Budynki jednorodzinne w standardzie zeroemisyjnym – ZEB
ZEB to nowy standard budynków zeroemisyjnych (bezemisyjnych) zawarty w projekcie dyrektywy EPBD z 15 grudnia 2021 roku. Co już wiadomo na temat budynków zeroemisyjnych w standardzie ZEB? W jaki sposób będzie on wspierał stopniowe wycofywanie z rynku paliw kopalnych stosowanych do ogrzewania budynków?
Zobacz także
"Hydro-Tech” Konin, wyłączny przedstawiciel marki alpha innotec w Polsce Gruntowe pompy ciepła alpha innotec – dwie akcje specjalne dla instalatorów
Producent alpha innotec wraz z wyłącznym przedstawicielem w Polsce – Przedsiębiorstwem Hydro-Tech Konin – przygotował ofertę specjalną na gruntowe jednostki z serii alterra (ON/OFF oraz inwerterowe do...
Producent alpha innotec wraz z wyłącznym przedstawicielem w Polsce – Przedsiębiorstwem Hydro-Tech Konin – przygotował ofertę specjalną na gruntowe jednostki z serii alterra (ON/OFF oraz inwerterowe do 19 kW) skierowaną do firm instalacyjnych. Są to dwie akcje, dwa typy urządzeń i jeden wspólny mianownik: najkorzystniejsze warunki zakupu w oczekiwaniu na nowe serie z czynnikiem R290.
ECO Comfort Koszt ogrzewania pompa ciepła: ile kosztuje instalacja pompy ciepła i jak zaoszczędzić?
Bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego spowodowane niestabilną sytuacją geopolityczną, ale także zmienną polityką państw europejskich sprawiło, że inwestorzy coraz częściej odchodzą od ogrzewania domu tym...
Bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego spowodowane niestabilną sytuacją geopolityczną, ale także zmienną polityką państw europejskich sprawiło, że inwestorzy coraz częściej odchodzą od ogrzewania domu tym surowcem na rzecz odnawialnych źródeł ciepła. Tę sytuację na rynku instalacji grzewczych potęgują także zapowiedzi komisarzy unijnych o całkowitym odejściu od kotłów na paliwo kopalne (węgiel i gaz). Według prognoz od 2030 r. kotły na paliwo gazowe nie będą montowane już w nowych nieruchomościach.
Gaspol S.A. Układ hybrydowy: pompa ciepła i gaz płynny
Przy wyborze rozwiązań grzewczych wiele osób coraz częściej zwraca uwagę nie tylko na ich efektywność, ale i potencjalny wpływ na środowisko. Najbardziej poszukiwane są technologie zapewniające optymalne...
Przy wyborze rozwiązań grzewczych wiele osób coraz częściej zwraca uwagę nie tylko na ich efektywność, ale i potencjalny wpływ na środowisko. Najbardziej poszukiwane są technologie zapewniające optymalne ciepło, a jednocześnie gwarantujące minimalną lub zerową emisję CO2 czy szkodliwych substancji. Jednym z takich innowacyjnych rozwiązań jest połączenie pompy ciepła z instalacją gazową, które łączy w sobie zalety obu technologii, tworząc elastyczny, efektywny i zrównoważony system ogrzewania.
|
W artykule: • Główne kierunki działań • Czym różni się nZEB od ZEB? |
Aby zapewnić dekarbonizację sektora budownictwa, w unijnym planie osiągnięcia celów klimatycznych podkreślono potrzebę stopniowego wycofywania paliw kopalnych stosowanych do ogrzewania do 2040 r., gdy bezpośrednie emisje z sektora budynków będą musiały się zmniejszyć o ok. 80–89%. W samym projekcie EPBD z grudnia 2021 pojawiła się propozycja wprowadzenia wyższego standardu budynku mieszkalnego niż obowiązujący obecnie nZEB (w Polsce jest to standard WT 2021, czyli np. dla domów jednorodzinnych EPmax ≤ 70 kWh/(m2 · rok)). W pierwotnym projekcie zmian w dyrektywie maksymalna wartość EP dla ZEB wynosiła w przypadku klimatu kontynentalnego 65 kWh/(m2 · rok). Zaproponowane w standardzie ZEB wartości EPmax zostały oprotestowane przez wiele organizacji i poszczególne państwa, w tym Polskę, i mają je teraz ustalić same kraje członkowskie.
Możemy założyć, że wartość EPmax dla standardu ZEB będzie niższa niż dla nZEB – w przypadku budynków jednorodzinnych jest to wymagane obecnie w WT 2021 EPmax ≤ 70 kWh/(m2 · rok). Wymogi taksonomii mówią o wartości mniejszej o 10% od standardu nZEB, czyli EP < 63 kWh/(m2 · rok). Z kolei dla nowych budynków korzystających z pomocy w ramach programu „Moje Ciepło” przewidziany jest od 2023 roku wyższy wymóg dla EP: < 55 kWh/(m2 · rok). Jest to warunek Europejskiego Banku Inwestycyjnego wynikający z zasad dofinansowania nowych budynków w ramach nowej unijnej perspektywy budżetowej, gdzie EPmax ma być niższe o 20% od standardu nZEB (czyli 20% poniżej 70 kWh/(m2 · rok)). Wiele wskazuje, że EPmax dla standardu ZEB będzie też kotwicą dla przyszłej klasy energetycznej budynków A+.
