Podział należności za centralne ogrzewanie – współczynniki oceny grzejników

Współczynniki oceny grzejnika UF są zależne od K_Q (UF = f(K_Q)), a definicja brzmi: współczynnik oceny K_Q jest bezwymiarową wartością liczbową nominalnej mocy grzejnika wyrażonej w watach. Nominalna moc grzejnika przy przyjętych temperaturach 90/70/20°C pomiarów w komorze badawczej wynika z wymiarów grzejnika.

Przytoczona powyżej definicja pochodzi z wycofanej normy PN-EN 834:1999 [1]. Od grudnia 2013 r. obowiązuje norma PN-EN 834:2013-12 Podzielniki kosztów ogrzewania do rejestrowania zużycia ciepła przez grzejniki. Przyrządy zasilane energią elektryczną (w języku angielskim).

Obie te normy wskazują, że współczynnik oceny K_Q związany jest z wielkością grzejnika. W związku z tym w normach tych nie ma odniesienia do kwestii zmniejszenia obciążeń cieplnych ogrzewanych pomieszczeń, np. na skutek przeprowadzonej termomodernizacji.

W wycofanej normie z 1999 r. w załączniku 4 „Dodatkowe poprawki” w pkt 1 zapisano: W ramach rozliczania kosztów ogrzewania dopuszcza się dodatkowe współczynniki poprawkowe według ustalenia krajowego, szczególnie takie, które nie mają charakteru pomiarowo-technicznego. Podobny zapis znaleźć można w normie PN-EN 834:2013-12, w załączniku 5: Within the context of heat cost billing, additional correction factors are permissible which are in accordance with national specifications, particularly if they are not of a metrological nature” (pW kontekście rozliczania kosztów ciepła, dodatkowe czynniki korygujące są dopuszczalne, jeżeli są zgodne z przepisami krajowymi, w szczególności jeżeli nie mają charakteru pomiarowego). 

Wartość współczynnika oceny UF w zależności od nominalnej mocy cieplnej grzejnika w wybranym mieszkaniu przedstawia rys. 1. Punkty w kolorze niebieskim odpowiadają grzejnikom. Linia czarna to uzyskana aproksymacja określona równaniem:

UF = 0,0005 Q     (1)

Wartość współczynnika korelacji R² = 0,9791. Nominalne moce grzejników i odpowiadające im współczynniki oceny UF zestawiono również w tabeli 1.

Budynek mieszkalny o łącznej powierzchni lokali 1945,80 m² ogrzewany jest z węzła cieplnego przy sąsiednim bloku. Liczniki ciepła są zamontowane w piwnicach poszczególnych budynków.

Ciepłomierze rejestrują zużycie ciepła w poszczególnych budynkach, a straty ciepła w sieci ogrzewczej doprowadzającej ciepło do budynków nie są uwzględniane w tych pomiarach. Rozliczenie opłat za centralne ogrzewanie wykonano w oparciu o kwotę uwzględniającą faktycznie poniesione wydatki, które zestawiono w tabeli 2.

Należność za moc zamówioną może być rozliczana w oparciu o powierzchnię ogrzewanych mieszkań, natomiast należność za zużyte ciepło – według wskazań podzielników. Przyjęcie większej kwoty do rozliczeń w oparciu o powierzchnię ogrzewanych mieszkań powoduje zmniejszenie wpływu wartości odczytanych z podzielników ciepła na ustalenie należności za ogrzewanie poszczególnych mieszkań.

Regulaminy spółdzielni mieszkaniowych określają, jaką część kosztów ogrzewania bloku rozlicza się w oparciu o powierzchnię mieszkania, a jaką według wskazań podzielników ciepła. Zwykle zakres wartości kosztów rozliczanych w oparciu o powierzchnię mieszkań wynosi 20–80%. Kwota rozliczana w oparciu o powierzchnię mieszkań nie powinna być mniejsza niż należność za moc zamówioną. Często przyjmuje się, że połowa kosztów ogrzewania bloku rozliczana jest w oparciu o powierzchnię mieszkań.

