działalności profesjonalnie i chce być wiarygodna. Dla mnie obecnie główną troską jest to, żeby na rynku nie pojawiały się np. basenowe pompy ciepła jako służące do ogrzewania, objęte wieloletnią gwarancją, z klasą A+++. Klasa energetyczna czy efektywność wiąże się z koniecznością pracą pompy ciepła według krzywej grzewczej, a są u nas sprzedawane pompy ciepła z klasą A++ czy A+++, które nie mają regulatora pogodowego. Oznacza to, że efektywność takiego urządzenia może być nawet o 30% niższa, czyli koszty ogrzewania o 30% wyższe.

Duże znaczenie dla pracy pompy ciepła ma doświadczenie producenta w łączeniu komponentów i automatyki. Komisja Europejska wręcz zachęca do nowego systemu badań pomp ciepła, nie na podstawie parametrów uzyskiwanych w stabilnych warunkach w kilku punktach pracy, tylko 24-godzinnych testów uwzględniających stany przejścia między różnymi temperaturami pracy. Taka metoda pomiarowa w zmiennych warunkach będzie wymagana prawdopodobnie od 2025 albo 2026 roku. Jeżeli metodologia zostanie dopracowana, wejdzie w życie jako wymóg, oczywiście po okresie przejściowym. Z czasem regulatory pogodowe pracujące według krzywej grzewczej staną się standardem, tak jak wyposażenie umożliwiające regularne sczytywanie danych z pomp ciepła, takich jak ich efektywność. Wymagania ekoprojektu będą coraz bardziej związane z cyfryzacją, co jest dla producentów dużym wyzwaniem. W zasadzie nie sprzedaje się obecnie fotowoltaiki bez tej całej cyfrowej otoczki, bez aplikacji i połączenia ze smartfonami – tak samo będzie z pompami ciepła.

A co z kadrami? Kto nie tylko zamontuje pompy ciepła, ale i zintegruje cały system?

Niemiecka branża w porozumieniu z rządem zamierza stworzyć nowy zawód – integrator systemów odnawialnych, czyli pomp ciepła, fotowoltaiki, magazynów energii oraz systemów regulacji, a w przyszłości także samochodów elektrycznych. Ma on mieć kompetencje związane z wiedzą o budynkach. Obecnie w niemieckim systemie kształcenia instalator, a właściwie uczeń uczy się w szkole o pompach ciepła tylko przez ok. 30 godzin, czyli zaledwie przez 3% okresu nauki. A ponieważ są to urządzenia, które mają wkrótce dominować, niemiecki system kształcenia zawodowego będzie musiał szybko zareagować na zmiany rynkowe.

Przed nami dwa główne wyzwania, związane z jakością produktów oraz kształceniem fachowych instalatorów pracujących zgodnie ze standardami. Standardy te PORT PC opracowywał przez prawie 10 lat, wydając osiem części wytycznych, w tym cz. 7, która ma już trzecie wydanie. Są to pierwsze opracowania w Europie (może drugie – po Niemczech), w których zawarto kompleksowe wytyczne doboru, montażu i uruchomienia oraz przeglądów i konserwacji pomp ciepła w budynkach jedno- i wielorodzinnych. Oferujemy też wytyczne dotyczące dolnych źródeł ciepła, jakości wody czy liczenia całkowitych kosztów rocznych – tych narzędzi jest sporo. O ile 2022 był rokiem sprzedaży pomp ciepła, 2023 będzie rokiem kształcenia instalatorów.

Czy to oznacza, że topowe marki przesuną środki przeznaczone na edukację z kotłów na pompy ciepła?

Można się tego spodziewać, bo już teraz polski rynek urządzeń grzewczych w ok. 30% należy do pomp ciepła – sprzedało się ich ok. 200 tys., a kotłów na paliwa stałe góra 40–50 tys. Firmy, które do tej pory instalowały kotły, przestawiają się na pompy ciepła, jednak popyt na kotły gazowe tak szybko nie zmaleje. Są jednak regiony w Polsce, np. Małopolska czy Podkarpacie, gdzie 2 lata temu pompy ciepła miały niecałe 20% udziału, a obecnie tylko 39%, czyli mniej niż kotły gazowe (ok. 43%).

Wracając do producentów kotłów gazowych – jestem przekonany, że w momencie, kiedy udział pomp ciepła w ich produkcji i sprzedaży stanie się znaczący, rozpocznie się etap kluczowy dla całego rynku. Pociągnie to za sobą wiele wyzwań, nad którymi musimy już pracować – są to kwestie instalacyjne, a także rozwoju sieci energetycznej i dystrybucji energii, zapewnienia odpowiedniej mocy dyspozycyjnej, specjalnych taryf, w tym z blokowaniem energii. A to, że pompy ciepła będą potrzebować energii elektrycznej, nie jest moim zdaniem powodem do ograniczenia rozwoju tej branży – wręcz przeciwnie, trzeba zintensyfikować działania w zakresie zmian sieci dystrybucyjnej.

Wracając do rynku i jego oferty – jakie jeszcze ma pan spostrzeżenia na ten temat?

Mam wrażenie, że inwestorzy, ale też instalatorzy poruszają się w pewnej mgle informacyjnej. Na rynku mamy sto kilkadziesiąt różnych marek pomp ciepła – to informacyjna wieża Babel. Dużym ułatwieniem byłoby uporządkowanie kart i etykiet produktów. Zawsze warto się oprzeć na wiarygodnych i porównywalnych danych. Na przykład zamiast podawać moc urządzenia dla temperatury powietrza 7°C, informować o parametrach mocy dla temperatury powietrza –7°C, czyli tak jak w etykietach energetycznych dla klimatu umiarkowanego. Często jednak ta sama pompa ciepła ma w jednym miejscu podawaną moc 10 kW, w drugim 12 kW, a w trzecim 7 kW i wszystkie te parametry są prawdziwe, tylko przy jakich temperaturach powietrza i wody grzewczej jest to badane? Ważne, żebyśmy komunikowali się tym samym językiem, a do tego konieczny jest jeden standard podawania danych technicznych.