Sprawdź jakie są korzyści ze stosowania kominka na olej opałowy w domu >>
Branża budowlana, a zwłaszcza architekci i projektanci, pilnie potrzebuje informacji, jak będzie wyglądać zakres EP dla standardu ZEB oraz dla klas energetycznych budynków, w tym klasy A+. Moim zdaniem wskaźnik ten będzie wymagany na poziomie ok. 50–55 kWh/(m2 · rok). Z maksymalnej wartości EP wynika m.in. odpowiedź na pytanie, jakie technologie grzewcze spełnią nowe wymagania dla ogrzewania budynków w standardzie zeroemisyjnym, czyli ZEB. Czy podołają im tylko efektywne sieci ciepłownicze? Czy wymaganiom tym sprostają pompy ciepła we współpracy z instalacjami PV lub z udziałem właściciela budynku we wspólnocie energetycznej? Czy też kotły na biomasę, których los jako technologii bezemisyjnych nie jest pewny?
W odniesieniu do tych ostatnich mogą zacząć obowiązywać np. zaostrzone wymogi emisyjne.
W przypadku elektrycznych pomp ciepła mogą się również pojawić dodatkowe wymogi, np. zgodności z taksonomią – są to obecnie dwa warunki: GWP czynnika chłodniczego musi być niższe niż 675, a urządzenie musi spełniać wymagania ekoprojektu. Jest już jednak prawie pewne, że w ciągu kilku lat wymogi dotyczące GWP czynników chłodniczych w pompach ciepła będą się jeszcze zaostrzać.
Z kolei według informacji z Komisji Europejskiej energia elektryczna zużyta przez pompy ciepła musi być zbilansowana. Dotyczy to okresu rocznego i może zostać zrealizowane za pomocą instalacji PV lub udziału mieszkańca we wspólnocie energetycznej. Należy podkreślić, że widać także pełną spójność z przewidywanym wymaganiem prawnym sygnalizowanym w pakiecie REPowerEU – stosowania instalacji fotowoltaicznych we wszystkich nowych budynkach mieszkalnych od 2029 r. Według planu REPowerEU z maja 2022 r. standard ZEB ma obowiązywać nowo powstające budynki publiczne i komercyjne (o powierzchni ponad 250 m2) od końca 2026 roku, a pozostałe od 2030 roku. Rada Europejska zaakceptowała 25 października 2022 r. zapis, że wymóg realizacji w standardzie ZEB powinien mieć zastosowanie od 1 stycznia 2030 r. do wszystkich nowych budynków, a od 1 stycznia 2028 r. do wszystkich nowych budynków zajmowanych lub będących własnością organów publicznych. Ponadto nowe budynki publiczne i niemieszkalne o powierzchni powyżej 250 m2 od 2026 r. będę musiały być wyposażane w instalacje PV, a od 2029 wymóg ten obejmie także budynki mieszkalne. W 2030 r. Komisja Europejska planuje również wprowadzić zakaz sprzedaży i montażu samodzielnych kotłów na paliwa kopalne, czyli gazowych i olejowych. Nie dotyczyć to będzie tzw. hybrydowych pomp ciepła o odpowiednio wysokiej efektywności.
Przeczytaj także: Pasywny dom jednorodzinny prawie samowystarczalny energetycznie | RynekInstalacyjny.pl
Rys. 1. Prognoza rocznego kosztu ogrzewania budynku o powierzchni ogrzewanej 150 m2 w standardzie EU 40 oraz przygotowania c.w.u. dla czterech osób w 2023 r. (z dofinasowaniem paliw)
Główne kierunki działań:
Programy „Moje Ciepło” i „Mój Prąd” zmierzają do wprowadzenia już teraz standardu budynków bezemisyjnych, czyli ZEB.
- Potrzebne jest jak najszybsze zaproponowanie wartości EPmax dla budynków zeroemisyjnych – ZEB i dla klasy energetycznej A. Nie należy tego odkładać na przyszłość.
- Szkoda, że o powiązaniu standardu budynków bezemisyjnych, standardu zielonych budynków mieszkalnych (zgodnie z taksonomią zrównoważonego finansowania) i programu „Moje Ciepło” nie informuje polska administracja.
- Potrzebna jest kampania informacyjna nt. budynków bezemisyjnych (ZEB). Branża budowlana potrzebuje z wyprzedzeniem informacji, jak ma projektować budynki i instalacje w zgodzie z przyszłymi wymaganiami.
