Systemy bezpośredniego chłodzenia budynków lub poszczególnych pomieszczeń w budynkach (systemy zdecentralizowane) są w Polsce coraz częściej stosowane. Wśród nich jest system VRF (VRV), który wyróżnia się wysoką efektywnością energetyczną, łatwością prowadzenia przewodów czynnika chłodniczego oraz elastycznym współdziałaniem z systemami BMS. Systemy takie są jednak droższe inwestycyjnie i mają pewne ograniczenia stosowania spowodowane głównie warunkami bezpieczeństwa użytkowników.
Wymagania wobec systemów wentylacyjnych w szkołach i przedszkolach rosną z roku na rok. Nowe przepisy budowlane, zaostrzone normy higieniczne i większa świadomość wpływu jakości powietrza na zdrowie uczniów...
Wymagania wobec systemów wentylacyjnych w szkołach i przedszkolach rosną z roku na rok. Nowe przepisy budowlane, zaostrzone normy higieniczne i większa świadomość wpływu jakości powietrza na zdrowie uczniów sprawiają, że projektanci i wykonawcy muszą sięgać po coraz bardziej zaawansowane rozwiązania. Firma Alnor opracowała urządzenie, które precyzyjnie odpowiada na te potrzeby – rekuperator TeachAIR, stworzony specjalnie dla sektora edukacyjnego.
Instalacje oraz urządzenia wentylacyjne często projektowane są w sposób zapewniający zbilansowanie strumieni powietrza nawiewanego oraz usuwanego z pomieszczeń. Dzięki temu uzyskujemy najwyższą efektywność...
Instalacje oraz urządzenia wentylacyjne często projektowane są w sposób zapewniający zbilansowanie strumieni powietrza nawiewanego oraz usuwanego z pomieszczeń. Dzięki temu uzyskujemy najwyższą efektywność pracy systemu oraz wysoki stopień sprawności odzysku ciepła.
Choć główną funkcją klimatyzatora jest chłodzenie powietrza w upalne okresy roku, panuje błędne przekonanie, że na schłodzeniu mieszkania kończy się funkcja systemu klimatyzacji. Tymczasem nowoczesne jednostki...
Choć główną funkcją klimatyzatora jest chłodzenie powietrza w upalne okresy roku, panuje błędne przekonanie, że na schłodzeniu mieszkania kończy się funkcja systemu klimatyzacji. Tymczasem nowoczesne jednostki nie ograniczają się jedynie do pojedynczych zadań.
Duże znaczenie w technice klimatyzacyjnej mają zwarte urządzenia do chłodzenia wody, gdyż w warunkach polskich stanowią one źródło chłodu na potrzeby klimatyzacji dużych obiektów użyteczności publicznej. Urządzenia te charakteryzują się dużą różnorodnością rozwiązań technicznych, materiałowych i funkcjonalnych.
Kompletne zespoły to urządzenia o największym stopniu agregacji, wyposażone we wszystkie elementy niezbędne do bezpiecznego, energooszczędnego i ekologicznego wytwarzania chłodu lub do ogrzewania (pompy ciepła). Tego rodzaju zespoły przeznaczone są do chłodzenia/ogrzewania powietrza lub wody. W przypadku chłodzenia powietrza są to:
klimatyzatory (kompaktowe, rozdzielone – split lub multisplit),
dachowe centrale klimatyzacyjne – rooftopy,
systemy bezpośredniego chłodzenia ze zmiennym przepływem czynnika chłodniczego (VRV, VRF). W zespołach tych układ chłodniczy rozwiązany jest podobnie, ale mają one rozbudowane funkcje przygotowania i rozdziału powietrza.
Systemy bezpośredniego chłodzenia budynków lub poszczególnych pomieszczeń w budynkach (systemy zdecentralizowane) są w Polsce coraz częściej stosowane. Najprostszym urządzeniem do bezpośredniego chłodzenia, i niekiedy do ogrzewania, są klimatyzatory, a najbardziej zaawansowane pod względem technicznym są układy ze zmiennym przepływem czynnika chłodniczego oznaczane jako: VRV – Variable Refrigerant Volume lub VRF – Variable Refrigerant Flow.
Impulsem do rozwoju systemów z bezpośrednim chłodzeniem powietrza (VRV i VRF) w klimatyzacji było m.in. wprowadzenie silników DC pracujących w bardzo szerokim zakresie prędkości oraz rozwój techniki sterowania. Połączenie możliwości silników DC i regulatorów DDC (Digital Direct Control) dało nowe możliwości w technice chłodniczej. Rozwój tego rodzaju sterowników pozwolił na rozpowszechnienie systemów VRV/VRF. Sterowniki cyfrowe działają w zakresie sygnałów cyfrowych, tzn. sygnałów próbkowanych w czasie oraz kwantowanych i kodowanych. Zatem sterownik może bez problemu współpracować po stronie wejścia i wyjścia z sygnałami dwustanowymi włącz/wyłącz (sygnał cyfrowy dwustanowy nazywany sygnałem binarnym). Sterowniki te umożliwiają swobodne kształtowanie algorytmów sterowania, w tym również algorytmów standardowych, oraz realizują określone warunki logiczne. Ze względu na łatwość komunikacji z innymi sterownikami pozwalają na łatwe tworzenie rozległych systemów sterowania i nadzoru.
Sterowniki sterują i monitorują pracę jednostek zewnętrznych i wewnętrznych systemu VRF indywidualnie, spiętych w grupy lub bloki grup. Na przykład system sterowania generuje informacje o zużyciu energii elektrycznej przez każdą jednostkę wewnętrzną, każdą z grup i każdy system na bieżąco i narastająco, a także archiwizuje historie błędów. Sterownik zapewnia łatwą, intuicyjną obsługę systemu klimatyzacji w zakresie funkcji sterowania, monitoringu i diagnostyki oraz serwisowania.