Stosowanie pomp ciepła wiąże się także z hałasem od urządzeń. Czy będą się zmieniać wymagania w tym zakresie?

Jest to możliwe. Na przykład niemiecki rząd w ramach programu BAFA wymaga, aby co parę lat maksymalne poziomy mocy akustycznej pomp ciepła były obniżane. Z programów wsparcia będą korzystać urządzenia, które mają lepsze parametry także w tym zakresie. Niemcy wychodzą z założenia, że korzystniej jest wspierać najlepsze produkty, a nie spełniające jedynie wymagania podstawowe wynikające z ekoprojektu. Promują także urządzenia na czynniki chłodnicze bezfreonowe, czyli na czynniki naturalne – to bardzo dobry pomysł.

A na czym dokładnie polega wspomniana wcześniej oferta pomp niskotemperaturowych czy basenowych do ogrzewania?

Tym mianem określa się urządzenia, które pracują wydajnie przy wysokich temperaturach zewnętrznych i niskich zasilania. To wcale nie muszą być złe pompy ciepła, nie może ich jednak objąć dofinansowanie w programie „Czyste Powietrze”. Tak jest w przypadku tzw. niskotemperaturowych pomp ciepła czy takich, które przy temperaturach zewnętrznych poniżej –7°C nie są w stanie osiągnąć 52°C dla temperatury zasilania. Oznacza to, że przy ogrzewaniu podłogowym pompa będzie dobrze działać i osiągać klasy nawet A++ i A+++, ale wystąpi problem z przygotowaniem ciepłej wody użytkowej, a powinniśmy dążyć do tego, żeby urządzenia w programach dofinansowania obsługiwały zarówno ogrzewanie, jak i przygotowanie c.w.u.

Za kilka lat wejdą w życie przepisy mówiące o tym, że na etykiecie energetycznej będą podawane parametry urządzeń dla temperatury 35, 55 i 65°C w klimacie chłodnym, umiarkowanym i ciepłym – w tej chwili do takich danych trudno dotrzeć. Nie wszyscy producenci pokazują etykiety czy karty produktu ekoprojektu, które powinny być dostępne na żądanie. Czasem dostępne są karty produktu dotyczące etykietowania, ale ekoprojektu już nie. Klasy energetyczne nie są podawane albo jest to robione błędnie. Powraca zatem problem braku kontroli rynku, a za tę sytuację odpowiedzialny jest nasz rząd.

Pewnie jak zwykle na kontrole rynku budowlanego nie ma funduszy?

Dostępne były znaczne środki, jednak Państwowa Inspekcja Handlowa przeznaczyła je głównie na kontrolę kotłów na paliwa stałe i już nie wystarczyło na kotły gazowe i olejowe czy pompy ciepła. W tej sytuacji ekoprojekt jako pomysł na zwiększanie efektywności urządzeń po prostu nie działa, bo nie ma odpowiedniego systemu kontrolnego. W przyszłości Komisja Europejska będzie sama zlecać badania, nie czekając na działania członków UE – w tej kwestii rządy europejskie się nie sprawdziły. Pomysł ekoprojektu jest doskonały pod jednym warunkiem: że jest w pełni realizowany.

W celu uporządkowania rynku i wzmocnienia technologii wprowadziliśmy wspomniany wcześniej znak EHPA-Q. To dobre narzędzie oceny produktu, dostarczające ważnych informacji, tak samo jak oznaczenie Heat Pump KEYMARK. Promujemy również znak Europejskiego Instalatora Pomp Ciepła EUCERT i prowadzimy szkolenia na bazie tego standardu. Będziemy chcieli rozszerzyć wsparcie dla szkół branżowych (zawodowych) i instalatorów – spodziewam się więc, że ten rok będzie bardzo pracowity.

Trzeba się też będzie uporać z sytuacją, w której wielu markowych producentów nie ma towaru, a wielu nowych szybko rozpoczęło sprzedaż i zabrakło im czasu na dokładne przyjrzenie się jakości wykonywanych instalacji. W przypadku pomp ciepła powietrze/woda jakość instalacji hydraulicznej jest bardzo istotna i trzeba na nią zwracać uwagę w całym systemie szkolenia.

Jakie zadania stawia sobie PORT PC w perspektywie dłuższej niż rok?

Najbliższe lata to trochę powrót do korzeni powstania naszej organizacji – zaczynaliśmy pracę po to, żeby dobrze przygotować rynek i zwiększać jakość wykonywanych instalacji. Z jednej strony planujemy uruchomić system szkoleń e-learningowych w ramach Akademii Instalatora Pomp Ciepła PORT PC, z drugiej chcemy mocno wesprzeć szkolnictwo zawodowe w ramach Branżowego Centrum Umiejętności i dać szkołom dużo narzędzi, które pomogą w poprawnym kształceniu. Mamy także przygotować cały program nauczania uczniów szkół zawodowych w zakresie pomp ciepła. Ich instalacja wiąże się z wiedzą dużo szerszą niż w przypadku kotła gazowego czy olejowego. Instalator musi analizować instalację od strony hydraulicznej, gdyż pompa ciepła jest tu bardzo czuła i wrażliwa na błędy. Powinien też mieć wiedzę środowiskową, na temat budynku oraz zmian i kierunków, w jakich rozwija się technologia, znajomość wentylacji i odzysku ciepła oraz łączenia tych technologii z pompami ciepła. Jako PORT PC chcemy wspierać instalatorów, którzy będą się zajmować systemami budynków efektywnych energetycznie, fotowoltaiką, magazynami energii oraz samochodami elektrycznymi – wszystko to będzie ze sobą w przyszłości mocno powiązane.