W dalszej części artykułu wyznaczono należności za ogrzewanie poszczególnych mieszkań w bloku. Obliczenia przeprowadzono w dwóch wariantach różniących się wartościami współczynników UF oceny grzejników. W wariancie obliczeniowym A przyjęto wartości współczynników UF poszczególnych grzejników wg jednej z firm rozliczających koszty ciepła. Współczynniki te firma określa w oparciu o gabaryty geometryczne grzejnika. W wariancie obliczeniowym B zastosowano wartości współczynników UF wyznaczone według mocy cieplnej grzejników wynikającej ze strat ciepła pomieszczeń po termomodernizacji wg równania (1).

Oba warianty obliczeń dotyczące budynku po termomodernizacji wykonano w oparciu o dane z tabeli 2. Przyjęto, że 50% kosztów ogrzewania rozpatrywanego bloku rozliczane jest w oparciu o powierzchnię ogrzewanych mieszkań.

Przykład obliczeniowy

Należność za ogrzewanie jest sumą należności wyznaczonych w oparciu o powierzchnię mieszkania oraz kosztów wyznaczonych w oparciu o odczyty z podzielników ciepła.

Wyznaczenie kosztów ogrzewania 1 m² mieszkania

Połowę kosztów ogrzewania (tabela 3) rozpatrywanego bloku uwzględniono przy obliczaniu ceny ciepła przypadającej na powierzchnię 1 m² mieszkania: (36 623,23 : 2) : 1945,80 = 9,41 zł/m². Wyznaczona powyżej cena ogrzewania 1 m² mieszkania pomnożona przez jego powierzchnię jest cząstkową należnością za ogrzewanie.

Wyznaczenie kosztów przypadających na jednostkę zużycia ciepła

Pozostałą część kosztów ogrzewania bloku rozdzielono proporcjonalnie do liczby jednostek zużycia ciepła na ogrzewanie. Stosuje się następujący sposób obliczeń jednostek zużycia ciepła: odczyty z poszczególnych podzielników ciepła mnożone są przez wartości współczynników oceny UF odpowiednich grzejników w bloku. Następnie sumuje się otrzymane iloczyny odpowiadające poszczególnym grzejnikom w obrębie jednego mieszkania.

Uzyskane podsumy dotyczące poszczególnych mieszkań są mnożone przez współczynnik Rm uwzględniający wpływ położenia danego mieszkania. Otrzymujemy liczbę jednostek do rozliczenia – wyznaczono je w dwóch wariantach: A i B.

Wariant A: Zastosowano wartości współczynników UF poszczególnych grzejników w bloku określone przez jedną z firm rozliczających koszty ciepła w oparciu o gabaryty geometryczne grzejnika. Zgodnie z opisanym sposobem obliczeń jednostek zużycia ciepła otrzymano sumę 13 645 jednostek. Należność za jednostkę do rozliczenia wynosi:

(36 623,23 : 2)×13 645 = = 1,34 zł/jednostkę

Mnożąc uzyskaną cenę jednostkową przez jednostki do rozliczenia, otrzymamy cząstkową należność za ogrzewanie mieszkania. Wyniki obliczeń przedstawiono na rys. 2.

Wariant B: Wartości współczynników UF wyznaczono według mocy cieplnej grzejników wynikającej ze strat ciepła pomieszczeń po termomodernizacji wg równania (1), tj. zgodnie z czarną linią na rys. 1. Zgodnie z opisanym sposobem obliczeń jednostek zużycia ciepła otrzymano sumę 8307 jednostek. Należność za jednostkę do rozliczenia wynosi:

(36 623,23 : 2)×8307 = 2,20 zł/jednostkę

Mnożąc uzyskaną cenę jednostkową przez jednostki do rozliczenia, otrzymamy cząstkową należność za ogrzewanie mieszkania. Wyniki obliczeń przedstawiono na rys. 3. Podobnie jak na rys. 2, uwzględniono koszty rozliczenia wynikające z liczby  podzielników w danym mieszkaniu oraz przyjętej ceny odczytu – od kilku do kilkunastu złotych za podzielnik.