Protoplastą układów ze zmiennym przepływem czynnika chłodniczego był system multisplit, a jego modyfikacje i rozwój automatyki sprawiły, że systemy VRV stanowią alternatywę dla pośrednich systemów chłodzenia ze względu na niskie koszty eksploatacyjne, korzystne wskaźniki efektywności energetycznej, elastyczność pracy w trybie chłodzenia i grzania oraz prosty montaż. Systemy te mają też jednak wady będące cechą wszystkich bezpośrednich systemów chłodzenia, a mianowicie ograniczenie wydajności wynikające z napełnienia czynnikiem chłodniczym oraz rozległości instalacji, a także możliwość ich stosowania do klimatyzacji określonych kategorii pomieszczeń (wg normy PN-EN 378-1).
Pierwsze urządzenia VRV pojawiły się w 1982 roku, przy czym była to konstrukcja firmy Daikin złożona z jednej jednostki zewnętrznej i czterech jednostek wewnętrznych – urządzenie to mogło pracować alternatywnie albo tylko w trybie chłodzenia, albo w trybie grzania. Od lat 90. ubiegłego wieku nastąpił dynamiczny rozwój systemów VRV, spowodowany głównie zmianami technologicznymi w konstrukcji jednostek zewnętrznych. Pierwszym krokiem w tym zakresie było opracowanie technologii współpracy kilku sprężarek w układzie on/off w jednej jednostce zewnętrznej. Dzięki temu można było zwiększyć liczbę jednostek wewnętrznych do 16 sztuk, a zatem i moc chłodniczą urządzeń. Kolejnym istotnym etapem w rozwoju technologii VRV było wprowadzenie sprężarek rotacyjnych, przede wszystkim sprężarek spiralnych (scroll) z napędami inwerterowymi. Dzięki zastosowaniu sprężarek z regulowaną prędkością istnieje możliwość dokładnego dopasowania wydajności jednostki zewnętrznej do potrzeb klimatyzowanego obiektu (wymienników ciepła w jednostkach wewnętrznych). Ponadto zwiększono zasięg i moc układów VRV. Dzięki nowej technologii łączenia wielosprężarkowych jednostek zewnętrznych w zestawy złożone z 3–4 sztuk zwiększono moc systemów i liczbę zasilanych jednostek wewnętrznych.
Istotny wpływ na rozwój technologii VRV miało stworzenie możliwości ich pracy w trybie grzania (pompy ciepła) i funkcja ta stała się podstawą klasyfikacji systemów. W zależności od liczby rur prowadzonych od jednostki zewnętrznej do jednostek wewnętrznych rozróżnia się systemy dwu- i trójrurowe.
Dwururowy system VRV
Dwururowy system VRV pokazano na rys. 1. System ten mógł być użytkowany alternatywnie w trybie chłodzenia (rys. 1a) lub grzania (rys. 1b). W trybie chłodzenia ciekły czynnik chłodniczy ze skraplacza jednostki zewnętrznej doprowadzany był przewodami do poszczególnych jednostek wewnętrznych, przy czym zawory rozprężne regulowały strumień objętości czynnika stosownie do obciążenia cieplnego jednostki (stąd nazwa systemu VRV). Stopień otwarcia zaworów zależał od częstotliwości pracy sprężarki inwerterowej, liczby jednostek eksploatowanych w trybie chłodzenia oraz stopnia przegrzania pary czynnika odpływającego z jednostki.
Rys. 1. System VRV dwururowy: a) tryb chłodzenia, b) tryb grzania [2]
Konstrukcja systemu dwururowego umożliwia stosunkowo proste przełączenie pracy z trybu chłodzenia na tryb grzania – rys. 1b. Gorąca para czynnika chłodniczego przepływa wtedy z jednostki zewnętrznej do jednostek wewnętrznych, które w tym przypadku pełnią funkcje skraplaczy, a ciepło przegrzania i skraplania pary czynnika zostaje wykorzystane do podgrzewania powietrza w pomieszczeniu. Ciekły czynnik z jednostek wewnętrznych powraca do jednostki zewnętrznej wyposażonej w elektroniczny zawór rozprężny. Czynnik po rozprężeniu odparowuje kosztem ciepła pobranego z powietrza zewnętrznego i w postaci pary o niskim ciśnieniu zasysany jest przez sprężarkę, przy czym w układzie ssawnym zamontowany jest oddzielacz cieczy (akumulator). Zatem w tym trybie VRV funkcjonuje jako pompa ciepła systemu powietrze/powietrze (A/A). Często zdarza się, że w jednym obiekcie występuje potrzeba równoczesnego ogrzewania lub chłodzenia różnych pomieszczeń. Z tego powodu pojęto próbę przystosowania systemu VRV do tej funkcji poprzez wprowadzenie systemów trójrurowych.
Trójrurowy system VRV
Dzięki wprowadzeniu trzeciej rury (rys. 2) stworzono możliwość pracy poszczególnych jednostek w trybie chłodzenia lub grzania, w zależności od potrzeb. W systemie trójrurowym do jednostki zewnętrznej podłączone są trzy rury: parowa (wysokiego ciśnienia), cieczowa (wysokiego ciśnienia) oraz parowa (niskiego ciśnienia) – rura ta umożliwia powrót czynnika z instalacji chłodniczej.
Rys. 2. System VRV trójrurowy [2]
W systemie trójrurowym poszczególne jednostki wewnętrzne mogą, w zależności od potrzeb, pracować w trybie ogrzewania lub chłodzenia. Gdy wszystkie jednostki wewnętrzne pracują w trybie grzania, to wymiennik ciepła w jednostce zewnętrznej spełnia zadania parowacza jak w układzie dwururowym – w tym trybie pracy wykorzystywane są tylko dwie rury: parowa i cieczowa wysokiego ciśnienia. W przypadku pracy wszystkich jednostek wewnętrznych w trybie chłodzenia system trójrurowy działa jak system dwururowy, ale wykorzystywane są wszystkie rury. Rura parowa wysokiego ciśnienia stanowi w tym przypadku rurę powrotną z instalacji czynnika o niskim ciśnieniu. Dzięki temu rośnie wydajność chłodnicza systemu z powodu zmniejszenia strat ciśnienia przy przepływie czynnika chłodniczego.
