Jak powstaje etykieta energetyczna pompy ciepła

Etykiety energetyczne urządzeń elektrycznych są stosowane od lat i stanowią dobry materiał porównawczy przy decyzji o zakupie. Od 26 września 2015 r. obowiązkowi wyznaczenia klasy energetycznej zaczęły podlegać również pompy ciepła. Wymagania w tym zakresie regulują:

• dyrektywa w sprawie wskazywania zużycia energii przez etykietowanie 2010/30/UE [1]
  oraz
• rozporządzenia 811/2013 [2] i 812/2013 [3] precyzujące wygląd i sposób wyznaczania etykiet energetycznych dla różnego rodzaju urządzeń grzewczych.

Choć ich wygląd jest pozornie znajomy, w przypadku pomp ciepła wprowadzone zostały dodatkowe informacje dotyczące warunków pracy urządzenia, dla których wyznaczono klasę efektywności energetycznej (rys. 1). Jest to przede wszystkim założone obciążenie cieplne budynku oraz temperatura zasilania instalacji dla dwóch podstawowych rodzajów ogrzewania – płaszczyznowego (35°C) oraz grzejników niskotemperaturowych (55°C).

Temperatura zasilania znacząco wpływa na efektywność pracy pomp ciepła, dlatego klasy energetyczne wyznaczane są dla każdej z nich oddzielnie. Ponadto jeżeli urządzenie oprócz ogrzewania realizuje również funkcję przygotowania ciepłej wody użytkowej, na etykiecie znajdzie się informacja o klasie energetycznej dla przyjętego profilu zużycia c.w.u. Opisane jest to stosownym piktogramem wraz z literą oznaczającą założony zgodnie z rozporządzeniem [2] profil obciążenia (3XS–XXL).

Poniżej znajdziemy również informacje dotyczące poziomu mocy akustycznej pracy jednostki wewnętrznej oraz zewnętrznej urządzenia (jeżeli występują).

Najważniejszą informacją jest jednak oczywiście klasa sezonowej efektywności energetycznej urządzenia. Dla urządzeń grzewczych może ona przyjąć wartości od G do A++ dla funkcji ogrzewania pomieszczeń oraz od G do A dla przygotowania c.w.u.

Skala zmieni się od roku 2019, kiedy pomniejszy się o trzy najgorsze klasy (E, F, G), lecz rozszerzy o dodatkową A+++. Żeby zrozumieć, o czym w rzeczywistości świadczy podana na etykiecie klasa efektywności energetycznej urządzenia i jak przełoży się na rzeczywisty pobór energii w budynku w trakcie sezonu grzewczego, warto poznać proces jej wyznaczania.

Jak powstaje etykieta energetyczna pompy ciepła

Podstawową wartością służącą do wyznaczenia klasy energetycznej pomp ciepła jest SCOP, czyli średnioroczny sezonowy wskaźnik efektywności energetycznej.

W przeciwieństwie do wartości COP (współczynnik efektywności energetycznej) podanej w katalogu urządzenia dla konkretnego punktu pracy (temperatury dolnego i górnego źródła), wskaźnik ten uwzględnia różne warunki pracy pompy ciepła na przestrzeni roku.

Wraz ze zmianą temperatur zewnętrznych zmianie ulega również obciążenie cieplne budynku oraz temperatura zasilania instalacji c.o.

Ponadto dla pomp ciepła powietrze/woda zmieniać się będzie również temperatura dolnego źródła (powietrza zewnętrznego), a dla pomp ciepła solanka/woda temperatura glikolu, choć dla tych pomp dla uproszczenia często przyjmuje się stałą temperaturę solanki na poziomie 0°C.

Czynniki te wymuszają konieczność kontroli wydajności cieplnej urządzenia, co w zależności od sposobu jej regulacji (inwerter częstotliwości pracy sprężarki lub praca cykliczna on/off) w różny sposób wpływa na pogorszenie efektywności energetycznej.

Metoda szacowania wpływu wszystkich tych parametrów na SCOP przedstawiona jest w normie PN-EN 14825 [4]. Wytyczne te szczegółowo opisują proces testowania urządzenia przez producenta w celu wyznaczenia SCOP i w efekcie określenia jego klasy energetycznej.

