Dobór klimatyzatorów

W poradnikach dotyczących doboru klimatyzatorów jako podstawę doboru mocy można spotkać tzw. metodę wskaźnikową, która zakłada przyjęcie zapotrzebowania na chłód dla „standardowego” pomieszczenia 80–150 W/m².

Spotkać się też można z jeszcze dalej idącym uproszczeniem, zakładającym zapotrzebowanie 100 W/m² (urządzenie o mocy 1 kW wystarczy na schłodzenie ok. 10 m²). Takie założenie jest jednak obwarowane szeregiem zastrzeżeń – mianowicie pomieszczenie musi mieć wysokość do 2,8 m i nie może mieć dużych okien wychodzących na stronę nasłonecznioną, a jego wyposażenie i sposób użytkowania sprawiają, że zyski ciepła od osób i urządzeń są małe.

Co jednak w przypadku mocno nasłonecznionego pomieszczenia? Albo domowego biura, gdzie pracuje nie tylko komputer, ale i urządzenia wielofunkcyjne?

Od jakiej wielkości zaczynają się „duże” okna?

W czasach, kiedy architektura (także domów jednorodzinnych) jest coraz bardziej odważna i przeszklenia nie są niczym niezwykłym, a nasycenie sprzętem elektronicznym jest znaczne nie tylko dla pomieszczeń biurowych, dobór mocy musi uwzględniać znacznie więcej czynników niż tylko powierzchnia chłodzonego pomieszczenia.

Przy doborze klimatyzacji należy też uwzględnić następujące elementy:

1. kubatura (nie tylko powierzchnia, ale i wysokość) oraz kształt pomieszczenia;

2. długość ścian zewnętrznych i wewnętrznych,

3. warunki cieplne:   

• izolacja termiczna w podłodze i stropie nad pomieszczeniem i nad sufitem;   
• sąsiedztwo pomieszczeń klimatyzowanych;

4. zyski ciepła od ludzi:   

• przeznaczenie pomieszczenia, w tym przewidywane formy aktywności (sypialnia, siłownia, biuro);
• liczba osób przebywających w pomieszczeniu na stałe;

5. zyski ciepła od urządzeń elektrycznych (komputer, lodówka, drukarka, telewizor);

6. zyski ciepła od słońca (nasłonecznienie):   

• powierzchnia okien na poszczególnych ścianach i ich charakter (np. liczba szyb);   
• rodzaj zamontowanej żaluzji (zewnętrzne/wewnętrzne) i/lub zastosowane folie odbijające światło, zamontowane na oknach (mniejsze zyski ciepła od nasłonecznienia);   
• wysokość budynku i usytuowanie pomieszczenia (parter, piętro, poddasze);wpływ sąsiednich budynków;

7. zyski ciepła od oświetlenia: zastosowane oświetlenie sztuczne – rodzaj i liczba punktów świetlnych (najwięcej ciepła wytwarzają tradycyjne żarówki, najmniej ledowe).

Wielu producentów oferuje aplikacje do projektowania złożonych systemów, które pozwalają uwzględnić powyższe czynniki. Warto pamiętać, że dobór „na wyczucie” potrafi się zemścić na użytkownikach, bo dyskomfort może powodować różnica nawet 1–2°C. 

W przypadku klimatyzatorów split znaczenie ma wybór jednostki wewnętrznej. Obok walorów estetycznych, często uwzględnianych przez producentów (klimatyzatory kolorowe, jako lustro, jako obraz, z LED-ami, nietypowego kształtu), warto zwrócić uwagę, że:

• klimatyzatory ścienne należy montować możliwie wysoko (np. nad drzwiami), tak aby przepustnice kierowały strumień powietrza w pomieszczeniu od poziomego przylegającego do sufitu aż do ukośnego w dół;
• klimatyzatory kasetonowe do sufitów podwieszanych zapewniają optymalny rozdział powietrza (wersja czterokierunkowa lub 360 st.) i najpełniejsze wykorzystanie efektu Coandy;
• klimatyzatory kanałowe montowane wewnątrz przestrzeni nad sufitem podwieszanym rozprowadzają powietrze kratkami umieszczonymi najczęściej w suficie i nadają się do obsługi wielu pomieszczeń;
• klimatyzatory skrzynkowe (szafkowe) ustawiane bezpośrednio na podłodze przy ścianie lub montowane do stropu w pozycji poziomej stosowane są zwykle jako rozwiązanie ostateczne, kiedy nie ma innej możliwości aranżacji pomieszczenia.

Jeszcze do niedawna inwestorzy decydujący się na klimatyzację mieli do wyboru dwa czynniki chłodnicze:

• R407C,
• R410A,

przy czym ten ostatni był chętnie promowany jako ekologiczny. Jednak jego potencjał tworzenia efektu cieplarnianego (Global Warming Potential – GWP) jest wysoki i wynosi 2088.

Zgodnie z regulacjami UE wprowadzonymi przepisami ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych już od 2025 roku w klimatyzatorach o napełnieniu do 3 kg GWP czynnika może wynieść maks. 750.

Czynnik R410A będzie więc stopniowo zastępowany przez rozwiązania spełniające te wymagania, np. czynnik R32 o GWP równym 675.

Stosowanie R32 pozwala obniżyć napełnienie klimatyzatora o ok. 30%, łatwiej go także odzyskiwać i regenerować do ponownego wykorzystania. Koszt tego czynnika jest też o 20% niższy niż jego poprzednika, a na rynku można zaobserwować wzrost cen R410A.