Zaletą systemu trójrurowego jest fakt, że ciepło odebrane z pomieszczeń chłodzonych może być wykorzystane w pomieszczeniach ogrzewanych, co zwiększa efektywność energetyczną tego systemu w stosunku do systemu dwururowego.
Podejmowane były próby wykorzystania zalet systemu trójrurowego, tj. jednoczesnego chłodzenia i grzania, poprzez modyfikację systemu dwururowego, np. w systemie Set Free Hitachi. W modyfikowanych systemach w pobliżu jednostek wewnętrznych umieszczane były specjalne rozdzielacze, do których z jednostek zewnętrznych dopływała para wilgotna (mieszanina parowo-cieczowa). Rozdzielacz taki spełniał zadania separatora pary i cieczy, przy czym umożliwiał on doprowadzenie do jednostki wewnętrznej czynnika w postaci jednej z tych faz. Jednak w trybie grzania para dopływająca ze skraplacza (do separatora) ma niższe ciśnienie niż w niezmodyfikowanym systemie dwu- lub trójrurowym, co wymaga zwiększenia powierzchni wymienników ciepła. Ponadto w trybie chłodzenia czynnik chłodniczy ma zbyt wysokie parametry, co sprawia, że uzyskiwana moc chłodnicza jest mniejsza.
W rozwiązaniach systemów VRV oferowanych na rynku pojawiają się różnego rodzaju, często unikatowe, konstrukcje rozdzielaczy umożliwiających przełączanie trybu pracy jednostek wewnętrznych. W niektórych rozwiązaniach do jednego wspólnego rozdzielacza można podłączyć kilkanaście jednostek wewnętrznych. W tego typu rozdzielaczach wykorzystywane są różne podzespoły, jak np. zawory elektromagnetyczne i zwrotne, rurki kapilarne, a niekiedy elektroniczne zawory rozprężne. W systemie trójrurowym można przyłączyć jednostkę wewnętrzną bez żadnego rozdzielacza, przy czym jednostka wewnętrzna będzie pracowała tylko w jednym trybie w zależności od rodzaju rurek przyłączeniowych.
W nowych rozwiązaniach systemów VRV stosowane są urządzenia umożliwiające ich współpracę z wymiennikami ciepła w centralach wentylacyjnych, podłączenie do węzłów c.w.u. lub chłodzenie skraplaczy jednostek zewnętrznych za pomocą wody. W rozwiązaniach firm produkujących systemy VRV z trybem grzania (pompy ciepła) funkcjonującym w warunkach ekstremalnie niskiej temperatury powietrza zewnętrznego (do –25°C) konieczne było rozszerzenie zakresu pracy sprężarek, przy czym moc grzewcza układu i jego efektywność energetyczna powinny osiągać wartości możliwe do zaakceptowania pod względem ekonomicznym. Uzyskano ten cel, stosując w inwerterowych sprężarkach jednostek zewnętrznych technologię dwustopniowego sprężania z układem wtrysku czynnika chłodniczego (rys. 3 [3]).
Rys. 3. Dwustopniowe sprężanie pary z wtryskiem czynnika: a) wykres obiegu w układzie ciśnienie – entalpia, b) schemat układu Flash Injection (Mitsubishi Electric) [3]
W układzie Flash Injection czynnik po skropleniu w jednostce wewnętrznej płynie do separatora, w którym faza ciekła zostaje oddzielona od fazy gazowej. Umożliwia to skierowanie pary czynnika chłodniczego bezpośrednio do przestrzeni roboczej sprężarki o wyższym ciśnieniu. Dzięki temu można obniżyć temperaturę przegrzania pary w warunkach wysokiego stopnia jej sprężania, które występują przy niskiej temperaturze parowania czynnika. Zapewnia to także stabilną pracę sprężarki oraz ogranicza straty energetyczne i objętościowe spowodowane cieplnym oddziaływaniem elementów sprężarki. W rezultacie sprężarki z wtryskiem mogą być eksploatowane w trybie grzania do temperatury zewnętrznej –25°C z mocą grzewczą wynoszą ok. 75% mocy nominalnej; w tych warunkach współczynnik efektywności energetycznej COP ≈ 3,0.
We współczesnych systemach VRV stosowane są różne sposoby regulacji wydajności sprężarek zamontowanych w jednostkach zewnętrznych. Jest to regulacja inwerterowa, obejściowa (by-pass) lub specjalne rozwiązania z kaskadową regulacją zespołu sprężarek. Zasadę takiej regulacji w zespole złożonym z trzech sprężarek pokazano na rys. 4. W zespole zamontowane są trzy sprężarki spiralne o stałej wydajności, które mogą być skokowo włączane w zależności od zapotrzebowania na moc chłodniczą jednostek wewnętrznych. Ponadto system sterowania zmienia wydajność każdego stopnia załączenia sprężarek za pomocą sterowania ilością gazu zasysanego przez sprężarkę. Inny sposób dopasowania wydajności jednostki zewnętrznej do potrzeb jednostek wewnętrznych zainstalowanych w chłodzonych pomieszczeniach pokazano na rys. 5. Jednostka zewnętrzna wyposażona jest w trzy sprężarki spiralne: jedna z nich ma regulację inwerterową, a pozostałe pracują ze stałą wydajnością. Odpowiednie sterowanie współpracą tych sprężarek umożliwia płynną regulację wydajności, jak to pokazano na rys. 5. Niektórzy producenci systemów VRV, aby uniknąć skokowych zmian wydajności w punktach włączenia sprężarek o stałej wydajności, stosują wyłącznie sprężarki inwerterowe [4].