Podstawową różnicą w stosunku do testów przeprowadzanych w celu sporządzenia katalogowej charakterystyki pompy ciepła (zgodnie z normą PN-EN 14511 [5]) jest uwzględnienie zmiennego w czasie zapotrzebowania budynku na energię. Podkreślić należy, że widoczna na etykiecie klasa energetyczna odnosi się jedynie do podanej wartości obliczeniowego obciążenia cieplnego budynku w danej strefie klimatycznej.

Norma wprowadza podział Europy na trzy strefy klimatyczne o zróżnicowanych temperaturach obliczeniowych. Podział ten szczegółowo zaprezentowano w „Rynku Instalacyjnym” nr 6/2016 [6] i jest on również symbolicznie przedstawiony na każdej etykiecie energetycznej urządzeń.

Obowiązkowe dla producentów jest wyznaczenie klasy energetycznej każdej pompy ciepła wprowadzanej do sprzedaży w Europie w oparciu o dane klimatyczne dla strefy umiarkowanej (A). Dobrowolne natomiast są obliczenia dla pozostałych stref klimatycznych – ciepłej (W) oraz chłodnej (C). Obszar Polski zakwalifikowany został do klimatu chłodnego. Procedurę wyznaczania klasy energetycznej rozpoczyna się od przyjęcia punktu biwalentnego. Temperatura ta według normy [4] powinna wynosić:

• dla klimatu chłodnego (C): –7°C lub mniej,
• dla klimatu umiarkowanego (A): 2°C lub mniej,
• dla klimatu ciepłego (W): 7°C lub mniej.
•  

Możliwy jest więc bardzo szeroki zakres przyjęcia tego parametru przez producentów.

Należy podkreślić, że szczególnie w przypadku pomp ciepła wykorzystujących powietrze jako dolne źródło ciepła staranny dobór temperatury punktu biwalentnego jest kluczowy dla efektywności energetycznej urządzenia. Okazuje się jednak, że wartość ta jest odmiennie ustalana przez producentów i może prowadzić do znacznych różnic w wynikach testów oraz dalszych obliczeń. Proces obliczeń prowadzących do wyznaczenia wartości SCOP_on, oznaczającej sezonową efektywność urządzenia w aktywnym trybie grzewczym, oraz wpływ przyjmowanych do analizy danych klimatycznych przedstawiono w artykułach [6 i 7]. Podstawą obliczeń są:

• temperatura zewnętrzna (T_j),
• liczba godzin występowania temperatury zewnętrznej (h_j)
• oraz moc grzewcza budynku [Ph(T_j)] odpowiadająca współczynnikowi obciążenia względnego (PLR).

W trakcie testów określana jest wartość współczynnika efektywności energetycznej (COP) oraz moc pompy ciepła [Pd(T_j)]. Procedura obliczeń opisuje sposób wyznaczenia COP_bin(T_j) w zależności od wartości Cru (chwilowy udział mocy budynku do mocy pompy ciepła) oraz współczynnika redukcji mocy grzewczej C_C (zalecanego przez normę jako 0,9) i dalej energii dostarczonej do grzałki elektrycznej [elbu(Tj)], energii elektrycznej do zasilenia pompy ciepła (Q_EL) i energii cieplnej dla budynku (Q_h).

W dalszej części artykułu zamieszczono przykład obrazujący obliczenie etykiety energetycznej dla przykładowej pompy ciepła powietrze/woda. Do wyznaczenia klasy efektywności energetycznej urządzenia stosowana jest wartość SCOP, która oprócz pracy w trybie grzewczym (SCOP_on) uwzględnia również okresowe występowanie innych stanów pracy zgodnie z równaniem:

(1)

Do obliczeń konieczne jest określenie liczby godzin pracy (H_x) urządzenia w danym trybie x (możliwe jest również przyjęcie wartości zestawionych w aneksie D do dokumentu) oraz pobieranej podczas takiej pracy energii (P_x). Tryby pracy urządzenia to:

• P_TO/H_TO – tryb termostat off (kiedy osiągnęła temperaturę i nie pracuje sprężarka, ale pracuje pompa obiegowa i elektronika),
• P_SB/H_SB – tryb stand-by – uśpienie, elektronika i próbkowanie,
• P_CK/H_CK – tryb pracy grzałki karteru sprężarki (wygrzanie oleju i freonu w sprężarce),
• P_OFF/H_OFF – tryb off – pompa wyłączona (przyciskiem) [4].
•  

W zakres pomiarów przeprowadzanych w celu sporządzenia etykiety energetycznej wchodzi więc również wyznaczenie mocy urządzenia w każdym z opisanych trybów. Dane te są zawarte w szczegółowym formularzu z wynikami testu, który w praktyce często nie jest powszechnie udostępniany przez producentów urządzeń.