Porównanie wyników obliczeń wg wariantów A i B

Różnice w należnościach za ogrzewanie poszczególnych mieszkań występują tylko w kosztach wynikających z odczytów z podzielników ciepła. Wyniki obliczeń przedstawiono na rys. 4. Różnice w wyznaczonych należnościach za ogrzewanie poszczególnych mieszkań w ciągu roku (a ściślej w ciągu sezonu grzewczego) wg wariantów obliczeń A i B nie przekraczają 150 zł.

Na rys. 5 przedstawiono różnice względne, wyrażone w procentach, w opłatach za ogrzewanie mieszkania odniesione do należności wyznaczonej według wariantu A. Różnice te w rozpatrywanym bloku nie przekraczają 12%, w dwóch mieszkaniach są większe niż 10%, a w przeważającej większości mieszkań (36) nie przekraczają 5%. W jednym z mieszkań podzielniki nie odnotowały poboru ciepła.

Należy zwrócić uwagę, że wskazania właściwie zamontowanego podzielnika także obarczone są błędem. Norma EN 834:2013 [2] podaje względne odchylenia dla nadwyżki temperatury Dt i parametru c £ 0,1:

• dla 5 K £ Δt < 10 K: 12%

• dla 10 K £ Δt < 15 K: 8%

• dla 15 K £ Δt < 40 K: 5%

• dla 40 K £ Δt: 3%

Nadwyżka temperatury Δt jest to średnia temperatura powierzchni grzejnika po odjęciu temperatury powietrza w pomieszczeniu.

Podsumowanie

Artykuł powstał w wyniku poszukiwań przyczyny tzw. kominów w rozliczeniach za ogrzewanie mieszkań. Sformułowano i zweryfikowano przypuszczenie, że w przypadku budynków po termomodernizacji, w których zachowano istniejące grzejniki, celowe może być przeliczenie współczynników oceny UF według obliczeniowych mocy cieplnych grzejników wyznaczonych dla budynku po termomodernizacji.

W prezentowanym przykładzie rocznego rozliczenia za centralne ogrzewanie budynku wielorodzinnego różnice w opłatach według wariantu A i B nie są istotne, są rzędu względnych odchyleń wskazań podzielnika ciepła.

Obydwa warianty obliczeniowe dotyczą budynku po termomodernizacji. W rozpatrywanym przykładzie ewentualna korekta współczynników UF w oparciu o straty ciepła budynku po termomodernizacji nie ma istotnego wpływu na należności za c.o. wyliczone dla poszczególnych mieszkań. Źródeł dużych różnic w opłatach za ogrzewanie należy szukać m.in. w nierejestrowanych przez podzielniki zyskach ciepła przez przegrody od sąsiednich lokali oraz z przewodów instalacji c.o.

Opracowanie wykonano w ramach pracy statutowej Katedry Ciepłownictwa S/WBiIŚ/4/2014

Literatura

1. PN-EN 834:1999 Podzielniki kosztów ogrzewania do rejestrowania zużycia ciepła przez grzejniki. Przyrządy zasilane energią elektryczną (norma wycofana).

2. PN-EN 834:2013-12 Podzielniki kosztów ogrzewania do rejestrowania zużycia ciepła przez grzejniki. Przyrządy zasilane energią elektryczną (norma w języku angielskim).

3. Zestawienie odczytów z poszczególnych podzielników w rozpatrywanym bloku, archiwum autora.

4. Audyt energetyczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego, archiwum autora.

5. Współczynniki redukcyjne Rm dla jednostki użytkowej (np. mieszkania), ze względu na jej położenie w budynku przy indywidualnym rozliczaniu kosztów ogrzewania, materiały COBRTI „Instal”.

6. Obliczenia współczynników Rm wykonane przez Metrona Polska Pomiary i Rozliczenie Sp. z o.o.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!