Rys. 4. Regulacja wydajności jednostki zewnętrznej VRV Airstage (Fujitsu)
Rys. 5. Zasada regulacji wydajności zespołu zewnętrznego z trzema sprężarkami, w tym jedną inwerterową (Daikin) [4]
W systemach VRV (VRF) stosunek wydajności jednostek zewnętrznych do wydajności przyłączonych jednostek wewnętrznych może wynosić (w zależności od rozwiązania) od 50 do 150% nominalnej mocy jednostki zewnętrznej. Obecnie w systemach VRV najczęściej stosowanym czynnikiem jest R-410A, który zastąpił wcześniej używane R-22 i R-407C. Podejmowane są próby zastosowania naturalnych czynników chłodniczych R-290 i R-744, a w lipcu 2018 roku firma Mitsubishi Electric zaprezentowała system Hybrid Multi City napełniony R-32 – jednostkę zewnętrzną tego systemu pokazano na rys. 6, a na rys. 7 jego ideowy schemat. System ten nosi nazwę hybrydowy, gdyż stanowi połączenie właściwości urządzeń VRF i układów wody lodowej – jest on oznaczany jako HVRF. Technologia inwerterowa oraz rozbudowany układ automatyki pochodzi z systemów VRF, a dokładność stabilizacji temperatury wewnętrznej oraz duża odbierana moc jawna jednostek wewnętrznych z technologii wody lodowej [5]. System HVRF złożony jest z jednostki zewnętrznej PURY z funkcją jednoczesnego grzania i chłodzenia, kontrolera HBC (rozdzielacz wyposażony w płytowe wymienniki ciepła: czynnik chłodniczy/woda) oraz jednostki wewnętrznej z wymiennikami ciepła zasilanymi wodą. System może pracować w trybie chłodzenia/grzania z odzyskiwaniem ciepła.
Rys. 6. Jednostka zewnętrzna systemu HVRF na czynnik R-32 (Mitsubishi Electric)
Rys. 7. Ideowy schemat systemu Hybrid City Multi (HVRF) [5]
Użycie czynnika R-32 umożliwiło zmniejszenie jego masy w układzie o ok. 10–20% w stosunku do układów z R-410A, a lepsze właściwości termodynamiczne R-32 pozwoliły na zmniejszenie średnic przewodów, a zatem i masy urządzenia. Kolejną zaletą systemu HVRF jest to, że jego konstrukcja pozwala na zakwalifikowanie urządzenia do grupy „pośredni system zamknięty z odpowietrzaniem” (pkt 9.1 wg normy PN-EN 378-1), ponieważ kontroler HBC oddziela część urządzenia napełnioną R-32 (grupa bezpieczeństwa A2L) od wodnej sieci dystrybucyjnej zasilającej jednostki wewnętrzne zainstalowane w pomieszczeniach. W programie doborowym systemu HVRF New Design Tool podano sposób zabezpieczenia pomieszczenia, w którym ma zostać zlokalizowany kontroler HBC. System HVRF może być wyposażony w moduły do chłodzenia i podgrzewania wody. Umożliwiają one przygotowanie zimnej i ciepłej wody o temperaturze od 10 do 45°C. Woda ta może być wykorzystana do ogrzewania podłogowego oraz zasilania nagrzewnic/chłodnic powietrza zainstalowanych w centralach wentylacyjnych, klimakonwektorach, kurtynach powietrznych itp. Moduł booster umożliwia uzyskanie temperatury wody w obiegu pierwotnym do 70°C; jest ona wystarczająca do przygotowania c.w.u. o temperaturze 60–65°C.
Projektowanie systemów VRV
Do projektowania systemów VRV najczęściej wykorzystuje się specjalne programy komputerowe oferowane przez firmy dostarczające urządzenia. Za pomocą tych programów dobierane są jednostki zewnętrzne i wewnętrzne oraz średnice przewodów. Lokalizacja jednostek uzgadniana jest z projektantem instalacji, konstruktorem i architektem. Jednostki zewnętrzne mogą być montowane powyżej lub poniżej jednostek wewnętrznych, a maksymalne różnice wysokości nie powinny przekraczać wartości podanych przez producentów systemów. Wymiarując sieć przewodów, nie należy przekraczać nie tylko maksymalnych całkowitych długości rur instalacji VRF, ale także minimalnych odległości między kształtkami a odbiornikami końcowymi określanych przez dostawcę systemu. Wartości najczęściej występujących ograniczeń w wymiarowaniu instalacji VRF pokazano na rys. 8.
Rys. 8. Maksymalne długości rur instalacji VRF [6]
Dobór średnic rur miedzianych w instalacji VRF jest czynnością prostą, ale w projektowaniu należy przestrzegać następujących zasad:
średnice rur od jednostki wewnętrznej do pierwszego trójnika to nominalne średnice rur przyłączeniowych jednostki,
średnice rur od jednostki zewnętrznej do pierwszego trójnika to nominalne średnice rur przyłączeniowych jednostki,
średnice rur innych odcinków instalacji podano w tabelach 1 i 2.
Wymiarując średnice instalacji VRF, należy sprawdzić, czy dobrana średnica rury zapewnia transport oleju smarnego. W przypadku R-410A prędkości przepływu czynnika w rurach nie powinny być mniejsze niż: w przewodzie ssawnym ok. 10 m/s; w przewodzie tłocznym ok. 12 m/s, w przewodzie cieczowym: ok. 1 m/s.
Przewody instalacji VRF powinny być izolowane, aby na ich powierzchniach zewnętrznych nie zachodziły niekorzystne zjawiska związane z wymianą ciepła z otoczeniem. Do izolacji rur stosowany jest najczęściej syntetyczny kauczuk o współczynniku przewodzenia ciepła 0,04 W/(m ∙ K) – zalecane grubości izolacji z tego materiału podano w tabeli 3 [6].
Niektóre firmy, m.in. Sanyo, oferują systemy VRF ze sprężarkami napędzanymi silnikami gazowymi. Są to systemy VRF-GHP (Gas Heat Pump – gazowa pompa ciepła). Dzięki wykorzystaniu ciepła odpadowego z silnika można podwyższyć temperaturę wody instalacyjnej odpływającej ze skraplacza pompy ciepła systemu powietrze/woda.
Podsumowanie
Nowoczesne systemy VRV do chłodzenia/ogrzewania charakteryzują następujące zalety:
duże wartości efektywności energetycznej EER i COP w warunkach pełnego obciążenia ze względu na brak czynników pośredniczących w procesach wymiany ciepła,
względnie wysokie wartości sezonowego wskaźnika efektywności ESEER dzięki płynnej regulacji wydajności jednostek zewnętrznych,
małe średnice przewodów czynnika chłodniczego,
proste sposoby przełączania trybu eksploatacji systemu z chłodzenia na grzanie,
mała bezwładność cieplna systemu,
uproszczony proces tworzenia rozbudowanych systemów sterowania i podłączenia do BMS, możliwość indywidualnego rozliczania kosztów zaopatrzenia w chłód i ciepło,
całkowita mobilność eksploatacji w szerokim przedziale temperatury zewnętrznej.
