Izolacje przemysłowe i audyty energetyczne

Od dwóch lat duże przedsiębiorstwa zobligowane są do sporządzania co cztery lata audytu energetycznego. Kolejny termin minie 30 września 2021 r. Audyt energetyczny przedsiębiorstw obejmuje wiele aspektów związanych z energią – od rodzaju nośnika energii i jego zakupu, poprzez instalacje, po zachowania pracowników. Wymaga sprawdzenia zaopatrzenia w energię oraz jej źródeł i sieci. Jakie obowiązują taryfy i umowy z dostawcami energii? Jak jest ona wykorzystywana w obiektach i instalacjach technicznych? Jak przebiega eksploatacja – czy prowadzone są: monitoring, przeglądy i konserwacja – i jak zorganizowana jest obsługa? Czy zachowania użytkowników są optymalne, czy proponowane są im instruktaże i szkolenia? Czy potrzebna jest modernizacja lub wymiana instalacji?

Sporządzenia audytu przedsiębiorstw wymaga ustawa o efektywności energetycznej z 2016 roku w rozdziale pt. Zasady przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Obowiązek wprowadzony w tej ustawie wynika z regulacji unijnych – dyrektywy 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej. Małe i średnie przedsiębiorstwa nie mają takiego obowiązku i aby je zmotywować do działania, dyrektywa zaleca krajom członkowskim UE stworzenie programu zachęt i wsparcia  finansowego.

Czytaj też: Wyznaczanie i sprawdzanie deklarowanego współczynnika przewodzenia cieplnego wyrobów do izolacji cieplnej wyposażenia budynków i instalacji przemysłowych >>

Ustawa nie określa szczegółowo formy i treści audytu przedsiębiorstwa i nie zawiera delegacji do wydania takiego rozporządzenia. W przeprowadzaniu audytów pomocna może być norma PN-EN 16247 Audity energetyczne (szerzej w [1]). Dostępne są też opracowania dotyczące zakresu i zasad wykonania audytu efektywności energetycznej do wniosku o dofinansowanie projektu ze środków NFOŚiGW w ramach programu priorytetowego Wsparcie przedsięwzięć w zakresie niskoemisyjnej i zasobooszczędnej gospodarki – Część 4. EWE – Efektywność energetyczna w przedsiębiorstwach. Pomocne mogą być również wskazówki zamieszczone na stronach URE.

Wzrost efektywności energetycznej firmy pozwala ograniczyć koszty jej działalności. Ale to nie jedyna możliwa korzyść – przedsiębiorstwo może się ubiegać o tzw. białe certyfikaty, czyli świadectwa efektywności energetycznej. Możne je uzyskać po złożeniu wniosku w URE. Białe certyfikaty pozwalają częściowo zrekompensować koszty inwestycyjne modernizacji. Obecnie świadectwa na Towarowej Giełdzie Energii wyceniane są na ok. 1600 zł. O świadectwa efektywności energetyczne może się ubiegać prawie każda firma, która planuje inwestycje energooszczędne – np. izolację instalacji przemysłowych, wymianę pomp i oświetlenia czy budowę instalacji odzysku ciepła odpadowego. Wymagane minimalne oszczędności to 10 toe/rok, a zanim podejmie się decyzję o modernizacji, warto sprawdzić, czy kwalifikuje się ona do uzyskania białych certyfikatów. Pierwszym krokiem powinien być audyt efektywności energetycznej, później wniosek do URE. Zlecenie wykonania audytu wykwalifikowanym audytorom może przynieść przedsiębiorstwom, nie tylko tym, które muszą to zrobić z mocy ustawy, wgląd w potencjał korzyści wynikających z obniżenia kosztów energii i tym samym ograniczenie kosztów działalności oraz pozyskanie środków na nowe inwestycje.

Największy potencjał oszczędności w przedsiębiorstwach daje m.in. ograniczanie strat na przesyle ciepła i chłodu – czyli izolacje termiczne. W procesie produkcji liczy się niezawodność i ciągłość pracy i rzadko występuje sezonowość, tak jak w ogrzewaniu i chłodzeniu budynków. Tym samym decyzje o modernizacji lub wymianie instalacji muszą być bardzo odpowiedzialne. Duże koszty wiążą się też z pompami – te najnowsze zużywają znacznie mniej energii i mają szeroki zakres bezstopniowej regulacji. Rośnie też rola izolacji przemysłowych, zarówno w ujęciu technicznym, jak i ekonomicznym, a zwłaszcza ekologicznym. Potencjał oszczędności ciepła i chłodu w obiektach i instalacjach przemysłowych, zwłaszcza starszych, jest nadal duży, począwszy od chłodnictwa, poprzez ciepłownictwo i energetykę, po metalurgię, przemysł chemiczny i petrochemiczny.

Nowoczesne systemy izolacji przemysłowych są tak produkowane, aby zapewniały jak najniższą wartość współczynnika przewodzenia ciepła i grubość, a jednocześnie wysoką porowatość zamkniętą. Producenci dążą też do ograniczania absorpcji wilgoci z otoczenia i zwiększania żywotności przy zachowaniu początkowych właściwości fizycznych. Kolejny kierunek to zapewnienie skutecznej i trwałej osłony izolacji (płaszcza) chroniącej przed działaniem zewnętrznych czynników mechanicznych i wilgoci. Obok tradycyjnych blach stalowych i aluminiowych stosowane są tu tworzywa, w tym odporne na działanie UV.