Finalnie klasa efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń dla sprężarkowych pomp ciepła wynika z wartości współczynnika sezonowej efektywności energetycznej (h_s) wyrażonego w procentach. Określana jest ona jako stosunek SCOP do tzw. współczynnika konwersji (CC) dla energii elektrycznej. Średnia europejska wartość tego współczynnika wynosi 2,5 i określa oszacowaną na 40% przeciętną efektywność produkcji energii w UE.

  (2)

W przypadku pomp ciepła wartość ta powinna być skorygowana o wpływ czynników obejmujących regulację temperatury (zwykle do –3%) oraz w przypadku pomp ciepła woda/woda i solanka/woda – zużycie energii elektrycznej przez co najmniej jedną pompę dolnego źródła (zwykle do –5%).

Klasa sezonowej efektywności energetycznej jest nadawana na podstawie zakresów hs przedstawionych w tab. 1 z uwzględnieniem podziału na ogrzewanie:

• średniotemperaturowe (55/47°C)
• i niskotemperaturowe (35/30°C).

Podobne obliczenia przeprowadza się dla pracy urządzenia na cele przygotowania c.w.u., a przedziały efektywności energetycznej dla poszczególnych klas energetycznych związane są dodatkowo z przyjętym profilem obciążeń.

Przykład obliczeń etykiety energetycznej pompy ciepła typu powietrze/woda

Założenia przyjęte do testów pompy ciepła na potrzeby sporządzenia etykiety energetycznej urządzenia:

• strefa umiarkowana,
• krzywa grzewcza 55/47°C,
• obciążenie cieplne budynku 7 kW (temperatura w punkcie biwalentnym –4,5°C).
•  

Współczynnik redukcji C_c do obliczenia COP_bin(T_­j) zadeklarowany przez producenta wynosi 0,97.

Metodę obliczeniową wraz ze wzorami szczegółowo opisano w artykule [6].

Wyniki obliczenia SCOP_on do przygotowania etykiety urządzenia przedstawiono w tab. 2.

Pomiary Pd(T_j) i COP wykonano w punktach temperatury zewnętrznej (T_j): –10, –7, –4,5, 2, 7, 12°C. Zmianę wartości Pd(T_j) oraz COP_bin(T_j) w zakresie analizowanych temperatur zewnętrznych pokazano na rys. 2. Pozostałe punkty w tabeli wynikają z interpolacji pomiędzy punktami pomiarowymi.

Klasa efektywności energetycznej wynika z obliczonej wartości sezonowej efektywności energetycznej pompy ciepła w aktywnym trybie grzewczym, skorygowanej o pobór energii w pozostałych trybach. Moce urządzenia w poszczególnych trybach mierzone są podczas wykonywania testów zgodnych z [4], a czasy pracy ujęte w załączniku D do tych wytycznych.

Zgodnie z danymi zamieszczonymi w tab. 1 współczynnik sezonowej efektywności 117% oznacza klasę energetyczną A+.

Analiza pracy pomp ciepła dla przykładowego budynku

Dysponując danymi pomiarowymi uzyskanymi na potrzeby sporządzenia etykiety energetycznej, możliwe jest przeanalizowanie poczynionych w tym celu założeń i odniesienie ich do warunków rzeczywistych pracy instalacji. W przypadku wybranych do analizy pomp ciepła solanka/woda i powietrze/woda etykieta zawiera informacje na temat efektywności dla strefy umiarkowanej, dla krzywych grzewczych 55/47°C i 35/30°C (dane te zawiera tab. 3).

Szczegółowe informacje z wyników testów podane zostały przez producenta dla parametrów 55/47°C.