Natomiast do mankamentów instalacji VRV można zaliczyć:
wyższe koszty serwisu jednostek wewnętrznych w porównaniu do instalacji z klimakonwektorami,
trudności z określeniem miejsca awarii i usuwaniem jej skutków,
ograniczenia stosowania spowodowane warunkami bezpieczeństwa użytkowników,
wyższe koszty inwestycyjne niż w przypadku instalacji wody lodowej.
Literatura
PN-EN 378-1:2017-03 Instalacje chłodnicze i pompy ciepła. Wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Część 1: Wymagania podstawowe, definicje, klasyfikacja i kryteria wyboru.
Szczęsny M., Dwu- i trójrurowe systemy VRF, „Cyrkulacje” nr 40, 2017.
Cebulski Z., W jakim kierunku rozwijają się systemy VRF?, „Chłodnictwo & Klimatyzacja” nr 1–2/2010.
Müller J., Systemy VRV – zagadnienia projektowe, „Chłodnictwo & Klimatyzacja” nr 5/2019.
Zalewski M., Systemy VRF – budowanie systemów. Orurowanie – dobór instalacji chłodniczej i jej wpływ na wydajność, „Chłodnictwo & Klimatyzacja” nr 4/2012.
Rubik M., Chłodnictwo, PWN, Warszawa 1985.
Rubik M., Pompy ciepła. Poradnik, Ośrodek Informacji „Technika Instalacyjna w Budownictwie”, Warszawa 2006.
Artykuł powstał na podstawie najnowszej książki Autora: Chłodnictwo i pompy ciepła, dostępnej na ksiegarniatechniczna.com.pl
Polska jest jedną z najbardziej obiecujących lokalizacji na globalnym rynku data center. Brak zagrożenia trzęsieniami ziemi, huraganami, powodziami czy ekstremalnymi temperaturami sprawia, że nasz kraj...
Polska jest jedną z najbardziej obiecujących lokalizacji na globalnym rynku data center. Brak zagrożenia trzęsieniami ziemi, huraganami, powodziami czy ekstremalnymi temperaturami sprawia, że nasz kraj jest postrzegany jako bezpieczny pod względem warunków terenowych. Data center będą jednak musiały konkurować z mocami obliczeniowymi zasobów rozproszonych, tym samym zwiększy się znaczenie ich wydajności i efektywności energetycznej, w tym procesów chłodzenia.
Hałas to jeden z istotnych elementów komfortu użytkowania budynków – obok jakości powietrza, jego czystości, temperatury i wilgotności oraz oświetlenia. W nowoczesnych obiektach, m.in. z uwagi na wymagania...
Hałas to jeden z istotnych elementów komfortu użytkowania budynków – obok jakości powietrza, jego czystości, temperatury i wilgotności oraz oświetlenia. W nowoczesnych obiektach, m.in. z uwagi na wymagania energetyczne i dotyczące jakości powietrza wewnętrznego, niezbędne jest stosowanie wentylacji mechanicznej. Ta z kolei może wpływać nie tylko na poczucie komfortu termicznego, ale i akustycznego. Obok działań projektowych i montażowych dotyczących optymalnego doboru urządzeń i elementów instalacji...
Opublikowane 7 września 2021 r. rekomendacje Eurovent 6/16-2021 to kodeks dobrych praktyk opracowany przez Product Group „Air Handling Units” (PG-AHU). Zawierają zalecenia dotyczące ochrony central wentylacyjnych...
Opublikowane 7 września 2021 r. rekomendacje Eurovent 6/16-2021 to kodeks dobrych praktyk opracowany przez Product Group „Air Handling Units” (PG-AHU). Zawierają zalecenia dotyczące ochrony central wentylacyjnych przed korozją i wyjaśniają, jak prawidłowo dopasować materiały i elementy tych urządzeń do korozyjności środowiska pracy. Wytyczne przeznaczone są dla projektantów i wykonawców. Poniżej przedstawiono wybrane fragmenty dotyczące central basenowych.
Podczas projektowania, a nawet odbiorów budynków zdarzają się przypadki różnej interpretacji przepisów regulujących kwestie zabezpieczeń przeciwpożarowych przejść instalacyjnych. Zdarza się, że projektanci...
Podczas projektowania, a nawet odbiorów budynków zdarzają się przypadki różnej interpretacji przepisów regulujących kwestie zabezpieczeń przeciwpożarowych przejść instalacyjnych. Zdarza się, że projektanci i wykonawcy są przekonani, iż przepusty mniejsze niż 4 cm w ogóle nie wymagają zabezpieczeń. Do takiego przekonania prowadzi ich złożone brzmienie § 234 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Czwarty kwartał roku od kilku lat wiąże się z powrotem problematyki zanieczyszczenia powietrza wewnątrz pomieszczeń. Nasilają się wówczas dwa zjawiska – zanieczyszczenie pyłem zawieszonym oraz rozprzestrzenianie...
Czwarty kwartał roku od kilku lat wiąże się z powrotem problematyki zanieczyszczenia powietrza wewnątrz pomieszczeń. Nasilają się wówczas dwa zjawiska – zanieczyszczenie pyłem zawieszonym oraz rozprzestrzenianie wirusów przenoszonych drogą kropelkową. Choć w przypadku obu tych zagrożeń – smogu i wirusów – kluczowa jest profilaktyka, nadal znajdujemy się w sytuacji, w której bardzo ważne jest radzenie sobie ze skutkami sezonu grzewczego i wirusowego, czyli wyraźnie pogorszoną czystością powietrza...
Wiele obiektów potrzebuje nie tylko grzania i wentylacji, ale i chłodzenia, a proces ten realizowany w sposób konwencjonalny, czyli przez układy sprężarkowe, wymaga znacznych nakładów energii. Dlatego...