A jak będzie wyglądać współpraca z automatykami, specjalistami od inteligentnych budynków?

Moim zdaniem oferta inteligentnych budynków będzie standardem dla typowych regulatorów. Inaczej mówiąc, regulatory do pompy ciepła będą elementem aplikacji z możliwością zdalnego sterowania. Czy powstanie jedna powszechna platforma? Walczą wszak o to duże marki, jak Apple czy Microsoft. Moim zdaniem nie będzie to jednak szło w kierunku szczególnie skomplikowanych systemów, ale bardzo prostych rozwiązań.

Co się może zmienić w regulacji urządzeń?

Stoją przed nami wyzwania dotyczące współpracy z magazynami energii, z fotowoltaiką, z sieciami elektroenergetycznymi w kontekście taryf dynamicznych. Jestem przekonany, że wiele z tych kwestii przestanie być dużym problemem instalatora i będzie on miał do dyspozycji gotowe rozwiązania.

Jaka zatem będzie rola wspomnianego wcześniej integratora systemów?

Ten, kto montuje instalacje grzewcze, musi też wiedzieć, jak zamontować i ustawić pracę instalacji wentylacyjnych z rekuperacją. Musi wiedzieć, jak dobrać czy sprawdzić instalację fotowoltaiczną i przygotować ją m.in. od strony elektrycznej – niekoniecznie taka instalacja musi się już znajdować w budynku. Powinien mieć też wiedzę, jak przygotować obiekt na przyszłość. Jeśli w tej chwili nie ma w nim magazynu energii elektrycznej, z pewnością pojawi się za 4–5 lat, gdy ceny takich magazynów spadną. Instalator powinien przygotować system na kolejne zmiany. Ma też wykorzystywać swoją wiedzę do oceny standardu energetycznego budynku i jego podnoszenia, gdy będzie to korzystne energetycznie albo ekonomicznie. Nie musi być audytorem, projektantem i automatykiem w jednej osobie, musi jednak wiedzieć, jakie zadania tym specjalistom postawić i o co ich pytać oraz kompetentnie interpretować wyniki ich pracy. Musi też ściśle współpracować z architektem. Moim zdaniem to wyzwanie współpracy z architektami będzie mieć charakter bardziej regulacyjny. Można po prostu zakazać pewnych rozwiązań w budynkach lub narzucić wysokie standardy energetyczne, których już nie będzie można obejść.

Na koniec pytanie: skąd w szczycie sezonu grzewczego weźmiemy energię elektryczną dla tylu pomp ciepła?

Mamy w Polsce 60 GW szczytowej mocy grzewczej w systemach ciepłowniczych, w dużej mierze bez kogeneracji, a działają one w sezonie grzewczym z pełną mocą. To bardzo duży potencjał, zwłaszcza w okresie niskich temperatur zewnętrznych. Jeśli wprowadzimy odpowiednie systemy sterowania pracą pomp ciepła, zmienne taryfy oraz modernizację systemu przesyłowego, odciążymy sieć na tyle, że podoła przyszłym zadaniom.

Rozmawiał

Waldemar Joniec

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Komentarze

Powiązane

dr hab. inż. Łukasz Amanowicz, prof. dr hab. inż. Janusz Wojtkowiak Ilościowy opis równomierności rozdziału powietrza w wielorurowych gruntowych wymiennikach ciepła

Ilościowy opis równomierności rozdziału powietrza w wielorurowych gruntowych wymiennikach ciepła Ilościowy opis równomierności rozdziału powietrza w wielorurowych gruntowych wymiennikach ciepła

Gruntowe wymienniki ciepła będą coraz częściej stosowane jako elementy instalacji wentylacji mechanicznej pozwalające na wstępne podgrzanie powietrza wentylacyjnego zimą i schłodzenie latem [4, 5, 7, 9]....

Gruntowe wymienniki ciepła będą coraz częściej stosowane jako elementy instalacji wentylacji mechanicznej pozwalające na wstępne podgrzanie powietrza wentylacyjnego zimą i schłodzenie latem [4, 5, 7, 9]. Już obecnie stosowanie GWC jest w niektórych przypadkach konieczne, np. w celu spełnienia wymagań stawianym inwestycjom ubiegającym się o dofinansowanie ze środków NFOŚiGW przeznaczonych na budowę domów energooszczędnych [6, 10]. W projektowaniu i doborze wielorurowych GWC istotną rolę odgrywa równomierność...

Waldemar Joniec Gazowe pompy ciepła w PGNiG

Gazowe pompy ciepła w PGNiG Gazowe pompy ciepła w PGNiG

Rozmowa z Pawłem Sroczyńskim i Arturem Bieńkowskim z firmy Art-Klima

Rozmowa z Pawłem Sroczyńskim i Arturem Bieńkowskim z firmy Art-Klima

Redakcja RI REPOWERmap

REPOWERmap REPOWERmap

Czy posiadasz zainstalowany kolektor słoneczny, panel fotowoltaiczny lub małą elektrownię wiatrową albo inne odnawialne źródło energii? A może izolacja twojego budynku zwiększyła jego energooszczędność?...

Czy posiadasz zainstalowany kolektor słoneczny, panel fotowoltaiczny lub małą elektrownię wiatrową albo inne odnawialne źródło energii? A może izolacja twojego budynku zwiększyła jego energooszczędność? Dodaj swoje przykłady na mapie, aby były widoczne dla innych i stanowiły inspirację do podjęcia podobnych działań. Każdy przykład jest ważny!