W celu pokazania różnic w sposobie eksploatacji przeprowadzono analizę pracy dwóch wybranych pomp ciepła, typu powietrze/woda oraz solanka/woda, dla domu jednorodzinnego we Wrocławiu (a w dalszej części artykułu również dla czterech innych lokalizacji odzwierciedlających wszystkie pięć stref klimatycznych Polski).

Założono projektowe obciążenie cieplne budynku 8,0 kW i współpracę urządzenia bezpośrednio z systemem grzewczym o parametrach obliczeniowych 40/30°C.

Obliczenia wartości sezonowego wskaźnika efektywności SCOP_on pomp ciepła analizowanych dla przykładowego budynku we Wrocławiu wykonano, podobnie jak etykietę energetyczną urządzeń, na podstawie metody opisanej w normie PN-EN 14825 [4].

Ze względu na odmienne warunki rzeczywistej pracy pomp ciepła w stosunku do danych z etykiety niemożliwe jest jednak wykorzystanie zmierzonych na potrzeby jej utworzenia wartości mocy oraz COP urządzeń.

Obliczenia wykonano na wartościach katalogowych COP oraz mocy uzyskanych z pomiarów przeprowadzonych zgodnie z normą PN-EN 14511 [5]. Uzasadnienie takiego postępowania widoczne jest na rys. 2 (dla pompy powietrze/woda) oraz rys. 3 (dla pompy solanka/woda).

Do wykonania rzetelnych obliczeń SCOP konieczne jest wyznaczenie mocy osiąganych przez pompę ciepła i na tej podstawie określenie COP w danej temperaturze zewnętrznej. Przeliczenia wartości COP na COP_bin(Tj) wykonano przy założeniu współczynnika redukcji C_c= 0,9. Założenie takie przyjęto pomimo wyższych współczynników deklarowanych przez producentów, za wytycznymi normy [4] i na podstawie badań własnych autorów [8].

W celu sporządzenia etykiety energetycznej analizowana pompa ciepła powietrze/woda została zbadana przy obciążeniu wynikającym z przebiegu mocy grzewczej [P_h (etykieta)], w szczególności przy mocach pompy ciepła zobrazowanych na rys. 2 jako linia P_d (etykieta) dla temperatur zasilania zgodnych z normatywną [4] krzywą grzewczą (55/47°C).

Do obliczenia SCOP urządzenia zasilającego instalację o parametrach 40/30°C w budynku we Wrocławiu wartości COP_bin (Wrocław) obliczono z uwzględnieniem pracy inwertera częstotliwości (redukcja mocy w zakresie min–maks) zgodnych z przebiegiem mocy urządzenia zilustrowanej na rys. 2 jako linia P_d (Wrocław).

Pomimo że różnica w wartości punktu biwalentnego wynikającego z etykiety T_biv = –4,5°C oraz dla analizowanego budynku T_biv = –6,5°C jest niewielka, to wpływ takich parametrów, jak odmienna krzywa grzewcza (55/47°C i 40/30°C), długość sezonu grzewczego czy odmienne częstotliwości pracy inwertera, przekłada się na znaczące różnice wartości COP_bin(T_j), stanowiących podstawę szacowania SCOP.

W przypadku pomp ciepła powietrze/woda szczególnie istotne przy szacowaniu SCOP są dane klimatyczne przyjęte do obliczeń ze względu na odmienne częstości występowania danej temperatury zewnętrznej.

Podobnie w przypadku pompy ciepła solanka/woda dane pomiarowe wyznaczone w celu sporządzenia etykiety energetycznej urządzenia nie odzwierciedlają rzeczywistych warunków pracy w przyjętym do analizy budynku (rys. 3).

Choć w obu przypadkach przyjęto stałą temperaturę dolnego źródła (solanki) wynoszącą 0°C, znaczącej zmianie ulega punkt biwalentny: z –3,9 na –14°C, co powiązane jest z odmienną charakterystyką obciążenia cieplnego budynku, a tym samym z odmiennymi chwilowymi mocami urządzenia grzewczego.

Zmiana mocy urządzenia w poszczególnych temperaturach zewnętrznych wynika z zastosowania krzywej grzewczej. Jeżeli jest ona inna od przyjętej do wyznaczenia etykiety energetycznej (jak w analizowanym przypadku), różnice w wartościach COP stanowiących podstawę szacowania SCOP stają się jeszcze większe.