Wiele obiektów potrzebuje nie tylko grzania i wentylacji, ale i chłodzenia, a proces ten realizowany w sposób konwencjonalny, czyli przez układy sprężarkowe, wymaga znacznych nakładów energii. Dlatego w coraz większej liczbie inwestycji zarówno na potrzeby utrzymania komfortu, jak i procesów technologicznych wykorzystuje się chłodzenie uzyskiwane poprzez odparowanie wody, określane chłodzeniem adiabatycznym.
Wiele groźnych urazów i wypadków śmiertelnych jest skutkiem zatruć i omdleń spowodowanych brakiem odpowiedniej jakości powietrza i napowietrzania w miejscu wykonywania pracy. Wypadków tych można uniknąć,...
Wiele groźnych urazów i wypadków śmiertelnych jest skutkiem zatruć i omdleń spowodowanych brakiem odpowiedniej jakości powietrza i napowietrzania w miejscu wykonywania pracy. Wypadków tych można uniknąć, stosując nie tylko aparaty zabezpieczające drogi oddechowe, ale także przenośne urządzenia wentylacyjne.
O tym, na ile budynek jest „inteligentny”, decyduje nie tylko zastosowanie programów do analizy danych, ale przede wszystkim wyposażenie go w czujniki, liczniki, zawory i siłowniki. Elementy pomiarowe...
O tym, na ile budynek jest „inteligentny”, decyduje nie tylko zastosowanie programów do analizy danych, ale przede wszystkim wyposażenie go w czujniki, liczniki, zawory i siłowniki. Elementy pomiarowe i wykonawcze zapewniają energooszczędność i komfort oraz bezpieczeństwo mieszkańców i użytkowników – to elementy nieodzowne dla uzyskania statusu „smart building”.
Wymagania dla nowych budynków w zakresie izolacji termicznej oraz sprawności odzysku ciepła z powietrza wentylacyjnego są na tyle wysokie, że pole do dalszych działań jest niewielkie i należy go szukać...
Wymagania dla nowych budynków w zakresie izolacji termicznej oraz sprawności odzysku ciepła z powietrza wentylacyjnego są na tyle wysokie, że pole do dalszych działań jest niewielkie i należy go szukać w sterowaniu wentylacją reagującą na rzeczywiste, zmienne zapotrzebowanie oraz liczbę przebywających w budynku osób. Z kolei w budynkach istniejących, które będą poddawane modernizacji, możliwości działania w kwestii poprawy wentylacji ograniczają m.in. przepisy nienadążające za rozwojem techniki.
Na rynku istnieje grupa rozwiązań grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, które mają sprostać nie tylko szczególnym wymaganiom technicznym, ale także związanym z przeznaczeniem danego budynku oraz...
Na rynku istnieje grupa rozwiązań grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, które mają sprostać nie tylko szczególnym wymaganiom technicznym, ale także związanym z przeznaczeniem danego budynku oraz jego architekturą i wystrojem wnętrz.
Środowiska naukowe zajmujące się jakością i ochroną środowiska, w tym lekarskie, z zadowoleniem przyjęły zmianę po 16 latach wytycznych WHO dotyczących jakości powietrza zewnętrznego. Nowe zalecenia powinny...
Środowiska naukowe zajmujące się jakością i ochroną środowiska, w tym lekarskie, z zadowoleniem przyjęły zmianę po 16 latach wytycznych WHO dotyczących jakości powietrza zewnętrznego. Nowe zalecenia powinny się przełożyć na większą popularność wentylacji mechanicznej i filtracji powietrza w obiektach, w których spędzamy najwięcej czasu i gdzie powinniśmy być najbardziej wydajni – zwłaszcza w zakładach pracy, biurach i szkołach.
Przetłaczanie powietrza w instalacjach wentylacyjnych wywołuje skutki uboczne, z których najdokuczliwszym, a jednocześnie najtrudniejszym do eliminacji jest hałas. Działania zmierzające do tłumienia hałasu...
Przetłaczanie powietrza w instalacjach wentylacyjnych wywołuje skutki uboczne, z których najdokuczliwszym, a jednocześnie najtrudniejszym do eliminacji jest hałas. Działania zmierzające do tłumienia hałasu w instalacji powinny być podejmowane już na etapie projektowania i doboru urządzeń. Warunkiem skutecznego ograniczenia emisji hałasu jest przede wszystkim ograniczenie źródła jego powstawania poprzez stosowanie cichobieżnych wentylatorów i elementów wytłumiających oraz odpowiedne prowadzenie instalacji...
Komfortowa wentylacja pozwala ograniczyć koszty ogrzewania, a latem naturalnie i zdrowo schłodzić powietrze. Co więcej, pomaga zapobiegać uczuciu duszności w okresie upałów, a zimą dowilżać suche powietrze...
Komfortowa wentylacja pozwala ograniczyć koszty ogrzewania, a latem naturalnie i zdrowo schłodzić powietrze. Co więcej, pomaga zapobiegać uczuciu duszności w okresie upałów, a zimą dowilżać suche powietrze w budynku. Dobrze, jeśli działa także prozdrowotnie, redukując stężenie bakterii i grzybów w powietrzu wentylacyjnym.
Podane poniżej wytyczne dotyczące zasad projektowania wentylacji opierają się na wynikach realizacji unijnego projektu HealthVent. Wstępne wytyczne opublikował Paweł Wargocki w „REHVA Journal” 2/2021,...
Podane poniżej wytyczne dotyczące zasad projektowania wentylacji opierają się na wynikach realizacji unijnego projektu HealthVent. Wstępne wytyczne opublikował Paweł Wargocki w „REHVA Journal” 2/2021, następnie zostały one rozwinięte przez ekspertów Nordic Ventilation Group i zredagowane przez P. Wargockiego i Ollego Seppänena.
Praca instalatora wymaga korzystania z odpowiednich urządzeń. Są wśród nich zarówno narzędzia z codziennego warsztatu, jak i dające szerokie możliwości diagnostyczne kamery termowizyjne oraz elementy ochrony...