Waldemar Joniec Czym będziemy ogrzewać domy?

Czym będziemy ogrzewać domy? Czym będziemy ogrzewać domy?

Waldemar Joniec rozmawia z Krystyną Dawson z brytyjskiej organizacji BSRIA (Building Services Research and Information Association).

Waldemar Joniec rozmawia z Krystyną Dawson z brytyjskiej organizacji BSRIA (Building Services Research and Information Association).

mgr inż. Katarzyna Rybka Ciepło pod stopami

Ciepło pod stopami Ciepło pod stopami

Ogrzewanie płaszczyznowe to nowy rozdział w instalacjach HVAC. Oprócz zwiększenia komfortu w pomieszczeniach na popularność tego rozwiązania wpływa także coraz częstsze stosowanie niskotemperaturowych...

Ogrzewanie płaszczyznowe to nowy rozdział w instalacjach HVAC. Oprócz zwiększenia komfortu w pomieszczeniach na popularność tego rozwiązania wpływa także coraz częstsze stosowanie niskotemperaturowych źródeł ciepła, takich jak kotły kondensacyjne czy pompy ciepła.

dr inż. Piotr Kubski Energetyczne uwarunkowania określania zasobów energii odnawialnej pobieranej przez pompy ciepła

Energetyczne uwarunkowania określania zasobów energii odnawialnej pobieranej przez pompy ciepła Energetyczne uwarunkowania określania zasobów energii odnawialnej pobieranej przez pompy ciepła

Decyzja Komisji Europejskiej 2013/114/UE z 1 marca 2013 r. ustanawiająca wytyczne dla państw członkowskich dotyczące obliczania energii odnawialnej z pomp ciepła w odniesieniu do różnych ich technologii...

Decyzja Komisji Europejskiej 2013/114/UE z 1 marca 2013 r. ustanawiająca wytyczne dla państw członkowskich dotyczące obliczania energii odnawialnej z pomp ciepła w odniesieniu do różnych ich technologii nawiązuje do wymagań zawartych w załączniku VII poprzedniej dyrektywy (2009/28/WE) w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych. Dyrektywa z 2009 r. spowodowała konieczność wprowadzenia do krajowego systemu prawnego ustawy o promocji OZE i rozporządzeń wykonawczych. Jednak mimo że...

Redakcja RI Pompy ciepła w praktyce

Pompy ciepła w praktyce Pompy ciepła w praktyce

Odnawialne i alternatywne źródła energii grzewczej zyskują na popularności, są jednak jeszcze niekiedy traktowane z pewną rezerwą, głównie z powodu braku wiedzy o możliwościach ich praktycznego zastosowania....

Odnawialne i alternatywne źródła energii grzewczej zyskują na popularności, są jednak jeszcze niekiedy traktowane z pewną rezerwą, głównie z powodu braku wiedzy o możliwościach ich praktycznego zastosowania. Do tej grupy nowych technologii należą m.in. pompy ciepła, zwłaszcza urządzenia czerpiące ciepło z powietrza atmosferycznego.

Paweł Lachman Perspektywy rynku urządzeń grzewczych w UE

Perspektywy rynku urządzeń grzewczych w UE Perspektywy rynku urządzeń grzewczych w UE

Po 2015 r. diametralnie zmieni się rynek urządzeń centralnego ogrzewania w Europie. Wymogi ecodesign i oznakowania energetycznego wpłyną na sprzedaż pomp ciepła i kotłów na biomasę, a na rynek nie będą...

Po 2015 r. diametralnie zmieni się rynek urządzeń centralnego ogrzewania w Europie. Wymogi ecodesign i oznakowania energetycznego wpłyną na sprzedaż pomp ciepła i kotłów na biomasę, a na rynek nie będą mogły wejść niskoefektywne urządzenia grzewcze.

Redakcja RI Przed nami nieustanne zmiany w technice grzewczej

Przed nami nieustanne zmiany w technice grzewczej Przed nami nieustanne zmiany w technice grzewczej

O zmianach w technice grzewczej, szczególnie dotyczących pomp ciepła, rozmawia z Pawłem Lachmanem, prezesem zarządu Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła, redaktor naczelny RI Waldemar Joniec.

O zmianach w technice grzewczej, szczególnie dotyczących pomp ciepła, rozmawia z Pawłem Lachmanem, prezesem zarządu Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła, redaktor naczelny RI Waldemar Joniec.

Waldemar Joniec Rynek pomp ciepłaWyniki i trendy

Rynek pomp ciepłaWyniki i trendy Rynek pomp ciepłaWyniki i trendy

Europejski rynek pomp ciepła w latach 2005–2008 rozwijał się w tempie od 10 do 30% rocznie. Po kryzysie w 2009 r. odnotowano spadek o ok. 12% i niewielkie wzrosty w następnych latach. Jaka jest obecnie...

Europejski rynek pomp ciepła w latach 2005–2008 rozwijał się w tempie od 10 do 30% rocznie. Po kryzysie w 2009 r. odnotowano spadek o ok. 12% i niewielkie wzrosty w następnych latach. Jaka jest obecnie sytuacja tego segmentu rynku i co przyniesie mu przyszłość?

dr inż. Małgorzata Smuczyńska Rynek pomp ciepła w Polsce

Rynek pomp ciepła w Polsce Rynek pomp ciepła w Polsce

Polska jako kraj członkowski UE zobowiązana jest do implementacji do prawodawstwa krajowego wymogów unijnych, między innymi dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych....