Porównując proces obu obliczeń, należy podkreślić, że przeliczenie COP na SCOP na potrzeby sporządzania etykiet odbywa się dla narzuconych odgórnie warunków klimatycznych, które niekoniecznie będą odpowiadać warunkom klimatycznym, w jakich faktycznie zainstalowane zostanie urządzenie.

Dodatkowo obliczenie SCOP odbywa się dla deklarowanego przez producenta obliczeniowego zapotrzebowania na moc grzewczą wynikającego z przyjętego punktu biwalentnego.

Zarówno dane klimatyczne, temperatura zasilania instalacji grzewczej, jak i zapotrzebowanie na moc grzewczą budynku wpływają na docelową efektywność urządzenia. Dla różnych lokalizacji w Polsce, mimo przyjęcia do obliczeń budynku o zbliżonym zapotrzebowaniu, różnice te mogą być jeszcze istotniejsze, co zaprezentowano w dalszej części artykułu.

Analiza pracy pompy ciepła dla przykładowego budynku jednorodzinnego w różnych lokalizacjach w Polsce

Wyniki symulacji SCOP_on przeprowadzonej na postawie wybranych danych klimatycznych zamieszczono na rys. 4.

Podane wartości SCOP_e wynikające z etykiety energetycznej dotyczą budynku o obciążeniu cieplnym 6 kW (PC powietrze/woda) oraz 9 kW (PC solanka/woda) w strefie umiarkowanej i ogrzewania niskotemperaturowego (35/30°C).

Obciążenie cieplne analizowanego budynku w poszczególnych lokalizacjach wynosi 8 kW (dla temperatury zewnętrznej obliczeniowej).

Na rys. 4 widoczne jest między innymi odniesienie wartości SCOP_on w analizowanych strefach klimatycznych Polski do wartości SCOP_on,_e (czyli deklarowanych na etykiecie) dla obu urządzeń.

Należy zwrócić uwagę, że etykieta jest odzwierciedleniem pracy pompy ciepła w przykładowym obiekcie i w innych niż polskie warunkach klimatycznych. W szczególności w przypadku pomp ciepła powietrze/woda przyjęte do analizy dane klimatyczne mają bardzo duże znaczenie – różnice w wynikach SCOP_on przedstawionych na etykiecie oraz w analizowanych lokalizacjach wynoszą od 5 do 24%.

W przypadku pomp ciepła solanka/woda klimat ma nieco mniejsze znaczenie, istotny jest jednak stosunek mocy urządzenia do obciążenia cieplnego budynku oraz parametry zasilania czynnika grzewczego – rozbieżności w stosunku do etykiety wynoszą 13–14%.

W przypadku analizowanej pompy ciepła solanka/woda dla strefy klimatycznej chłodnej (właściwej dla Polski) obliczeniowe obciążenie cieplne budynku widniejące na etykiecie energetycznej to 9 kW.

Jak przedstawiono na rys. 5, optymalne pod względem sezonowej efektywności punkty doboru to budynki o zapotrzebowaniu ok. 10–11 kW dla stref chłodniejszych (II–V) i 13–14 kW dla stref cieplejszych (na przykładzie Kołobrzegu, strefa I).

W przypadku analizowanej pompy ciepła powietrze/woda dla strefy chłodnej na etykiecie energetycznej widnieje obciążenie cieplne budynku 8 kW. Jak zobrazowano na rys. 6, urządzenie to rzeczywiście osiągnie najlepsze wartości SCOP w budynkach o obliczeniowym obciążeniu cieplnym od 7 do 8 kW dla stref chłodniejszych (II–V), ale ok. 9–10 kW dla cieplejszych regionów Polski (na przykładzie Kołobrzegu, strefa I).

Jak można zaobserwować, porównując rys. 5 i rys. 6, w przypadku pompy ciepła powietrze/woda dużo mniejszym problemem niż w przypadku pompy ciepła solanka/woda jest kwestia jej przewymiarowania. W głównej mierze wpływa na to zastosowany w tym urządzeniu inwerter częstotliwości regulujący generowaną moc grzewczą. Oczywiście przy doborze należy dążyć do doboru jednostki dopasowanej mocą do obciążenia cieplnego budynku, aby jak najbardziej ograniczyć koszty inwestycyjne i konieczność redukowania mocy.