Praca instalatora wymaga korzystania z odpowiednich urządzeń. Są wśród nich zarówno narzędzia z codziennego warsztatu, jak i dające szerokie możliwości diagnostyczne kamery termowizyjne oraz elementy ochrony osobistej, takie jak przenośne mierniki gazów, głównie toksycznych i wybuchowych.
Budownictwo zrównoważone wymaga nowego, wielokryterialnego podejścia do zagadnień związanych z jakością środowiska wewnętrznego, jakością powietrza wewnętrznego, charakterystyką i efektywnością energetyczną,...
Budownictwo zrównoważone wymaga nowego, wielokryterialnego podejścia do zagadnień związanych z jakością środowiska wewnętrznego, jakością powietrza wewnętrznego, charakterystyką i efektywnością energetyczną, emisjami – słowem: szeroko rozumianym wpływem na środowisko. Zmiany klimatyczne oraz zwiększenie zainteresowania zagadnieniami ESG (Environmental, Social and Corporate Governance) w firmach w połączeniu z ostatnimi wzrostami kosztów energii spowodowały zmiany w procesach inwestycyjnych i eksploatacyjnych...
Początek roku szkolnego oznacza tradycyjny już powrót do dyskusji o tym, w jakich warunkach uczy się ponad 4,5 mln uczniów i pracuje ponad 690 tys. nauczycieli. Świadomość znaczenia warunków środowiska...
Początek roku szkolnego oznacza tradycyjny już powrót do dyskusji o tym, w jakich warunkach uczy się ponad 4,5 mln uczniów i pracuje ponad 690 tys. nauczycieli. Świadomość znaczenia warunków środowiska wewnętrznego – parametrów akustycznych, oświetlenia i jakości powietrza – wciąż jeszcze niedostatecznie przekłada się na wdrażanie w szkołach odpowiednich rozwiązań technicznych. Podejmowane są głównie działania doraźne w miejsce rozwiązań systemowych.
Dostawcy wprowadzający po raz pierwszy na rynek unijny nowe modele produktów związanych z energią są od 1 stycznia 2019 r. zobowiązani do ich wcześniejszego zarejestrowania w bazie EPREL. W czerwcu 2022...
Dostawcy wprowadzający po raz pierwszy na rynek unijny nowe modele produktów związanych z energią są od 1 stycznia 2019 r. zobowiązani do ich wcześniejszego zarejestrowania w bazie EPREL. W czerwcu 2022 r. udostępniono użytkownikom panel publiczny tej bazy. Trwa doskonalenie jej funkcji dla dostawców, a organizacje branżowe, w tym Eurovent, zwracają uwagę na potrzebę aktualizacji danych i ich weryfikacji.
Idea inteligentnych budynków i sieci energetycznych nabiera znaczenia wraz z rozwojem technologii cyfrowych. Szczególnym impulsem do jej rozwoju są jednak kwestie efektywności energetycznej i redukcji...
Idea inteligentnych budynków i sieci energetycznych nabiera znaczenia wraz z rozwojem technologii cyfrowych. Szczególnym impulsem do jej rozwoju są jednak kwestie efektywności energetycznej i redukcji emisji w celu zapobiegania szybkim zmianom klimatycznym. Wykorzystanie potencjału inteligentnych budynków i sieci zmieni nasze budownictwo nie tylko w kontekście dekarbonizacji, ale też komfortu i bezpieczeństwa, a także stylu życia użytkowników.
Nasza firma od lat zajmuje się przygotowaniem rozwiązań mających na celu zapewnienie odpowiedniego komfortu cieplnego magazynów, warsztatów, centrów logistycznych oraz hal produkcyjnych. Doświadczenie,...
Nasza firma od lat zajmuje się przygotowaniem rozwiązań mających na celu zapewnienie odpowiedniego komfortu cieplnego magazynów, warsztatów, centrów logistycznych oraz hal produkcyjnych. Doświadczenie, jakie zbudowaliśmy przez ten czas, pozwala nam odpowiednio reagować na bieżącą sytuację i oczekiwania klientów.
Pełne przygotowanie powietrza dla takich obiektów, jak centra handlowe, sale sportowe, hale magazynowe i inne budynki wielkokubaturowe, z powodzeniem realizują jednostki dachowe. Te kompaktowe, zintegrowane...
Pełne przygotowanie powietrza dla takich obiektów, jak centra handlowe, sale sportowe, hale magazynowe i inne budynki wielkokubaturowe, z powodzeniem realizują jednostki dachowe. Te kompaktowe, zintegrowane urządzenia przystosowane do pracy zewnętrznej na dachu obsługiwanego budynku często stanowią najlepsze rozwiązanie dla obiektów o zróżnicowanych zyskach ciepła, w których szczególnie liczy się ekonomia inwestycji i eksploatacji wyposażenia technicznego.
Podczas projektowania obiektów hotelarskich coraz ważniejsze dla architektów oraz projektantów branżowych stają się kwestie związane z racjonalnym zużyciem energii. Efekt ten jest osiągany poprzez zastosowanie...
Podczas projektowania obiektów hotelarskich coraz ważniejsze dla architektów oraz projektantów branżowych stają się kwestie związane z racjonalnym zużyciem energii. Efekt ten jest osiągany poprzez zastosowanie rozwiązań architektoniczno-budowlanych, które zmniejszają potrzeby cieplne budynku oraz likwidują mostki termiczne. Stosuje się też systemy instalacyjne, które zapewniają odpowiedni komfort cieplny, zmniejszają koszty eksploatacyjne budynku oraz podnoszą prestiż ekologiczny obiektu. Jakie rozwiązania...
W nowo budowanych obiektach powstają wielopoziomowe garaże z windami, na rynku przybywa także pojazdów z alternatywnymi technologiami zasilania, w tym na metan i wodór. Stawia to nowe wyzwania w projektowaniu...
W nowo budowanych obiektach powstają wielopoziomowe garaże z windami, na rynku przybywa także pojazdów z alternatywnymi technologiami zasilania, w tym na metan i wodór. Stawia to nowe wyzwania w projektowaniu i eksploatacji systemów wentylacji garaży oraz detekcji gazów toksycznych i palnych. Niezmienna jest jednak zasada, że na uwadze należy mieć przede wszystkim zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa oraz gwarancję niezawodności działania wybranych rozwiązań.