Polska jako kraj członkowski UE zobowiązana jest do implementacji do prawodawstwa krajowego wymogów unijnych, między innymi dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych. Jej głównym celem jest doprowadzenie do wzrostu wykorzystania OZE w całkowitym zużyciu energii do poziomu 15% w 2020 r. Prognozy rozwoju rynku OZE w Polsce i pozostałych krajach Unii wskazują, że znaczącą rolę w wypełnieniu wymagań dyrektywy może odegrać geotermia, zwłaszcza niskotemperaturowa,...

praca zbiorowa Eksperci o pompach ciepła

Eksperci o pompach ciepła Eksperci o pompach ciepła

Eksperci z firm oferujących pompy ciepła odpowiadają na pytania, które najczęściej zadają Użytkownicy.

Eksperci z firm oferujących pompy ciepła odpowiadają na pytania, które najczęściej zadają Użytkownicy.

dr inż. Jacek Biskupski Ogrzewanie w domu zautomatyzowanym

Ogrzewanie w domu zautomatyzowanym Ogrzewanie w domu zautomatyzowanym

Artykuł stanowi kolejną część w cyklu publikacji na temat inteligentnego budynku mieszkalnego (patrz RI 3/2012). Opisano w nim rzeczywisty system grzewczy działający w energooszczędnym domu zautomatyzowanym,...

Artykuł stanowi kolejną część w cyklu publikacji na temat inteligentnego budynku mieszkalnego (patrz RI 3/2012). Opisano w nim rzeczywisty system grzewczy działający w energooszczędnym domu zautomatyzowanym, czerpiącym energię ze źródeł odnawialnych.

Waldemar Joniec Dobór i eksploatacja pomp ciepła. Współczynniki COP, SPF i JAZ

Dobór i eksploatacja pomp ciepła. Współczynniki COP, SPF i JAZ Dobór i eksploatacja pomp ciepła. Współczynniki COP, SPF i JAZ

Zarówno projektant, jak i inwestor przy wyborze pompy ciepła nie mogą stawiać sobie pytania, jaką pompę ciepła by chcieli, ale jaką mogą w danych warunkach zastosować. Sukces, czyli oszczędna, tania eksploatacja,...

Zarówno projektant, jak i inwestor przy wyborze pompy ciepła nie mogą stawiać sobie pytania, jaką pompę ciepła by chcieli, ale jaką mogą w danych warunkach zastosować. Sukces, czyli oszczędna, tania eksploatacja, zależy bowiem nie tyle od samego urządzenia, ile od wyboru właściwej koncepcji całego systemu ogrzewania budynku.

Waldemar Joniec Nowy zawód – technik OZE

Nowy zawód – technik OZE Nowy zawód – technik OZE

Wymagania stawiane kandydatom na egzaminie pisemnym i praktycznym potwierdzającym kwalifikacje technika OZE podano w rozporządzeniu MEN z 28 września 2011 r. (DzU nr 216, poz. 1275). Sprawdzane będą wiadomości...

Wymagania stawiane kandydatom na egzaminie pisemnym i praktycznym potwierdzającym kwalifikacje technika OZE podano w rozporządzeniu MEN z 28 września 2011 r. (DzU nr 216, poz. 1275). Sprawdzane będą wiadomości i umiejętności zawodowe oraz wiedza na temat prowadzenia działalności gospodarczej. Egzamin praktyczny ma polegać na opracowaniu projektu montażu urządzeń i instalacji.

dr inż. Ryszard Śnieżyk Gazowe pompy ciepła

Gazowe pompy ciepła Gazowe pompy ciepła

Zasada pracy gazowej pompy ciepła opiera się na lewobieżnym obiegu termodynamicznym. Dzięki pracy mechanicznej, niezbędnej do napędu sprężarki, zwiększana jest temperatura w górnym źródle ciepła. Do napędu...

Zasada pracy gazowej pompy ciepła opiera się na lewobieżnym obiegu termodynamicznym. Dzięki pracy mechanicznej, niezbędnej do napędu sprężarki, zwiększana jest temperatura w górnym źródle ciepła. Do napędu sprężarek wykorzystuje się najczęściej energię elektryczną – to rozwiązanie nazywane jest w dalszej części artykułu „klasyczną pompą ciepła”.

Tomasz Lenarczyk Opłacalność pompy ciepła. Analiza przypadku

Opłacalność pompy ciepła. Analiza przypadku Opłacalność pompy ciepła. Analiza przypadku

Kluczowym elementem są sprawności średnioroczne pomp, czyli uzyskiwane przez cały sezon grzewczy. Wpływ na nie mają m.in.: temperatury zewnętrzne, temperatury pracy instalacji, jej dopasowanie do urządzenia...

Kluczowym elementem są sprawności średnioroczne pomp, czyli uzyskiwane przez cały sezon grzewczy. Wpływ na nie mają m.in.: temperatury zewnętrzne, temperatury pracy instalacji, jej dopasowanie do urządzenia grzewczego, liczba włączeń i wyłączeń, straty postojowe i kominowe czy jakość paliwa. Dlatego zastosowane urządzenia zostały opomiarowane – pompę ciepła wyposażono w oddzielne liczniki energii elektrycznej i cieplnej.

Waldemar Joniec Realizacje instalacji z pompami ciepła

Realizacje instalacji z pompami ciepła Realizacje instalacji z pompami ciepła

Coraz więcej budynków w Polsce korzysta z energii grzewczej wytwarzanej przez pompy ciepła. Doświadczenia zebrane w trakcie realizacji poszczególnych inwestycji wskazują, że na ich powodzenie istotny wpływ...