Przejście na R32 to dodatkowe koszty dla instalatora (nowe manometry, wykrywacze nieszczelności czy stacje odzysku). Klient już mający w domu urządzenie na R410A nie ma też możliwości jego przezbrojenia przez wpuszczenie czynnika R32, gdyż jest to płyn lekko palny (A2L) i trzeba z nim inaczej postępować (np. zachowywać większy rygor w zakresie ochrony przed wybuchem). Mimo to wydaje się, że czynnik ten będzie zajmował coraz większy fragment rynkowego tortu – szczególnie kiedy ceny urządzeń na R410A wzrosną.

Etykietowanie energetyczne klimatyzatorów i konkurowanie o klasę A+++ sprawia, że wysoka efektywność energetyczna stała się niemal standardem.

Należy zwracać uwagę na wartości współczynników całorocznej efektywności energetycznej. SEER (Seasonal Energy Efficiency Ratio) jest często wyższy niż 6, a SCOP (Seasonal Coefficient of Performance) przekracza 4.

Większość oferowanych na rynku klimatyzatorów to urządzenia inwerterowe – wyposażone w tzw. falownik (przetwornicę częstotliwości), mają „miękki start” i regulację prędkości obrotowej (bez gwałtownych skoków). To główny czynnik energooszczędności – wg szacowań producentów stosowanie technologii silnika z falownikiem pozwala obniżyć zużycie energii o 30–40% w odniesieniu do urządzenia o stałej wydajności.

Zastosowanie sprężarki z silnikiem z falownikiem, przekładające się na mniejsze wahania momentu obrotowego i zmniejszone drgania, wpływa też na inne cechy użytkowe klimatyzatora – cichszą pracę, mniejsze wahania temperatury (do 0,5ºC), większą trwałość i rzadszą awaryjność sprężarki.

Rozpatrując klimatyzatory w kategoriach energooszczędności, należy więc zwracać uwagę przede wszystkim na rozwiązania konstrukcyjne silnika sprężarki i pracę przy niepełnym obciążeniu, a także na zastosowanie pompy ciepła. Jest to rozwiązanie wspomagające pracę klimatyzatora – nie tylko w trybie grzania!

Klimatyzacja ma zapewnić odpowiedni komfort temperaturowy, na który (oprócz samej temperatury) składają się też struga powietrza bez podmuchów zimna i przeciągów oraz równomierne schłodzenie/ogrzanie całego pomieszczenia.

Wybór konstrukcji jednostki wewnętrznej zależy od przeznaczenia pomieszczeń i ma wpływ nie tylko na estetykę, ale też na rozchodzenie się strumieni.

Ruch powietrza powinien być równomierny w strefie przebywania ludzi i nie może powodować uczucia przeciągu, tj. przekraczać 0,2 m/s.

Producenci stosują specjalne kierownice lub żaluzje, dzięki którym powietrze rozprowadzane jest równomiernie i w sposób warstwowy, rozwiązania „dyfuzyjne” (łagodne rozprowadzanie schłodzonego powietrza na drodze dyfuzji) czy czujniki obecności – tak żeby strumień przepływał z dala od osoby obecnej w pomieszczeniu.

Na komfort składa się również cicha praca. Rozwiązania te mogą być szczególnie poszukiwane przez osoby planujące klimatyzację w pokoju dziecięcym.

Nośność kwestii smogu i rosnąca popularność oczyszczaczy powietrza to dla producentów impuls, by rozwijać i lepiej eksponować systemy filtracji, szczególnie filtry przeciwpyłowe PM10 (cząstki o rozmiarach od 2,5 do 10 mm) i PM2,5 (cząstki o rozmiarach poniżej 2,5 mm).

Alergicy chętnie sięgają po rozwiązania z filtrem plazmowym, wykorzystujące tlen z powietrza do produkcji biobójczych jonów ujemnych (np. redukcja do 99% wirusów, bakterii, grzybów i pleśni oraz roztoczy).

Zanieczyszczenia organiczne (pochodzące z wyposażenia wnętrz czy dymu papierosowego) usunie filtr fotokatalityczny, np. oparty na nanocząsteczkach dwutlenku tytanu TiO₂.

Klimatyzatory wyposaża się także w możliwość dostępu do funkcji urządzenia przez aplikację mobilną. Daje to możliwość nie tylko zdalnego sterowania urządzeniem, ale i wsparcia jego obsługi, np. poprzez sygnał konieczności wymiany filtra. Pozwala też na kontrolę zużycia energii przez urządzenie – raportowanie o bieżącej efektywności i dziennym zużyciu energii oraz wybór „energooszczędnych” ustawień.

Bardzo ciekawe są też rozwiązania dla instalatorów – np. katalog kodów błędów.

Nawet najlepiej dobrany klimatyzator musi być prawidłowo zamontowany i eksploatowany. Jednym z pierwszych problemów z klimatyzacją jest nieprawidłowa lokalizacja – np. jednostka zewnętrzna jest uciążliwa dla sąsiadów lub mieszkańców, zamontowana bez zgody administracji lub w miejscu nasłonecznionym albo niezabezpieczonym przed śniegiem czy wiatrem.

Dopiero w czasie eksploatacji okazuje się, że oszczędzanie na montażu skutkuje np. źle wykonanymi połączeniami rur i wyciekami czynnika.

Trzecim stopniem wtajemniczenia eksploatacyjnego jest niefrasobliwość użytkowników, którzy nigdy nie czyszczą urządzeń lub uruchamiają klimatyzator bezpośrednio po półrocznym postoju, nie realizując choćby funkcji automatycznego czyszczenia, nie mówiąc już o profesjonalnym przeglądzie serwisowym.

Zadaniem instalatora jest zatem bezpieczne przeprowadzenie użytkownika przez cały proces związany z korzystaniem z klimatyzacji – od fachowego doboru, przez nienaganny montaż, po regularną obsługę serwisową.  

Czytaj też: Zasady doboru klimatyzatorów, trendy i nowoczesne rozwiązania >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!