Podczas urządzania łazienki coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na funkcjonalność wyposażenia, ale również na jego stronę wizualną. Jednym z rozwiązań, które łączy estetykę z wygodą użytkowania, jest...
Podczas urządzania łazienki coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na funkcjonalność wyposażenia, ale również na jego stronę wizualną. Jednym z rozwiązań, które łączy estetykę z wygodą użytkowania, jest umywalka wolnostojąca przyścienna. Taki model pozwala stworzyć nowoczesną aranżację, a jednocześnie nie wymaga rezygnowania z praktycznych rozwiązań ułatwiających codzienne korzystanie z łazienki.
Właściciele domów jednorodzinnych mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej, odliczając od dochodu lub przychodu wydatki związane m.in. z zakupem i montażem pompy ciepła, instalacji fotowoltaicznej czy...
Właściciele domów jednorodzinnych mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej, odliczając od dochodu lub przychodu wydatki związane m.in. z zakupem i montażem pompy ciepła, instalacji fotowoltaicznej czy ociepleniem budynku. Dzięki temu inwestycje poprawiające efektywność energetyczną domu stają się bardziej dostępne finansowo, a maksymalna kwota odliczenia wynosi 53 tys. zł na podatnika.
Exit interview to dobrowolna rozmowa z pracownikiem, który zdecydował się na zmianę miejsca zatrudnienia i opuszcza firmę. Sprawdź, jaki jest jej główny cel i jakie pytania padają podczas takiego spotkania...
Exit interview to dobrowolna rozmowa z pracownikiem, który zdecydował się na zmianę miejsca zatrudnienia i opuszcza firmę. Sprawdź, jaki jest jej główny cel i jakie pytania padają podczas takiego spotkania najczęściej.
Chcesz wiedzieć, co dzieje się w domu, gdy jesteś w pracy, na urlopie lub poza mieszkaniem? Sprawdzić, czy dziecko pod opieką dziadków jest bezpieczne, pies spokojnie odpoczywa, a przesyłka faktycznie...
Chcesz wiedzieć, co dzieje się w domu, gdy jesteś w pracy, na urlopie lub poza mieszkaniem? Sprawdzić, czy dziecko pod opieką dziadków jest bezpieczne, pies spokojnie odpoczywa, a przesyłka faktycznie została zostawiona pod drzwiami? Nowoczesne kamery Wi-Fi umożliwiają zdalny podgląd w dowolnym momencie, bez skomplikowanego montażu i dużych kosztów. Sprawdź smart kamery Sonoff i wybierz model dopasowany do swoich potrzeb.
Wentylowanie domu nie jest jedynie wymogiem związanym z literą prawa budowlanego, ale powinno być postrzegane jako ochrona naszego zdrowia i komfortu, ale i stanu technicznego domu, narażonego przez niewłaściwą...
Wentylowanie domu nie jest jedynie wymogiem związanym z literą prawa budowlanego, ale powinno być postrzegane jako ochrona naszego zdrowia i komfortu, ale i stanu technicznego domu, narażonego przez niewłaściwą cyrkulację powietrza lub co gorsza jej brak na zawilgocenia ścian i wynikające z tego konsekwencje.
Narzędzia pneumatyczne dla przemysłu są wybierane wszędzie tam, gdzie liczy się ciągłość pracy, powtarzalność operacji i odporność sprzętu na intensywną eksploatację. W zakładach produkcyjnych, montowniach,...
Narzędzia pneumatyczne dla przemysłu są wybierane wszędzie tam, gdzie liczy się ciągłość pracy, powtarzalność operacji i odporność sprzętu na intensywną eksploatację. W zakładach produkcyjnych, montowniach, serwisach technicznych, odlewniach, lakierniach czy firmach utrzymania ruchu narzędzie nie może być przypadkowym dodatkiem do stanowiska. Musi pracować stabilnie, przewidywalnie i zgodnie z wymaganiami procesu.
W upalne dni dom może być prawdziwą oazą. Jeśli jednak wysokie temperatury zaczynają dawać się we znaki, warto przemyśleć system chłodzenia pomieszczeń.
W upalne dni dom może być prawdziwą oazą. Jeśli jednak wysokie temperatury zaczynają dawać się we znaki, warto przemyśleć system chłodzenia pomieszczeń.
Rynek pomp ciepła dojrzewa. Coraz większe znaczenie mają stabilność producenta, zaplecze technologiczne, dostępność serwisu oraz realna trwałość urządzeń potwierdzona długością gwarancji.
Rynek pomp ciepła dojrzewa. Coraz większe znaczenie mają stabilność producenta, zaplecze technologiczne, dostępność serwisu oraz realna trwałość urządzeń potwierdzona długością gwarancji.
Wystartował konkurs „Zabierz pingwina na wakacje!”, w którym uczestnicy mogą puścić wodze fantazji i pokazać, gdzie pingwin spędza swój wymarzony urlop. Aby wziąć udział, wystarczy dodać w komentarzu pod...
Wystartował konkurs „Zabierz pingwina na wakacje!”, w którym uczestnicy mogą puścić wodze fantazji i pokazać, gdzie pingwin spędza swój wymarzony urlop. Aby wziąć udział, wystarczy dodać w komentarzu pod postem konkursowym grafikę, mem, kolaż, rysunek lub edycję zdjęcia przedstawiające pingwina na wakacjach.
Informacja o cookies
Klikacjąc "Zgoda" akceptujesz zapisywanie wszystkich danych na twoim urządzeniu. Kliknięcie "Odmowa" oznacza zapisywanie tylko danych niezbędnych do funkcjonowania strony. Administratorem danych jest Grupa Medium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Karczewska 18. Dane są przetwarzane w celu zapewnienia funkcjonalności strony, analizy ruchu oraz dostosowania reklam. Masz prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie. Dane przetwarzamy w celu realizxacji zamówienia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO). Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w
Polityce prywatności