Coraz więcej budynków w Polsce korzysta z energii grzewczej wytwarzanej przez pompy ciepła. Doświadczenia zebrane w trakcie realizacji poszczególnych inwestycji wskazują, że na ich powodzenie istotny wpływ mają staranny i optymalny dobór dolnego i górnego źródła ciepła oraz poprawny montaż instalacji. W artykule opisano kilka różnych realizacji, które mogą być inspiracją zarówno dla inwestorów, jak i projektantów oraz instalatorów.

prof. dr hab. inż. Stanisław Gumuła, mgr Katarzyna Stanisz Akumulator wodny jako dolne źródło pompy ciepła

Akumulator wodny jako dolne źródło pompy ciepła Akumulator wodny jako dolne źródło pompy ciepła

W artykule przedstawiono wyniki analizy termodynamicznej i ekonomicznej współpracy pompy ciepła z wodnym akumulatorem ciepła w budynku jednorodzinnym. Akumulator, izolowany termicznie od otoczenia, stanowi...

W artykule przedstawiono wyniki analizy termodynamicznej i ekonomicznej współpracy pompy ciepła z wodnym akumulatorem ciepła w budynku jednorodzinnym. Akumulator, izolowany termicznie od otoczenia, stanowi dolne źródło ciepła dla pompy, ładowany jest za pomocą absorberów słonecznych i gromadzi ciepło w okresie letnim. Przez pierwszą część sezonu grzewczego budynek ogrzewany jest poprzez wymianę ciepła pomiędzy akumulatorem ciepła a budynkiem bez udziału pompy ciepła. Dopiero w drugiej części sezonu...

Piotr Leszek Dobór dolnego źródła dla pomp ciepła

Dobór dolnego źródła dla pomp ciepła Dobór dolnego źródła dla pomp ciepła

Artykuł omawia zagadnienie doboru dolnego źródła dla pomp ciepła na podstawie ogólnych zasad projektowych stosowanych w Niemczech i Szwajcarii oraz doświadczeń firmy Energie Odnawialne Dorsystem.

Artykuł omawia zagadnienie doboru dolnego źródła dla pomp ciepła na podstawie ogólnych zasad projektowych stosowanych w Niemczech i Szwajcarii oraz doświadczeń firmy Energie Odnawialne Dorsystem.

Waldemar Joniec Szkolenia i certyfikacja instalatorów pomp ciepła

Szkolenia i certyfikacja instalatorów pomp ciepła Szkolenia i certyfikacja instalatorów pomp ciepła

Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w budownictwie wymaga coraz liczniejszej kadry wykwalifikowanych specjalistów, którzy potrafią projektować i montować sprawne i optymalne instalacje zarówno w...

Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w budownictwie wymaga coraz liczniejszej kadry wykwalifikowanych specjalistów, którzy potrafią projektować i montować sprawne i optymalne instalacje zarówno w nowych, jak i istniejących budynkach. Istotną barierą dla rynku OZE jest obecnie m.in. brak personelu mającego odpowiednie kwalifikacje, a także niska jakość projektów i prac montażowych. Dla poprawienia tej jakości konieczne jest wdrożenie szkoleń i systemów certyfikacji.

Jerzy Kosieradzki Pompy ciepła – kierunki rozwoju

Pompy ciepła – kierunki rozwoju Pompy ciepła – kierunki rozwoju

Pompy ciepła, choć są urządzeniami bardzo popularnymi, o których dużo się pisze nie tylko w pismach fachowych, nie są urządzeniami dla każdego, nadającymi się do zastosowania w każdych warunkach. Ich rola...

Pompy ciepła, choć są urządzeniami bardzo popularnymi, o których dużo się pisze nie tylko w pismach fachowych, nie są urządzeniami dla każdego, nadającymi się do zastosowania w każdych warunkach. Ich rola będzie jednak rosła, bo wykorzystują one powszechnie dostępne w naturze – w powietrzu, gruncie i wodzie – ciepło niskotemperaturowe (od 1 do ok. 40°C), którego nie mogą wykorzystać inne urządzenia, zwłaszcza do zasilania instalacji grzewczych. Duże możliwości stosowania tych pomp dają też odpadowe...

dr inż. Ryszard Śnieżyk Sezonowe wykorzystanie energii słonecznej

Sezonowe wykorzystanie energii słonecznej Sezonowe wykorzystanie energii słonecznej

W artykule przedstawiono możliwości akumulacji latem ciepła słonecznego, w celu wykorzystania go zimą do centralnego ogrzewania, na podstawie doświadczeń z inwestycji zrealizowanych w Niemczech i Kanadzie....

W artykule przedstawiono możliwości akumulacji latem ciepła słonecznego, w celu wykorzystania go zimą do centralnego ogrzewania, na podstawie doświadczeń z inwestycji zrealizowanych w Niemczech i Kanadzie. Szczególnie ciekawy jest kanadyjski projekt Drake Landing Solar Community, w ramach którego z energii słonecznej pozyskano ponad 60% ciepła do ogrzewania osiedla domów jednorodzinnych. W publikacji podano rzeczywiste parametry pracy tego systemu w ciągu roku.

dr hab. inż. Mariusz Filipowicz, mgr inż. Paweł Wajss, dr inż. Magdalena Dudek, inż. German Rico, mgr inż. Andrzej Raźniak, dr inż. Alicja Rapacz-Kmita Eksperymentalna instalacja do badań ogrzewania ściennego

Eksperymentalna instalacja do badań ogrzewania ściennego Eksperymentalna instalacja do badań ogrzewania ściennego

W artykule opisano instalację dydaktyczno-badawczą, która powstała na Wydziale Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Służy ona studentom do mierzenia parametrów pracy niskotemperaturowych...

W artykule opisano instalację dydaktyczno-badawczą, która powstała na Wydziale Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Służy ona studentom do mierzenia parametrów pracy niskotemperaturowych systemów grzewczych, ale może być także wykorzystana do monitoringu rzeczywistych systemów grzewczych, np. w budynkach jednorodzinnych. Uzyskane wyniki mogą być przydatne przy opracowywaniu systemów sterowania instalacjami niskotemperaturowymi.