Najważniejszym kryterium doboru izolacji przemysłowych jest utrzymanie wewnątrz instalacji czy w urządzeniu zadanej temperatury medium, zapewniającej ich prawidłowe działanie, a następnie oszczędność energii, oraz temperatury zewnętrznej izolacji (BHP). Różnorodność kształtów i rozmiarów sprawia, że do izolowania w przemyśle używa się wielu materiałów. Są to m.in. izolacje z wełny mineralnej i ogniotrwałe izolacje ceramiczne, pianki PUR i PIR, styropian, spieniony kauczuk, wyroby ze szkła piankowego, aerożele, materiały krzemionkowe i silikatowe, a nawet izolacje próżniowe. Oprócz wyboru materiału ważne jest określanie ekonomicznej grubości izolacji [2, 3, 4].

Podczas projektowania brane są pod uwagę różne kryteria, jak wspomniane zapewnienie sprawnego przebiegu procesów oraz bezpiecznej temperatury na płaszczu ochronnym izolacji. Do 2013 roku w przepisach BHP widniał zapis mówiący, że urządzenia i instalacje pracujące z czynnikiem o temperaturze wyższej niż 60°C powinny być wyposażone w izolację termiczną, tak zaprojektowaną i utrzymaną, aby temperatura zewnętrzna na jej powierzchni w miejscach dostępnych nie przekraczała 60°C [2, 3].

Kwestie izolacji przemysłowych w zakresie ochrony ciepło- i zimnochronnej montowanej na urządzeniach i obiektach przemysłowych oraz energetycznych, takich jak: rurociągi, aparaty, zbiorniki technologiczne i magazynowe, opisuje norma PN-B-20105:2014-09 Izolacja cieplna wyposażenia budynków i instalacji przemysłowych. Wymagania dotyczące projektowania, wykonania i odbioru robót. Norma ta (Załącznik A) ustala dopuszczalną maksymalną temperaturę powierzchni zewnętrznej płaszcza ochronnego izolacji na poziomie 50°C, a w zakresie określania grubości izolacji odsyła do normy PN-EN ISO 12241:2010 Izolacja cieplna wyposażenia budynków i instalacji przemysłowych. Zasady obliczania. Ta ostatnia zawiera szczegółowe zasady obliczania właściwości wyposażenia budynków i instalacji przemysłowych związanych z przenoszeniem ciepła. Podaje też szczegółowe zasady obliczania parametrów istotnych przy projektowaniu instalacji przemysłowych, w tym: zmian temperatury w rurach i zbiornikach, czasów chłodzenia i zamarzania, wpływu mostków cieplnych oraz strat ciepła. Opisuje również sposób wyznaczania grubości izolacji termicznej przy zakładanej docelowej temperaturze płaszcza zewnętrznego.

W procesie określania grubości izolacji instalacji przemysłowych ważna jest informacja producenta o wartościach współczynnika przewodzenia ciepła w całym zakresie temperaturowym w postaci deklarowanej krzywej zależności od temperatury. Przedział stosowania niektórych izolacji jest bowiem bardzo szeroki, np. do 700°C. Krzywa ta jest wymagana w deklaracji własności użytkowych wyrobu, aby móc go wprowadzić na rynek. O znaczeniu izolacji termicznych w budynkach nie ma potrzeby już nikogo przekonywać. Na etapie projektowania obiektów podejmowane są decyzje o wyborze systemu grzewczego i ochrony cieplnej. W tym procesie ważne jest kryterium ekonomicznej grubości izolacji i jej wpływu na koszty inwestycyjne i eksploatacyjne. Coraz więcej obiektów wznoszonych jest z izolacyjnością przegród w standardzie wyższym niż wymagany. Takie decyzje wynikają z rosnącej wiedzy inwestorów o korzyściach związanych z poprawieniem izolacji cieplnej przegród. Na przykład różnice w kosztach eksploatacyjnych systemów ogrzewania w domu jednorodzinnym zbudowanym w standardzie WT 2017 i 2021 wynoszą od 23 do nawet 30%. Owszem, lepsza izolacyjność wymaga wyższych nakładów inwestycyjnych, dlatego warto policzyć, kiedy się to opłaca.

Literatura

1. Robakiewicz Maciej, Czarnecki Michał, Audyty energetyczne przedsiębiorstw i procedura wg PN-EN 16247, „Rynek Instalacyjny” nr 6/2016, www.rynekinstalacyjny.pl.
2. Miros Artur, Grubości termoizolacji w instalacjach technicznych i przemysłowych, „Rynek Instalacyjny” nr 11/2015, www.rynekinstalacyjny.pl.
3. Miros Artur, Kaczmarek Marian, Wyznaczanie i sprawdzanie deklarowanego współczynnika przewodzenia cieplnego wyrobów do izolacji cieplnej wyposażenia budynków i instalacji przemysłowych, Rynek Instalacyjny 1–2/2019, www.rynekinstalacyjny.pl.
4. Borkowski Ryszard, Izolacje termiczne w zastosowaniach przemysłowych, „Izolacje” nr 10/2014.
5. http://www.nfosigw.gov.pl/download/gfx/nfosigw/pl/nfoopisy/1565/1/14/wytyczne_dla_audytow_energetycznych.pdf (dostęp: 1.10.2019).

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!