Nowym wymaganiom często towarzyszą informacje, jakoby generowały one wysokie koszty eksploatacyjne. Prześledźmy zatem, jak będą wyglądać prognozowane w 2023 roku koszty ogrzewania i ciepłej wody w typowym budynku jednorodzinnym o powierzchni 150 m2 w standardzie bliskim ZEB.
Analizie poddano dwa przykładowe budynki o powierzchni ogrzewanej 150 m2 – bez instalacji PV (rys. 1) i z instalacją PV (rys. 2), z założeniem bilansowania rocznego zużycia energii elektrycznej przez pompy ciepła, co pozwala zrealizować standard ZEB. Założono, że instalacja PV produkuje rocznie 3000 kWh, autokonsumpcja wynosi 20%, a odkup kosztuje 70 gr/kWh. Rozwiązanie z instalacją PV pozwala zrealizować standard ZEB, choć nie znamy jeszcze dokładnej wartości granicznej dla EP.
Zarówno pompy ciepła, jak i efektywne systemy ciepłownicze (z dużym udziałem OZE) wymagają niskotemperaturowych instalacji grzewczych. W najnowszym projekcie dyrektywy EPBD, konsultowanym obecnie w parlamencie UE, pojawił się wymóg stosowania instalacji niskotemperaturowych; nie wiadomo jednak jeszcze, co to dokładnie znaczy, np. w programie „Moje Ciepło” widnieje zapis dotyczący maksymalnej temperatury zasilania 35°C. Warunek taki pojawia się również w przypadku głębokiej termomodernizacji.
Zobacz także: Domy zeroemisyjne i program „Moje Ciepło”
Rys. 2. Prognoza rocznego kosztu ogrzewania budynku o powierzchni ogrzewanej 150 m2 w standardzie EU 40 oraz przygotowania c.w.u. dla czterech osób, z instalacją PV o mocy 3 kWp w 2023 r. (z założeniem bilansowania rocznego zużycia energii elektrycznej przez pompy ciepła)
Czym różni się nZEB od ZEB?
Standard nZEB oznacza budynek o bardzo wysokiej charakterystyce energetycznej, a prawie zerowa lub bardzo niska ilość potrzebnej mu energii powinna być w znacznym stopniu pokryta z OZE. Dyrektywa EPBD wymagała, aby od początku 2021 r. wszystkie nowe budynki w UE były budowane w standardzie nZEB, natomiast obiekty publiczne musiały być realizowane jako nZEB od początku 2019 r. W Polsce wymagania te spełniono, wprowadzając standard WT 2021.
Wniosek Komisji Europejskiej z grudnia 2021 r. dotyczący zmian w dyrektywie EPBD stanowi krok naprzód w stosunku od obecnie obowiązującego standardu budynku nZEB (o nieomal zerowym zużyciu energii) w kierunku budynku bezemisyjnego, czyli ZEB. Jest to dostosowanie wymogów dotyczących charakterystyki energetycznej nowych budynków do długoterminowego celu neutralności klimatycznej i zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”.
Budynek w standardzie ZEB, czyli o zerowej emisji, jest definiowany jako budynek o bardzo wysokiej charakterystyce energetycznej przy bardzo małej ilości zużywanej energii, w pełni pokrywanej przez odnawialne źródła energii, oraz bez emisji CO2 na miejscu z paliw kopalnych.
Chociaż wniosek KE koncentruje się na redukcji operacyjnych emisji gazów cieplarnianych, definicja ZEB obejmuje ponadto obliczenie potencjału globalnego ocieplenia (GWP) w cyklu życia budynku i jego ujawnienie za pomocą świadectwa charakterystyki energetycznej.
Podsumowanie
Standard ZEB jest już w Polsce realizowany w praktyce w ramach programu „Moje Ciepło”, a dodatkowo programu „Mój Prąd”. Analizy kosztów eksploatacyjnych wskazują, że umożliwia on inwestorom ponoszenie niskich kosztów ogrzewania budynku – na poziomie nawet ponad 20% mniejszym niż w przypadku nZEB. Tak wysokie standardy energetyczne sprawią, że w przyszłości przy zastosowaniu magazynów energii o pojemności 10–15 kWh (czy też podłączonych samochodów elektrycznych) poziom autokonsumpcji energii z fotowoltaiki wzrośnie powyżej 50%, a poziom samowystarczalności budynku przekroczy 60%.
Literatura
1. Projekt dyrektywy EPBD z dnia 15 grudnia 2022 r., https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_21_6683
2. Kalkulator kosztów ogrzewania, https://pobe.pl/kalkulator-pobe-koszty-ogrzewania-w-typowych-budynkach/
3. Domy zeroemisyjne w programie „Moje Ciepło”. Nowy standard budynków – ZEB, czyli budynki zeroemisyjne, poradnik PORT PC, https://portpc.pl/pdf/10Kongres/Poradnik_Domy_zeroemisyjne_w_programie_Moje_Cieplo_2022.pdf