Wybrane dla Ciebie

Poznaj mechanizm, który gwarantuje cichą pracę pompy ciepła »

Poznaj mechanizm, który gwarantuje cichą pracę pompy ciepła » Poznaj mechanizm, który gwarantuje cichą pracę pompy ciepła »

Łatwy montaż systemów podtynkowych? Przekonaj się »

Łatwy montaż systemów podtynkowych? Przekonaj się » Łatwy montaż systemów podtynkowych? Przekonaj się »

Czy wiesz, co skutecznie zadba o instalacje CO? »

Czy wiesz, co skutecznie zadba o instalacje CO? » Czy wiesz, co skutecznie zadba o instalacje CO? »

Jak skutecznie ogrzać pomieszczenie klimatyzatorem? »

Jak skutecznie ogrzać pomieszczenie klimatyzatorem? » Jak skutecznie ogrzać pomieszczenie klimatyzatorem? »

Do czego najlepiej posłużą moduły fotowoltaiczne i gdzie je stosować »

Do czego najlepiej posłużą moduły fotowoltaiczne i gdzie je stosować » Do czego najlepiej posłużą moduły fotowoltaiczne i gdzie je stosować »

Zdradzamy skuteczne sposoby chłodzenia instalacji »

Zdradzamy skuteczne sposoby chłodzenia instalacji » Zdradzamy skuteczne sposoby chłodzenia instalacji »

Czy wiesz, jakich elementów potrzebujesz do projektu fotowoltaicznego? »

Czy wiesz, jakich elementów potrzebujesz do projektu fotowoltaicznego? » Czy wiesz, jakich elementów potrzebujesz do projektu fotowoltaicznego? »

Dobierz odpowiedni zawór do instalacji »

Dobierz odpowiedni zawór do instalacji » Dobierz odpowiedni zawór do instalacji »

Sposób na oszczędne ogrzewanie domu »

Sposób na oszczędne ogrzewanie domu » Sposób na oszczędne ogrzewanie domu »

Jak efektywnie chłodzić i ogrzewać mieszkanie »

Jak efektywnie chłodzić i ogrzewać mieszkanie » Jak  efektywnie chłodzić i ogrzewać mieszkanie »

Firmy zdradzają sposób na inteligentne ogrzewanie domu »

Firmy zdradzają sposób na inteligentne ogrzewanie domu » Firmy zdradzają sposób na inteligentne ogrzewanie domu »

Zobacz jak profesjonaliści pomagają sobie w projektowaniu instalacji »

Zobacz jak profesjonaliści pomagają sobie w projektowaniu instalacji » Zobacz jak profesjonaliści pomagają sobie w projektowaniu instalacji »

Przeprowadź bezpłatny audyt fotowoltaiki »

Przeprowadź bezpłatny audyt fotowoltaiki » Przeprowadź bezpłatny audyt fotowoltaiki »

Poznaj skuteczne metody odprowadzania spalin »

Poznaj skuteczne metody odprowadzania spalin » Poznaj skuteczne metody odprowadzania spalin »

Czy istnieją naturalne czynniki chłodzące? »

Czy istnieją naturalne czynniki chłodzące? » Czy istnieją naturalne czynniki chłodzące? »

Jakie rozdzielacze do ogrzewania podłogowego poleciłby ekspert? »

Jakie rozdzielacze do ogrzewania podłogowego poleciłby ekspert? » Jakie rozdzielacze do ogrzewania podłogowego poleciłby ekspert? »

Ciepłomierze - jak działają

Ciepłomierze - jak działają Ciepłomierze  - jak działają

Poznaj metody na prawidłową wentylację pomieszczeń przemysłowych »

Poznaj metody na prawidłową wentylację pomieszczeń przemysłowych » Poznaj metody na prawidłową wentylację pomieszczeń przemysłowych »

Zapoznaj się z tematem: przyszłość paliw gazowych w gospodarce »

Zapoznaj się z tematem: przyszłość paliw gazowych w gospodarce » Zapoznaj się z tematem: przyszłość paliw gazowych w gospodarce »

Dołącz do grona super instalatorów »

Dołącz do grona super instalatorów » Dołącz do grona super instalatorów »

Która pompa zapewni stałe ciśnienie wody w kranie »

Która pompa zapewni stałe ciśnienie wody w kranie » Która pompa zapewni stałe ciśnienie wody w kranie »

Podpowiadamy, jaki grzejnik zainstalować w pomieszczeniu »

Podpowiadamy, jaki grzejnik zainstalować w pomieszczeniu » Podpowiadamy, jaki grzejnik zainstalować w pomieszczeniu »

Pobierz tabelę z parametrami armatury ogrodowej »

Pobierz tabelę z parametrami armatury ogrodowej » Pobierz tabelę z parametrami armatury ogrodowej »

Poznaj, nowe rozwiązania w projektowaniu instalacji »

Poznaj, nowe rozwiązania w projektowaniu instalacji » Poznaj, nowe rozwiązania w projektowaniu instalacji »

Najnowsze produkty i technologie

FLOP SYSTEM Sp. z o.o. Wentylacja mieszkań a nieżyciowe przepisy prawne

Wentylacja mieszkań a nieżyciowe przepisy prawne Wentylacja mieszkań a nieżyciowe przepisy prawne

Pandemia COVID-19 uświadomiła inwestorom i projektantom inwestycji deweloperskich, że zdrowie ich klientów staje się coraz ważniejsze, szczególnie jeśli chodzi o dzieci, coraz częściej cierpiące na alergie...