Podsumowanie

Efektywność energetyczna pomp ciepła zależy od bardzo wielu czynników.

• Przy dokonywaniu szacunkowej analizy wskaźnika SCOP układu niezwykle istotne są przyjęte do obliczeń dane dotyczące obciążenia cieplnego budynku oraz klimatyczne (szczególnie w przypadku pomp ciepła powietrze/woda). Niestety parametry te są zwykle właściwe jedynie dla jednego przypadku, z czego wynika konieczność przeprowadzania indywidualnych analiz.
• Choć teoretycznie dzięki zastosowaniu etykiet energetycznych porównanie urządzeń między sobą jest możliwe, to w praktyce z uwagi na brak ścisłych wytycznych dotyczących przyjmowania punktu biwalentnego układu na potrzeby ich sporządzania rozbieżności w wynikach mogą być bardzo duże. Tym bardziej potwierdza to, że wykorzystywanie danych przedstawionych na etykiecie energetycznej pompy ciepła do jej doboru dla budynku może spowodować problemy eksploatacyjne i nadmierne koszty.
•  

Dla zapewnienia korzystnej klasy energetycznej (równie wysokiej jak na etykiecie) niezbędna jest indywidualna analiza współpracy pompy ciepła z budynkiem w danej lokalizacji. Jedną z metod jej przeprowadzania może być stosowana do sporządzania etykiet norma PN-EN 14825, która podaje kompletne wytyczne umożliwiające oszacowanie SCOP instalacji.

W takim przypadku obliczenia opierać należy jednak na właściwych dla lokalizacji obiektu danych klimatycznych i katalogowych danych pomiarowych mocy oraz COP urządzenia zgodnych z normą PN-EN 14511, nawet jeżeli dysponujemy wartościami zmierzonymi zgodnie z PN-EN 14825 na potrzeby sporządzenia etykiety energetycznej. Te bowiem są prawidłowe jedynie dla konkretnego przypadku i założeń przyjętych na potrzeby jednorazowego testu, w tym tak istotnych parametrów, jak obciążenie cieplne budynku, krzywa grzewcza i lokalizacja.

Literatura

1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie wskazania poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez produkty związane z energią (Dz.Urz. UE L 153/13).
2. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 811/2013 z dnia 18 lutego 2013 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla ogrzewaczy pomieszczeń, ogrzewaczy wielofunkcyjnych, zestawów zawierających ogrzewacz pomieszczeń, regulator temperatury i urządzenie słoneczne oraz zestawów zawierających ogrzewacz wielofunkcyjny, regulator temperatury i urządzenie słoneczne (Dz.Urz. UE L 147/1).
3. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) nr 812/2013 z dnia 18 lutego 2013 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla podgrzewaczy wody, zasobników ciepłej wody użytkowej i zestawów zawierających podgrzewacz wody i urządzenie słoneczne (Dz. Urz.UE L 239/83).
4. PN-EN 14825:2014-02 Klimatyzatory, ziębiarki cieczy i pompy ciepła ze sprężarkami o napędzie elektrycznym, do grzania i ziębienia. Badanie i ocena w warunkach niepełnego obciążenia oraz obliczanie wydajności sezonowej.
5. PN-EN 14511-1:2013 Klimatyzatory, ziębiarki cieczy i pompy ciepła ze sprężarkami o napędzie elektrycznym, do grzania i ziębienia.
6. Piechurski K., Szulgowska-Zgrzywa M., Obliczanie rocznej efektywności pomp ciepła powietrze/woda, „Rynek Instalacyjny” nr 6/2016, s. 35–40.
7. Piechurski K., Szulgowska-Zgrzywa M., Wpływ warunków klimatycznych i obciążenia cieplnego budynku na efektywność energetyczną pomp ciepła powietrze/woda z płynną regulacją mocy, „Rynek Instalacyjny” nr 10/2016, s. 21–26.8. Piechurski K., Szulgowska-Zgrzywa M., Danielewicz J., The impact of the work under partial load on the energy efficiency of an air-to-water heat pump, E3S Web of Confe­rences 17, 00072 (2017).

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!