Pandemia COVID-19 uświadomiła inwestorom i projektantom inwestycji deweloperskich, że zdrowie ich klientów staje się coraz ważniejsze, szczególnie jeśli chodzi o dzieci, coraz częściej cierpiące na alergie dróg oddechowych oraz inne schorzenia o podłożu środowiskowym. Zmieniające sięwarunki środowiskowe (zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego, smog, hałas miejski) oraz wzrastające oczekiwania użytkowników mieszkań, jakie można zaobserwować w ostatnich latach w Polsce, stawiają przed inwestorami...

MOBILBOX POLSKA SP. Z O. O. Jak kształtują się ceny kontenerów w Warszawie na tle reszty kraju?

Jak kształtują się ceny kontenerów w Warszawie na tle reszty kraju? Jak kształtują się ceny kontenerów w Warszawie na tle reszty kraju?

Usługa wynajmu kontenerów to jeden z tych innowacyjnych pomysłów, który już od kilku lat wykorzystują przedsiębiorcy z całej Polski do zwiększenia rentowności własnego biznesu. Wcale nie musimy ponosić...

Usługa wynajmu kontenerów to jeden z tych innowacyjnych pomysłów, który już od kilku lat wykorzystują przedsiębiorcy z całej Polski do zwiększenia rentowności własnego biznesu. Wcale nie musimy ponosić znacznych kosztów wynajmu powierzchni, gdyż technologia kontenerowa zapewnia dokładnie te same wygody w znacznie niższej cenie. Jak kształtują się ceny kontenerów w Warszawie na tle reszty kraju?

RUG Riello Urządzenia Grzewcze S.A./Beretta news Montuj pompy ciepła marki Beretta i zarabiaj jeszcze więcej

Montuj pompy ciepła marki Beretta i zarabiaj jeszcze więcej Montuj pompy ciepła marki Beretta i zarabiaj jeszcze więcej

Polska jest największym i najszybciej rozwijającym się rynkiem pomp ciepła w Europie. Montując pompy ciepła marki Beretta, zrealizujesz zlecenia zarówno do domów jednorodzinnych, jak i budynków komercyjnych.

Polska jest największym i najszybciej rozwijającym się rynkiem pomp ciepła w Europie. Montując pompy ciepła marki Beretta, zrealizujesz zlecenia zarówno do domów jednorodzinnych, jak i budynków komercyjnych.

NIBE-BIAWAR SP. Z O.O. news Wiosenna edycja szkoleń technicznych z zakresu pomp ciepła marki NIBE

Wiosenna edycja szkoleń technicznych z zakresu pomp ciepła marki NIBE Wiosenna edycja szkoleń technicznych z zakresu pomp ciepła marki NIBE

Szwedzki koncern NIBE to globalny gracz i lider rynku rozwiązań w zakresie zrównoważonej energii w Europie, produkujący wysokiej klasy pompy ciepła już od ponad 40 lat. Jednym z priorytetowych elementów...

Szwedzki koncern NIBE to globalny gracz i lider rynku rozwiązań w zakresie zrównoważonej energii w Europie, produkujący wysokiej klasy pompy ciepła już od ponad 40 lat. Jednym z priorytetowych elementów jego działalności jest kształcenie specjalistów w zakresie projektowania i instalacji z wykorzystaniem pomp ciepła marki NIBE. Kompleksowe szkolenia techniczne, których organizatorem na polskim rynku jest NIBE-BIAWAR Sp. z o.o., służą poszerzeniu wiedzy, podniesieniu kwalifikacji oraz przygotowaniu...

AFL MOTORS EUROPE news AFL MOTORS EUROPE na Targach HVAC WARSAW EXPO 2024!

AFL MOTORS EUROPE na Targach HVAC WARSAW EXPO 2024! AFL MOTORS EUROPE na Targach HVAC WARSAW EXPO 2024!

AFL MOTORS EUROPE – Europejskie Biuro Sprzedaży i Wsparcia Projektowego firmy AFL będzie obecne podczas Międzynarodowych Targów WARSAW HVAC EXPO. To wyjątkowa okazja, aby osobiście zapoznać się z energooszczędnymi...

AFL MOTORS EUROPE – Europejskie Biuro Sprzedaży i Wsparcia Projektowego firmy AFL będzie obecne podczas Międzynarodowych Targów WARSAW HVAC EXPO. To wyjątkowa okazja, aby osobiście zapoznać się z energooszczędnymi silnikami EC, skonsultować z ekspertami technicznymi oraz skorzystać z szybkiego doboru.

KM-STUDIO Jak szybko i wygodnie odświeżyć mieszkanie – praktyczne porady

Jak szybko i wygodnie odświeżyć mieszkanie – praktyczne porady Jak szybko i wygodnie odświeżyć mieszkanie – praktyczne porady

Wiosna okazuje się idealnym momentem, by wprowadzić powiew świeżości w domowe zacisze, a odświeżenie mieszkania za pomocą sprzątania, malowania, czy zmiany ustawienia mebli, takich jak komody, fotele czy...

Wiosna okazuje się idealnym momentem, by wprowadzić powiew świeżości w domowe zacisze, a odświeżenie mieszkania za pomocą sprzątania, malowania, czy zmiany ustawienia mebli, takich jak komody, fotele czy dywany, może całkowicie odmienić jego charakter. Niezależnie od tego, czy zdecydujemy się na głębokie sprzątanie, wymianę tekstyliów, czy na renowację mebli, jak rattanowe fotele czy stare szafy, istotne jest zastosowanie sprawdzonych i wygodnych sposobów na osiągnięcie zamierzonych efektów.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - rynekinstalacyjny.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.rynekinstalacyjny.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.rynekinstalacyjny.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.